ชุดฝึกปฏิบัตินาฏยศัพท์และภาษาท่าเพื่อสร้างสรรค์การแสดง โดยครูชนพิชา พุทธรักษา

ชดุ ฝกึ ปฏบิ ัตนิ าฏยศพั ทแ์ ละภาษาท่า
เพื่อสร้างสรรค์การแสดง
รายวิชาศิลปะ๖
รหสั ศ๓๓๑๐๒

โดย
นางชนพิชา พทุ ธรักษา
ครู วิทยะฐานะชำนาญการ

ภาคเรยี นท่ี ๒ ปีการศึกษา ๒๕๖๔

โรงเรยี นแกง่ หางแมวพทิ ยาคาร
สำนักงานเขตพื้นทก่ี ารศึกษาจนั ทบุรี ตราด

ก

คำนำ

เอกสารเลม่ น่จ้ี ดั ทำขึน้ เพอื่ เปน็ ส่วนหนึง่ ของวิชาศลิ ปะ 6 ชน้ั มธั ยมศึกษาปีท่ี 6 เพือ่ ให้
นกั เรียน และผทู้ ส่ี นใจไดศ้ กึ ษาหาความรใู้ นเรื่องนาฏยศัพทแ์ ละภาษาท่าท่เี หมาะกับการนำไปใช้
สร้างสรรค์การแสดง และการนำไปประยุกต์ใช้ในชวี ติ ประจำวัน

ผ้จู ัดทำหวังเปน็ อย่างย่ิงว่า ชดุ ฝกึ ปฏบิ ตั นิ าฏยศัพท์และภาษาท่าเพอื่ การสร้างสรรค์การ
แสดงเลม่ นจ้ี ะเปน็ ประโยชนก์ บั ผอู้ ่าน หรอื นกั เรียนท่ีกำลังหาขอ้ มลู เรื่องนอ้ี ยู่ หากมขี อ้ แนะนำหรือ
ข้อผดิ พลาดประการใด ผู้จัดทำขอนอ้ มรับไว้และขออภัยมา ณ ทนี่ ดี้ ว้ ย

ผจู้ ดั ทำ
ชนพิชา พุทธรักษา

เอกสารชุดฝึกปฏิบตั ินาฏยศพั ทแ์ ละภาษาท่าเพอ่ื สร้างสรรคก์ ารแสดง โดย นางชนพชิ า พทุ ธรกั ษา โรงเรียนแก่งหางแมวพทิ ยาคาร

ข

สารบญั

หนา้
คำนำ ก
สารบัญ ข
คำอธบิ ายรายวิชา......................................................................................................................... ๑
โครงสร้างรายวชิ า......................................................................................................................... ๒
แบบทดสอบกอ่ นเรยี น.................................................................................................................. ๔
นาฏยศพั ท์.................................................................................................................................... ๖
การรำตีบท.....................................................................................................................................๗
ใบงานเรื่องนาฏยศพั ท.์ ................................................................................................................๑๑
ภาษาท่า......................................................................................................................................๑๒
ใบงานเรือ่ งภาษาทา่ ....................................................................................................................๑๓
ชดุ แบบฝึกการนำนาฏยศัพทแ์ ละภาษาท่าไปใช้ประกอบการแสดง.............................................๑๔
แบบทดสอบก่อนเรียน.................................................................................................................๑๕

ภาคผนวก.......................................................................................................๑๗

เอกสารชุดฝกึ ปฏิบัตินาฏยศพั ท์และภาษาท่าเพอ่ื สร้างสรรค์การแสดง โดย นางชนพชิ า พทุ ธรักษา โรงเรียนแก่งหางแมวพทิ ยาคาร

๑

คำอธิบายรายวชิ า ช้นั มัธยมศกึ ษาปีท่ี ๖
รหัส ศ ๓๓๑๐๒
กลมุ่ สาระการเรียนรู้ศลิ ปะ ภาคเรยี นท่ี ๒
รายวชิ า ศิลปะ ๖
เวลา ๒๐ ชั่วโมง / ภาคเรียน ๐.๕ หนว่ ยกิต

ดนตรี เปรยี บเทยี บอารมณ์ และความรู้สึกทีไ่ ด้รบั จากงานดนตรีทมี่ าจากวัฒนธรรมต่างกัน การถา่ ยทอด
อารมณ์ ความรสู้ กึ ของงานดนตรีจากแตล่ ะวฒั นธรรม และนำดนตรีไปประยกุ ตใ์ ช้ในงานอน่ื ๆ ดนตรีกับการ
ผ่อนคลายดนตรีกบั การพัฒนามนษุ ยด์ นตรีกับการประชาสมั พันธ์ดนตรีกับการบำบดั รกั ษาดนตรีกับธรุ กิจดนตรี
กบั การศกึ ษา อธิบายบทบาทของดนตรใี นการสะท้อนแนวความคดิ และค่านยิ ม ท่ีเปลีย่ นไปของคนในสงั คม
บทบาทดนตรใี นการสะทอ้ นสังคมค่านิยมของสงั คมในผลงานดนตรคี วามเชอื่ ของสังคมในงานดนตรี นำเสนอ
แนวทางในการสง่ เสริมและอนรุ กั ษ์ดนตรีในฐานะมรดกของชาติ แนวทางและวิธกี ารในการสง่ เสรมิ อนรุ กั ษ์
ดนตรีไทย
นาฏศิลป์ พัฒนาและใชเ้ กณฑก์ ารประเมินการแสดง การประเมนิ คณุ ภาพของการแสดง คณุ ภาพดา้ นการ
แสดง คุณภาพองคป์ ระกอบการแสดง วิเคราะหท์ า่ ทาง และการเคล่อื นไหวของผ้คู นในชีวิตประจำวันและ
นำมาประยุกต์ใช้ในการแสดง การสรา้ งสรรค์ผลงานการจัดการแสดงในวันสำคญั ของโรงเรียน ชดุ การแสดง
ประจำโรงเรียน นำเสนอแนวคิดในการอนุรกั ษ์ นาฏศลิ ป์ไทย การอนุรักษน์ าฏศลิ ป์ ภูมิปัญญาท้องถิน่
ตัวชีว้ ัด/ผลการเรียนรทู้ ่คี าดหวงั
ดนตรี ศ ๒.๑ ม.๔-๖ / ๗ – ๘

๗. เปรยี บเทียบอารมณ์ และความรู้สึกทไี่ ด้รบั จากงานดนตรีที่มาจากวัฒนธรรมต่างกนั
๘. นำดนตรไี ปประยุกตใ์ ชใ้ นงานอนื่ ๆ
ศ ๒.๒ ม.๔-๖ / ๔ – ๕
๔. อธบิ ายบทบาทของดนตรีในการสะทอ้ นแนวความคดิ และค่านิยมทเ่ี ปลย่ี นไปของคนในสงั คม
๕. นำเสนอแนวทางในการสง่ เสรมิ และอนรุ กั ษด์ นตรใี นฐานะมรดกของชาติ
นาฏศิลป์ ศ ๓.๑ ม.๔-๖ / ๗ – ๘
๗. พัฒนาและใช้เกณฑก์ ารประเมนิ ในการ
๘. วิเคราะหท์ ่าทาง และการเคลอื่ นไหวของผคู้ นในชีวิตประจำวนั และนำมาประยกุ ตใ์ ชใ้ นการแสดง
ประเมินการแสดง
ศ ๓.๒ ม.๔-๖ / ๔

๔. นำเสนอแนวคดิ ในการอนุรกั ษ์ นาฏศิลป์ไทย

รวมท้ังหมด ๗ ตวั ชวี้ ัด/ผลการเรียนรู้

เอกสารชุดฝกึ ปฏบิ ตั ินาฏยศัพท์และภาษาทา่ เพ่อื สรา้ งสรรค์การแสดง โดย นางชนพชิ า พุทธรักษา โรงเรยี นแก่งหางแมวพทิ ยาคาร

๒

โครงสรา้ งรายวิชา

กลุม่ สาระการเรยี นรู้ ศิลปะ ชัน้ มธั ยมศกึ ษาปีที่ ๖

รายวชิ า ศลิ ปะ ๖ รหสั วิชา ศ ๓๓๑๐๒ อัตราสว่ นคะแนน ระหวา่ งภาค : ปลายภาค = ๘๐ : ๒๐

มาตรฐาน สาระการรู้/เนื้อหา การประเมิน เวลา/
หน่วย ชอื่ หนว่ ยการ การ คะแนน คะแนน ชัว่ โมง
ระหวา่ ง ปลายภาค
ท่ี เรียนรู้ เรยี นร้/ู ภาค
ตวั ชว้ี ดั

๑ วัฒนธรรมทาง ศ ๒.๑ เปรยี บเทียบอารมณ์ และ ๑๐ ๕ ๒

ดนตรี ม.๔-๖/๗ ความรู้สึกทไี่ ดร้ บั จากงานดนตรี

ทีม่ าจากวฒั นธรรมตา่ งกนั การ

ถ่ายทอดอารมณ์ ความรู้สึกของ

งานดนตรีจากแต่ละวัฒนธรรม

๒ การประยุกตใ์ ช้ ศ ๒.๑ นำดนตรีไปประยุกตใ์ ชใ้ นงานอน่ื ๒๐ ๕ ๘

ดนตรี ม.๔-๖/๘ ดนตรีกับการผ่อนคลายดนตรีกบั

การพฒั นามนษุ ยด์ นตรีกบั การ

ประชาสมั พนั ธ์ดนตรีกบั การ

บำบดั รกั ษาดนตรกี ับธรุ กิจดนตรี

กบั การศึกษา

๓ ดนตรกี บั สงั คม ศ ๒.๒ อธิบายบทบาทของดนตรีในการ ๑๐ ๕ ๒

ม.๔-๖/๔ สะท้อนแนวความคดิ และค่านยิ ม

ม.๔-๖/๕ ท่ีเปล่ียนไปของคนในสังคม

บทบาทดนตรีในการสะทอ้ น

สงั คมค่านิยมของสังคมในผลงาน

ดนตรีความเช่ือของสังคมในงาน

ดนตรีนำเสนอแนวทางในการ

สง่ เสริมและอนรุ ักษด์ นตรีใน

ฐานะมรดกของชาตแิ นวทางและ

วธิ ีการในการสง่ เสริมอนรุ กั ษ์

ดนตรไี ทย

๔ นาฏศิลป์ ศ ๓.๑ พฒั นาและใชเ้ กณฑ์การประเมิน ๔๐ ๕ ๘

สรา้ งสรรค์ ม.๔–๖/๗ ในการประเมินการแสดงการ
ม.๔-๖/๘ ประเมนิ คณุ ภาพของการแสดง

เอกสารชุดฝกึ ปฏิบตั ินาฏยศัพทแ์ ละภาษาท่าเพ่ือสรา้ งสรรคก์ ารแสดง โดย นางชนพิชา พุทธรกั ษา โรงเรยี นแก่งหางแมวพทิ ยาคาร

- คุณภาพด้านการแสดง ๓

ศ ๓.๒ - คุณภาพองค์ประกอบ ๒๐
ม.๔–๖/๔ การแสดง

วิเคราะห์ทา่ ทาง และการ

เคลอื่ นไหวของผู้คนใน

ชวี ติ ประจำวนั และนำมาประยกุ ต์ใช้

ในการแสดงการสรา้ งสรรค์

ผลงาน

- การจัดการแสดงในวนั

สำคญั ของโรงเรยี น

- ชดุ การแสดงประจำ

โรงเรียน

นำเสนอแนวคดิ ในการอนุรกั ษ์

นาฏศิลป์ไทยการอนุรักษ์

นาฏศิลป์ ภูมิปัญญาท้องถนิ่

รวม ๘๐ ๒๐
๑๐๐

เอกสารชุดฝึกปฏิบตั ินาฏยศัพทแ์ ละภาษาท่าเพื่อสร้างสรรค์การแสดง โดย นางชนพชิ า พุทธรกั ษา โรงเรยี นแกง่ หางแมวพิทยาคาร

๔

แบบทดสอบก่อนเรียน

เรือ่ ง นาฏยศัพท์และภาษาทา่ เพอ่ื การสรา้ งสรรค์การแสดง

คำชแ้ี จง ให้นักเรยี นเลือกคำตอบที่ถกู ท่ีสดุ เพยี งข้อเดียว

1. จดุ หมายสำคัญของการเรียนนาฏยศัพท์และภาษาทา่ คือขอ้ ใด

ก. อนุรกั ษว์ ฒั นธรรมของชาตไิ ทย

ข. มคี วามรูใ้ นการชมนาฏศิลปไ์ ทย

ค. นำไปใช้สรา้ งสรรค์การแสดงนาฏศิลป์อยา่ งถกู ตอ้ งและงดงาม

ง. ศกึ ษาลักษณะความหมายของการแสดงโขนไทย

2. นาฏยศพั ท์หมายถึงขอ้ ใด

ก. ศพั ท์ท่ัวไปใช้ในชีวิตประจำวัน ข. ศัพทเ์ ฉพาะท่ใี ช้ทางนาฏศิลป์

ค. ศัพท์ทใี่ ช้ดดั แปลงท่ารำ ง. ศัพท์ท่ีใช้เรยี กแทนเทพเจา้

3. นาฏยศัพท์แบ่งออกเปน็ ก่ีประเภท

ก. 4 ประเภท ข. 3 ประเภท

ค. 2 ประเภท ง. 1 ประเภท

4. คำวา่ “จรดเทา้ ” อยใู่ นนาฏยศัพท์หมวดใด

ก. นาฏยศพั ท์เบด็ เตล็ด ข. นามศพั ท์

ค. ศัพท์เสริม ง. ศพั ท์เสอื่ ม

5. ข้อใดจัดอย่ใู นหมวดกิรยิ าศัพท์

ก. ตไี หล่ ข. เกรง็ คอ

ค. เปิดคาง ง. รำแอ้

6. แบมือขา้ งซา้ ยแตะที่แกม้ เอียงซ้าย เป็นภาษาทา่ ข้อใด

ก. ทา่ โกรธ ข. ท่ารัก

ค. ท่าอาย ง. ท่าเสยี ใจ

7. ขอ้ ใดคอื ภาษาท่าทใ่ี ช้แสดงอารมณ์ความรู้สึก

ก. ข.

ค. ง.

เอกสารชุดฝกึ ปฏิบตั ินาฏยศพั ท์และภาษาท่าเพ่อื สรา้ งสรรค์การแสดง โดย นางชนพิชา พทุ ธรักษา โรงเรยี นแกง่ หางแมวพิทยาคาร

๕

8. ข้อใดไมใ่ ช่ ภาษาท่าท่ีใชแ้ ทนคำพูด ข.
ก.

ค. ง.

9. ข้อใดไม่ใช่ภาษาท่าท่มี าจากธรรมชาติ ข. ทา่ รอ้ งไห้
ก. ทา่ ย้มิ ง. ท่าปฏิเสธ
ค. ทา่ สอดสรอ้ ยมาลา

10. จากรปู ภาพขา้ งล่าง เป็นภาษาท่าในขอ้ ใด

ก. ทา่ รอคอย ข. ทา่ มอง
ค. ท่าคน้ หา ง. ทา่ รอ้ น

เอกสารชุดฝกึ ปฏบิ ัตินาฏยศัพท์และภาษาทา่ เพอ่ื สรา้ งสรรค์การแสดง โดย นางชนพชิ า พุทธรักษา โรงเรยี นแก่งหางแมวพทิ ยาคาร

๖

นาฏยศพั ท์

ความหมายของคำวา่ “นาฏยศัพท์” การศึกษาทางด้านนาฏศิลป์ไทย ไมว่ า่ จะเปน็ การแสดงโขน
ละคร หรอื ระบำเบ็ดเตล็ดตา่ งๆกด็ ี ทา่ ทางทผี่ ู้แสดงแสดงออกมานน้ั ย่อมมีความหมายเฉพาะ ยงิ่ หากได้ศึกษา
อยา่ งดีแลว้ อาจทำใหเ้ ขา้ ใจในเรอ่ื งการแสดงมากยิง่ ข้นึ ทัง้ ในตวั ผแู้ สดงเอง และผ้ทู ี่ชมการแสดงน้ันๆ สง่ิ ท่เี ข้า
มาประกอบเป็นท่าทางนาฏศิลปไ์ ทยน้นั กค็ ือ เรอื่ งของนาฏยศัพท์ ซ่ึงแยกออกได้เปน็ คำว่า “นาฏย” กับคำวา่
“ศัพท์”ดงั น้ี

นาฏย หมายถึง เก่ียวกับการฟ้อนรำ เกยี่ วกับการแสดงละคร
ศพั ท์ หมายถึง เสยี ง คำ คำยากที่ต้องแปล เร่อื ง
เมอ่ื นำคำสองคำมารวมกนั ทำใหไ้ ดค้ วามหมายข้นึ มา ซึ่งมีผ้กู ล่าวไวด้ ังน้ี
นาฏยศพั ท์ หมายถึง ศพั ทท์ ี่เกี่ยวข้องกับลักษณะทา่ รำที่ใชใ้ นการฝึกหัด เพอ่ื ใช้ในการแสดงโขน
ละคร เปน็ คำท่ใี ช้ในวงการนาฏศิลป์ไทย สามารถสือ่ ความหมายกนั ได้ทกุ ฝ่ายในการแสดงตา่ งๆ

ประเภทของนาฏยศพั ท์

นาฏยศัพท์แบ่งออกไดเ้ ปน็ 3 ประเภท คอื
➢ นามศัพท์ หมายถงึ ศัพท์ที่เรียกชื่อทา่ รำ หรอื ชอื่ ทา่ ท่บี อกอาการกระทำของผูน้ น้ั เช่น วง จีบ
สลัดมอื คลายมือ กรายมอื ฉายมือ ปาดมื กระทบ กระดก ยกเทา้ ก้าวเท้า ประเท้า ตบเท้า
กระท้งุ กะเทาะ จรดเทา้ แตะเท้า ซอยเทา้ ขย่ันเทา้ ฉายเท้า สะดดุ เทา้ รวมเท้า โยต้ วั ยักตัว ตี
ไหล่ กล่อมไหล่
➢ กริ ิยาศัพท์ หมายถึง ศพั ท์ทใ่ี ชเ้ รียกในการปฏบิ ตั บิ อกอาการกิรยิ า ซ่งึ แบ่งออกเปน็
ศพั ท์เสรมิ หมายถงึ ศพั ท์ทใี่ ช้เรียกเพ่อื ปรบั ปรงุ ท่าทีให้ถูกต้องสวยงาม เช่น กนั วง ลดวง ส่ง
มอื ดึงมอื หกั ข้อ หลบศอก เปิดคาง กดคาง ทรงตวั เผ่นตวั ดงึ ไหล่ กดไหล่ ดงึ เอว กดเกลยี วข้าง ทับ
ตวั หลบเข่า ถบี เข่า แข็งเขา่ กันเขา่ เปดิ ส้น ชกั ส้น
ศัพทเ์ ส่อื ม หมายถงึ ศัพทท์ ่ใี ช้เรยี กช่ือท่ารำหรอื ท่วงทีของผู้รำที่ไม่ถูกต้องตามมาตรฐาน
เพอ่ื ใหผ้ ้รู ำรตู้ วั และแก้ไขทา่ ทขี องตยให้ดีข้ึน เช่น วงล้า วงควำ่ วงเหยียด วงหัก วงล้น คอดื่ม คางไก่
ฟาดคอ เกร็งคอ หอบไหล่ ทรุดตวั ขยม่ ตวั เหล่ยี มล้า รำแอ้ รำลน รำเลื้อย รำล้ำจังหวะ รำหนว่ ง
จงั หวะ
➢ นาฏยศพั ท์เบ็ดเตลด็ หมายถึง ศัพทต์ ่างๆทใ่ี ช้เรยี กในภาษานาฏศลิ ป์ นอกเหนือไปจากนามศพั ท์
และกิรยิ าศัพท์ เชน่ จีบยาว จบี สน้ั ลักคอ เดนิ มือ เอยี งทางวง คนื ตัว ออ่ นเหล่ยี ม เหลี่ยมล่าง
แม่ท่า ท่า-ที ขนึ้ ทา่ ยืนเข่า ทลายทา่ นายโรง พระใหญ่ – พระน้อย นางกษตั ริย์ นางตลาด ผู้เมีย
ยืนเคร่ือง ศัพท์แทน

เอกสารชุดฝกึ ปฏบิ ัตนิ าฏยศพั ทแ์ ละภาษาท่าเพอ่ื สร้างสรรคก์ ารแสดง โดย นางชนพชิ า พทุ ธรักษา โรงเรียนแก่งหางแมวพทิ ยาคาร

๗

การรำตีบท

การรำตีบทคือ การนำเอานาฏยศพั ทม์ าใชน้ ั้นเอง เพ่อื เปน็ การบอกความหมาย และแสดงอารมณ์
ออกมา ซงึ่ หลักสำคัญในการรำตบี ทคอื
• ตัดท่ายอ่ ยออกไป
• คำนงึ ถึงความสวยงาม และส่ือความหมายให้เดน่ ชัด
• อยา่ ใหท้ า่ เหล่อื มกบั คำพดู
• พยายามเลยี่ งทา่ ซ้ำ ทา่ วรรคติดๆกนั
• อย่าทำมือซ้ำเพยี งท่าเดียว
• การออกท่าควรคำนึงถึงบคุ ลกิ ของตวั ละคร
• คำนงึ ถึงการเอียงศีรษะ

ลักษณะการรำตบี ทของไทยจะมี 3 ลกั ษณะ คือ เก่ยี วกับกริ ยิ ามือแบ เกีย่ วกับกิริยามือจบี และ
เกยี่ วกับกิริยามือช้ี นอกจากนใ้ี นการแสดงโขน – ละคร ยงั มีการรำตีบทเก่ียวกับการเลียนแบบสัตว์เข้ามา
เกย่ี วขอ้ ง ซึ่งกิรยิ าของการเลยี นแบบสตั ว์ท่ีมมี ักจะเปน็ ลักษณะของสัตว์เหลา่ น้ี เชน่ ท่านก ท่าไก่ ท่าเป็ด ท่า
ปลา ทา่ กุ้ง ท่าปู ท่าหอย ท่างู ทา่ กบ ทา่ กระต่าย ท่าเตา่ ท่าจระเข้ ท่าชา้ ง ท่ามา้ ท่าวัว ทา่ ควาย ท่ากวาง ทา่
เสือ ท่าชะนี และทา่ ลงิ เป็นตน้

ลกั ษณะต่างๆ ของนาฏยศัพท์ แบ่งตามการเคล่อื นไหวส่วนต่างๆ ของรา่ งกาย ได้แก่
1. ส่วนศรี ษะ

เอยี ง คือ การเอียงศรี ษะ ต้องกลมกลนื กบั ไหล่และลำตวั ใหเ้ ป็นเส้นโคง้ ถ้าเอยี งซ้ายให้หนา้ เบือน
ทางขวาเล็กนอ้ ย ถา้ เอยี งขวาใหห้ นา้ เบอื นทางซ้ายเล็กน้อย

ลกั คอ คือ การเอยี งคนละขา้ งกับไหล่ที่กดลง ถ้าเอียงซ้ายให้กดไหลข่ วา ถ้าเอียงขวาใหก้ ดไหล่ซา้ ย
เปิดคาง คือ ไม่ก้มหนา้ เปิดปลายคางและทอดสายตาตรงสงู เท่าระดับตาตนเอง
กดคาง คือ ไมเ่ ชิดหน้าหรือเงยหนา้ มากเกนิ ไป

2. ส่วนแขน
วง คอื การเหยียดมอื ใหต้ ึงทงั้ ห้านิว้ แตน่ ้วิ หวั แม่มอื หักเข้าหาฝา่ มอื เลก็ นอ้ ย การตั้งวงที่สวยงาม ตอ้ ง

หกั ขอ้ มือเขา้ หาลำแขนบนใหม้ าก ทอดลำแขนให้ส่วนโคง้ พองามแ
วงบน คอื ยกแขนไปข้างลำตัว ทอดศอกโค้ง มือแบ ตัง้ ปลายนิ้วข้ึน วงพระปลายนิว้ อยู่ระดับ

ศรี ษะ สว่ นวงนางปลายนว้ิ จะอยรู่ ะดบั หางควิ้ และวงแคบกวา่

เอกสารชุดฝึกปฏบิ ัตนิ าฏยศัพท์และภาษาทา่ เพ่อื สร้างสรรค์การแสดง โดย นางชนพิชา พุทธรกั ษา โรงเรยี นแก่งหางแมวพิทยาคาร

๘

วงกลาง คือ การยกสว่ นโคง้ ของลำแขนให้ปลายนว้ิ สูงระดับไหล่
วงหน้า คอื ส่วนโค้งของลำแขนที่ทอดโคง้ อยขู่ า้ งหนา้ วงพระผายกว้างกว่านาง
ปลายน้ิวอยรู่ ะดบั แกม้ วงนางปลายนวิ้ อยรู่ ะดบั ปาก
วงพิเศษ คอื อย่รู ะหวา่ งวงบนและวงกลม
วงบวั บาน คอื ยกแขนข้นึ ขา้ งลำตัว ให้ศอกสูงระดับไหล่ หกั ศอกให้แขน
ท่อนลา่ งพับเขา้ หาตัว ตง้ั ฉากกับแขนทอ่ นบน มอื แบหงายปลายนิว้ ชไี้ ปขา้ งๆ ตัว
วงนางจะแคบกว่าวงพระ
วงล่าง คือ การตงั้ วงระดับตำ่ ทสี่ ดุ โดยทอดส่วนโค้งของลำแขนลงขา้ งล่าง
อยูร่ ะดบั เอว โดยตัง้ มอื ตรงหวั เข็มขัด ตัวพระกันศอกให้ห่างตัว
3. ส่วนมอื
มือแบ คือ นวิ้ ชี้ กลาง นาง กอ้ ย ตดิ กัน ตึงน้ิว หัวแมม่ อื กาง หลบไปทางฝ่ามอื หกั ข้อมอื ไป
ทางหลังมือ แต่มบี างทา่ ที่ หักข้อมอื ไปทางฝ่ามอื เชน่ ท่าปอ้ งหน้า
มอื จบี คือ การกรีดนว้ิ โดยเอานิ้วช้แี ละนว้ิ หวั แมม่ อื จรดกัน ให้ปลายนิ้วหวั แมม่ อื จรดขอ้ แรก
ของ
ปลายนิว้ ช้ี ใหต้ ึงนิ้ว นิ้วกลาง นาง กอ้ ย กรดี หา่ งกนั หกั ข้อมือไปทางฝ่ามือ จีบแบง่ เป็น 5 ลกั ษณะ
จบี หงาย คือ การหงายฝ่ามอื ให้ปลายนว้ิ ชีข้ ้ึน ถา้ อย่รู ะดับหน้าทอ้ งเรียกวา่ จีบหงายชายพก
จีบคว่ำ คือ การควำ่ ฝ่ามอื ให้ปลายนวิ้ ชลี้ ง หกั ขอ้ มือเขา้ หาลำแขน
จีบสง่ หลงั คอื การสง่ แขนไปขา้ งหลงั ตึงแขน พลิกข้อมือให้ปลายน้ิวชี้ขน้ึ
แขนตึงและส่งแขนให้สูงไปดา้ นหลัง
จีบปรกหน้า คือ การจบี ท่ีคล้ายกบั จบี หงาย แต่หันจีบเขา้ หาลำตัวด้านหน้า
ทั้งแขนและมือชูอยดู่ า้ นหนา้ ตั้งลำแขนขน้ึ ทำมมุ ทีข่ ้อพบั ตรงศอก หันจบี เขา้ หาหนา้ ผาก
จบี ปรกข้าง คือ การจบี ทค่ี ลา้ ยกับจีบปรกหน้า แต่หันจีบเขา้ หาแง่ศีรษะ ลำแขนอย่ขู า้ ง ๆ
ระดับเดยี วกบั วงบน
จีบล่อแกว้ คือ ลกั ษณะกิรยิ าท่าทางคลา้ ยจบี ใช้นวิ้ กลางกดขอ้ ที่ ๑ ของนิว้ หวั แม่มอื
หักปลายนวิ้ หวั แมม่ อื คล้ายวงแหวน นวิ้ ทเี่ หลือเหยยี ดตึง หกั ขอ้ มอื เขา้ หาลำแขน
4.. สว่ นลำตวั
ทรงตัว คอื การยนื ให้น่งิ เปน็ การใช้ลำตัวตงั้ แต่ศีรษะ ตลอดถึงปลายเท้าในท่าท่ีสวยงาม
ไม่เอนไปทางใดทางหน่ึงขณะที่ยนื
เผน่ ตัว คือ กิริยาอาการทรงตัวชนดิ หนึง่ มาจากทา่ ก้าวเท้า แล้วสง่ ตวั ข้ึน โดยการยกเข่าตงึ
เทา้ หนึง่ ยนื รับน้ำหนกั อีกเท้าหน่งึ อย่ขู า้ งๆ
ดงึ ไหล่ คอื การรำหลังตึง หรอื ดนั หลังขึ้น ไม่ปล่อยใหไ้ หลค่ ่อม

เอกสารชุดฝกึ ปฏิบัตินาฏยศพั ท์และภาษาทา่ เพื่อสร้างสรรคก์ ารแสดง โดย นางชนพชิ า พุทธรกั ษา โรงเรยี นแก่งหางแมวพทิ ยาคาร

๙

กดไหล่ คือ กิริยากดไหล่โน้มตัวไปขา้ งใดขา้ งหน่ึง ทำพร้อมกับการเอียงศีรษะ กดลงเฉพาะ
ไหล่ ไม่ใหส้ ะโพกเอยี งไปดว้ ย

ตไี หล่ คอื การกดไหล่ แลว้ บดิ ไหล่ข้างที่กดไปข้างหลงั
กล่อมไหล่ คือ กดไหล่ แลว้ บิดไหลข่ ้างทีก่ ดมาข้างหน้า
ยักตัว คอื กริ ยิ าของลำตัวส่วนเกลยี วหนา้ ยักขึ้นลง ไหลจ่ ะข้ึนลงตามไปดว้ ย แต่สะโพกอยู่
คงท่ีและลักคอดว้ ย
ดงึ เอว คือ กริ ยิ าของเอวดา้ นหลงั ตงั้ ข้นึ ตรง ไมห่ ยอ่ นตัว
5. ส่วนเข่าและขา
เหล่ียม คือ ลักษณะของเขา่ ที่แบะห่างกนั เมอื่ ก้าวเท้า พระตอ้ งกันเขา่ ใหเ้ หลีย่ มกวา้ ง สว่ น
นางกา้ วขา้ งตอ้ งหลบเข่า ไมใ่ ห้มเี หล่ียม
จรดเทา้ คอื อาการของเท้าข้างใดข้างหนง่ึ ทวี่ างอยู่ขา้ งหน้า น้ำหนักตัวจะอยทู่ เ่ี ท้าหลัง
เทา้ หนา้ จะใช้เพียงปลายจมกู เท้า แตะเบาๆไวก้ บั พืน้ (จมูกเท้า คือ บรเิ วณเนอ้ื โคนน้วิ เทา้ )
แตะเท้า คอื การใชส้ ่วนของจมูกเทา้ แตะพ้ืน แลว้ ว่ิงหรอื ก้าว ขณะท่ีก้าว ส่วนอืน่ ๆ ของเทา้
ถึงพ้นื ดว้ ย
ซอยเท้า คอื กริ ยิ าทีใ่ ช้จมูกเท้าวางกบั พ้นื ยกสน้ เทา้ นอ้ ยๆ ท้ัง ๒ ข้าง แล้วยำ่ ซ้ายขวาถี่ ๆ
จะอย่กู บั ทหี่ รอื เคลอ่ื นทก่ี ไ็ ด้
ขยั่นเท้า คอื เหมอื นซอยเทา้ ต่างกันที่ขย่ันเท้าต้องไขวเ้ ทา้ แล้วทำกิริยาเหมือนซอยเท้า
ถา้ ขยั่นเคลอื่ นท่ีไปทางขวากใ็ หเ้ ท้าซ้ายอยูห่ นา้ ถา้ ขย่ันเคลอ่ื นทไี่ ปทางซ้ายกใ็ ห้เท้าขวาอยูห่ น้า
ฉายเทา้ คอื กริ ิยาทีก่ ้าวหนา้ แลว้ ต้องการลากเท้าท่กี ้าวมาพกั ไว้ข้างๆ ให้ใช้จมกู เท้าจรดพ้นื
ไว้
เผยอสน้ นดิ หน่อย แล้วลากมาพกั ไวใ้ นลกั ษณะเหลื่อมเทา้ โดยหนั ปลายเท้าทีฉ่ ายมาใหอ้ ยูด่ ้านขา้ ง
ประเทา้ คือ อาการที่สบื เนอ่ื งจากการจรดเท้า โดยยกจมูกเท้าขนึ้ ใชส้ นั เท้าวางกบั พนื้
ยอ่ เขา่ ลงพรอ้ มทั้งแตะจมกู เท้าลงกบั พ้นื แลว้ ยกเท้าขึน้
ตบเท้า คอื กริ ยิ าของการใช้เทา้ คลา้ ยกับประเท้า แตไ่ มต่ ้องยกเทา้ ขึน้ ห่มเข่าตามจงั หวะท่ี
ตบเท้าอยู่ตลอดเวลา
ยกเท้า คือ การยกเท้าข้ึนไว้ข้างหนา้ เชดิ ปลายเท้าให้ตึง หักขอ้ เท้าเขา้ หาลำขา ตวั พระกนั
เขา่ ออกไปขา้ งๆ สว่ นสงู ระดบั เขา่ ข้างท่ียนื ตวั นางไม่ต้องกนั เข่า สว่ นสูงอย่ตู ่ำกว่าเขา่ ข้างทย่ี นื ชักส้น
เท้าและเชดิ ปลายน้วิ
ก้าวเทา้ คอื การวางฝ่าเทา้ ลงบนพน้ื ขา้ งหนา้ โดยวางส้นเท้าลงกอ่ น ตัวพระจะกา้ วเฉยี งไป
ข้างๆตัวเล็กนอ้ ยเฉียงปลายเทา้ ไปทางนว้ิ กอ้ ย กันเขา่ แบะให้ได้เหล่ียม ส่วนตวั นางวางเทา้ ลงข้างหน้า
ไม่ต้องกนั เขา่ ปลายเท้าเฉยี งไปทางน้ิวก้อยเล็กนอ้ ย

เอกสารชุดฝึกปฏิบัตนิ าฏยศัพทแ์ ละภาษาท่าเพือ่ สร้างสรรค์การแสดง โดย นางชนพชิ า พทุ ธรักษา โรงเรยี นแกง่ หางแมวพิทยาคาร

๑๐

ก้าวข้าง คือ การวางเท้าไปข้างๆตัว ปลายเท้าเฉียงไปทางนวิ้ กอ้ ยมาก ตวั นางต้องหลบเขา่
ตามไปดว้ ย

กระทงุ้ คือ วางเท้าไว้ขา้ งหลงั ด้วยจมกู เท้า แลว้ ใช้จมูกเทา้ กระทงุ้ ลงกบั พน้ื แลว้ กระดกขนึ้
หรือยกไปขา้ งหนา้

กะเทาะ คือ อาการของการใชเ้ ท้าคล้ายกระทุ้ง แตไ่ ม่ต้องกระดกเท้า ใชจ้ มกู เท้ากระทงุ้ เป็น
จงั หวะ
หลายๆ ครง้ั

กระดก คอื การกระท้งุ เทา้ แลว้ ถีบเขา่ ไปข้างหลงั มากๆ ใหเ้ ข่าท้ังสองข้างแยกหา่ งจากกัน ให้
สน้ เท้าชิดก้นมากทีส่ ุด หักปลายเท้าลง ยอ่ เข่าทย่ี ืน ตัวพระต้องกนั เข่าดว้ ย

กระดกเสยี้ ว คลา้ ยกระดกหลงั แตเ่ บย่ี งขามาข้างๆและไม่ตอ้ งกันเข่า

เชญิ ชมวีดที ัศน์ประกอบการเรียนรู้ภาษาท่าและนาฏยศัพท์

เอกสารชุดฝึกปฏบิ ตั นิ าฏยศพั ท์และภาษาทา่ เพอ่ื สรา้ งสรรคก์ ารแสดง โดย นางชนพชิ า พทุ ธรักษา โรงเรียนแกง่ หางแมวพิทยาคาร

๑๑

ใบงานเร่อื งนาฏยศัพท์

คำชี้แจง ให้นักเรียนสรุปท่านาฏยศพั ทแ์ ต่ละประเภทลงในตารางตอ่ ไปน้ี

ตารางสรุปทา่ นาฏยศพั ท์แบ่งตามการเคลื่อนไหวส่วนตา่ งๆ ของร่างกาย

สว่ นศรี ษะ สว่ นแขน ส่วนมือ ส่วนเทา้

อยา่ ลืมไปฝึกปฏบิ ตั ิท่ารำด้วยนะคะ

เอกสารชุดฝกึ ปฏิบัตินาฏยศัพท์และภาษาทา่ เพอ่ื สรา้ งสรรค์การแสดง โดย นางชนพชิ า พุทธรกั ษา โรงเรยี นแกง่ หางแมวพิทยาคาร

๑๒

ภาษาท่า

ภาษาท่าทางนาฏศิลป์ ในชวี ติ ประจำวนั ทกุ วันนม้ี นษุ ยเ์ ราใช้ทา่ ทางประกอบการพดู หรือ
บางคร้งั มีการแสดงสหี น้า ความรู้สึก เพอ่ื เนน้ ความหมายดว้ ยในทางนาฏศิลป์ ภาษาทา่ เสมือนเป็นภาษาพูด
โดยไมต่ ้องเปลง่ เสียงออกมา แตอ่ าศยั สว่ นประกอบอวัยวะของร่างกาย แสดงออกมาเปน็ ท่าทาง โดยเลียนแบบ
ทา่ ทางธรรมชาติ เพื่อใหผ้ ู้ชมสามารถเข้าใจได้ ที่มาของภาษาทา่ ท่ใี ชใ้ นการแสดงนาฏศิลป์
แบง่ ออกเปน็ ๒ ประเภท

๑. ภาษาทา่ ทม่ี าจากธรรมชาติ เป็นท่าทางทดี่ ดั แปลงมาจากท่าทางตามธรรมชาตขิ องคนเรา แต่ปรับปรุงให้ดู
สวยงามออ่ นชอ้ ยมากย่ิงข้ึน โดยใช้ลักษณะการ ร่ายรำเบื้องตน้ มาผสมผสาน เชน่ ท่ายิม้ ท่าเรยี ก ทา่
ปฏิเสธ ท่าร้องไห้ ท่าดีใจ ท่าเสียใจ ท่าโกรธ
๒. ภาษาท่าท่ีมาจากการประดษิ ฐ์โดยตรง เปน็ ท่าทางทปี่ ระดิษฐ์ ขนึ้ เพ่อื ให้เพียงพอใชก้ บั คำรอ้ งหรือคำ
บรรยาย ทีจ่ ะตอ้ งแสดงออกเป็นทา่ รำ เช่น สอดสรอ้ ยมาลา เป็นต้น ภาษาท่าเปน็ สิ่งสำคัญทีใ่ ช้ความหมาย
ระหวา่ งผแู้ สดงและผูช้ ม ในการแสดงนาฏศลิ ป์ เพราะทำใหผ้ ู้ชมทราบว่าผแู้ สดงกำลังสื่ออะไร หรอื กำลังมี
อารมณ์อยา่ งไร

ภาษาทา่ สามารถแบ่งได้ตามลักษณะการนำไปใช้เปน็ ๓ ลกั ษณะ คอื

๑. ภาษาท่าทใ่ี ช้แทนคำพดู
๒. ภาษาทา่ ท่ีใช้แทนกริ ิยาอาการตา่ งๆ

๓. ภาษาท่าท่ีใช้แสดงอารมณ์ ความรสู้ ึกภายใน การปฏิบตั ิภาษาท่าทางนาฏศลิ ปแ์ บง่ ออกได้ ดงั น้ี

๑. ภาษาทา่ ทางนาฏศลิ ป์ทใี่ ช้แทนคำพูด เช่น ฉัน เธอ ท่าน ปฏิเสธ ท่าเรียก ท่าไป
ภาษาทา่ ทางนาฏศลิ ป์ทีใ่ ช้แทนคำพูด
ภาษาท่าทางนาฏศลิ ป์ ในชวี ิตประจำวันทกุ วนั นี้มนุษย์เราใช้ท่าทางประกอบการพดู หรอื บางครง้ั มกี ารแสดงสี
หน้า ความรู้สึก เพื่อเน้นความหมายด้วยในทางนาฏศิลป์ ภาษาท่าเสมือนเปน็ ภาษาพดู โดยไม่ตอ้ งเปล่งเสียง
ออกมา แต่อาศัยส่วนประกอบอวัยวะของรา่ งกาย แสดงออกมาเป็นท่าทาง โดยเลียนแบบทา่ ทางธรรมชาติ
เพอ่ื ให้ผชู้ มสามารถเขา้ ใจได้ การปฏบิ ัตภิ าษาท่าทางนาฏศลิ ป์แบ่งออกได้ ดังนี้

๑. ภาษาท่าทางนาฏศิลปท์ ี่ใช้แทนคำพดู เช่น ฉัน เธอ ท่าน ปฏิเสธ ท่าเรียก ท่าไป
๒. ภาษาท่าทางนาฏศิลป์อิริยาบถหรือกิริยาอาการ เชน่ ทา่ ยืน ทา่ เดิน ท่านงั่
๓. ภาษาท่าทางนาฏศิลปท์ ี่ใช้แสดงอารมณ์ความรสู้ ึก เช่น ดีใจ เสียใจ โกรธ เศร้าโศก

เอกสารชุดฝกึ ปฏบิ ัตินาฏยศัพทแ์ ละภาษาท่าเพือ่ สรา้ งสรรคก์ ารแสดง โดย นางชนพชิ า พุทธรกั ษา โรงเรยี นแกง่ หางแมวพทิ ยาคาร

๑๓

ใบงานเร่ืองภาษาท่า

คำชีแ้ จง ใหน้ ักเรียนสรุปทา่ ภาษาท่าแต่ละประเภทลงในตารางต่อไปน้ี

ตารางสรปุ ภาษาทา่ ท่แี บง่ ตามลักษณะการนำไปใช้

ภาษาท่าทใี่ ช้แทนคำพดู ภาษาท่าที่ใช้แทนกริ ยิ าอาการ ภาษาทา่ ทใ่ี ช้แสดงอารมณ์
ตา่ งๆ ความรูส้ ึก

อยา่ ลมื ไปฝึกปฏบิ ตั ิท่ารำด้วยนะคะ

เอกสารชุดฝึกปฏบิ ตั ินาฏยศพั ทแ์ ละภาษาท่าเพอ่ื สร้างสรรคก์ ารแสดง โดย นางชนพชิ า พทุ ธรักษา โรงเรยี นแกง่ หางแมวพิทยาคาร

๑๔

ชุดแบบฝึก

การนำนาฏยศพั ทแ์ ละภาษาทา่ ไปใช้ประกอบการแสดง

ขั้นตอนท่ี๑ ลองใชก้ บั บทประพนั ธท์ ่ีเคยเรียนมา

เลือกนาฎยศพั ทแ์ ละภาษาท่าทม่ี ี
ความหมายตรงกบั บทประพันธ์

ตวั อย่างบทประพนั ธเ์ ร่ือง ขุนชา้ งขุนแผน
ตอนขุนชา้ งถวายฎีกา

จะกลา่ วถึงโฉมเจ้าพลายงาม เมอื่ เปน็ ความชนะขุนช้างนั่น
กลบั มาอยู่บ้านสำราญครัน เกษมสนั ต์สองสมภิรมย์ยวน
พรอ้ มญาตขิ าดอยู่แต่มารดา นึกนกึ ตรึกตราละหอ้ ยหวน
โอ้วา่ แม่วันทองชา่ งหมองนวล ไมส่ มควรเคียงคกู่ ับขนุ ชา้ ง

ขน้ั ตอนท๒่ี วเิ คราะห่ทานาฏยศพั ทแ์ ละภาษาทา่ ทีม่ คี วามหมายตรงกบั บทประพนั ธ์

นำทา่ นาฎยศัพทแ์ ละภาษาท่ามา
ประกอบบทประพนั ธ์ทลี ะประโยค

ลองใสท่ ่านาฏยศพั ทแ์ ละภาษาทา่ ลงในบทประพนั ธ์ตามความหมายไดเ้ ลย

บทประพนั ธ์ ช่ือทา่ /ความหมาย วธิ ีปฏิบตั ิ

จะกล่าวถงึ โฉมเจา้ พลายงาม
เมือ่ เปน็ ความชนะขนุ ชา้ งนน่ั
กลบั มาอยบู่ า้ นสำราญครนั
เกษมสนั ตส์ องสมภริ มยย์ วน
พร้อมญาตขิ าดอยู่แต่มารดา
นึกนกึ ตรกึ ตราละห้อยหวน
โอ้วา่ แมว่ นั ทองชา่ งหมองนวล
ไม่สมควรเคยี งคู่กบั ขนุ ช้าง

ขั้นตอนท๓่ี ทดลองปฏบิ ตั จิ นเกิดความชำนาญ

ขยนั ฝกึ ปฏิบตั ิด้วยนะคะ....แล้วมาอวดกัน

เอกสารชุดฝึกปฏบิ ตั นิ าฏยศัพทแ์ ละภาษาทา่ เพอ่ื สร้างสรรคก์ ารแสดง โดย นางชนพชิ า พทุ ธรักษา โรงเรียนแก่งหางแมวพิทยาคาร

๑๕

แบบทดสอบหลงั เรยี น

เรอ่ื ง นาฏยศัพท์และภาษาทา่ เพอื่ การสรา้ งสรรค์การแสดง

คำชีแ้ จง ให้นักเรียนเลือกคำตอบทถ่ี กู ที่สดุ เพยี งข้อเดยี ว

1. จุดหมายสำคัญของการเรียนนาฏยศัพท์และภาษาท่าคือขอ้ ใด

ก. อนุรักษ์วัฒนธรรมของชาติไทย

ข. มีความรู้ในการชมนาฏศิลปไ์ ทย

ค. นำไปใช้สร้างสรรค์การแสดงนาฏศิลป์อย่างถกู ตอ้ งและงดงาม

ง. ศกึ ษาลักษณะความหมายของการแสดงโขนไทย

2. นาฏยศัพทห์ มายถึงข้อใด

ก. ศพั ท์ทัว่ ไปใช้ในชวี ิตประจำวัน ข. ศัพท์เฉพาะทใ่ี ช้ทางนาฏศิลป์

ค. ศัพท์ทใี่ ช้ดดั แปลงทา่ รำ ง. ศัพท์ที่ใชเ้ รียกแทนเทพเจ้า

3. นาฏยศัพท์แบง่ ออกเป็นก่ีประเภท

ก. 4 ประเภท ข. 3 ประเภท

ค. 2 ประเภท ง. 1 ประเภท

4. คำวา่ “จรดเทา้ ” อยู่ในนาฏยศัพท์หมวดใด

ก. นาฏยศัพท์เบ็ดเตล็ด ข. นามศัพท์

ค. ศัพท์เสริม ง. ศพั ทเ์ ส่อื ม

5. ข้อใดจัดอยใู่ นหมวดกริ ิยาศัพท์

ก. ตไี หล่ ข. เกร็งคอ

ค. เปิดคาง ง. รำแอ้

6. แบมอื ขา้ งซา้ ยแตะท่ีแก้ม เอยี งซา้ ย เป็นภาษาทา่ ขอ้ ใด

ก. ท่าโกรธ ข. ท่ารกั

ค. ทา่ อาย ง. ท่าเสยี ใจ

7. ขอ้ ใดคือภาษาท่าทใี่ ช้แสดงอารมณค์ วามรู้สึก

ก. ข.

ค. ง.

เอกสารชุดฝกึ ปฏบิ ตั ินาฏยศพั ทแ์ ละภาษาท่าเพ่อื สร้างสรรคก์ ารแสดง โดย นางชนพชิ า พุทธรกั ษา โรงเรยี นแก่งหางแมวพิทยาคาร

๑๖

8. ข้อใดไม่ใช่ ภาษาทา่ ท่ีใชแ้ ทนคำพดู ข.
ก.

ค. ง.

9. ขอ้ ใดไม่ใช่ภาษาท่าทมี่ าจากธรรมชาติ ข. ทา่ ร้องไห้
ก. ท่ายิม้ ง. ท่าปฏเิ สธ
ค. ทา่ สอดสร้อยมาลา

10. จากรูปภาพข้างล่าง เป็นภาษาท่าในข้อใด

ก. ท่ารอคอย ข. ท่ามอง
ค. ท่าค้นหา ง. ทา่ ร้อน

เอกสารชุดฝกึ ปฏิบัตินาฏยศัพทแ์ ละภาษาท่าเพ่ือสร้างสรรค์การแสดง โดย นางชนพิชา พทุ ธรักษา โรงเรียนแกง่ หางแมวพทิ ยาคาร

๑๗

ภาคผนวก

เอกสารชุดฝกึ ปฏบิ ัตนิ าฏยศพั ทแ์ ละภาษาทา่ เพ่อื สรา้ งสรรคก์ ารแสดง โดย นางชนพชิ า พทุ ธรักษา โรงเรียนแกง่ หางแมวพทิ ยาคาร

ภาพนาฏยศัพท์และหรือภาษาท่า ๑๘
สำหรับการแสดง

เอกสารชุดฝกึ ปฏบิ ตั นิ าฏยศัพท์และภาษาท่าเพ่อื สร้างสรรค์การแสดง โดย นางชนพิชา พทุ ธรักษา โรงเรียนแก่งหางแมวพทิ ยาคาร

๑๙

เอกสารชุดฝกึ ปฏิบัตินาฏยศัพท์และภาษาทา่ เพอ่ื สรา้ งสรรค์การแสดง โดย นางชนพชิ า พุทธรักษา โรงเรยี นแกง่ หางแมวพิทยาคาร

๒๐

เอกสารชุดฝึกปฏิบัตินาฏยศพั ทแ์ ละภาษาท่าเพ่ือสรา้ งสรรค์การแสดง โดย นางชนพชิ า พทุ ธรกั ษา โรงเรียนแกง่ หางแมวพิทยาคาร

๒๑

เอกสารชุดฝึกปฏิบัตินาฏยศพั ทแ์ ละภาษาท่าเพ่ือสรา้ งสรรค์การแสดง โดย นางชนพชิ า พทุ ธรักษา โรงเรยี นแกง่ หางแมวพทิ ยาคาร

๒๒

เอกสารชุดฝึกปฏิบัตินาฏยศพั ทแ์ ละภาษาทา่ เพอื่ สร้างสรรค์การแสดง โดย นางชนพิชา พทุ ธรกั ษา โรงเรียนแก่งหางแมวพิทยาคาร

๒๓

เอกสารชุดฝึกปฏิบัตินาฏยศพั ทแ์ ละภาษาท่าเพ่ือสรา้ งสรรค์การแสดง โดย นางชนพชิ า พทุ ธรักษา โรงเรยี นแกง่ หางแมวพทิ ยาคาร

๒๔

เอกสารชุดฝกึ ปฏิบัตินาฏยศัพท์และภาษาทา่ เพอ่ื สร้างสรรค์การแสดง โดย นางชนพิชา พทุ ธรกั ษา โรงเรยี นแก่งหางแมวพทิ ยาคาร

๒๕

เอกสารชุดฝึกปฏิบัตินาฏยศพั ทแ์ ละภาษาทา่ เพอื่ สร้างสรรค์การแสดง โดย นางชนพิชา พทุ ธรกั ษา โรงเรียนแก่งหางแมวพิทยาคาร

๒๖

เอกสารชุดฝึกปฏิบัตินาฏยศพั ทแ์ ละภาษาทา่ เพอื่ สร้างสรรค์การแสดง โดย นางชนพิชา พทุ ธรกั ษา โรงเรยี นแกง่ หางแมวพิทยาคาร

๒๗

เอกสารชุดฝึกปฏิบัตินาฏยศพั ทแ์ ละภาษาทา่ เพอื่ สร้างสรรค์การแสดง โดย นางชนพิชา พทุ ธรกั ษา โรงเรยี นแกง่ หางแมวพิทยาคาร

๒๘

เอกสารชุดฝึกปฏิบัตินาฏยศพั ทแ์ ละภาษาทา่ เพอื่ สร้างสรรค์การแสดง โดย นางชนพิชา พทุ ธรกั ษา โรงเรยี นแกง่ หางแมวพิทยาคาร

๒๙

เฉลยแบบทดสอบก่อน/หลังเรียน

ขอ้ เฉลย เหตุผล

1 ค การเรยี นนาฏยศัพท์และภาษาทา่ เพอื่ นำไปใช้สรา้ งสรรคก์ ารแสดง

นาฏศลิ ป์อยา่ งถกู ตอ้ งและงดงาม

2 ข นาฏยศพั ท์คือศพั ท์เฉพาะทใ่ี ชท้ างนาฏศิลป์

3 ข นาฏยศัพทม์ 3ี ประเภทคอื นามศัพท์ กิริยาศพั ท์ และนาฏยศพั ท์

เบด็ เตลด็

4 ข จรดเท้าเป็นนามศพั ท์คอื ท่าทางที่ใช้ในการรำ

5 ข เกรง็ คอเป็นกิริยาศัพท์เป็นอาการท่ีเกดิ ขึน้ โดยไม่ใชท่ า่ รำ

6 ค ทา่ อาย

7 ง ท่ารัก แสดงอารมณร์ ักหรือมีความรกั

8 ข ท่าพูด เปน็ ภาษาทา่ แทนกิรยิ าอาการ

9 ค ทา่ สอดสร้อยมาลา เพราะเกดิ จากการประดษิ ฐ์ข้นึ

10 ค ทา่ คน้ หา

เอกสารชุดฝกึ ปฏิบตั ินาฏยศัพทแ์ ละภาษาท่าเพื่อสร้างสรรคก์ ารแสดง โดย นางชนพิชา พุทธรักษา โรงเรียนแก่งหางแมวพิทยาคาร

๓๐

แหล่งขอ้ มลู อา้ งอิง
1. กระทรวงวฒั นธรรม. (2557). สบื คน้ เมอ่ื วันพฤหสั บดีท่ี 8 เมษษยน 2564 แหลง่ ที่มาจาก

: https://ich.culture.go.th/doc/ich2014.pdf
2. ครดู วงฤดี บญุ เรอื ง.ภาษาทา่ และนาฏยศพั ท์. สบื คน้ เม่ือวนั พฤหสั บดที ่ี 8 เมษายน 2564

แหลง่ ท่ีมาจาก https://sites.google.com/a/mengrai.ac.th/krunai/p4
3. ศิลปนพิ นธ์ เร่ือง นวัตกรรมส่อื การศึกษาออนไล์ Thai MOOC วทิ ยาลยั นาฏศิลปอา่ งทอง

สถาบนั บัณฑติ พัฒนศลิ ป์.สืบค้นเมอ่ื วนั พฤหัสบดที ี่ 8 เมษายน 2564 แหลง่ ที่มา
https://youtu.be/IIFecHIffJE
4. อาจารย์ รตั ตยิ า โกมนิ ทรชาติ และอาจารย์วภิ ารัตน์ ขว่ งทพิ ย์.นาฏยศพั ทแ์ ละดนตรี
สำหรับนาฏยศิลป์พ้ืนเมือง.สืบคน้ เม่อื วันพฤหสั บดที ่ี 8 เมษายน 2564 แหล่งทม่ี า
https://fineart.msu.ac.th/e-documents/myfile/0606226-187-
isan%20Ethnics.docx
5. นางมนสั กาญจน์ สธุ รรมวิจติ ร โรงเรียนเทศบาลวดั ทา่ สะต๋อย.สื่อวดี ีทัศน์ ตามโครงการ
"การอบรมเชงิ ปฏิบตั ิการโครงการพัฒนาระบบการเรยี นการสอน E-Learning" เรือ่ งภาษา
ทา่ และนาฏยศพั ท์. สืบค้นเมือ่ วนั พฤหัสบดีที่ 8 เมษายน 2564 แหล่งทม่ี าจาก
https://www.youtube.com/watch?v=pozltt9hrH4&t=445s

เอกสารชุดฝึกปฏิบัตนิ าฏยศัพทแ์ ละภาษาท่าเพ่อื สรา้ งสรรค์การแสดง โดย นางชนพิชา พทุ ธรักษา โรงเรียนแกง่ หางแมวพทิ ยาคาร

เอกสารชุดฝกึ ปฏบิ ตั นิ าฏยศพั ทแ์ ละภาษาทา่ เพ่อื สร้างสรรค์การแสดง โดย นางชนพชิ า พุทธรกั ษา โรงเรียนแกง่ หางแมวพิทยาคาร