การริบหุ้น

การรบิ หนุ้

การริบหุ้น หมายถึง การยึดครองหุ้นในส่วนที่ผู้ถือ
หุ้นไม่สามารถนาเงินชาระค่าหุ้นส่วนที่ เหลือได้ภายใน
ระยะเวลาที่กาหนด ผู้ถือหุ้นรายดังกล่าวน้ี จะกลายเป็นผู้
ผดิ นัดชาระหนีต้ ามกฎหมาย ซ่ึงจะต้องเสียดอกเบี้ยให้แก่
บริษัทนับตั้งแต่วันที่กาหนดให้ส่งใช้จนถึงวันท่ีชาระเสร็จ
ส้นิ ตามอตั ราที่ กาหนดไว้ในขอ้ บงั คบั ของบริษทั

การริบหุ้น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1121-1125 ได้กาหนดวิธีปฏิบัติ เกี่ยวกับการริบ
หนุ้ ของบริษัท ดังน้ี

1. การเรียกเกบ็ เงิน 2. ถ้าผู้ถือห้นุ ยงั ไม่
คา่ ห้นุ แต่ละคร้งั บรษิ ทั สง่ เงนิ ค่าหุน้ ตาม
เวลาที่เรยี กเก็บ
จะต้องแจ้งให้ทราบ จะตอ้ งเสียดอกเบีย้
ลว่ งหน้าไม่นอ้ ยกว่า 21 นบั แตว่ ันครบ
วัน โดยการส่งจดหมาย กาหนดจนถึงวนั ที่
ลงทะเบยี น และแจง้
รายละเอียดการนาสง่ ได้ส่งใช้

เงนิ

การรบิ หนุ้

3. ถ้าผ้ถู อื หุน้ ยงั ไม่สง่ ใช้
เงินค่าหุ้นตามวันที่กาหนด
ให้กรรมการสง่ จดหมาย
ลงทะเบยี น เรยี กเกบ็ เงิน
คา่ หนุ้ พร้อมดอกเบีย้ และ
บอกระบุขอ้ ความวา่ “ถ้าไม่
นาเงนิ มาชาระค่าหนุ้ จะทา

การริบ หุ้นน้ัน”

4. ใหน้ าห้นุ ทีร่ บิ นัน้ ออก
ขายทอดตลาดทนั ที นาเงินทีไ่ ดจ้ ากการขาย
ทอดตลาดหักค่าหนุ้ ท่ีค้างชาระพรอ้ มดอกเบ้ียและ
ค่าใช้จา่ ยในการขายทอดตลาด ถ้ามเี งินเหลอื ให้คืน
แก่ผู้ถอื หุ้นนั้น การขายทอดตลาดหนุ้ ทถี่ ูกรบิ นนั้
ให้ขายโดยเปดิ เผยต่อประชาขนทั่วไป โดยจะขาย
ในราคาสูงหรอื ต่ากว่ามลู คา่ กไ็ ด้ ผู้ทีป่ ระมลู ไดใ้ น
ราคาสงู สดุ จะเปน็ เจ้าของหุน้ นนั้ โดยไม่จ ากัดสิทธิ
ของผูถ้ อื ห้นุ ท่ถี ูกริบไปแล้วน้นั วธิ ีปฏบิ ตั เิ กยี่ วกบั การ
รบิ หุ้นตามกฎหมายไทยและกฎหมายตา่ งชาติ

มี 4 ดังนี้

การริบห้นุ

ริบหุ้นทั้งหมดและจ่ายเงินคืนให้หลังจากหัก
คา่ ใช้จ่ายในการขายหุ้นทอดตลาด ดอกเบี้ย ค่าใช้จ่ายใน
การขายทอดตลาดและส่วนท่ีเหลือจ่ายคืนทุนให้แก่ผู้ถือ
หุ้น (วิธนี ้ีสอดคล้องกับกฎหมายไทย มาตรา 1125)

ยกเลกิ การจองหนุ้ ทีถ่ กู ริบ และ
ส่วนเกนิ มลู คา่ หนุ้ (ถ้าม)ี และต้ัง เจา้ หนผ้ี ูถ้ อื ห้นุ

ท่ถี กู ริบดว้ ยจานวนเงนิ ที่สง่ ใชค้ ่าหนุ้ แลว้

เดบิต หนุ้ ....ทจ่ี องแล้ว (จานวนหุ้นทีร่ บิ x ราคาตามมูลค่า) xx
ส่วนเกินมูลค่าหนุ้ .... (จานวนหนุ้ ทรี่ บิ x ส่วนเกนิ ) xx

เครดติ ลกู หนี้คา่ หนุ้ ........ (จานวนห้นุ ที่ริบ x เงินคา้ งชาระ) xx
เจ้าหน้ีผถู้ อื หุ้นท่ถี กู ริบ (จานวนหุน้ ทร่ี บิ x เงนิ ทช่ี าระแลว้ ) xx

การริบห้นุ

นาห้นุ ทีถ่ ูกรบิ ขายทอดตลาด

เดบติ เงนิ สด (จานวนหนุ้ ทีร่ บิ x ราคาขาย) xx

เจ้าหนี้ผู้ถือห้นุ ที่ถูกรบิ xx

เครดิต หุน้ ........ (จานวนหุน้ ท่รี ิบ x ราคาตามมูลคา่ ) xx
xx
ส่วนเกนิ มลู ค่าหนุ้ ... (จานวนหุน้ ท่รี บิ x สว่ นเกิน)

บันทึกคา่ ใช้จา่ ยในการขายทอดตลาด

เดบิต เจา้ หน้ีผ้ถู ือหนุ้ ท่ีถูกริบ xx
เครดิต เงินสด
xx

บนั ทึกการคดิ ดอกเบย้ี (จนวนเงินที่
คา้ งชาระ x อัตราดอกเบี้ย x ระยะเวลา คา้ งชาระ)

เดบติ เจ้าหน้ผี ูถ้ ือห้นุ ที่ถูกรบิ xx
เครดิต ดอกเบ้ยี รบั
xx

การรบิ หุ้น

จา่ ยเงนิ ทเี่ หลือคืนผู้ถอื หุ้นทีถ่ กู ริบ
หลงั หกั ชดใช้คา่ หุน้ ค้างชาระ ค่าใชจ้ า่ ย และดอกเบ้ยี แล้ว

เดบติ เจา้ หน้ีผถู้ ือห้นุ ทถ่ี กู รบิ xx

เครดติ เงนิ สด xx

การริบหนุ้

สมดุ รายวันทว่ั ไป หน้า 1

พ.ศ.25x2 รายการ เลขท่ี เดบติ เครดิต
เดือน วันที่ บัญชี บาท ส.ต. บาท ส.ต.
จดทะเบยี นหนุ้ สามัญ 2,000 หนุ้ มูลคา่ ห้นุ ละ
200 บาท

ลกู หนี้คา่ หุน้ สามญั (2,000x220) 440,000 -
หุน้ สามัญท่ีจองแลว้ (2,000x200) 400,000 -
สว่ นเกนิ มูลคา่ ห้นุ สามญั (2,000x20) 40,000 -

รบั การจองหุน้ สามัญ 2,000 หุ้น มลู คา่ หุน้ ละ
200 บาท ในราคาหนุ้ ละ 220 บาท

เงินสด (2,000x80) 160,000 -
ลกู หน้ีคา่ หุน้ สามัญ (2,000x80) 160,000 -

รับช าระคา่ หุ้นงวดท่ี 1 พร้อมสว่ นเกนิ คา่ หุ้น
(200 x 30%)+ 20 = 80 บาท/หุ้น

เงินสด (1,900x140) 266,000 -
ลกู หน้ีคา่ หุ้นสามญั (1,900x140) 266,000 -
รับชาระคา่ ห้นุ งวดท่ี 2
จานวนหนุ้ 2,000-100 = 1,900 ห้นุ
คา่ หนุ้ 200 x 70% = 140 บาท/หุน้ หรอื
คา่ ห้นุ ทข่ี าย 220 -80 = 140 บาท

การรบิ หนุ้

สมดุ รายวันทัว่ ไป หน้า 2
เครดิต
พ.ศ.25x2 รายการ เลขที่ เดบิต บาท ส.ต.
เดือน วันที่ บัญชี บาท ส.ต.
หุ้นสามัญท่ีจองแลว้ 380,000 - 380,000 -
ห้นุ สามัญ
ออกใบหนุ้ สาหรับห้นุ ท่ีชาระครบแลว้ จานวน
1,900 หุน้ มูลคา่ หุน้ ละ 200 บาท

ขั้น 1 การริบหุ้นวิธีท่ี 1 20,000 - 140,000 -
ห้นุ สามญั ท่ีจองแลว้ (100 x 200) 2,000 - 8,000 -
สว่ นเกนิ มลู คา่ หนุ้ สามญั (100 x 20)
ลกู หน้ีคา่ หนุ้ สามญั (100 x 140)
เจา้ หนี้ผถู้ อื หุน้ ท่ีถกู ริบ (100 x 80)
ยกเลกิ การจองหุ้นท่คี า้ งช าระ 100 หนุ้

ขั้น 2 เงินสด(100 x 215) 21,500 -
เจา้ หน้ีผูถ้ อื หนุ้ ทถ่ี กู ริบ(100 x 5) 500 -
ห้นุ สามญั (100 x 200)
สว่ นเกนิ มลู คา่ หนุ้ สามญั (100 x 20) 20,000 -
นาห้นุ ทรี่ ิบขายทอดตลาด ราคา 215 บาท 2,000 -

ขนั้ 3 เจา้ หนี้ผูถ้ อื หุ้นท่ีถกู ริบ 500 -
เงินสด
500 -
จา่ ยคา่ ใชจ้ า่ ยในการขายหนุ้ ทถ่ี กู ริบ

ขั้น 4 เจา้ หน้ีผ้ถู อื หุ้นที่ถกู ริบ 116 67
ดอกเบี้ยรบั (14,000 x 10% x
คดิ ดอกเบ้ียจากลกู หนี้ทค่ี า้ งชาระในอตั รา 116 67
10% ตอ่ ปี ระยะเวลา 1 เดือน

ขั้น 5 เจา้ หน้ีผู้ถอื หนุ้ ทถ่ี กู รบิ 6,883 33
เงินสด 6,883 33

จา่ ยเงินทีเ่ หลอื คนื ผูถ้ อื หนุ้ ที่ถกู ริบ
(8,000 – 500 -500 -116.67)

การริบหุ้น

ออกใบหนุ้ ตามส่วนทช่ี าระค่าหุ้นครบ

เดบติ หุ้น....ทจี่ อง (หุน้ ท่ีถกู ริบxราคาตามมูลค่า) xx

สว่ นเกนิ มลู ค่าห้นุ ....(หนุ้ ท่ีเหลอื จากออกใบหนุ้ xสว่ นเกนิ ) xx

เครดิต หุน้ …… (หุ้นที่ออกใบหุน้ xราคาตามมูลค่า) xx

ลูกน้ีคา่ หุ้น........(หุ้นทีจ่ องxเงินคา้ งชาระ) xx
xx
เจา้ หน้ีผถู้ อื ห้นุ ทถี่ ูกรบิ (เงินทีเ่ หลอื )

การริบห้นุ

เดบิต เงนิ สด (ห้นุ ที่เหลือxราคาขาย) xx

เครดิต หุ้น........(หุน้ ที่เหลือxราคาตามมลู คา่ ) xx

สว่ นเกินมูลคา่ หนุ้ .........(หนุ้ ทเ่ี หลอื xสว่ นเกิน) xx

เดบติ ค่าใช้จ่ายในการจัดตง้ั บรษิ ทั xx
เครดติ เงินสด xx

เดบิต เจา้ หน้ีผถู้ ือหุ้นทถ่ี ูกริบ xx
เครดติ เงินสด xx

การรบิ ห้นุ

เดบติ เจา้ หนผี้ ู้ถือหุ้นท่ีถูกรบิ xx
เครดิต ดอกเบยี้ รับ xx

เดบติ เจา้ หน้ีผู้ถอื ห้นุ ทีถ่ ูกรบิ xx
เครดิต เงินสด xx

การริบหุ้น

สมดุ รายวนั ทวั่ ไป หน้า 1
เครดิต
พ.ศ.25x2 รายการ เลขท่ี เดบิต บาท ส.ต.
บัญชี
เดือน วนั ที่ บาท ส.ต. 6,600 -
20,000 - 14,000 -
ขนั้ 1 หนุ้ สามญั ทจี่ องแล้ว(100 x 200)
สว่ นเกนิ มลู คา่ หนุ้ สามญั (67 x 20) 1,340 - 740 -
หนุ้ สามญั (33x200)
ถูกหน้ีคา่ หนุ้ สามญั (100x 140)
เจ้าหน้ีผถู้ ือหนุ้ ทถี่ ูกรบิ
รบิ หนุ้ โดยการยกเลิกการจองหนุ้ 67 หนุ้
และออกใบหนุ้ 33 หนุ้

การรบิ หุ้น

สมดุ รายวนั ทวั่ ไป หน้า 2
เครดิต
พ.ศ.25x2 รายการ เลขที่ เดบติ บาท ส.ต.
เดือน วนั ท่ี บญั ชี บาท ส.ต.
ขน้ั 2 เงินสด(67 x 215) 14,405 - 13,400 -
1,005 -
หนุ้ สามญั (67 x 200)

สว่ นเกินมลู คา่ หนุ้ สามญั (67 x 15)

นาหนุ้ ทร่ี บิ ขายทอดตลาด 64 หนุ้ ในราคา

หนุ้ ละ 215 บาท

ขนั้ 3 เจ้าหน้ผี ถู้ ือหนุ้ ทถ่ี ูกรบิ 500 -
เงินสด
500 -
จ่ายคา่ ใชจ้ ่ายในการขายหนุ้ ทถ่ี ูกรบิ

ขนั้ 4 เจ้าหนี้ผถู้ ือหนุ้ ทถ่ี ูกรบิ 116 67
ดอกเบยี้ รบั (14,000 x 10% x )
116 67
คดิ ดอกเบยี้ จากลูกหนี้ทคี่ า้ งชาระในอัตรา
10% ต่อปี ระยะเวลา 1 เดือน

ขนั้ 5 เจ้าหนี้ผถู้ ือหนุ้ ทถี่ ูกรบิ 123 -
เงินสด 123 -

จ่ายเงินทเี่ หลือคนื ผถู้ ือหนุ้ ทถ่ี ูกรบิ
(740-500 -116.67)

การรบิ หุ้น

รบิ หุ้น นาขายทอดตลาดและบริษัทคืนเงินให้ผู้
ถือหุ้นท่ถี กู รบิ ดว้ ยจานวนเงินที่ ชาระมาแลว้ ท้ังหมด

เดบติ หุ้น.....ท่ีจองแลว้ (ห้นุ ทถี่ ูกรบิ xราคาตามมูลคา่ ) xx

สว่ นเกนิ มูลค่า...(หุ้นที่ถกู ริบxสว่ นเกิน) xx

เครดิต ลกู หน้ีคา่ หนุ้ ......(ห้นุ ที่ถูกริบxเงนิ ท่ีคา้ งชาระ) xx
xx
เงินสด (หนุ้ ทถ่ี ูกรบิ xเงนิ ที่ชาระแล้ว)

เดบิต เงนิ สด (หนุ้ ที่ถูกรบิ xราคาขาย) xx

เครดติ ห้นุ ....(หุน้ ทถี่ กู ริบxราคาตามมูลค่า) xx

สว่ นเกินมลู ค่าหนุ้ .....(หุ้นทถี่ ูกริบxส่วนเกนิ ) xx

การรบิ หุน้

เดบิต คา่ ใชจ้ ่ายในการจัดตัง้ บริษัท xx
เครดติ เงนิ สด xx

การรบิ หนุ้

พ.ศ.25x2 รายการ สมดุ รายวันทั่วไป เลขท่ี เดบติ หน้า 1
เดือน วันที่ ห้นุ สามญั ทจ่ี องแลว้ (100 x 200) บัญชี บาท ส.ต. เครดิต
ข้นั 1 20,000 - บาท ส.ต.

สว่ นเกนิ มลู คา่ หุน้ สามัญ(100 x 20) 2,000 - 14,000 -
ลกู หน้ีคา่ หุ้นสามญั (100 x 140)
เงินสด (100 x 80) 8,000 -
ยกเลกิ การจองหุน้ ทีค่ า้ งชาระ 100 หุ้น
และคนื เงินใหแ้ กผ่ ูจ้ องซอื้ หุ้น 80 บาท

ข้นั 2 เงินสด (100 x 215) 21,500 -
หนุ้ สามญั (100 x 200) 20,000 -
สว่ นเกนิ มลู คา่ หุ้นสามัญ (100 x 15) 1,500 -

นาหุ้นที่ริบขายทอดตลาด ในราคาหนุ้
ละ 215 บาท

ขนั้ 3 คา่ ใชจ้ า่ ยในการจดั ตงั้ บรษิ ทั 500 -
เงินสด 500 -

จา่ ยคา่ ใชจ้ า่ ยในการขายห้นุ ทถ่ี กู รบิ

การริบหุน้

รบิ เงินท่ชี าระมาทง้ั หมด

บันทกึ ยกเลิกการจองหนุ้ และริบเงินค่าหนุ้ ท่ี
ชาระมาแลว้ ท้งั หมด

เดบิต หนุ้ ......ทจ่ี องแล้ว(หุ้นท่ถี กู ริบxราคาตามมูลคา่ ) xx
ส่วนเกนิ มลู ค่าหุ้น......(หุ้นที่ถูกริบxส่วนเกิน) xx

เครดิต ลกู หนี้คา่ หุน้ .....(หุ้นทีถ่ กู รบิ xเงินทีค่ า้ งชาระ) xx
ส่วนเกนิ ทนุ จากการรบิ หนุ้ (ห้นุ ที่ถกู รบิ xเงนิ ที่ค้างชาระแลว้ ) xx

บนั ทึกการนาหนุ้ ทถ่ี ูกริบออกขายทอดตลาด

เดบติ เงนิ สด (ห้นุ ทถ่ี ูกรบิ xราคาขาย) xx

เครดติ หุน้ ....(หุน้ ทีถ่ ูกรบิ xราคาตามมูลคา่ ) xx
xx
ส่วนเกนิ มูลคา่ หนุ้ .....(หุ้นท่ีถกู รบิ xสว่ นเกิน)

การรบิ หุ้น

เดบิต คา่ ใช้จ่ายในการจดั ตง้ั บรษิ ัท xx
เครดติ เงนิ สด xx

สมุดรายวันทั่วไป หน้า 1
เครดิต
พ.ศ.25x2 รายการ เลขท่ี เดบิต บาท ส.ต.
เดือน วันที่ บัญชี บาท ส.ต.
14,000 -
ขั้น 1 หุ้นสามัญท่จี องแลว้ (100 x 200) 20,000 - 8,000 -
2,000 -
สว่ นเกนิ มูลคา่ ห้นุ สามญั (100 x 20)

ลกู หน้ีคา่ หุน้ สามัญ (100 x 140)

เงินสด (100 x 80)

ยกเลกิ การจองหุน้ ที่คา้ งชาระ 100 หุ้น

และคนื เงินใหแ้ กผ่ จู้ องซอื้ หุ้น 80 บาท

ขั้น 2 เงินสด (100 x 215) 21,500 -
ห้นุ สามัญ (100 x 200) 20,000 -
สว่ นเกนิ มูลคา่ หุน้ สามญั (100 x 15) 1,500 -

นาหนุ้ ทร่ี บิ ขายทอดตลาด ในราคาหนุ้
ละ 215 บาท

ขน้ั 3 คา่ ใชจ้ า่ ยในการจดั ตง้ั บรษิ ทั 500 -
เงินสด
500 -
จา่ ยคา่ ใชจ้ า่ ยในการขายหุ้นท่ถี กู ริบ

บรรณานกุ รม

นลนิ ี ดมหอม. (2556). การบัญชีบรษิ ทั จากดั
สบื คน้ จาก www.kroobannok.com

อมรรตั น์ กรธี าธร. (2556). การบญั ชีบริษทั จากัด
กรุงเทพฯ : แม็คเอด็ ดูเคชัน่ .