ประเภณีผีตาโขน

ประเภณีผีตาโขน

จัดทำโดย

นายกิตติพงษ์ จ่อยครบุรี เลขที่1
นายธนากร สาวผักแว่น เลขที่3
น.ส.ณิชา พันโคกกรวด เลขที่5

คำนำ

หนังสื ออิเล็กทรอนิกนี้เป็ นส่ วนหนึงของวิชา
วิทยาการคำนวน เรื่อง ของดีภาคอีสาน

ประเภณีผีตาโขน เนื้อหาในหนังสื อนี้ได้บอก
ความเป็ นมา ชนิด และการละเล่นผีตาโขน
รายงานเล่มนี้สามารถนำไปใช้ในการศึ กษา
ข้ อมู ลของผี ตาโขนได้ หากมี ข้ อผิ ดพลาด
ประการใดทางผู้จัดทำต้องขออภัยไว้ ณ ที่นี้

จัดทำโดย
นายกิตติพงษ์ จ่อยครบุรี
นายธนากร สาวผักแว่น
นางสาวณิชา พันโคกกรวด

ประเภณีผีตาโขน 1.

ผีตาโขน เป็นเทศกาลที่จัดขึ้นใน อำเภอด่านซ้าย
จังหวัดเลย ซึ่งตั้งอยู่ทาง ภาคอีสาน ของ ประเทศไทย
เป็นเทศกาลที่เกิดขึ้นในเดือน 7 [1] ซึ่งมักจัดมากกว่า
สามวันในบางช่วงระหว่างเดือนมีนาคม และกรกฎาคม

โดยจัดขึ้นในวันที่ได้รับเลือกให้จัดขึ้นในแต่ละปีโดย
คนทรง ประจำเมือง ซึ่งงานบุญประเพณีพื้นบ้านนี้มีชื่อ
เรียกว่า บุญหลวง [2] โดยแบ่งออกเป็นเทศกาล ผีตา
โขน, ประเพณีบุญบั้งไฟ และงานบุญหลวง (หรือ บุญ

ผะเหวด) [3]

2.

ประเพณีเล่นผีตาโขน เป็ นประเพณีที่ชาว

ด่านซ้ายจังหวัดเลยถือปฏิบัติสื บต่อกัน
อย่างยาวนานผู้ที่สวมบทบาทเป็ นผีตาโขน
นั้ นจะต้ องสวมหน้ ากากที่ น่ าเกลี ยดน่ ากลั ว
ทำจากหวดนึ่ งข้าวเหนียว แต่งกายด้วย
เสื้ อผ้าสี สั นสดใส ออกเดินร่วมขบวนไปกับ
ขบวนแห่งานบุญหลวง ซึ่งจะจัดร่วมไปกับ
งานบุญหลวง ที่วัดโพนชัย อำเภอด่านซ้าย

จั งหวั ดเลย
คำว่า “ ผีตาโขน ” นั้นสั นนิษฐานได้อยู่ ๒
ทาง คือ หนึ่ ง มีที่มาจากเรื่องราวของพระ
เวสสั นดรชาดกว่า เมื่อพระเวสสั นดรและ

พระนางมัทรีเสด็จออกจากป่ า กลับคืนสู่
เมืองนั้น บรรดาผีป่ าและสิ งสาราสั ตว์ทั้ง
หลายต่ างพากั นแฝงเร้ นมากั บชาวบ้ านเพื่ อ

รอส่ งกลับบ้านกลับเมือง จึงเรียกกันว่า ผี
ตามคน จนกระทั่งเพี้ยนเสี ยงมาเป็ น ผีตา

โขน

3.

อีกทางหนึ่ ง คือ เชื่อว่าประเพณีผีตาโขน เป็ นการ
ละเล่ นเพื่ อบวงสรวงบู ชาดวงวิ ญญาณบรรพชน
เนื่องจากชาวด่านซ้ายเชื่อกันว่า บรรพชนที่เสี ยชีวิต
ไปแล้วจะกลายเป็ นสิ่ งศั กดิ์สิ ทธิ์ สามารถดลบันดาล
ให้ เกิ ดความอุ ดมสมบู รณ์ หรื อความหายนะกั บบ้ าน
เมืองได้ เพื่อให้เป็ นที่พอใจของดวงวิญณาณบรรพ
ชน ชาวบ้านจึงจัดให้มีการละเล่นผีตาโขนขึ้น ซึ่งจะ
จัดรวมไปกับงานบุญผะเหวด งานบุญสงกรานต์
งานบุญบั้งไฟและงานบุญซำฮะ ในช่วงรอยต่อของ
เดื อนมิ ถุ นายนจนถึ งช่ วงต้ นเดื อนกรกฏาคมของทุ ก

ปี

4.

ชนิ ดของผี ตาโขน
ผีตาโขน ในขบวนแห่จะแยกเป็ น ๒ ชนิด

คือ ผีตาโขนใหญ่และผีตาโขนเล็ก
- ผีตาโขนใหญ่ ทำเป็ นหุ่นรูปผีทำจาก
ไม้ ไผ่ สานมี ขนาดใหญ่ กว่ าคนธรรมดา
ประมาณ ๒ เท่าประดับตกแต่งรูปร่าง
- ผีตาโขนเล็ก ผีตาโขนเล็กเป็ นการละเล่น
ของเด็ก ไม่ว่าเด็กเล็ก เด็กวัยรุ่นหรือผู้ใหญ่
ทั้งผู้หญิงชาย มีสิ ทธิ์ทำ และเข้าร่วมสนุก
ได้ทุกคน แต่ผู้หญิงไม่ค่อยเข้าร่วมเพราะ
เป็ นการเล่นค่อนข้างผาดโผนและซุกซน

5.

การเล่ นผี ตาโขนนั้ นจะเล่ นกั นเฉพาะในงาน
ประเพณีบุญหลวง ที่จะจัดขึ้นในเดือน ๘

(ตามปฏิทินไทย) นิยมจัดงาน ๓ วัน ด้วย

กั น




- วันแรก ชาวด่านซ้ายจะเรียกวัน
นี้ว่า วันรวม หรือวันโฮม ชาวบ้านจะช่วย

กั นสร้ างหออุ ปคุ ตขึ้ นก่ อน
- วันที่สอง จะเป็ นพิธีอัญเชิญพระอุปคุต
เข้ามาประดิษฐานภายในวัด ด้วยเชื่อกันว่า

จะการอั ญเชิ ญตั วแทนพระอุ ปคุ ตเข้ ามา

ประดิษฐานในวัด จะช่วยป้ องกันเหตุ
เภทภัย ต่างๆ ไม่ให้เกิดขึ้นในงานได้ ในวันนี้

จะมี ขบวนแห่ ผี ตาโขนออกมาร่ ายร่ำ
ประกอบเครื่ องดนตรี พื้ นเมื องอย่ าง
สนุกสนานไปตลอดเส้ นทางจนกระทั่งถึง

วั ด

6.

-วันที่สาม จะเป็ นวันประกอบพิธีทาง
ศาสนาและอุ ทิ ศบุ ญกุ ศลให้ แก่

บรรพบุ รุ ษผู้ ล่ วงลั บชาวบ้ านจะไป
ทำบุญตักบาตรที่วัด ฟั งเทศน์มหาชาติ

สั กการะสิ่ งศั กดิ์สิ ทธิ์ ในวัด
ปั จจุบันประเพณีเล่นผีตาโขน
นอกจากจะเป็ นประเพณีที่ชาวด่านซ้าย
ช่ วยกั นอนุ รั กษ์ ไว้ เพื่ ออนุ ชนรุ่ นหลั งได้
เรียนรู้ และเป็ นมรดกทางวัฒนธรรม
ของชุมชนแล้ว ประเพณีนี้ยังช่วย
กระตุ้นในเรื่องของการท่องเที่ยว นำ
เม็ดเงิน ชื่อเสี ยงมาสู่ จังหวัดเลยเป็ น

7.

อ้างอิง

ข้อมูล : http://ประเพณี.net/



ที่มา :
https://www.youtube.com/watch

?v=TKvusWSYzP4

ขอคุณค่ะ
THANK YOU