โครงงาน

โครงงาน
เร่อื ง การประดิษฐ์พวงมโหตร

คณะผู้จัดทำ
นกั เรียนช้ันมัธยมศกึ ษาปีที่ 3

โครงงานน้เี ป็นสว่ นหน่ึงของวิชาศิลปะ ภาคเรยี นท่ี 1 ปีการศกึ ษา 2565
กลุม่ สาระการเรียนรูศ้ ลิ ปะ โรงเรยี นธรรมโชตศิ กึ ษาลยั
อำเภอเดมิ บางนางบวช จังหวดั สพุ รรณบรุ ี
สำนักงานเขตพน้ื ทกี่ ารศึกษามัธยมศึกษา สพุ รรณบุรี

ข

ชือ่ โครงงาน : การประดิษฐ์พวงมโหตร
ประเภทโครงงาน : ประดษิ ฐ์
คณะผู้จัดทำ : นกั เรยี นชนั้ มธั ยมศึกษาปีท่ี 3
ครทู ีป่ รกึ ษา : ครสู ภุ ณดิ า ขาวฟา้
สถานท่ี : โรงเรียนธรรมโชตศิ ึกษาลัย

บทคดั ยอ่

โครงงาน เรื่อง การประดิษฐ์พวงมโหตร มีวัตถุประสงค์เพื่อ เพื่อศึกษาวิธีและขั้นตอนการทำ
พวงมโหตร สะทอ้ นใหเ้ ห็นคณุ ค่าและอนุรกั ษ์ศลิ ปหัตถกรรมทอ้ งถิ่นภาคกลาง

ผลการศกึ ษาของโครงงาน พบว่า พวงมโหตรเปน็ สัญลักษณท์ สี่ ่ือถึงงานบุญ ภมู ิปญั ญาท้องถ่ิน
ของคนไทย เนื่องจากพวงมโหตรนั้นเป็นงานช่างฝีมือที่มีความละเอียดอ่อน การสร้างสรรค์ชิ้นงาน
จึงต้องมีความปราณีต ฝึกความมสี มาธิในการทำงาน และยงั สามารถอนุรกั ษง์ านศลิ ปหตั ถกรรมของคน
ไทย ซึ่งในปัจจุบันได้รับความนิยมน้อยลง เมื่อได้ลองปฏิบัตินักเรียนเกิดความคิดสร้างสรรค์ในการ
เลือกสีสัน และลวดลายในการตกแต่งที่สวยงาม สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการประดิษฐ์งาน
ศิลปหัตถกรรมได้

ค

กติ ติกรรมประกาศ

การทำโครงงานครั้งนี้ สำเร็จลุล่วงด้วยดี เนื่องจากได้รับการชี้แนะแนวทาง ที่นับว่าเป็น
ประโยชนต์ ่อการทำโครงงาน และการศกึ ษาค้นคว้าเป็นอย่างย่งิ ทำใหผ้ ู้จดั ทำได้รับความรู้เก่ียวกับการ
ประดิษฐ์พวงมโหตร ผู้ศึกษาขอขอบพระคุณคุณครูสุภณิดา ขาวฟ้า ครูพี่เลี้ยงที่ปรึกษา คุณครู สุวิภา
สุวรรณโณ คุณครูอมรรัตน์ เปี่ยมดนตรี คุณครูนิเทศการสอน ที่ให้คำแนะนำในการจัดทำโครงงานใน
ครั้งน้ี

สุดท้ายนี้ ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า โครงงานการประดิษฐ์พวงมโหตร จะมีคุณค่าและเป็น
ประโยชนต์ ่อการศกึ ษาของผู้สนใจต่อไป

ผจู้ ดั ทำ

ง

สารบัญ
หน้า

บทคัดย่อ..................................................................................................................................... ข
กติ ติกรรมประกาศ……………………………………………………………………………………………………...... ค
สารบญั ....................................................................................................................................... ง
สารบญั ตาราง.................................................................................................................. ........... จ
สารบัญภาพ.................................................................................................................... ....... ฉ

บทท่ี 1
1 บทนำ……………………………………………………………………………………………………………… 1
ความเปน็ มาและความสำคัญ......................................................................................... 2
วัตถุประสงค์ของโครงงาน.............................................................................................. 2
ขอบเขตของโครงงาน....................................................................................... .............. 2
วธิ ดี ำเนนิ งาน................................................................................................................. 2
ประโยชน์ท่ีคาดว่าจะไดร้ ับ.............................................................................................

2 เอกสารทเี่ ก่ยี วขอ้ ง........................................................................................................ 3
พวงมโหตร..................................................................................................................... 3
พวงมโหตรของแตล่ ะทอ้ งถิ่น.......................................................................................... 3

3 วธิ ีการดำเนนิ งาน...................................................................................................... 5
สถานท.ี่ ...................................................................................................................... 5
ระยะเวลา...................................................................................................... ............ 5
วิธกี ารดำเนนิ งาน....................................................................................................... 5
วัสดุอปุ กรณ์............................................................................................................... 5
ตารางการปฏบิ ตั งิ าน.................................................................................................. 6

จ

สารบัญ (ตอ่ ) หน้า
บทที่
7
4 ผลการศึกษาค้นคว้า................................................................................................ 7
อปุ กรณ.์ .................................................................................................................... 9
ขัน้ ตอนการลงมือปฏิบตั ิ...........................................................................................

5 สรุปผลการศึกษาค้นคว้า........................................................................................ 14
ประโยชนแ์ ละคณุ ค่าของโครงงาน............................................................................ 14
ขอ้ เสนอแนะ............................................................................................................. 14

อา้ งอิง.................................................................................................................................... 15

ฉ

สารบญั ตาราง

ตารางที่ หน้า

1 วสั ดุอปุ กรณ.์ ................................................................................................................ 4

2 ตารางการปฏบิ ัติงาน.................................................................................................... 5

ช

สารบญั ภาพ
ภาพที่ หนา้

1 กระดาษว่าว................................................................................................................ 10
2 กรรไกร........................................................................................................................ 11
3 ไม้บรรทัด / ดนิ สอ....................................................................................................... 11
4 เข็ม / ด้าย................................................................................................................... 12
5 การพับกระดาษว่าว.................................................................................................... 12
6 การตดั กระดาษว่าวให้เปน็ สีเ่ หล่ยี มจตั ตุรสั ................................................................. 13
7 การพบั กระดาษใหเ้ ปน็ ทรงสามเหลย่ี ม....................................................................... 13
8 การพบั เส้นกระดาษให้เป็นรูปสามเหลี่ยม................................................................... 14
9 การตดั กระดาษเพื่อให้เกิดลวดลาย............................................................................. 14
10 การตดั กระดาษใหเ้ ปน็ ลวดลายสวยงาม...................................................................... 15
11 การคล่ีกระดาษออกทลี ะชนั้ จนหมด............................................................................ 15
12 การคลีก่ ระดาษออกทีละช้ันจนหมด............................................................................ 16
13 การร้อยพวงมโหตรใหซ้ ้อนกันโดยใชเ้ ข็มและด้าย........................................................ 16
14 พวงมโหตรทเี่ สร็จสมบรู ณ์........................................................................................... 17

1

บทท่ี 1

บทนำ

ศิลปหัตถกรรมของคนไทย ถือได้ว่าเป็นศิลปะงานฝีมือท่ีมีความประณีต มีการฝึกฝนบ่อยครง้ั
จนเกิดความชานาญ เป็นภูมิปัญญาไทยที่มีการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นนับตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน
ศิลปหัตกรรมนี้มักเชื่อมโยงไปถึงวัฒนธรรมประเพณี งานบุญต่างๆ ที่ผู้คนได้ปฏิบัติสืบทอดกันมา
ไม่ว่าจะเป็นงานบุญกฐนิ ผ้าป่า งานบวช งานแต่ง งานขึ้นบ้านใหม่ หรืองานประเพณีวัฒนธรรมต่าง ๆ
ที่มีความสาคัญ เป็นต้น ศิลปหัตถกรรมสามารถพบเห็นได้ในงานดังกล่าวบ่อยครั้ง มักมีการนามา
ประดับตกแต่งในงาน สะท้อนให้เห็นถึงความงดงามประณีตของฝีมือผู้ประดิษฐ์ เป็นที่รู้จักของผู้คน
ท่ัวไปนัน่ ก็คอื “พวงมโหตร”

พวงมโหตร หรือพวงระย้า ภูมปิ ัญญาทอ้ งถน่ิ ของคนไทย งานช่างฝีมือท่มี ีความละเอยี ดงดงาม
แต่มีหลักฐานที่ไม่ปรากฏอย่างแน่ชัด เนื่องจากไม่มีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร เพียงแต่เป็นการ
บอกเล่าที่สืบต่อกันมาเท่านั้น พวงมโหตรหรือพวงระย้านี้มีการทาขึ้นเพื่อนาไปประดับงานบุญต่างๆ
ใหเ้ กิดความสวยงามโดยมีความเชื่อทวี่ ่า “จะปดั เป่าสิ่งทีไ่ มด่ ีใหอ้ อกไป” ซ่ึงในปจั จบุ ัน เดก็ รุน่ ใหม่จะไม่
คอ่ ยรจู้ ักมากนกั แตย่ ังมีกลุม่ ผู้ทใ่ี ห้ความสนใจในการประดิษฐ์พวงมโหตรขนึ้ ซึ่งได้รบั การถ่ายทอดจาก
ช่างฝีมือภูมิปัญญาชาวบ้าน ที่มีการเปิดโอกาสให้กับเด็กรุ่นใหม่ หรือผู้ที่สนใจได้มาเรียนรู้ถึงความ
เป็นมา รวมไปถงึ ขั้นตอนวธิ ีการทาต่างๆ ซึง่ ในภาคกลางนีม้ อี ยทู่ ี่ จังหวดั เพชรบุรี

จังหวัดเพชรบุรี มีความรุ่งเรืองมาตั้งแต่สมัยโบราณ จังหวัดเพชรบุรีเปรียบเสมือนประตู
สู่ภาคใต้ เป็นแหล่งรวมงานช่างชั้นครูของประเทศหลายแขนง ดังปรากฏในงานด้านศิลปกรรม
และสถาปัตยกรรม ซึ่งจะพบเห็นได้ตามแหล่งโบราณสถาน พระราชวังและพระอารามต่างๆ
จังหวัดเพชรบรุ ีจงึ เป็นจังหวดั ที่มีแหล่งท่องเทย่ี วครบถ้วนสมบรู ณ์ซ่ึงลว้ นมีความงดงาม มีวิถกี ารดาเนิน
ชีวิตที่น่าสนใจที่เป็นเอกลักษณ์ รวมถึงความศรัทธายึดมั่นในพระพุทธศาสนา นอกจากน้ีเมืองเพชร
ยังมีกลุ่มเยาวชนที่เป็นศูนย์รวมในการอนุรักษ์และเผยแพร่ ศิลปหัตถกรรมที่เป็นงานฝีมือ
การตัดกระดาษ หรือเป็นที่รู้จักกันในชื่อว่า กลุ่มลูกหว้า เยาวชนลูกหลานคนเมืองเพชร จากหลาย
โรงเรียนในจังหวัดเพชรบุรี ที่รวมกลุ่มกันขึ้นมาเพื่อทากิจกรรม สืบสานงานสกุลช่างเมืองเพชร
โดยนายจาลอง บัวสุวรรณ์ หัวหน้าโครงการลูกหว้าสืบสานงานสกุลช่างเมืองเพชร เป็นผู้คิดริเริ่ม
โครงการร่วมกับส านักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
เพื่อเผยแพร่งานสกุลช่างเมืองเพชรให้เป็นที่รู้จัก จุดศูนย์รวมที่จัดกิจกรรมการเผยแพร่คือ ศาลาเชิง
เขาเขาวังเคเบิ้ลคาร์ สถานีรถรางไฟฟ้าขึ้น-ลงพระนครคีรี หรือที่รู้จักกันในชื่อ เขาวัง และที่หอศิลป์
สุวรรณาราม หอศิลป์เล็กๆ ที่ตั้งอยู่ภายในบริเวณวัดใหญ่สุวรรณารามวรวิหาร ที่ตั้งอยู่ ตาบลท่าราบ

2

อาเภอเมืองเพชรบุรี จงั หวดั เพชรบรุ ี ซ่งึ อยใู่ นใจกลางเมืองเพชรบรุ ี ซ่งึ ถือได้ว่าเป็นทง้ั สถานท่ีท่องเท่ียว
และเปน็ จดุ ศนู ยร์ วมทีใ่ หค้ วามรู้ เผยแพรศ่ ลิ ปะการตดั กระดาษท่มี ีความเปน็ เอกลักษณ์

พวงมโหตรของกลุ่มลูกหว้าเยาวชนเมืองเพชรนี้มีการตัดทั้งในรูปแบบของธงราว ฉลุลาย 12
นักษัตริย์ มีการนาดอกไม้สดมาเรียงร้อยเป็นช่อเป็นพวง เช่นนี้เรียกว่า พวงมโหตร แขวนบริเวณงาน
เพื่อทาให้บรรยากาศคล้ายคลึงกับป่าหิมพานต์ ซึ่งคนในสมัยก่อนเชื่อว่าป่าหิมพานต์นั้นเป็นป่าที่อยู่
บนสวรรค์ ต่อมาเมื่อมีการนากระดาษสีมาตัดประดิษฐ์เป็นพวงมะโหตรในรูปแบบต่างๆ แทนดอกไม้
สดและได้รับความนิยมชมชอบ ภายหลังจึงได้ใช้กระดาษสีต่างๆ มาทดแทนดอกไม้สด ซึ่งใช้วัสดุ
ทหี่ าไดง้ ่าย ตดั ตกแต่งเป็นพวงรปู ต่างๆ ใหส้ วยงามซ่ึงต้องอาศยั ความชานาญและประสบการณ์

วัตถุประสงคข์ องโครงงาน

1. เพ่ือศึกษาวิธแี ละข้นั ตอนการทาพวงมโหตร
2. เพอื่ สะทอ้ นใหเ้ หน็ คุณค่าและอนรุ กั ษ์ศิลปหตั ถกรรมทอ้ งถ่นิ

ขอบเขตของโครงงาน

ในการทำโครงงานเรื่อง พวงมโหตรจากกระดาษว่าว ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
ผจู้ ดั ทำไดก้ ำหนดขอบเขตของโครงงานไว้ ดงั น้ี

1. กระดาษวา่ ว
กระดาษว่าวนำมาตัดเปน็ ลวดลายต่างๆ นำมาซ้อนกนั 2-3 ชั้น เพื่อให้เกิดความสวยงาม

2. ประชากรและกล่มุ ตวั อย่าง
1.1 ประชากรที่ใช้ในการทำโครงงาน คือ นักเรยี นชั้นมัธยมศึกษาปที ี่ 3/9
1.2 กลมุ่ ตวั อยา่ ง คอื นกั เรยี นชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 3/9 จำนวน 15 คน

วธิ กี ารดำเนนิ งาน

1. นำเสนอหัวขอ้ โครงงาน เพอื่ กำหนดวัตถปุ ระสงค์ และขอบเขตในการทำโครงงาน
2. ประชมุ วางแผนการดำเนินงานามวัตถปุ ระสงค์ และขอบเขตของโครงงาน
3. ออกแบบลวดลาย และจัดทำพวงมโหตร
4. จัดทำรูปเล่ม เพื่อใช้สำหรับศึกษาต่อไป โดยใช้ระยะเวลาในการดำเนินงานตั้งแต่

10 สิงหาคม 2565 - 17 สิงหาคม 2565

ประโยชนท์ ี่คาดว่าจะไดร้ ับ

1. สามารถทำพวงมะโหตรจากกระดาษวา่ ว หรือกะดาษอ่นื ๆ ได้
2. เกดิ ความคดิ สร้างสรรค์สามารถนำไปประยุกตใ์ ช้ในชีวติ ประจำวันได้
3. สืบสานและอนุรกั ษ์ศิลปหัตถกรรมท้องถิน่

3

บทท่ี 2

เอกสารทเ่ี กี่ยวข้อง

ผ้จู ดั ทำไดศ้ ึกษาข้อมลู เกย่ี วกับพวงมโหตร โดยศึกษารวบรวมขอ้ มลู จากหนงั สือ ตำราวชิ าการ
เอกสารท่เี กี่ยวขอ้ ง ดงั น้ี

2.1 พวงมโหตร
พวงมโหตร (พวง-มะ-โหด) ตามความหมายจากพจนานุกรมฉบับราชบณั ฑิตยสถาน 2542

อธิบายว่า เป็นพวงอุบะ ซึ่งห้อยประดับอยู่ที่คันดาลฉัตร ทำด้วยผ้าตาดทอง ส่วนคันดาลฉัตรคือ คัน
ฉัตรที่มีรูปเป็นมุมฉาก 2 ทบอย่างลูก ดาล เพื่อปักให้ฉัตรอยู่ตรงเศียรพระพุทธรูป ในที่นี้หมายถึง
พวงมโหตรแบบบ้านๆ ท่ตี ิดตามธงราว หอ้ ยระยา้ ตามสถานงานมงคล ทำดว้ ยกระดาษสี

พวงมโหตร ถือเป็นเอกลักษณ์ หรือตัวแทนของงานบุญ เนื่องจากบ้านใดมีงานบุญก็มักจะ
ประดับพวงมโหตรไว้กลางบ้าน หรือมุมบ้านเสมอ ซึ่งในปัจจุบันยังมีผู้สืบสานงานชิ้นนี้ให้คงอยู่ ส่วน
ใหญ่มักจะพบได้เวลาที่มีการจัดงานบุญงานประเพณีต่างๆ ชาวบ้านจะร่วมกันตกแต่งศาลาวัด ด้วย
ทางมะพร้าวผ่าซีกต้นกล้วย ต้นอ้อย และต้นไม้ต่างๆ พร้อมทั้งตัดแต่งพวงมโหตรมาประดับอย่าง
สวยงาม ซึ่งเป็นการร่วมมือร่วมแรงกัน อันสะท้อนให้เห็นถึงความรักความสามัคคี เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ต่อ
กนั

2.2 พวงมโหตรแตล่ ะพ้ืนถ่นิ
พวงมโหตรแต่ละพื้นถิ่นมีรูปทรงและความเชื่อแตกต่างกันออกไป แต่จะมีลักษณะ

คล้ายคลึงกันพวงมโหตรในแต่ละท้องถิ่น มีชื่อเรียกแตกต่างกันออกไป เช่น พวงมโหตรทางภาคเหนือ
แพร่ น่าน เชยี งใหม่ เรียกว่า “ตุงพญายอหรอื ตงุ ไสห้ มู” นครสวรรค์ ระยอง เรียกวา่ “พวงเตา่ ร้างหรือ
พวงเต่ารั้ง” ส่วน เลย อุดรธานี เรียกว่า “พวงมาลัย” ทางภาคกลางถึงภาคใต้ตอนบน เรียกว่า “พวง
ระย้าหรอื พวงมโหตร” (เศรษฐมันตร์ กาญจนกลุ , 2553)

1) พวงมโหตรจังหวัดแพร่ น่าน เชียงใหม่ เรียกว่า ตุง เป็นภาษาถิ่นประจำ
ภาคเหนือซึ่งตรงกับคำว่า ธง ในภาษาไทยภาคกลางและตรงกับคำว่า ธุง ในภาษาท้องถิ่นอีสานมี
ลักษณะเป็นแผ่นวัตถุ ส่วนปลายแขวนติดกับเสาห้อยเป็นแผ่นยาวลงมา ตามพจนานุกรมฉบับ
ราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ได้ให้คำจำกัดความของคำว่า ธง ไว้ว่า “ ธง น. ผืนผ้าโดยมากเป็นสี
และบางอย่างมีลวดลายเป็นรูปต่าง ๆ ที่ทำด้วยกระดาษหรือสิ่งอื่น ๆ ก็มีสำหรับใช้เป็นเครื่องหมาย
บอกชาติ เครื่องหมายตามแบบสากลนิยม เครื่องหมายเดินทะเลอาณัติสญั ญาณตกแต่งสถานที่ในงาน
รื่นเริงหรือกระบวนแห่ ” การใช้ตุงทางภาคเหนือ ได้ปรากฏหลักฐานในตำนานพระธาตุ ดอยตุง

4

ซึ่งกล่าวถึง การสร้างพระธาตุไว้ว่า เมื่อพระมหากัสสปะเถระได้นำเอาพระบรมสารีลิกธาตุพระราก
ขวัญเบื้องซ้ายของพระพุทธเจ้า มาถวายแด่พระยาอชุตราชกษัตริย์แห่งราชวงศ์สิงหนวัติ พระองค์
ได้ทรงขอที่ดินของพญาลาวจก (ราชวงศ์ลวจังคราช) ในหมู่เขาสามเส้าเป็นที่ก่อสร้างพระมหาสถูปนัน้
ทำให้ทำตุงตะขาบยาวถึงพันวา ปักไว้บนยอดดอยปู่เจ้า ถ้าหางตุงปลิวไปเพียงใดกำหนดให้
เปน็ รากฐานสถปู

2) พวงมโหตรจังหวัดสุโขทัย ประเพณีการสร้างพวงมโหตรชาวอำเภอศรีนคร
จังหวัดสุโขทัย ชาวอำเภอศรีนครจังหวัดสุโขทัยมีประเพณีการสร้างพวงมโหตรกันมากว่า 50 ปี
พวงมโหตร มีลักษณะเป็นดอกไม้ที่ปักกันเป็นชั้น ๆ แต่ละชั้นจะห่างกันประมาณ 50-70 เซนติเมตร
จำนวน 7-9 ชั้น มีอุบะดอกไม้แห้งหรืออุปนกปลา หรือกระดาษสายรุ้งสีต่าง ๆ ห้อยไว้ปลายก้าน
ของดอกไม้แต่ละดอก เพื่อให้ชัน้ ของดอกไม้ต่อเนื่องกนั ลงมาเป็นพวง และที่โคนของการดอกไม้แตล่ ะ
ดอกจะผูกของกินของใช้ เช่น ขนมแห้ง ปากกา สมุด ดินสอ โดยชาวบ้านจะเร่ิมสร้างพวงมโหตรในวนั
ขึ้น 14 ค่ำ ก่อนออกพรรษา 2 วัน และจะถวายพวงมโหตรในวันออกพรรษา ซึ่งเชื่อกันว่าการสร้าง
พวงมโหตรนี้ได้บุญกุศลมหาศาลเพราะนอกจากจะได้รว่ มฉลองเทศน์มหาชาติถึง 13 กันแล้ว ชาวบ้าน
ยังช่วยกันหาข้าวของเครื่องใช้ที่จำเป็นถวายให้แก่วัด เป็นการสร้างความสามัคคีแก่คนในหมู่บ้าน
เดียวกัน และหมู่บ้านใกล้เคียง เป็นสื่อกลาง ให้หนุ่มสาวได้ทำความรู้จักคุ้นเคย และสนิทสนมกัน
ช่วยสบื ทอดวฒั นธรรม เป็นสิ่งทีช่ ว่ ยผ่อนคลายความตึงเครยี ดจากการประกอบอาชีพของคนในท้องถ่ิน
(สนกุ ฮอลิเดย์, 2555)

5

บทท่ี 3
วิธีการดำเนนิ งาน

จากการศึกษาค้นคว้าการทำพวงมโหตร ทำให้ผู้จัดทำได้ทราบถึงองค์ประกอบที่เกี่ยวข้องกับ
ขัน้ ตอนการทำพวงมโหตร ซง่ึ มีองคป์ ระกอบดังนี้
1. สถานท่ี โรงเรยี นธรรมโชตศิ ึกษาลัย
2. ระยะเวลา 10 สงิ หาคม 2565 - 17 สิงหาคม 2565
3. วิธีการดำเนนิ งาน

3.1 นำเสนอหวั ข้อโครงงาน เพ่อื กำหนดวัตถุประสงค์ และขอบเขตในการทำโครงงาน
3.2 ประชมุ วางแผนการดำเนินงานตามวตั ถปุ ระสงค์ และขอบเขตของโครงงาน
3.3 ออกแบบเพอื่ ใหเ้ กดิ ความสวยงาม
3.4 ลงมือปฏิบตั ิการทำพวงมโหตร
3.5 จัดทำรูปเล่ม เพื่อใชส้ ำหรับศึกษาตอ่ ไป
4. วัสดุอุปกรณ์

อปุ กรณ์
1. กระดาษว่าว
2. กรรไกร
3. ไม้บรรทัด / ดนิ สอ
4. เข็ม / ดา้ ย

6

5. ตารางการปฏบิ ัติงาน

คร้ังที่ สปั ดาหท์ ่ี กิจกรรมท่ีปฏบิ ตั ิ สถานที่ปฏบิ ตั ิ หมายเหตุ

1. 10 สงิ หาคม 2565 - ตรวจเชค็ อุปกรณ์ หอ้ งนาฏศิลปไ์ ทย

2. 17 สิงหาคม 2565 - ตัดกระดาษวา่ วใหเ้ ป็นทรง ห้องนาฏศิลป์ไทย
สเ่ี หล่ียมจตั ตุรสั

- พบั กระดาษใหเ้ ปน็ ทรงสามเหล่ยี ม
4 คร้ัง

- จากนัน้ ใช้กรรไกรตัดด้านขา้ งของ
กระดาษทั้งสองฝง่ั โดยไม่ให้ตรงกนั
ทำเช่นนอี้ ีก 1-2 แผน่

- คลก่ี ระดาษออกแล้วนำมาซ้อนกัน

- ร้อยด้ายตรงจดุ กลางของ
พวงมโหตร แล้วผูกด้ายให้ติดกับไม้
แหลม

- เสร็จเรียบรอ้ ย

7

บทท่ี 4
ผลการศึกษาคน้ ควา้

จากการศึกษา การทำพวงมโหตร ที่เปน็ ศลิ ปหตั ถกรรมอันปราณีต และสวยงาม โดยมขี ้นั ตอน
ในการดำเนินงาน พร้อมภาพประกอบ ดังหวั ข้อตอ่ ไปนี้
1. อุปกรณ์

1.1 กระดาษว่าว

ภาพที่ 1 กระดาษวา่ ว

1.2 กรรไกร

ภาพท่ี 2 กรรไกร

8

1.3 ไม้บรรทัด / ดนิ สอ

ภาพท่ี 3 ไม้บรรทัด / ดนิ สอ

1.4 เข็ม / ด้าย

ภาพท่ี 4 เข็ม / ด้าย

9

2. ขน้ั ตอนการลงมือปฏิบตั ิ
2.1 ขั้นตอนการพับและตัดกระดาษ
ข้ันตอนท่ี 1 ตัดกระดาษวา่ วใหเ้ ปน็ ทรงสีเ่ หล่ียมจตั ตรุ สั

ภาพท่ี 5 การพับกระดาษว่าว

ภาพท่ี 6 การตัดกระดาษวา่ วใหเ้ ป็นส่ีเหล่ียมจตั ตุรสั

10
ข้ันตอนท่ี 2 พับกระดาษใหเ้ ป็นทรงสามเหลย่ี ม พับทบกันใหไ้ ด้ 4 ครัง้ ในลักษณะดังภาพ

- การพบั กระดาษให้เป็นรูปสามเหลี่ยมน้นั จะต้องพับกระดาษจากทางขวามือมา
ทางซา้ ย (พับด้านสันของกระดาษเข้าหากัน) สังเกตปลายของมมุ กระดาษด้านบนจะมีลักษณะแหลม
อยูเ่ สมอ

ภาพท่ี 7 การพับกระดาษให้เปน็ ทรงสามเหล่ยี ม

ภาพท่ี 8 การพับเสน้ กระดาษให้เป็นรปู สามเหล่ียม

11
ขั้นตอนที่ 3 กรรไกรตัดด้านข้างของกระดาษทั้งสองฝั่ง โดยไม่ให้ตรงกัน ทำเช่นนี้อีก 1-2
แผน่

ภาพที่ 9 การตดั กระดาษเพอ่ื ใหเ้ กิดลวดลาย

ภาพที่ 10 การตัดกระดาษให้เปน็ ลวดลายสวยงาม

12
ข้นั ตอนที่ 4 คล่ีกระดาษออกแล้วนำมาซอ้ นกัน ร้อยดา้ ยตรงจุดกลางของพวงมโหตร แลว้ ผกู ด้ายให้
แนน่

ภาพท่ี 11 การคลี่กระดาษออกทลี ะช้นั จนหมด

ภาพท่ี 12 การคลี่กระดาษออกทลี ะชั้นจนหมด

13
ภาพท่ี 13 การร้อยพวงมโหตรใหซ้ ้อนกันโดยใช้เขม็ และดา้ ย

ภาพที่ 14 พวงมโหตรท่ีเสร็จสมบูรณ์

14

บทที่ 5
สรปุ ผลการศึกษาค้นคว้า

จากการดำเนนิ การในการทำโครงงาน พวงมโหตร ซ่งึ ถอื ว่าเปน็ การอนุรกั ษง์ านศิลปหัตถกรรม
ท้องถน่ิ ภาคกลาง ศึกษาขน้ั ตอนการทำพวงมโหตร

ผลจากการทำโครงงาน พบว่า พวงมโหตรเป็นสัญลักษณ์ที่สื่อถึงงานบุญ ภูมิปัญญาท้องถ่ิน
ของคนไทย เนื่องจากพวงมโหตรนั้นเป็นงานช่างฝีมือที่มีความละเอียดอ่อน การสร้างสรรค์ชิ้นงาน
จึงต้องมีความปราณีต ฝึกความมีสมาธิในการทำงาน มีลวดลายการตัด และสีสันที่หลากหลาย ซึ่ง
วิธีการตัดกระดาษนั้นง่ายต่อการศึกษา จึงทำให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ได้อย่างเต็มที่ และยังสามารถ
อนุรักษ์งานศิลปหัตถกรรมของคนไทย ซึ่งในปัจจุบันได้รับความนิยมน้อยลง เมื่อได้ลองปฏิบัติผู้เรียน
เ กิ ด
ความคิดสร้างสรรค์ในการเลือกสีสัน และลวดลายในการตกแต่งทีส่ วยงาม สามารถนำไปประยุกต์ใช้ใน
การประดิษฐ์งานศลิ ปหัตถกรรมได้ สะทอ้ นให้เหน็ คุณคา่ และการอนรุ ักษง์ านศิลปหตั ถกรรมอันงดงาม

ประโยชน์ และคณุ คา่ ของโครงงาน
1. สามารถทำพวงมะโหตรจากกระดาษว่าว หรือกะดาษอืน่ ๆ ได้
2. เกิดความคิดสร้างสรรค์สามารถนำไปปรับและประยกุ ต์ใช้ได้
3. สบื สานและอนุรกั ษ์ศิลปหัตถกรรมท้องถน่ิ

ข้อเสนอแนะ
1. พวงมโหตรมีหลากหลายลักษณะซ่ึงแตกต่างกันออกไปแต่ละท้องถ่ิน สามารถศึกษาการทำ

พวงมโหตรของภูมภิ าคอ่ืน ๆ ของประเทศไทย
2. ศึกษาขัน้ ตอนและวธิ กี ารทำกระดาษวา่ ว

15

อ้างองิ

เปยี แกว้ . 2552. เยาวชน “กลุ่มลูกหวา้ ..เพชรบรุ ”ี กบั งานพระนครคีรคี ร้งั ที่ 32. พวงมโหตรเมือง
เพชร. (ระบบออนไลน)์ . แหลง่ ท่มี า
http://www.oknation.net/blog/krupia/2009/04/04/entry-1
(สบื คน้ วันที่ 15 สงิ หาคม 2565)

มณี เกิดลาภ. ภูมิปญั ญาท้องถ่ิน การตดั กระดาษ. (ระบบออนไลน์). แหลง่ ท่มี า
http://www.prachuapcity.go.th/news (สืบค้นวันท่ี 16 สิงหาคม 2565)

ยศพร จนั ทองจีน. "พวงมโหตร" สกู่ ารออกแบบ พาวิลเลี่ยน การทอ่ งเท่ยี ว "ไทยทศั น์". การศกึ ษา
ตามหลักสูตรปรญิ ญาศิลปมหาบณั ฑติ สาขาวชิ าการออกแบบภายใน มหาวทิ ยาลยั ศิลปากร,
2556

ศราวุธ มโนเรือง. พวงมโหตรภาคเหนอื . (ระบบออนไลน)์ . แหลง่ ท่ีม
https://www.scbfoundation.com

(สบื คน้ วนั ท่ี 15 สิงหาคม 2565)

สายใจ เจริญรืน่ . พวงมโหตร 20 แบบ พร้อมเทคนคิ และแบบตัด. เพชรการเรือน, 2555-

16

ภาคผนวก

17

18

19