สื่อประกอบการสอน_เรื่อง_วิธีปฏิบัติเกี่ยวกับการดูแลอนามัยแม่และเด็ก-08011830

วิธปี ฏบิ ัตเิ ก่ยี วกับ
การดแู ลอนามัยแม่และเดก็



ทบทวนความรูเ้ ดิม

ความสาคัญและองค์ประกอบของอนามัยเจรญิ พนั ธุ์

อนามัยเจรญิ พันธ์ุ
หมายถงึ ภาวะความสมบรู ณ์
แขง็ แรงของร่างกายและจิตใจ
ซ่งึ ทาใหม้ ีชวี ติ อยูใ่ นสงั คม
ได้อยา่ งมีความสขุ

อนามัยเจริญพนั ธุ์

สุขภาพ
ทางเพศดี

ชีวิต สุขภาพกาย
มีความสุข และใจแขง็ แรง

วธิ ปี ฏบิ ตั ิเก่ียวกับการดูแล
อนามัยแม่และเด็ก

เร่อื ง วธิ ปี ฏิบัตเิ กี่ยวกบั การดแู ลอนามยั แม่และเด็ก

หนว่ ยการเรียนร้ทู ี่ 2 แผนการเรียนรู้ท่ี 10

จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้
ดา้ นความรู้
อธบิ ายวธิ ีการปฏบิ ัติเกย่ี วกบั การดแู ล
อนามัยแมแ่ ละเด็กได้

เรอ่ื ง วิธปี ฏบิ ัตเิ กยี่ วกับการดแู ลอนามัยแมแ่ ละเดก็

หน่วยการเรียนรทู้ ่ี 2 แผนการเรยี นรู้ที่ 10

จุดประสงคก์ ารเรียนรู้

ดา้ นทกั ษะและกระบวนการ
สังเคราะหอ์ งคค์ วามรูอ้ นามัยของแม่

ส่งผลกระทบถึงลกู ทง้ั ดา้ นรา่ งกาย จิตใจ
อารมณ์ สงั คมและสตปิ ญั ญา

เรอื่ ง วธิ ีปฏิบตั ิเก่ียวกับการดแู ลอนามยั แมแ่ ละเดก็

หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี 2 แผนการเรยี นรูท้ ี่ 10

จดุ ประสงค์การเรียนรู้

ด้านคุณลกั ษณะ
1. แสดงพฤติกรรมการมีวนิ ยั ใฝเ่ รยี นรู้
2. เห็นคณุ ค่าตระหนักถึงความสาคญั

ของวธิ ีดแู ลอนามยั แม่และเดก็

ดภู าพแลว้ แสดงความคิดเหน็

การตั้งครรภ์ (pregnant)

การตั้งครรภ์ (pregnant)

การตั้งครรภ์ คือ ชว่ งของการฝังตวั ของไข่
ที่ปฏิสนธิแล้วในมดลูกของเพศหญิง ซ่ึงเกิด
จากการมีเพศสัมพันธ์กันของชายและหญิง
จนกระท่ังถึงคลอดบุตรออกมา ซ่ึงระยะของ
การต้ังครรภ์ โดยส่วนใหญ่จะใชเ้ วลาประมาณ
280 วันหรือ 40 สัปดาห์หรือ 9 เดือน
นับต้ังแต่วันแรกของการมีประจาเดือน
คร้ังสุดท้าย

การอนามยั แมแ่ ละเดก็ (maternal and child health)

การดูแลสุขภาพ

ก่อนตั้งครรภ์ ระหวา่ ง
ตงั้ ครรภ์
เลอื กคู่ครอง/
หลงั คลอด

สมรส/วางแผน 9 เดอื นนับตงั้ แต่
ครอบครัว
ตัวออ่ นฝงั ตวั ใน
มดลกู ของเพศหญิง หลงั ทารกออกมา
จากครรภ์มารดา

แนวทางการดูแลสุขภาพกอ่ นตงั้ ครรภ์

 ตรวจร่างกาย
ก่อนการสมรส

 เลอื กคู่ครอง  ศกึ ษาความรู้
เร่ืองโรคท่ถี ่ายทอดทางพนั ธุกรรม

ทเ่ี หมาะสม  ศึกษาและร่วมกนั วางแผน
 ศึกษาทาความเขา้ ใจ ครอบครัวและคมุ กาเนดิ

เรอ่ื งเพศในชีวติ สมรส อย่างถูกวิธี

แนวทางการดแู ลสุขภาพระหวา่ งตั้งครรภ์

รับประทานอาหารทีม่ คี ุณคา่ ทางโภชนาการ

ในปริมาณท่เี พยี งพอและมีการวางแผนครอบครวั

พกั ผอ่ นนอนหลับเพยี งพอวันละ 8 ชัว่ โมง
นอนกลางวนั 2 ช่ัวโมง + ไมเ่ ครียด

ระมดั ระวงั ตนเองจากโรค
อุบตั เิ หตแุ ละอยใู่ นความดแู ลของแพทย์

แนวทางการดูแลสขุ ภาพระหวา่ งตัง้ ครรภ์

เลือกออกกาลงั กายในท่าที่เหมาะกับหญงิ ตัง้ ครรภ์
เช่น โยคะ ออกกาลงั กายในน้า

รกั ษาความสะอาดรา่ งกาย
โดยเฉพาะชอ่ งปากที่อาจเกิดฟันผไุ ด้งา่ ย

รวมถึงเสือ้ ผ้า และเครอื่ งใช้ต่าง ๆ

เรอ่ื งนา่ รู้ :
คณุ แม่ต้งั ครรภก์ บั อาหารจาพวกไขมนั

เรอ่ื งนา่ รู้ : คณุ แม่ต้ังครรภ์กับอาหารจาพวกไขมนั

คุณแม่ตั้งครรภ์ควรลดอาหารจาพวกไขมันเนื่องจากอาหาร
จาพวกน้ีเป็นส่ิงที่ทาให้คุณแม่อ้วนมากเกินไป ส่งผลทาให้หัวใจ
ต้องทางานหนัก เหนื่อยง่าย เพราะในระหว่างตั้งครรภ์น้ันหัวใจ
ของคณุ แม่ต้องทางานหนกั กวา่ คนปกตมิ ากถงึ 40%

เรื่องนา่ รู้ : โยคะสาหรบั หญงิ ต้งั ครรภ์

เร่ืองนา่ รู้ : โยคะสาหรบั หญิงตัง้ ครรภ์

การเล่นโยคะที่ถูกต้องสาหรับหญิงตั้งครรภ์ จะช่วยส่งเสริม
สขุ ภาพทดี่ สี าหรบั คณุ แม่และลกู นอ้ ยในครรภ์
กระตนุ้ การไหลเวียนเลือด ส่งเสรมิ พัฒนาการของทารก
คลายความเครียดจากภาวะการตง้ั ครรภ์ของคุณแม่

เรอื่ งน่ารู้ : โยคะสาหรบั หญิงตั้งครรภ์

ป้องกันและบรรเทาอาการปวดเมื่อยจากสภาพร่างกาย
ภายนอกและการเปล่ียนแปลงฮอร์โมนภายในร่างกายของคุณแม่
และทารกในครรภ์ รวมถึงช่วยให้คลอดลูกง่ายและลดอาการ
บาดเจบ็ จากการคลอดดว้ ย

แนวทางการดูแลสุขภาพหลังคลอด

 ดูแลรกั ษาอวัยวะเพศ เตา้ นมและหวั นมให้สะอาด
 ถ้าคลอดปกติให้ลกุ ขึน้ เดนิ จากเตยี งไดห้ ลงั 24 ช่วั โมง

จะชว่ ยให้ร่างกายฟื้นตัวได้เร็วขน้ึ

 รบั ประทานอาหารที่มคี ุณคา่ เพียงพอ

โดยเนน้ อาหารจาพวกเนื้อสตั ว์ นม ไข่

แนวทางการดแู ลสขุ ภาพหลงั คลอด

 เลย้ี งลูกด้วยน้านมตนเอง เพอ่ื ช่วยสร้างภมู ิคุม้ กันโรคให้กบั ทารก
 บรหิ ารร่างกายอยา่ งพอเหมาะ และพักผ่อนเพียงพอ
 ตรวจร่างกายตามทแ่ี พทยก์ าหนด

อย่างเครง่ ครัด

เรอื่ งนา่ รู้ :
น้านมจากแมส่ ่ลู กู

เร่อื งนา่ รู้ : น้านมจากแมส่ ู่ลกู

น้านมแม่ท่ไี หลออกมาในชว่ งแรกเรยี กว่า “นา้ นมเหลือง”
ซงึ่ จะมีลกั ษณะเปน็ สีเหลอื ง อดุ มไปด้วยแร่ธาตอุ าหาร
และภูมคิ มุ้ กนั โรคที่จะถ่ายทอดไปสลู่ ูก
โดยน้านมแม่ดงั กลา่ วนจี้ ะมอี ยปู่ ระมาณ 5 วนั
หลงั คลอด แลว้ จงึ จะกลายเปน็ สขี าวขนุ่

เร่อื งน่ารู้ : มหัศจรรยน์ ้านมแม่

เร่ืองน่ารู้ : มหัศจรรย์น้านมแม่

จากการศกึ ษาวิจยั ถึงคุณคา่ ของน้านมแม่พบวา่
นา้ นมแมม่ คี ณุ คา่ อยา่ งนา่ มหัศจรรย์ ดังต่อไปน้ี

เร่อื งน่ารู้ : มหัศจรรย์น้านมแม่

1. น้านมแมเ่ ปน็ เสมอื นวัคซีนหยดแรกแห่งชีวติ ลูกน้อย
ซึ่งหาซ้อื ไม่ไดต้ ามท้องตลาด โดยจะมีสารชว่ ย
สรา้ งเสริมภูมิคมุ้ กันโรค จึงพบว่าเด็กท่กี ินนา้ นมแม่
มีโอกาสเจ็บป่วยนอ้ ยกวา่ เดก็ ทีก่ ินนมผสมถึง 10 เท่า

เร่อื งน่ารู้ : มหัศจรรย์นา้ นมแม่

2. เด็กที่กินน้านมแม่จะมีศักยภาพของการพัฒนาสมองท่ีแสดง
ถงึ ความเฉลียวฉลาดหรือมีระดบั ไอควิ สูงกว่าเด็กทีก่ นิ นมผสม

เรือ่ งน่ารู้ : มหศั จรรยน์ ้านมแม่

3. น้านมแม่เป็นอาหารแห่งความเอื้ออาทรหรืออาหารทางใจ
ซ่งึ จะไมพ่ บในนมผสม การเลีย้ งลูกดว้ ยนา้ นมแมเ่ ป็น
การสรา้ งสายใยแหง่ ความรกั ความอบอ่นุ ความผกู พัน
ระหว่าง แมก่ ับลูก ซึ่งจะเชื่อมโยงตอ่ ไปจนกระท่ัง
เด็กโตข้ึนเป็นผใู้ หญ่

สุขภาพชวนคิด

การเตรยี มตวั ท่จี ะเปน็ แมท่ ี่ดี
ดว้ ยการบารงุ ดูแลรา่ งกาย

ให้แขง็ แรงสมบรู ณ์

https://www.maerakluke.com/topics/28327

วดี ิทัศน์หรรษา สาระดีน่ารู้

เรือ่ ง การเตรยี มตวั กอ่ นมีลูก



ส่อื วีดทิ ัศน์ใชเ้ พือ่ การศกึ ษาเท่านั้น
ขอขอบคุณส่อื วดี ิทัศน์

#อนาคตของเรา : การเตรียมตัวก่อนมีลกู
เผยแพรโ่ ดย : ourfutures-info
เผยแพร่วนั ท่ี 13 กุมภาพันธ์ 2561

ทมี่ า : https://www.youtube.com/
watch?v=6uA60owmynE

เกมเลอื กถูกผดิ การดแู ลสขุ ภาพคณุ แม่ต้งั ครรภ์

เกมเลือกถูกผดิ การดแู ลสุขภาพคุณแม่ตง้ั ครรภ์

กินยานอนหลบั ทางานบ้านเบา ๆ ทากายบริหาร
ตอนกลางคืน ในสระว่ายน้า

กระโดดเชอื ก วงิ่ ข้นึ ลง
บันไดบ้าน

งดด่มื อ่านหนังสอื เดินเลน่ ในสวน

แอลกอฮอล์ รบั ประทาน ฆาตกรรม มองโลกในแงด่ ี
ทาจิตใจร่าเริง
อาหารรสชาติ ฝากครรภ์
ด่ืมนมสด จดั จา้ น เที่ยวกลางคืน
ตอนเช้า ท่ีโรงพยาบาล
คลายเครยี ด
ใกล้บ้าน

สรุปบทเรยี น

ความหมายของการอนามัยแมแ่ ละเดก็
การอนามัยแม่และเดก็ หมายถงึ การดูแลสุขภาพอนามัยของ

ผูห้ ญงิ ทัง้ ก่อนตั้งครรภ์ ระหวา่ งตง้ั ครรภ์ และหลังการตั้งครรภ์
เพ่ือการตั้งครรภท์ ป่ี ลอดภยั และมีสุขภาพดี

สรปุ บทเรยี น

การดูแลสขุ ภาพก่อนการต้งั ครรภ์
1. พิจารณาเลอื กคคู่ รองที่เหมาะสม
2. ศกึ ษาทาความเข้าใจเร่ืองเพศในชีวิตสมรส
3. หาความรูเ้ ก่ียวกับโรคติดต่อทางพนั ธุกรรม
4. ตรวจร่างกายก่อนการสมรส
5. ศกึ ษาเรอ่ื งการวางแผนครอบครัวและการคุมกาเนดิ

สรุปบทเรยี น

การดูแลสขุ ภาพก่อนการระหวา่ งต้ังครรภ์

1. รบั ประทานอาหารที่มคี ณุ คา่ ทางโภชนาการในปริมาณทเ่ี พียงพอ
2. พกั ผอ่ นนอนหลบั ใหเ้ พียงพอ
3. เลือกออกกาลงั กายในทา่ ทเ่ี หมาะสาหรบั หญิงต้ังครรภ์
4. รักษาความสะอาดร่างกาย เส้อื ผา้ และเครอ่ื งใช้
5. ระมดั ระวงั ตนเองจากโรคภยั และอบุ ัติเหตุ

สรปุ บทเรียน

การดูแลสุขภาพหลงั คลอด
1. ดแู ลรกั ษาความสะอาดรา่ งกาย โดยเฉพาะบรเิ วณอวยั วะเพศ

เตา้ นม และหวั นม
2. ถ้าคลอดปกตใิ หล้ กุ จากเตยี งเดินได้หลงั 24 ชวั่ โมง

เพือ่ ให้ร่างกายแขง็ แรง
3. รบั ประทานอาหารเน้นเนื้อสตั ว์ ไข่ นม

เพ่อื ช่วยผลิตน้านม

สรุปบทเรียน

การดูแลสุขภาพหลังคลอด
4. เลีย้ งลูกด้วยนา้ นมตนเอง เพอื่ ชว่ ยสรา้ งภูมคิ มุ้ กนั โรคใหก้ ับทารก
5. บริหารรา่ งกายอยา่ งพอเหมาะและพกั ผอ่ นให้เพียงพอ

6. ไปตรวจรา่ งกายภายหลงั คลอด
ตามทแ่ี พทย์กาหนดอย่างเครง่ ครดั

บทเรยี นครั้งตอ่ ไป

การวางแผนครอบครวั

สิ่งที่ตอ้ งเตรียม

ใบความรู้ที่ 9

เรอ่ื ง เลย้ี งลกู อย่างไร
ไมใ่ หต้ กเปน็ เหยื่อ
“ละครหลงั ขา่ ว”

สามารถดาวน์โหลดไดท้ ่ี www.dltv.ac.th