Lich su Dang bo P27

46 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN Thành ủy đều bị địch bắt, vì thế cuộc khởi nghĩa không nổ ra. Tại tỉnh Gia Định, sau khi có lệnh của Xứ ủy, Ban khởi nghĩa tỉnh do đồng chí Lê Văn Khương - Thường vụ Xứ ủy kiêm Bí thư Tỉnh ủy đã phát lệnh cho các địa phương khởi nghĩa. Ở quận Gò Vấp, Ban khởi nghĩa do đồng chí Nguyễn Văn Tiến - Bí thư Quận ủy lãnh đạo, tuy chưa nhận được tin Sài Gòn nổ súng, nhưng theo kế hoạch đã chủ động ra lệnh bao vây uy hiếp và tiến công các đồn bót ở Lăng Cha Cả, Vườn Tiêu, Ngã Năm Vĩnh Lộc, Phú Lâm, Bình Thới(1). Cuộc khởi nghĩa của Nhân dân Gò Vấp, trong đó có Nhân dân vùng ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) nổ ra vào đêm 22 rạng ngày 23 tháng 11 năm 1940 tuy không giành được thắng lợi lại bị kẻ thù đàn áp rất dã man, nhưng nó đã biểu lộ lòng căm thù sâu sắc của Nhân dân nơi đây đối với bọn thực dân Pháp xâm lược và tinh thần chiến đấu vô cùng quả cảm của quần chúng cách mạng trong cuộc đấu tranh giành độc lập tự do. Sau cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ, thực dân Pháp đã thực hiện chính sách khủng bố trắng để trả thù cách mạng làm nhiều cán bộ, đảng viên và người dân yêu nước bị bắt đưa đi tù đày, tra tấn dã man, nhiều tổ chức công khai 1. Lịch sử Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh 1930-1975, NXB. Chính trị Quốc gia, Sự Thật, Hà Nội, 2004, tr. 228.

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 47 của quần chúng và nhiều cơ sở Đảng bị vỡ. Đảng bộ Nam Kỳ mất liên lạc với Trung ương. Phong trào cách mạng ở Nam Kỳ tạm thời bị lắng xuống. Giữa lúc phong trào cách mạng ở Nam Kỳ lâm vào hoàn cảnh khó khăn, thì từ ngày 10 đến 19 tháng 5 năm 1941, tại Pắc Bó (Cao Bằng), dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, Đảng ta họp Hội nghị Trung ương lần thứ VIII. Sau khi phân tích tình hình quốc tế và trong nước, Hội nghị khẳng định: “Nhiệm vụ chủ yếu trước mắt của cách mạng là giải phóng dân tộc” và “Trong lúc này nếu không giải quyết vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của một bộ phận giai cấp đến vạn năm cũng không đòi được”(1). Hội nghị xác định nhiệm vụ của Đảng ta lúc này là chuẩn bị khởi nghĩa giành chính quyền và quyết định thành lập Mặt trận Việt Minh để đoàn kết rộng rãi các tầng lớp nhân dân đấu tranh giải phóng dân tộc. Sau Hội nghị, Trung ương đã nhiều lần cử phái viên vào Nam để bắt liên lạc với Đảng bộ Nam Kỳ. Tháng 10 năm 1941, Đảng bộ Nam Kỳ bắt được liên lạc với Trung ương nhưng lại chia thành hai cấp ủy là: Xứ ủy Tiền Phong và Xứ ủy Giải Phóng. 1. “Những sự kiện Lịch sử Đảng - Tập I (1920-1945)”, NXB. Sự Thật, Hà Nội, 1976, tr. 510.

48 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN Ở Sài Gòn - Chợ Lớn và Gia Định từ cuối năm 1941 trở đi, do nhận được sự chỉ đạo của Trung ương nên các cơ sở Đảng và tổ chức cách mạng của quần chúng bắt đầu được phục hồi và từng bước phát triển. Bước vào năm 1944, phong trào đấu tranh của Nhân dân Gò Vấp nói chung và Nhân dân vùng ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) nói riêng được phục hồi. Các tổ chức nông dân, phụ nữ, thanh niên... được thành lập và phát triển theo chương trình hoạt động của Mặt trận Việt Minh. Đêm ngày 9 tháng 3 năm 1945, Phát xít Nhật nổ súng đảo chính Pháp. Ngày 12 tháng 3 năm 1945, Trung ương Đảng ta ra Chỉ thị “Nhật, Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” gửi các cấp ủy Đảng trong cả nước; đây là kim chỉ nam cho hoạt động của Đảng ta trong cao trào chống Nhật cứu nước. Tháng 6 năm 1945, lực lượng Thanh niên Tiền phong - một tổ chức công khai do Xứ ủy Tiền phong lãnh đạo được thành lập ở Sài Gòn và hầu hết các tỉnh của Nam Kỳ. Tại khu vực Bình Quới Tây, tổ chức Thanh niên Tiền phong do anh Nguyễn Văn Đồng (công nhân Ba Son) và anh Bùi Văn Lai (Ba Mới) phụ trách(1) đã phát triển trong 1. Lịch sử truyền thống của Đảng bộ và Nhân dân quận Bình Thạnh (1930- 2015), NXB. Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2021, tr. 53.

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 49 các giới như: phụ nữ, phụ lão, thiếu niên... Thanh niên Tiền phong đã tổ chức luyện tập quân sự, giữ gìn trật tự ở các xóm ấp, dạy học cho Nhân dân, quyên tiền gạo cứu tế cho đồng bào. Từ ngày 13 đến ngày 15 tháng 8 năm 1945, Đảng ta họp Hội nghị toàn quốc tại Tân Trào (Tuyên Quang), Hội nghị nhận định: “Những điều kiện khởi nghĩa ở Đông Dương đã chín muồi... toàn dân tộc đang sôi nổi đợi giờ khởi nghĩa giành quyền độc lập” (1) và cử ra Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc. Ngay sau khi thành lập, Ủy ban khởi nghĩa toàn quốc đã ra Quân lệnh số 1 “Hạ lệnh tổng khởi nghĩa”. Ngày 19 tháng 8 năm 1945, cuộc khởi nghĩa ở Hà Nội giành thắng lợi. Ngày 20 tháng 8 năm 1945, Mặt trận Việt Minh ra công khai ở Thành phố, một khí thế hừng hực cách mạng lan tỏa trong tất cả các tầng lớp nhân dân Thành phố nói chung và Nhân dân Gò Vấp, trong đó có Nhân dân vùng ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) nói riêng. Ngày 23 tháng 8 năm 1945, cuộc khởi nghĩa ở Huế giành thắng lợi. Cũng trong ngày này, Xứ ủy họp hội nghị khẩn cấp và quyết định cuộc khởi nghĩa ở Sài Gòn sẽ nổ ra vào đêm 24 rạng sáng ngày 25 tháng 8. 1. Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam - Sơ thảo, Tập I (1920-1954), NXB. Sự Thật, 1981, tr. 397.

50 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhân dân Gò Vấp, trong đó có Nhân dân vùng ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) đã đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền về tay mình. 4 giờ sáng ngày 24 tháng 8, từ nhà làng Bình Quới Tây (khu vực Bình Quới) đã vang lên những hồi trống tập hợp lực lượng và phát lệnh khởi nghĩa. Lúc này, lính Nhật vẫn đóng rải rác quanh làng với ba tàu chiến trên sông Sài Gòn neo từ khu vực La San Mai Thôn đến vàm Ông Ngữ. Lực lượng khởi nghĩa gồm khoảng 300 thanh niên biên chế thành 3 đội do đồng chí Bùi Văn Mới trực tiếp chỉ huy nổi dậy trấn áp quân Nhật và tịch thu toàn bộ vũ khí. Cuộc khởi nghĩa nhanh chóng giành thắng lợi(1). Sáng sớm ngày 25 tháng 8, hàng vạn quần chúng nhân dân Bình Hòa - Thạnh Mỹ Tây trang bị tầm vông, dáo, mác tham gia cuộc biểu tình ở Sài Gòn. Đến 10 giờ, đoàn biểu tình phân thành hai cánh, cánh thứ nhất có nhiệm vụ tiếp quản nhà làng Thạnh Mỹ Tây. Tại đây, trước khí thế áp đảo của quần chúng, bọn hương chức, hội tề nhanh chóng đầu hàng giao nộp cơ sở vật chất, hồ sơ tài liệu cho lực lượng khởi nghĩa. Sáng ngày 26 tháng 8 năm 1945, hàng vạn Nhân dân Bình Hòa - Thạnh Mỹ Tây cùng Nhân dân Gia Định nô nức kéo về trước khu 1. Lịch sử truyền thống của Đảng bộ và Nhân dân quận Bình Thạnh (1930- 2015), NXB. Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2021, tr. 56.

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 51 Tòa Bố Gia Định để dự mít tinh mừng thành công do Mặt trận Việt Minh tổ chức. Ủy ban hành chính tỉnh Gia Định được thành lập do đồng chí Phạm Văn Chiêu làm Chủ tịch. Ngay sau đó, Ủy ban hành chính Bình Hòa và Thạnh Mỹ Tây cũng được thành lập. Ở Thạnh Mỹ Tây có các đồng chí Phạm Trung Chánh, Hồng Văn Sáng, Hồ Bá Hường, Lê Bá Tòng, Nguyễn Thị Việt(1). Cuộc khởi nghĩa giành chính quyền của Nhân dân Gò Vấp, trong đó có Nhân dân vùng ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) thành công đã góp phần đưa đến thắng lợi chung của dân tộc trong Tổng khởi nghĩa Tháng Tám. Ngày 02 tháng 9 năm 1945, hòa cùng với Nhân dân Sài Gòn, Gia Định, Nhân dân vùng ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) đã hân hoan tham dự lễ tuyên bố độc lập do Xứ ủy Nam Bộ tổ chức tại đại lộ Norodom (nay là đường Lê Duẩn) sau nhà thờ Đức Bà. Cách mạng Tháng Tám thành công đưa đến việc ra đời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nhà nước dân chủ Nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á. Với thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, các tầng lớp nhân dân vùng ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) cùng với Nhân dân Sài Gòn - Chợ Lớn, Gia Định và Nhân dân cả nước từ thân phận của người dân mất nước trở thành người dân làm chủ đất 1. Lịch sử truyền thống của Đảng bộ và Nhân dân quận Bình Thạnh (1930- 2015), NXB. Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2021, tr. 56 và tr. 57.

52 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN nước. Từ đây Nhân dân vùng ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) đã có chính quyền để lãnh đạo mình bước vào thời kỳ cách mạng mới là chiến đấu để bảo vệ thành quả cách mạng đã giành được bằng tất cả khả năng, nghị lực của mình theo bản Tuyên ngôn độc lập mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội ngày 02 tháng 9 năm 1945: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”(1). II. NHÂN DÂN ẤP NHẤT TRÍ 9, XÃ THẠNH MỸ TÂY (PHƯỜNG 27) TRONG CHÍN NĂM KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP XÂM LƯỢC (1945-1954) Sau ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh long trọng đọc bản Tuyên ngôn độc lập tại quảng trường Ba Đình, Hà Nội vào ngày 02 tháng 9 năm 1945 thì ở Nam Bộ, liên tiếp trong các ngày từ ngày 5 đến ngày 20 tháng 9 năm 1945, được sự hỗ trợ của phái bộ quân Anh, thực dân Pháp liên tục khiêu khích ta. Và sau nhiều ngày khiêu khích, vào lúc vào lúc 24 giờ đêm 22 tháng 9 năm 1945, quân Pháp đã nổ súng tấn công các trụ sở của ta như: Ủy ban Nhân dân Nam Bộ, Đài phát thanh, Trụ sở Quốc gia tự vệ cuộc, Bưu Điện, Nhà Đèn... mở đầu cho cuộc trở lại xâm lược nước ta lần thứ hai. 1. Hồ Chí Minh, tuyển tập, NXB Sự Thật, Hà Nội, 1987, tr. 207.

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 53 Trước hành động gây hấn của thực dân Pháp, ngay sáng ngày 23 tháng 9 năm 1945, Xứ ủy và Ủy ban Nhân dân Nam Bộ(1) đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp tại số 627 - 629 đường Cây Mai thuộc Chợ Lớn (nay là đường Nguyễn Trãi - Quận 5) để bàn về chủ trương và biện pháp đối phó với địch. Hội nghị quyết định nổ súng kháng chiến và thành lập Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ do đồng chí Trần Văn Giàu là Chủ tịch. Ủy ban Kháng chiến đã ra lời kêu gọi Nhân dân Sài Gòn - Chợ Lớn, Gia Định cùng với Nhân dân Nam Bộ đứng lên chiến đấu chống lại quân xâm lược Pháp để bảo vệ nền độc lập, tự do vừa mới giành được. Ủy ban Kháng chiến Sài Gòn - Chợ Lớn do đồng chí Nguyễn Văn Tư làm Chủ tịch, đồng chí Huỳnh Đình Hai và Từ Văn Ri làm Ủy viên. Ở Gia Định, Ủy ban Kháng chiến do đồng chí Phạm Văn Chiêu làm Chủ tịch. Như vậy, cùng với Nhân dân Sài Gòn, Gia Định, Nhân dân vùng ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) chỉ được hưởng độc lập, tự do chỉ vỏn vẹn có 28 ngày đã phải đứng lên cầm súng chiến đấu chống lại thực dân Pháp trở lại xâm lược lần thứ hai. Hưởng ứng lời kêu gọi của Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, khắp thành phố mọi sinh hoạt chợ búa, giao thông, 1. Sau Cách mạng Tháng Tám chính quyền cách mạng dùng Nam Bộ thay cho Nam Kỳ.

54 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN trường học đều ngưng hẳn. Công nhân nhà máy đồng loạt nghỉ việc. Mọi thứ vật dụng trong nhà của Nhân dân như: bàn ghế, tủ, giường, quầy hàng, xe bò, xe kéo, xe thổ mộ được kéo ra đường để chặn đường đi của quân địch. Ở khu vực ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay), thanh niên nam, nữ, các cụ phụ lão, chị em phụ nữ và cả các em thiếu nhi đều hăng hái xin gia nhập lực lượng dân quân để giết giặc hoặc đào hầm chuẩn bị chiến đấu. Nhân dân quyên góp lương thực, thực phẩm, tiền bạc cho lực lượng vũ trang chiến đấu(1). Trong những ngày đầu kháng chiến, địa bàn ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) nằm trong Mặt trận tiền tuyến phía Đông gồm Thị Nghè, Cầu Bông, Bà Chiểu... Ngày 27 tháng 9 năm 1945, quân Pháp tập trung lực lượng mở cuộc tấn công cầu Thị Nghè, nhưng chúng đã vấp phải sức chiến đấu kiên cường của ta nên phải rút lui. Tháng 10 năm 1945, sau khi nhận được viện binh, quân Pháp mở cuộc tấn công đánh chiếm khu vực Bà Chiểu. Trước hỏa lực của địch, quân ta phải rút lui để bảo toàn lực lượng. Địch chiếm được khu vực Bà Chiểu, địa bàn ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) rơi vào tay giặc. Ngày 6 tháng 01 năm 1946, lần đầu tiên trong lịch sử, các tầng lớp nhân dân Gò Vấp, trong đó có Nhân dân ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) đã hòa cùng Nhân 1. Lịch sử truyền thống của Đảng bộ và Nhân dân quận Bình Thạnh (1930- 2015), NXB. Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2021, tr. 63.

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 55 dân Sài Gòn - Chợ Lớn, Gia Định bất chấp sự kìm kẹp của kẻ thù hăng hái tham gia cuộc bầu cử đại biểu vào Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Thắng lợi của cuộc bầu cử Quốc hội ở Sài Gòn - Chợ Lớn, Gia Định chứng minh ý chí và quyết tâm bảo vệ nền độc lập, tự do mà Nhân dân Thành phố mới giành được. Tại Bình Quới Tây (ấp Nhất Trí 9) trong những tháng đầu năm 1946 đã thành lập tổ sưu tầm vũ khí theo chủ trương của bộ đội An Điền, 9 thành viên trong tổ (do đồng chí Bùi Văn Mới phụ trách) tích cực tìm vớt bom mìn, đạn dược mà quân Nhật đổ xuống sông Sài Gòn trước đây. Thanh niên địa phương hăng hái phối hợp, vừa phân công canh gác địch, vừa tham gia lặn tìm vũ khí và vận chuyển đến nơi cất giấu. Bình quân mỗi đêm ta thu được gần hai tấn đạn các loại, được mang đi cất giấu trong hầm bí mật hoặc thả xuống ao để chuyển dần về Phòng Quân giới Nam Bộ chế tạo lại thành đạn, mìn... cung cấp cho lực lượng vũ trang đánh giặc. Bên cạnh đó, Nhân dân Bình Quới Tây còn nhiệt tình và tự nguyện đóng góp các vật dụng bằng đồng, thau của gia đình (lư đồng, mâm thau...) cung cấp cho bộ đội đúc đạn chiến đấu(1). Đứng trước dã tâm muốn trở lại thống trị nước ta một lần nữa của thực dân Pháp, ngày 19 tháng 12 năm 1. Lịch sử truyền thống của Đảng bộ và Nhân dân quận Bình Thạnh (1930- 2015), NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2021, tr. 67.

56 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN 1946, Hồ Chủ tịch đã ra lời kêu gọi Nhân dân cả nước đứng lên kháng chiến chống thực dân Pháp trở lại xâm lược, Người nói: “Chúng ta muốn hòa bình, chúng ta phải nhân nhượng, nhưng chúng ta càng nhân nhượng, thực dân Pháp càng lấn tới, vì chúng quyết tâm cướp nước ta một lần nữa”. “Không! Chúng ta thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”(1). Ngày 22 tháng 12 năm 1946, Trung ương Đảng ra Chỉ thị “Toàn dân kháng chiến”, Chỉ thị khẳng định đây là “Cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện, lâu dài và dựa vào sức mình là chính”. Sau 15 tháng (từ 23 tháng 9 năm 1945 đến 19 tháng 12 năm 1946) kiên cường chiến đấu, cùng với quân và dân Sài Gòn - Chợ Lớn, Gia Định, quân và dân Gò Vấp, trong đó có Nhân dân vùng ấp Nhất Trí 9, xã Thạnh Mỹ Tây (Phường 27 ngày nay) đã vây giữ chân quân địch trong nội thành không cho chúng ra ngoại thành, làm phá sản âm mưu đánh nhanh, thắng nhanh của quân Pháp. Đáp lời kêu gọi cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong suốt ba tháng đầu năm 1947, quân ta luôn 1. Hồ Chí Minh Toàn tập, Tập 4 (1945-1946), NXB. Chính trị Quốc gia, in lần thứ ba, 2011.

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 57 có những trận đột kích vào nội thành Sài Gòn - Chợ Lớn, sân bay Tân Sơn Nhất và trên đường xe lửa Sài Gòn - Mỹ Tho. Nhiều cuộc hành quân càn quét ra vùng ngoại thành của địch bị đánh bại. Nhiều cuộc đình công, bãi khóa, bãi thị của công nhân, học sinh và Nhân dân nội thành nổ ra. Tháng 10 năm 1947, Nhân dân vùng ấp Nhất Trí 9, xã Thạnh Mỹ Tây (Phường 27 ngày nay) đã tham gia biểu tình ủng hộ cuộc đấu tranh đòi chính phủ Pháp chấm dứt chiến tranh và phải thương lượng với chính phủ Cụ Hồ Chí Minh của 400 nhà trí thức và viên chức cao cấp Sài Gòn tổ chức. Sang năm 1948, Pháp thay đổi chiến lược, từ “đánh nhanh thắng nhanh” sang “đánh lâu dài” và “lấy chiến tranh nuôi chiến tranh”. Chúng tăng cường thêm quân, liên tiếp mở nhiều cuộc hành quân càn quét xung quanh thành phố, lập đồn bót, tháp canh dày đặc nhằm kiểm soát vùng ven đô và các trục giao thông quan trọng. Phong trào đấu tranh chính trị của các tầng lớp nhân dân nội thành gặp nhiều khó khăn. Những năm 1948-1949, quần chúng nhân dân nội thành, trong đó có Nhân dân vùng ấp Nhất Trí 9, xã Thạnh Mỹ Tây (Phường 27 ngày nay) đã tích cực giúp đỡ các Ban công tác Thành đánh phá các kho dự trữ của địch, tiêu diệt những tên tay sai phản động có nhiều nợ máu với Nhân dân.

58 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN Trong những năm từ 1947 đến năm 1950, trải qua nhiều thay đổi về tổ chức cơ sở Đảng, chính quyền, đồng thời phải chịu không ít tổn thất về lực lượng do bị địch khủng bố trắng, nhưng đội ngũ cán bộ đảng viên Hộ 19 (Thạnh Mỹ Tây) vẫn luôn luôn kiên cường bám dân, bám địa bàn, nỗ lực khôi phục, củng cố tổ chức, đẩy mạnh công tác vận động quần chúng, hướng dẫn đồng bào kết hợp đấu tranh chính trị, đấu tranh kinh tế với đấu tranh vũ trang, đưa các hoạt động kháng chiến của địa phương liên tục diễn ra, bền bỉ, sôi nổi ngay cả những thời điểm gian truân nhất(1). Hai năm 1951-1952, là giai đoạn khó khăn nhất của phong trào cách mạng của tỉnh Gia Định Ninh(2) nói chung và Bình Quới Tây, xã Thạnh Mỹ Tây, quận Gò Vấp nói riêng. Địch khủng bố, đánh phá ác liệt làm cho cách mạng bị tổn thất nặng nề. Phong trào đấu tranh của quần chúng từ đó lắng xuống... Nhờ sự kiên trì lãnh đạo chặt chẽ của Tỉnh ủy, Thành ủy và các Chi bộ Hộ 19 (Thạnh Mỹ Tây), phong trào cách mạng Thạnh Mỹ Tây đã từng bước vươn lên, gây dựng lại cơ sở, giữ vững lực lượng, giữ vững phong trào kháng chiến(3). 1. Lịch sử truyền thống của Đảng bộ và Nhân dân quận Bình Thạnh (1930- 2015), NXB. Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2021, tr. 73. 2. Nghị định số 252/NĐ-51 của Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ: “Tỉnh Gia Định ghép với tỉnh Tây Ninh thành Gia Định Ninh có thêm huyện Đức Hòa, Trung Huyện, khu Đông Thành (của tỉnh Chợ Lớn cũ). Tách huyện Thủ Đức đưa về tỉnh Thủ Biên, huyện Nhà Bè đưa về tỉnh Bà Chợ”. 3. Lịch sử truyền thống của Đảng bộ và Nhân dân quận Bình Thạnh (1930- 2015), NXB. Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2021, tr. 91.

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 59 Cuối năm 1953, thực hiện chỉ thị của Tỉnh ủy và Quận ủy Gò Vấp, các chi bộ đảng ở Thạnh Mỹ Tây lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ giữ vững và đẩy mạnh chiến tranh du kích, củng cố và xây dựng căn cứ bí mật, đẩy mạnh công tác ngụy vận. Hòa với cuộc kháng chiến sôi nổi trên khắp chiến trường trong cả nước, tại tỉnh Gia Định Ninh và thành phố Sài Gòn - Chợ Lớn nói chung, Thạnh Mỹ Tây nói riêng, phong trào đấu tranh phối hợp tiến công địch trên các mặt trận quân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa được phát động. Sự nỗ lực kiên trì hoạt động của các đảng viên Thạnh Mỹ Tây đã có kết quả khả quan, thực lực cách mạng được phục hồi trở lại. Vì vậy, các cuộc đấu tranh vũ trang và chính trị của Nhân dân Thạnh Mỹ Tây dưới sự lãnh đạo của các chi bộ diễn ra liên tục, nhất là có sự phối hợp của bộ đội địa phương quận Gò Vấp. Bước vào Đông Xuân 1953-1954, trên chiến trường Nam Bộ nói chung và Sài Gòn nói riêng có những điều kiện mới để thúc đẩy phong trào đấu tranh cách mạng phát triển. Ở vùng ven, chiến tranh du kích tiếp tục được phát triển. Ngày 7 tháng 5 năm 1954, sau 56 ngày đêm chiến đấu ác liệt và gian khổ, quân ta đã tiêu diệt toàn bộ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ của địch. Chiến thắng Điện

60 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN Biên Phủ đã tạo điều kiện cho quân và dân ta trên các chiến trường đẩy mạnh tiến công địch. Ở Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định, phong trào đấu tranh chính trị hợp pháp và không hợp pháp của các tầng lớp nhân dân liên tục nổ ra. Nhiều cuộc biểu tình lớn đòi chồng con, chống giặc bắt lính và đòi thực dân Pháp phải ngưng cuộc chiến tranh xâm lược Đông Dương. Ngày 20 tháng 7 năm 1954, Hiệp định Genève được ký, nhưng hòa bình chỉ được lập lại trên miền Bắc, còn miền Nam vẫn nằm trong sự kiểm soát của quân thù. Trong chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945-1954) đầy hy sinh và gian khổ, bất chấp sự kìm kẹp, khủng bố và mua chuộc của kẻ thù, Nhân dân vùng ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) vẫn một lòng, một dạ tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, tin tưởng vào thắng lợi của cách mạng. Trong chín năm ấy, nhiều cán bộ, đảng viên, chiến sĩ và người yêu nước của ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) đã anh dũng ngã xuống vì độc lập, vì tự do của quê hương và đất nước. Sau cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, cùng với Nhân dân Gò Vấp, Nhân dân vùng ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) lại bước vào một cuộc chiến đấu đầy gian khổ nhưng vô cùng anh dũng với kẻ thù mới giàu về kinh tế, mạnh về vũ khí là đế quốc Mỹ xâm lược.

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 61 III. NHÂN DÂN ẤP NHẤT TRÍ 9, XÃ THẠNH MỸ TÂY (PHƯỜNG 27) TRONG SỰ NGHIỆP CHỐNG MỸ CỨU NƯỚC (1954-1975) Theo Hiệp định Genève, đến tháng 7 năm 1956, hai miền Nam Bắc sẽ tổ chức hiệp thương tổng tuyển cử thống nhất đất nước. Tuy nhiên, đế quốc Mỹ với âm mưu chiếm miền Nam, biến nơi đây thành thuộc địa kiểu mới và căn cứ quân sự của chúng để chống lại phong trào cách mạng. Vì vậy, chúng đã ra sức phá hoại việc thi hành Hiệp định Genève. Từ tháng 6 năm 1954, đế quốc Mỹ ép thực dân Pháp và Bảo Đại chấp nhận con bài Ngô Đình Diệm do chúng đưa về Việt Nam làm thủ tướng thay Bửu Lộc và đến ngày 7 tháng 7 năm 1954, Ngô Đình Diệm đứng ra lập chính phủ theo kế hoạch của Mỹ. Tháng 12 năm 1954, Mỹ ép Pháp giao miền Nam cho Ngô Đình Diệm và ngày 23 tháng 10 năm 1955, Mỹ - Diệm đã tổ chức cái gọi là “trưng cầu dân ý” để đưa Ngô Đình Diệm lên làm Tổng thống “Việt Nam cộng hòa”. Tháng 7 năm 1955, sau khi thanh trừng các đảng phái và lực lượng vũ trang thân Pháp, Ngô Đình Diệm phát động chiến dịch “tố cộng” và đưa ra dự luật “đặt Cộng sản ngoài vòng pháp luật”. Với dự luật này, chính quyền Ngô Đình Diệm tự do giết hại không chỉ là những người cách mạng mà cả những thường dân yêu nước.

62 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN Trước tình hình đó, Hội nghị Bộ Chính trị tháng 9 năm 1954 và Hội nghị lần thứ 8 (1955) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khóa II) đã chỉ ra rằng: “Nhiệm vụ đấu tranh giải phóng dân tộc của Nhân dân ta chưa phải đã hoàn thành, cuộc đấu tranh ái quốc không vì đình chiến mà kết thúc,... chúng ta phải nhận định cho rõ ràng và đề cao cảnh giác, chuẩn bị đầy đủ để đối phó với mọi tình huống”(1). Ở miền Nam, tháng 10 năm 1954, Xứ ủy(2) được thành lập do đồng chí Lê Duẩn làm Bí thư. Xứ ủy cử ra Ban Chấp hành Đảng bộ Gia Định gồm 7 đồng chí do đồng chí Phạm Khải (Ba Ka) làm Bí thư. Từ năm 1954 đến năm 1956, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhân dân ấp Nhất Trí 9, xã Thạnh Mỹ Tây (Phường 27 ngày nay) đã liên tục đứng lên chống lại âm mưu chia cắt đất nước của Mỹ - Diệm, đòi chúng phải thi hành hiệp định Genève, đòi địch không được khủng bố trả thù những người yêu nước và kháng chiến cũ. Nhân ngày Quốc tế Lao động 01 tháng 5 năm 1957, hàng ngàn quần chúng Bình Hòa - Thạnh Mỹ Tây cùng 1. Một số văn kiện Đảng về chống Mỹ cứu nước - Tập I (1954-1965), NXB. Sự Thật, Hà Nội, tr. 68. 2. Tháng 9 năm 1954, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng quyết định giải thể Trung ương Cục miền Nam và lập lại Xứ ủy Nam Bộ. (Khi Đảng Lao động Việt Nam ra công khai từ Đại hội II (1951), thì Trung ương Cục miền Nam ra đời, thay cho Xứ ủy Nam Bộ).

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 63 gần ba mươi vạn đồng bào thành phố xuống đường biểu tình chống Mỹ - Diệm, đòi hòa bình thống nhất, chống phá nhà, cướp đất. Đoàn biểu tình giương cao khẩu hiệu: “Thống nhất nước nhà bằng phương pháp hòa bình”, “Tăng lương cho công nhân viên”, “Chấm dứt nạn đuổi nhà”, “Giải quyết nạn thất nghiệp”, “Miễn thuế lương bổng cho giáo sư tư thục”(1). Thực tiễn cách mạng của miền Nam thời kỳ 1955- 1959 đã chứng tỏ phương thức đấu tranh chính trị đơn thuần là không phù hợp trước âm mưu “diệt cộng” vô cùng tàn bạo của Mỹ - Diệm, nên Hội nghị lần thứ 15 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khóa III) họp vào tháng 1 năm 1959 đã đề ra: “...con đường phát triển cơ bản của cách mạng Việt Nam ở miền Nam là khởi nghĩa giành chính quyền về tay Nhân dân. Theo tình hình cụ thể và yêu cầu hiện nay của cách mạng thì con đường đó là lấy sức mạnh của quần chúng, dựa vào lực lượng chính trị của quần chúng là chủ yếu, kết hợp với lực lượng vũ trang để đánh đổ quyền thống trị của đế quốc và phong kiến, dựng nên chính quyền cách mạng của Nhân dân”(2). Nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 15 đến với Nhân dân miền Nam như luồng 1. Lịch sử truyền thống của Đảng bộ và Nhân dân quận Bình Thạnh (1930- 2015), NXB. Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2021, tr. 97. 2. Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam - Tập II (1954-1975), NXB. Chính trị Quốc gia Hà Nội, 1995, tr. 102.

64 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN gió mới thổi bùng phong trào cách mạng của Nhân dân miền Nam. Cán bộ đảng viên và quần chúng cách mạng hồ hởi lao vào cuộc chiến đấu mới, tràn đầy khí thế tiến công. Cuối năm 1959, Đảng bộ Sài Gòn - Chợ Lớn và Đảng bộ Gia Định sáp nhập thành Đảng bộ Sài Gòn - Gia Định do đồng chí Võ Văn Kiệt làm Bí thư. Kể từ đây phong trào đấu tranh cách mạng của Nhân dân ấp Nhất Trí 9, xã Thạnh Mỹ Tây (Phường 27 ngày nay) được sự lãnh đạo của Thành ủy Sài Gòn - Gia Định. Ngày 19 tháng 12 năm 1961, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam khu Sài Gòn - Gia Định được thành lập. Sự ra đời của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam khu Sài Gòn - Gia Định là nguồn cổ vũ lớn lao đối với Nhân dân Gò Vấp nói chung và Nhân dân ấp Nhất Trí 9, xã Thạnh Mỹ Tây (Phường 27 ngày nay). Từ đây các tầng lớp nhân dân ấp Nhất Trí 9, xã Thạnh Mỹ Tây (Phường 27 ngày nay) được tập hợp xung quanh ngọn cờ chính nghĩa của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng miền Nam thống nhất đất nước. Năm 1961, bị thất bại trước phong trào Đồng Khởi của Nhân dân ta, đế quốc Mỹ đã áp dụng chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” với mục đích bình định miền

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 65 Nam trong vòng 18 tháng. Trong chiến lược này, chúng tập trung thực hiện bình định cấp tốc với “ấp chiến lược là quốc sách” để tách dân ra khỏi lực lượng cách mạng. Trong những năm 1962-1963, cùng với Nhân dân Sài Gòn - Gia Định, Nhân dân ấp Nhất Trí 9, xã Thạnh Mỹ Tây (Phường 27 ngày nay) đã xuống đường hòa vào các cuộc đấu tranh của học sinh, sinh viên và Phật tử Sài Gòn chống lại chế độ độc tài Ngô Đình Diệm. Sau thất bại của chiến lược “Chiến tranh đặc biệt”, đế quốc Mỹ phải chuyển sang chiến lược “Chiến tranh cục bộ”. Để thực hiện cho chiến lược “Chiến tranh cục bộ”, tháng 3 năm 1965, Mỹ đã ồ ạt đổ quân vào miền Nam. Sau khi Mỹ đổ quân vào miền Nam, tháng 12 năm 1965, Ban Chấp hành Trung ương Đảng (Khóa III) họp Hội nghị lần thứ 12 nhận định: “Mặc dù đế quốc Mỹ đưa vào miền Nam hàng chục vạn quân đội viễn chinh, lực lượng so sánh giữa ta và địch vẫn không thay đổi lớn... Nhân dân ta đã có cơ sở chắc chắn để giữ vững và tiếp tục giành thế chủ động trên chiến trường”(1). Trong những năm 1966-1967, cùng với Nhân dân Thành phố, Nhân dân ấp Nhất Trí 9, xã Thạnh Mỹ Tây (Phường 27 ngày nay) đã xuống đường đấu tranh đòi 1. Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam - Tập II, NXB. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995, tr. 308.

66 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN Thiệu - Kỳ phải từ chức, đòi quyền dân sinh, dân chủ, đòi Mỹ phải chấm dứt chiến tranh. Để giành lại thế chủ động trên chiến trường, từ tháng 10 năm 1966 đến tháng 4 năm 1967, Mỹ - ngụy đã mở hàng nghìn cuộc hành quân từ cấp tiểu đoàn trở lên, trong đó có 60 cuộc hành quân cấp sư đoàn và 3 cuộc hành quân cấp quân đoàn. Đáng kể nhất là cuộc hành quân Junction City với 45 ngàn quân có sự chi viện tối đa của máy bay, xe tăng và hỏa lực đánh vào trung tâm Chiến khu Dương Minh Châu (Tây Ninh) nhằm “bắt sống những nhà lãnh đạo Việt cộng, bắt Đài phát thanh Giải phóng câm mồm, xé nát Sư đoàn 9” nhưng “không thấy một nhà lãnh đạo Việt cộng nào, Đài phát thanh Giải phóng vẫn nói đúng giờ, Sư đoàn 9 và các lực lượng chiến tranh nhân dân tại chỗ vẫn bám quân Mỹ mà đánh đến giờ phút chót”(1). Cuộc hành quân Junction City là cuộc hành quân lớn nhất, là đỉnh cao về tập trung lực lượng, phương tiện chiến tranh của Mỹ trong chiến tranh xâm lược Việt Nam đã bị quân và dân miền Nam bẻ gẫy. Sau cuộc phản công mùa khô 1966-1967, đế quốc Mỹ lâm vào tình thế bế tắc cả về chiến thuật và chiến lược. Sa lầy trong chiến tranh ở Việt Nam đã làm cho Mỹ suy thoái về kinh tế, Nhân dân Mỹ phản đối chiến tranh, giới cầm quyền Mỹ bắt đầu dao động, chia rẽ. 1. Theo Pranois Can (Đài phát thanh Paris).

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 67 Tháng 12 năm 1967, Bộ Chính trị họp và ra nghị quyết lịch sử:“Chuyển cuộc chiến tranh cách mạng miền Nam của Nhân dân ta ở miền Nam sang một thời kỳ mới - thời kỳ giành thắng lợi quyết định” và xác định: “Nhiệm vụ trọng đại và cấp bách của ta trong thời kỳ mới là động viên những nỗ lực lớn nhất của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ở cả hai miền, đưa cuộc chiến tranh cách mạng của Nhân dân ta lên bước phát triển cao nhất, dùng phương pháp Tổng công kích - Tổng khởi nghĩa để giành thắng lợi quyết định”(1). Thực hiện nghị quyết của Bộ Chính trị, Trung ương Cục miền Nam đã ra nghị quyết về Tổng công kích - Tổng khởi nghĩa (gọi là Nghị quyết Quang Trung(2)). Sau Nghị quyết Quang Trung, Khu trọng điểm được thành lập gồm Sài Gòn - Gia Định và một phần đất của các tỉnh xung quanh Sài Gòn. Khu trọng điểm được chia thành 6 phân khu theo hướng 5 cánh quân đánh vào Sài Gòn và một phân khu phụ trách nội thành. Trong đó Thạnh Mỹ Tây nằm trong Phân khu 4 gồm có quận 1, quận 9, huyện Thủ Đức và Long Thành, Nhơn Trạch (Biên Hòa) do đồng chí 1. Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam - Tập II, NXB. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995, tr. 387-388. 2. Nghị quyết Quang Trung là mật danh của nghị quyết về tiến hành tổng công kích - tổng khởi nghĩa của Trung ương Cục Miền Nam họp ngày 25/10/1967.

68 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN Đoàn Công Chánh (Sáu Bảo) làm Bí thư(1). Dưới sự lãnh đạo của các chi bộ Đảng, Nhân dân Thạnh Mỹ Tây, trong đó có Nhân dân ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) đã tích cực chuẩn bị lương thực, thực phẩm, thuốc men để tiếp tế cho quân Giải phóng và tổ chức các đội xung kích để phục vụ chiến đấu của quân ta. Giữa lúc địch đang dồn sức chống đỡ với quân ta ở mặt trận đường số 9 - Khe Sanh, thì đêm 30 rạng ngày 31 tháng 01 năm 1968, quân và dân Sài Gòn - Gia Định cùng với quân và dân miền Nam đồng loạt nổ súng đánh thẳng vào các căn cứ quân sự của chúng, mở đầu cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1968. Tại Thạnh Mỹ Tây, tiểu đoàn 3 Dĩ An được sự hỗ trợ của cơ sở tại chỗ do ban cán sự Đảng Thị Nghè tổ chức, từ điểm ém quân tại khu vực Cầu Sơn đã tiến đánh Chi cảnh sát Hàng Xanh, diệt nhiều tên, làm chủ khu vực này(2). Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy của quân và dân ta được chia thành hai đợt và kéo dài đến tháng 6 năm 1968. Hòa cùng tiếng súng tấn công của quân Giải phóng, Nhân dân ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) đã cùng với Nhân dân Thạnh Mỹ Tây nổi dậy tham gia cuộc Tổng tiến 1. Lịch sử Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh 1930-1975, NXB. Chính trị Quốc gia, Sự Thật, Hà Nội, 2014, tr. 746. 2. Lịch sử truyền thống của Đảng bộ và Nhân dân quận Bình Thạnh (1930- 2015), NXB. Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2021, tr. 153.

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 69 công và nổi dậy Xuân 1968. Được sự hỗ trợ của quân Giải phóng, lực lượng vũ trang địa phương đã tấn công vào trụ sở ấp, các đồn bót của địch đóng trên địa bàn. Dưới sự chỉ dẫn của lực lượng cách mạng, quần chúng nhân dân đã bất chấp bom đạn của kẻ thù luôn có mặt trên tuyến lửa để tiếp tế lương thực, thực phẩm, thuốc men, nước uống và vận chuyển đạn dược cho quân Giải phóng, tổ chức sơ cấp cứu, khiêng cáng thương binh ra khỏi vùng chiến sự. Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy của quân và dân miền Nam trong mùa Xuân Mậu Thân 1968 đã làm phá sản chiến lược “Chiến tranh cục bộ” của đế quốc Mỹ, buộc chúng phải xuống thang chiến tranh và ngồi đàm phán với ta ở Paris. Sau thất bại trong trận tập kích chiến lược bằng máy bay B52 vào Hà Nội (tháng 12 năm 1972), Mỹ phải tuyên bố ngưng ném bom miền Bắc và ký Hiệp định Paris chấm dứt chiến tranh, rút quân về nước vào ngày 27 tháng 01 năm 1973. Ngày 29 tháng 3 năm 1973, tại sân bay Tân Sơn Nhất, Tổng tư lệnh quân Mỹ ở Sài Gòn tổ chức lễ cuốn cờ, sau đó những tên lính Mỹ và chư hầu đã lần lượt xuống tàu về nước. Hiệp định Paris buộc đế quốc Mỹ cam kết chấm dứt mọi dính líu về quân sự và không can thiệp vào công việc

70 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN nội bộ của miền Nam Việt Nam. Đối với Nhân dân ta, sau gần 18 năm (1954-1973) kháng chiến chống Mỹ đầy gian khổ, hy sinh, đây là một thắng lợi hết sức to lớn, mở ra một thời cơ vô cùng thuận lợi cho sự nghiệp giải phóng miền Nam thống nhất đất nước. Tuy buộc phải ký Hiệp định Paris, nhưng đế quốc Mỹ vẫn không từ bỏ âm mưu giữ miền Nam Việt Nam, vì thế chúng vẫn duy trì viện trợ súng, đạn và tiền của cho chế độ ngụy quyền Sài Gòn. Được sự viện trợ của Mỹ, Nguyễn Văn Thiệu hung hăng tuyên bố “Không có hòa bình với cộng sản” và thực hiện chính sách “tràn ngập lãnh thổ”, đẩy mạnh “bình định đặc biệt” để “xóa thế da beo”. Ở nội thành, địch tăng cường bộ máy kềm kẹp, quân sự hóa bộ máy hành chính cấp phường, khóm. Ở nông thôn, địch tổ chức bố ráp liên miên, ngăn cản không cho dân về ruộng, vườn cũ làm ăn và lùng sục vây bắt thanh niên đi lính. Tại ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay), địch bắt Nhân dân vẽ cờ quốc gia trước cửa nhà và tăng cường thêm lực lượng phòng vệ dân sự, tổ chức canh gác cả ngày và đêm. Đứng trước tình hình cố tình phá hoại Hiệp định Paris, tháng 7 năm 1973, Trung ương Đảng ta họp Hội nghị lần thứ 21. Trên cơ sở phân tích tình hình “Ở miền Nam vẫn chưa có ngưng bắn, hòa bình chưa thực sự lập lại, ngụy quyền Sài Gòn được Mỹ giúp đỡ vẫn tiếp tục gây

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 71 chiến”. Hội nghị đã đề ra nhiệm vụ trước mắt của cách mạng miền Nam là “đấu tranh trên ba mặt trận chính trị, quân sự, ngoại giao, tùy từng lúc, từng nơi mà kết hợp các mặt trận đó cho thích hợp, buộc địch phải thi hành nghiêm chỉnh Hiệp định Paris về Việt Nam, không ngừng giữ vững lực lượng cách mạng về mọi mặt, thắng địch từng bước và chủ động trong mọi tình huống đưa cách mạng miền Nam tiến lên”(1). Ngày 25 tháng 8 năm 1973, Ban Thường vụ Thành ủy Sài Gòn - Gia Định ra chỉ thị nêu rõ nhiệm vụ chủ yếu ở nông thôn là đẩy mạnh đánh phá chiến dịch bình định của địch. Ở thành thị đấu tranh đòi các quyền lợi bức xúc của quần chúng, chủ yếu là phải tiến công địch, chủ động đánh địch ngay trong vùng kiểm soát của chúng. Kể từ khi có chủ trương của Hội nghị Bộ Chính trị (tháng 5 năm 1973) và Nghị quyết Hội nghị lần thứ 21 Ban Chấp hành Trung ương Đảng, tình hình miền Nam chuyển biến nhanh chóng. Từ thế bị động đối phó, chiến tranh cách mạng miền Nam chuyển lên chủ động phản công và tiến công, đẩy lùi các cuộc hành quân lấn chiếm của địch. Từ chỗ mất đất, mất dân chuyển lên thu hồi và mở rộng vùng giải phóng, đẩy quân ngụy vào thế bị động chiến lược. 1. Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam - Tập II (1954-1975), NXB. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995, tr. 614.

72 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN Từ tháng 5 năm 1974, quân ngụy đã rút bỏ các đồn bót nhỏ, co về đóng giữ các đồn bót lớn, từ đánh ồ ạt chuyển sang lấn dài, từ càn quét chuyển sang lùng sục nhỏ, từ lấn chiếm chuyển sang ngăn chặn. Chiến lược “tràn ngập lãnh thổ” của địch đến đây hoàn toàn tan vỡ. Tháng 3 năm 1975, cục diện chiến trường miền Nam thay đổi nhanh chóng chưa từng thấy sau gần 21 năm (1954-1975) đánh Mỹ - ngụy. Chỉ trong một thời gian ngắn, đặc biệt chỉ không đầy một tuần sau đòn tiến công Buôn Ma Thuột, ta đã tiêu diệt về cơ bản Quân đoàn 2 ngụy, phá rã từng mảng chính quyền địch, giải phóng nhiều vùng đất đai quan trọng, đặc biệt là vùng chiến lược Tây Nguyên, phá vỡ thế phòng ngự chiến lược của địch ở Quân khu 2, buộc chúng phải từ phòng ngự chiến lược chuyển sang rút lui co cụm chiến lược. Phía Tây Bắc và Bắc Sài Gòn, ta đã giải phóng thêm Dầu Tiếng. Phía Đông Bắc ta chiếm Định Quán, giải phóng đường 20, đường 3, một đoạn Quốc lộ 1, uy hiếp Xuân Lộc... Thời cơ chiến lược đã xuất hiện. Ngày 18 tháng 3 năm 1975, Bộ Chính trị họp hạ quyết tâm hoàn thành kế hoạch giải phóng miền Nam trong năm 1975 và xác định phương hướng tiến công chiến lược chủ yếu sẽ là Sài Gòn. Tiếp theo chiến dịch Tây Nguyên, quân ta tiến công như vũ bão trong chiến dịch Huế - Đà Nẵng. Cục diện

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 73 chiến trường tiếp tục thay đổi từng ngày, từng giờ, dẫn đến những ngày quyết định nhất của cuộc chiến tranh giải phóng. Ngày 31 tháng 3 năm 1975, Bộ Chính trị họp nhận định, thời cơ giải phóng Sài Gòn - Gia Định đã hoàn toàn chín muồi “Hiện nay ta có đầy đủ lực lượng và khả năng để giành thắng lợi hoàn toàn trong một thời gian ngắn hơn dự kiến rất nhiều”(1). Ngày 12 tháng 4 năm 1975, Ban Thường vụ Thành ủy ra Chỉ thị hướng dẫn các cấp Đảng bộ “Những việc cần làm ngay trong các giai đoạn trước, trong và sau khi Thành phố được giải phóng”. Chỉ thị khẳng định “Hiện nay chúng ta đang ở thời kỳ tiếp tục cách mạng ở Thành phố, là giai đoạn tổng công kích, tổng khởi nghĩa để giành toàn bộ chính quyền về tay Nhân dân”(2). 19 giờ ngày 14 tháng 4 năm 1975, chiến dịch giải phóng Sài Gòn chính thức được Bộ Chính trị chấp thuận mang tên là “Chiến dịch Hồ Chí Minh”. 8 giờ sáng ngày 21 tháng 4 năm 1975, Xuân Lộc - cánh cửa thép cuối cùng bảo vệ Sài Gòn bị chọc thủng. 19 giờ 30 cùng ngày, tại Dinh Độc Lập, trước sự hiện diện của 1. Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam - Tập II (1954-1975), NXB. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995, tr. 701. 2. Lịch sử Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh 1930-1975, NXB. Chính trị Quốc gia, Sự Thật, Hà Nội, 2014, tr. 891.

74 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN đông đảo quan chức trong bộ máy chính quyền Sài Gòn gồm: Phó Tổng thống, các Chủ tịch Thượng nghị viện, Hạ nghị viện, Tối cao Pháp viện, Thủ tướng Chính phủ, các nghị sĩ và dân biểu, nhân viên Chính phủ... Nguyễn Văn Thiệu hằn học chỉ trích Mỹ bỏ rơi chính quyền Sài Gòn rồi tuyên bố từ chức Tổng thống, giao lại cho Phó Tổng thống Trần Văn Hương, 73 tuổi. Ngày 26 tháng 4 năm 1975, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ra tuyên bố vạch rõ âm mưu của Mỹ là duy trì chính quyền Nguyễn Văn Thiệu mà không có Thiệu, khẳng định mục tiêu của Nhân dân ta ở miền Nam là xóa bỏ chính quyền Sài Gòn, công cụ của chính quyền thực dân mới, xóa bỏ bộ máy chiến tranh và bộ máy kềm kẹp, đàn áp Nhân dân miền Nam Việt Nam. 17 giờ ngày 26 tháng 4 năm 1975, Chiến dịch Hồ Chí Minh bắt đầu. Từ các hướng, các cánh quân của ta tiến vào giải phóng Sài Gòn. Do được chuẩn bị từ trước, nên sáng ngày 29 tháng 4, tại các ấp trong xã Thạnh Mỹ Tây, trong đó có ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) đã có nhiều nhà dân treo cờ Giải phóng, trên các con đường đã xuất hiện nhiều truyền đơn của cách mạng. Bọn tề ngụy ở các xóm ấp bỏ trốn. Sáng ngày 30 tháng 4 năm 1975, trước khi quân Giải phóng tiến vào, dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đảng ở địa

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 75 phương, quần chúng nhân dân đã chiếm trụ sở chính quyền địch tại xã Thạnh Mỹ Tây, treo cờ Giải phóng trên tháp nước, bót cảnh sát Hàng Xanh...(1). Khi quân ta tiến vào thành phố, cùng với Nhân dân Thạnh Mỹ Tây, Nhân dân ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) đã mang cờ, hoa xuống đường chào đón quân Giải phóng. Dưới sự lãnh đạo của chính quyền cách mạng, quần chúng nhân dân đã hăng hái tham gia thu gom súng đạn của địch bỏ lại và giữ gìn trật tự ở địa phương. 11 giờ 30 phút ngày 30 tháng 4 năm 1975, cờ cách mạng được kéo lên trên nóc Dinh Độc Lập, báo hiệu sự sụp đổ của chính quyền Sài Gòn, tay sai của đế quốc Mỹ, đồng thời đánh dấu sự nghiệp chống Mỹ cứu nước của quân dân ta hoàn toàn thắng lợi. Thắng lợi của chiến dịch Hồ Chí Minh đã kết thúc vẻ vang 21 năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầy kiên cường và gian khổ của Nhân dân ta. Trong thắng lợi vĩ đại chung của dân tộc có sự đóng góp của cán bộ, đảng viên và Nhân dân ấp Nhất Trí 9, xã Thạnh Mỹ Tây, quận Gò Vấp (nay là Phường 27 quận Bình Thạnh). Từ đây Nhân dân ấp Nhất Trí 9, xã Thạnh Mỹ Tây, quận Gò Vấp bước sang một thời kỳ mới là cùng với Nhân dân cả nước 1. Lịch sử truyền thống của Đảng bộ và Nhân dân quận Bình Thạnh (1930- 2015), NXB. Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2021, tr. 184.

76 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN thực hiện nhiệm vụ “xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”. ✻ ✻ ✻ Nhìn lại chặng đường đấu tranh giải phóng dân tộc (1930-1975) do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, cùng với Nhân dân xã Thạnh Mỹ Tây, quận Gò Vấp, các tầng lớp nhân dân ấp Nhất Trí 9 (Phường 27 ngày nay) đã không quản khó khăn, gian khổ, luôn một lòng, một dạ đi theo con đường cách mạng của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đó là con đường giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước. Lịch sử cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của các tầng lớp nhân dân ấp Nhất Trí 9, xã Thạnh Mỹ Tây, quận Gò Vấp (Phường 27 ngày nay) kéo dài gần một phần ba thế kỷ đã lùi xa vào quá khứ. Nhưng những giá trị truyền thống và bài học lịch sử của nó thì mãi mãi còn lại trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ quê hương xã hội chủ nghĩa của Đảng bộ và Nhân dân Phường 27 quận Bình Thạnh hôm nay.

CHƯƠNG III CHI BỘ ĐẢNG PHƯỜNG 27 LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN KINH TẾ, VĂN HÓA - XÃ HỘI, VÀ GIỮ VỮNG QUỐC PHÒNG - AN NINH (1975 - 1986)

Thắng lợi trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 của quân và dân ta đã mở ra một kỷ nguyên mới trong tiến trình phát triển của đất nước “Kỷ nguyên hòa bình, thống nhất, độc lập và cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội”. Sau ngày miền Nam giải phóng, từ năm 1975 đến năm 1986 là giai đoạn Chi bộ Phường 27 - quận Bình Thạnh lãnh đạo Nhân dân địa phương phát huy truyền thống trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc để nỗ lực thực hiện nhiệm vụ chính trị của thời kỳ xây dựng và cải tạo xã hội chủ nghĩa, giữ vững quốc phòng - an ninh trên địa bàn phường.

I. LÃNH ĐẠO ỔN ĐỊNH ĐỜI SỐNG NHÂN DÂN, XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN VÀ GIỮ VỮNG AN NINH CHÍNH TRỊ - TRẬT TỰ AN TOÀN XÃ HỘI (1975-1977) 1. Sự hình thành Phường 27 và tình hình của phường những năm đầu sau giải phóng Trước ngày 30 tháng 4 năm 1975, địa giới hành chính của Phường 27 ngày nay là địa bàn của ấp Nhất Trí 9, xã Thạnh Mỹ Tây(1), quận Gò Vấp, tỉnh Gia Định. Sau ngày Thành phố được giải phóng, thực hiện sự chỉ đạo của trên về việc sắp xếp lại các đơn vị hành chính ở các tỉnh phía Nam, xã Thạnh Mỹ Tây được tách ra khỏi quận Gò Vấp để thành lập quận Thạnh Mỹ Tây trực thuộc Thành phố Sài Gòn - Gia Định. Theo đó, trên cơ sở diện tích và dân số, xã Thạnh Mỹ Tây được tổ chức thành 14 phường mang số thứ tự từ số 1 đến số 14. Trong đó, vùng đất Phường 27 ngày nay là địa bàn của Phường 9 quận Thạnh Mỹ Tây gồm toàn bộ diện tích và dân số của ấp Nhất Trí 9. Sau khi được thành lập, Quận ủy và Ủy ban nhân dân Cách mạng quận Thạnh Mỹ Tây 1. Xã Thạnh Mỹ Tây có 10 ấp mang tên chung là Nhất Trí được mang số thứ tự từ 1 đến 10.

80 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN đã ban hành quyết định chỉ định cấp ủy chi bộ và các thành viên Ủy ban nhân dân cách mạng của Phường 9. Khi mới thành lập, Chi bộ Phường 9 có trên 10 đảng viên, do đồng chí Lâm Văn Vững làm Bí thư; Ủy ban nhân dân Cách mạng Phường 9 do đồng chí Nguyễn Văn Ngộ làm Chủ tịch. Phường 9 quận Thạnh Mỹ Tây chỉ tồn tại một năm từ tháng 5 năm 1975 đến tháng 5 năm 1976. Từ tháng 6 năm 1976 đến nay, Phường 9 của quận Thạnh Mỹ Tây đổi tên thành Phường 27 và là một trong 20 đơn vị hành chính của quận Bình Thạnh. Tổ chức Đảng và chính quyền sau khi chuyển thành Phường 27 gồm: Chi bộ Đảng Phường 27 có 20 đảng viên, cấp ủy gồm 05 đồng chí, do đồng chí Nguyễn Thị Thu làm Bí thư và đồng chí Nguyễn Văn Thiệt làm Phó Bí thư(1); Ủy ban nhân dân Phường 27(2) có 05 thành viên, do đồng chí Nguyễn Văn Thiệt làm Chủ tịch; các đồng chí Nguyễn Văn Hoàng, Nguyễn Văn Việt làm Phó Chủ tịch(3). 1. Xem Danh sách Chi ủy lâm thời phường trong phần Phụ lục. 2. Lúc này không gọi là Ủy ban nhân dân Cách mạng nữa mà đổi thành Ủy ban nhân dân. 3. Xem Danh sách UBND phường lâm thời trong phần Phụ lục.

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 81 2. Chi bộ Phường 27 lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của những năm đầu sau giải phóng (1975- 1977) Chi bộ Phường 27 bước vào lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của những năm đầu sau giải phóng đứng trước những khó khăn sau: Về tổ chức Đảng và bộ máy chính quyền: Chi bộ Đảng và bộ máy chính quyền phường mới được thành lập lại thiếu về nhân sự và bỡ ngỡ trong phương thức hoạt động. Về cơ sở vật chất: Cơ sở hạ tầng phục vụ dân sinh như: đường sá phần lớn là đường nhỏ, hệ thống thoát nước kém thường gây ngập lụt khi triều cường và mưa lớn; điện phục vụ cho sinh hoạt thiếu, nhiều hộ dân không có điện thắp sáng; vào mùa khô thường xuyên xảy ra tình trạng thiếu nước sạch. Cơ sở văn hóa, giáo dục, y tế... hầu như không có gì. Về tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội: Sau ngay 30 tháng 4 năm 1975, Phường 27 là địa bàn đông dân, tình hình cư trú rất phức tạp, thêm vào đó là hoạt động của các lực lượng thù địch với nhiều âm mưu thủ đoạn hoạt động rất thâm độc nhằm gây hoang mang trong Nhân dân, chia rẽ Nhân dân với chính quyền cách mạng... và hoạt động của các băng nhóm tệ nạn xã hội như: trộm cắp, cho vay nặng lãi, mại dâm, ma túy... làm cho tình hình an ninh trật tự trở nên rất phức tạp.

82 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN Về đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân: Đại bộ phận cư dân sinh sống trên địa bàn phường là người lao động nghèo với các ngành nghề như: làm nông nghiệp (trồng lúa, trồng rau muống), đóng đáy (chài lưới), chăn nuôi gia cầm, bán tạp hóa, bán hàng ăn uống, sửa xe, may đo, cắt tóc, chạy xe ôm hay buôn thúng, bán bưng ở các chợ. Đời sống vật chất của nhiều hộ dân trên địa bàn phường rất khó khăn. Mức hưởng thụ văn hóa hầu như không có gì (chỉ có một rạp chiếu phim với sức chứa khoảng 500 người) làm cho đời sống tinh thần của người dân nghèo nàn. Trình độ dân trí của người dân thấp. Bên cạnh những khó khăn trên, Chi bộ và chính quyền Phường 27 cũng có những thuận lợi là: 1. Chiến tranh chấm dứt, gia đình đoàn tụ, đất nước thống nhất, không khí hòa bình và độc lập tự do bao trùm mọi tầng lớp nhân dân trong phường. Đây là nguồn động lực tinh thần để Chi bộ và chính quyền phường bắt tay vào lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị trong giai đoạn cách mạng mới. 2. Được sự lãnh đạo trực tiếp của Quận ủy, Ủy ban nhân dân và các ngành các cấp trong quận. 3. Đội ngũ cán bộ, đảng viên trong Chi bộ được rèn luyện qua chiến đấu, vững vàng trong nhận thức chính trị và nhiệt tình trong công tác được phân công.

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 83 4. Các tầng lớp nhân dân trong phường có tinh thần yêu nước, luôn tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, lại cần cù và có chí tiến thủ trong lao động sản xuất. Đứng trước những khó khăn và thuận lợi trên, Chi bộ và chính quyền phường đã bám sát sự chỉ đạo của Quận ủy và Ủy ban nhân dân quận để tổ chức và phát động phong trào yêu nước của các tầng lớp nhân dân nỗ lực vượt qua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ chính trị của địa phương trong những năm đầu sau giải phóng. Lãnh đạo ổn định đời sống Nhân dân, phục hồi sản xuất, bố trí lại lực lượng lao động Lãnh đạo ổn định đời sống Nhân dân: Những ngày đầu giải phóng, cũng như nhiều địa phương khác trong Thành phố, Nhân dân lâm vào tình trạng thiếu lương thực, nguy cơ xảy ra nạn đói. Trong bối cảnh đó, Chi ủy và chính quyền phường đã tổ chức tiếp nhận tốt số lương thực do quận cấp về để phân phối cho những hộ nghèo và phát động phong trào “lá lành đùm lá rách”, “nhường cơm sẻ áo”, tương trợ giúp đỡ nhau trong lúc khó khăn. Với những cố gắng của mình nên trong hoàn cảnh giao thời giữa chiến tranh và hòa bình, trên địa bàn phường đã không xảy ra tình trạng người dân bị đói. Thực hiện sự chỉ đạo của Ủy ban nhân dân quận, Chi ủy và chính quyền phường đã lãnh đạo thành lập Hợp tác

84 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN xã tiêu thụ và Hợp tác xã mua bán của phường để cung cấp lương thực, thực phẩm và chất đốt với giá cả thấp hơn thị trường, góp phần chống đầu cơ, tăng giá, giúp đời sống của Nhân dân trong phường không bị xáo trộn trong những tháng đầu giải phóng. Bên cạnh công tác lãnh đạo ổn định đời sống cho Nhân dân, Chi ủy còn lãnh đạo chính quyền và các đoàn thể chăm lo đời sống tinh thần cho Nhân dân như: giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục thể thao. Trong lĩnh vực giáo dục, do xác định được tầm quan trọng của năm học đầu tiên sau ngày giải phóng nên Chi ủy và chính quyền phường đã tổ chức tốt lễ khai giảng năm học mới (1975- 1976) cho học sinh. Ngày 19 tháng 10 năm 1975, hầu hết học sinh là con em lao động nghèo của phường đã hân hoan cắp sách đến trường. Cùng với công tác lãnh đạo tổ chức tốt ngày khai giảng cho học sinh, Chi ủy còn lãnh đạo tốt công tác mở các lớp nhà trẻ, mẫu giáo thu hút các cháu trong độ tuổi vào học và vận động, tổ chức các lớp học bổ túc văn hóa để xóa nạn mù chữ cho Nhân dân lao động, phát động phong trào văn hóa mới bài trừ các hủ tục lạc hậu và xóa bỏ văn hóa độc hại. Đến cuối năm 1976, phường đã thành lập được một đội văn nghệ và tổ chức được một phòng đọc sách. Lãnh đạo phục hồi sản xuất: Thực hiện sự chỉ đạo của trên, Chi ủy và chính quyền phường đã tuyên truyền

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 85 chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, vận động Nhân dân phục hồi sản xuất. Được sự quan tâm của Chi ủy và chính quyền nên hoạt động sản xuất của Nhân dân trong phường đã nhanh chóng trở lại bình thường. Song song với các công tác trên, Chi ủy và chính quyền còn vận động Nhân dân địa phương tăng gia sản xuất và tổ chức cho thanh niên tham gia lao động trên các công trình thủy lợi ở Củ Chi. Lãnh đạo bố trí lại lực lượng lao động: Trong những năm chiến tranh ác liệt, nhiều gia đình ở các tỉnh miển Nam phải rời bỏ nhà cửa, ruộng vườn chạy vào Thành phố sinh sống. Hòa bình lập lại, nguyện vọng của họ là muốn được trở về quê cũ làm ăn nên thực hiện chủ trương giãn dân của cấp trên, Chi ủy và chính quyền phường đã động viên, tổ chức cho các gia đình trở về quê cũ và đi lập nghiệp tại các vùng kinh tế mới do quận tổ chức. Kết quả có hàng trăm hộ gia đình trở về quê cũ hoặc tự nguyện đi xây dựng vùng kinh tế mới. Lãnh đạo củng cố chính quyền và xây dựng các đoàn thể cách mạng Công tác củng cố chính quyền: Sau giải phóng, bộ máy chính quyền phường còn non trẻ, lại phức tạp về nhân sự. Trong bối cảnh đó, thực hiện sự chỉ đạo của Quận ủy, Chi bộ đã phát động Nhân dân tham gia củng

86 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN cố chính quyền cách mạng. Hưởng ứng chủ trương của Chi bộ, Nhân dân trong phường đã tổ chức nhiều cuộc họp giới thiệu những người tốt để Chi bộ xem xét đưa vào bộ máy chính quyền và loại khỏi chính quyền những người không rõ ràng về lý lịch và phẩm chất đạo đức. Sau hai tháng phát động quần chúng tham gia xây dựng chính quyền, đến tháng 6 năm 1975, bộ máy chính quyền phường được củng cố về nhân sự và được sự đồng tình ủng hộ của Nhân dân. Ngày 25 tháng 4 năm 1976, dưới sự lãnh đạo của Chi bộ, chính quyền và Mặt trận Tổ quốc, cử tri Phường 27 đã hăng hái tham gia cuộc bầu cử Quốc hội thống nhất. Sau bầu cử Quốc hội tháng 5 năm 1976, thực hiện Chỉ thị số 01-CT/TC của Thành phố, hai quận Thạnh Mỹ Tây và quận Bình Hòa nhập lại thành một quận lấy tên là quận Bình Thạnh. Phường 9 của quận Thạnh Mỹ Tây đổi tên thành Phường 27. Phường 27 là một đơn vị hành chính trong 28 đơn vị hành chính của quận Bình Thạnh. Công tác xây dựng các đoàn thể cách mạng: Cùng với việc lãnh đạo củng cố chính quyền, Chi bộ còn lãnh đạo xây dựng và phát triển các tổ chức quần chúng. Dưới sự lãnh đạo của Chi bộ, các đoàn thể quần chúng đã nhanh chóng được thành lập như: Mặt trận Tổ quốc, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên Cộng sản, Hội Liên hiệp

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 87 thanh niên, Đội thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh. Sau khi được thành lập, các đoàn thể quần chúng đã tích cực tham gia vào các phong trào cách mạng ở địa phương, cụ thể là: Đoàn Thanh niên đã tích cực hưởng ứng “Phong trào thanh niên lao động tình nguyện, khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng Tổ quốc giàu đẹp” nhân ngày Thành lập Đoàn Thanh niên lao động Hồ Chí Minh (26/3/1931 - 26/3/1976); Hội Phụ nữ làm nòng cốt trong việc phân phối lương thực, thực phẩm và nhu yếu phẩm cho Nhân dân; Mặt trận Tổ quốc đã phát huy vai trò đầu mối của mình trong công tác vận động các tầng lớp nhân dân tham gia phong trào cách mạng ở địa phương. Lãnh đạo giữ vững an ninh chính trị - trật tự an toàn xã hội Quán triệt sự chỉ đạo của Quận ủy, Chi ủy xác định nhiệm vụ trọng tâm của Chi bộ trong thời gian này là lãnh đạo ổn định an ninh chính trị - trật tự xã hội, truy quét tàn quân địch lẩn trốn không chịu ra trình diện cách mạng. Dưới sự lãnh đạo của Chi ủy, lực lượng quân sự và công an phường đã làm tốt công tác giữ gìn an ninh chính trị - trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn. Thực hiện Chỉ thị số 03/CT-75 ngày 11 tháng 06 năm 1975 của Thành ủy, phường đã tổ chức Đội tự vệ nòng cốt. Sự ra đời của Đội tự vệ nòng cốt đã góp phần tích cực cùng chính quyền và các cơ quan chức năng giữ

88 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN vững an ninh trật tự tại địa phương trong thời kỳ đầu giải phóng. Chi ủy và chính quyền phường đã phối hợp và tạo điều kiện thuận lợi với lực lượng của trên đưa về tổ chức cho sĩ quan, binh lính và nhân viên an ninh, tình báo của chế độ cũ đến đăng ký trình diện cách mạng. Hưởng ứng chủ trương của Chi ủy, phong trào tố giác những tên ác ôn và phần tử phản động không chịu ra trình diện đã phát triển rộng rãi trong Nhân dân. Tháng 9 năm 1975, thực hiện sự chỉ đạo của ngành công an, Chi ủy đã lãnh đạo lực lượng vũ trang phường mở chiến dịch “giữ gìn trật tự, trị an xã hội” và “truy quét bọn lưu manh”. Cuối năm 1976, thực hiện sự chỉ đạo của trên, Chi ủy đã lãnh đạo thực hiện tốt công tác đăng ký hộ khẩu cho tất cả công dân trên địa bàn phường. Lãnh đạo thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Cùng với việc lãnh đạo thực hiện những nhiệm vụ cấp bách của những ngày đầu giải phóng, Chi ủy và chính quyền phường còn lãnh đạo và vận động Nhân dân địa phương nghiêm chỉnh thực hiện tốt các chủ trương chính sách lớn của Đảng và Nhà nước trong cải tạo xã hội chủ

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 89 nghĩa đối với các thành phần kinh tế, chống đầu cơ tích trữ phá rối thị trường, thu đổi tiền mới và những quy định của trên về vùng mới giải phóng. ✻ ✻ ✻ Từ tháng 5 năm 1975 đến cuối năm 1976 tuy là quãng thời gian rất ngắn, nhưng đặc biệt quan trọng đối với Chi bộ và Nhân dân Phường 27. Đây là khoảng thời gian mà Chi bộ và Nhân dân Phường 27 phải đối mặt với biết bao khó khăn và thử thách trong nhiệm vụ ổn định, khôi phục hoạt động của địa phương. Nhưng dưới sự lãnh đạo của Quận ủy và Ủy ban nhân dân quận Bình Thạnh, Chi bộ và Nhân dân Phường 27 đã phát huy vai trò làm chủ của mình trong sự nghiệp cách mạng mới, hoàn thành được nhiệm chính trị là: Ổn định đời sống Nhân dân, phục hồi được sản xuất; Củng cố bộ máy chính quyền cách mạng; Giữ vững được an ninh chính trị - trật tự an toàn xã hội trên địa bàn phường, góp phần cùng Đảng bộ và Nhân dân Bình Thạnh hoàn thành nhiệm vụ chính trị đã đề ra “Thành tựu trong hai năm qua của quận là cơ bản, là chủ yếu, tình hình trong quận đã và đang có những biến đổi sâu sắc, toàn diện. Chúng ta đã kết thúc về cơ bản nhiệm vụ truy quét tàn quân địch, góp phần hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, khôi phục và phát triển sản xuất, cải tạo

90 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN và phát triển một bước văn hóa... tạo cơ sở vững chắc cho bước đường đi tới với những kinh nghiệm thực tế quý báu và những nhân tố mới”(1). Những kết quả mà Chi bộ và Nhân dân Phường 27 đạt được trong hai năm đầu sau giải phóng (1975-1977), đã tạo ra sự phấn khởi, tin tưởng của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân trong phường vào sự nghiệp cách mạng mới để Chi bộ bước vào tổ chức Đại hội lần thứ I. II. LÃNH ĐẠO PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT, ỔN ĐỊNH ĐỜI SỐNG NHÂN DÂN, GIỮ VỮNG AN NINH CHÍNH TRỊ - TRẬT TỰ AN TOÀN XÃ HỘI (1977-1979) 1. Đại hội Chi bộ lần thứ I (1977) Ngày 29 tháng 5 năm 1977, trong không khí dân chủ và phấn khởi, cùng với cử tri quận Bình Thạnh, cử tri Phường 27 đã hăng hái tham gia cuộc bầu cử Hội đồng nhân dân phường khóa I (nhiệm kỳ 1977-1979). Đây là lần đầu tiên, kể từ ngày thống nhất đất nước, cử tri Phường 27 được chính thức cầm lá phiếu đi bầu ra người thay mình quản lý địa phương. Sau kết quả bầu cử, trong kỳ họp thứ nhất, Hội đồng nhân dân đã bầu ra Ủy ban nhân dân phường gồm 07 thành viên do đồng chí 1. Lịch sử truyền thống của Đảng bộ và Nhân dân quận Bình Thạnh (1930- 2015), NXB. Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2021, tr. 206.

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 91 Trần Thành Tâm làm Chủ tịch, các đồng chí Nguyễn Văn Hoàng và Nguyễn Văn Việt làm Phó Chủ tịch(1). Sau Đại hội Đại biểu Đảng bộ quận Bình Thạnh lần thứ I (vòng 2), tháng 7 năm 1977, được sự nhất trí của Ban Thường vụ Quận ủy, Chi bộ Phường 27 đã tổ chức Đại hội đảng viên lần thứ I (vòng 2)(2) nhiệm kỳ 1977-1979, tại Hội trường Ủy ban nhân dân phường, số 42 đường Xô Viết Nghệ Tĩnh (nay là đường Bình Quới). Đây là đại hội đầu tiên kể từ khi Chi bộ được thành lập. Sau phần kiểm điểm công tác lãnh đạo của Chi bộ trong hai năm đầu sau giải phóng (1975-1976), trên cơ sở Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ quận Bình Thạnh lần thứ I và căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương, Đại hội đã thảo luận và biểu quyết thông qua phương hướng, nhiệm vụ của Chi bộ trong nhiệm kỳ 1977-1979. Đại hội đã bầu cấp ủy mới gồm 04 đồng chí, do đồng chí Nguyễn Thị Thu làm Bí thư(3). 1. Xem danh sách các thành viên UBND phường nhiệm kỳ 1977-1979 trong phần Phụ lục. 2. Thời kỳ này Đại hội Đảng các cấp đều tổ chức hai vòng: Vòng 1 thảo luận và đóng góp ý kiến vào các dự thảo văn kiện đại hội cấp trên. Vòng 2, xác định phương hướng, nhiệm vụ của cấp mình trong nhiệm kỳ và bầu cấp ủy mới. 3. Xem danh sách cấp ủy phường nhiệm kỳ 1977-1979 trong phần Phụ lục.

92 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN 2. Lãnh đạo thực hiện Nghị quyết Đại hội Chi bộ lần thứ I (nhiệm kỳ 1977-1979) Chi bộ và Nhân dân Phường 27 bước vào thực hiện nghị quyết Đại hội Chi bộ lần thứ I trong bối cảnh lực lượng thù địch gây ra cuộc chiến tranh ở biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc, làm cho đất nước ta nằm trong tình trạng vừa có hòa bình vừa có chiến tranh nên sự nghiệp hàn gắn vết thương chiến tranh và xây dựng đất nước của Nhân dân ta bị phân tán cả về nhân lực và vật lực. Trong bối cảnh trên, được sự lãnh đạo của Quận ủy và Ủy ban nhân dân quận Bình Thạnh, sau hơn hai năm nỗ lực phấn đấu thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ quận Bình Thạnh lần thứ I và Nghị quyết Đại hội Chi bộ lần thứ I, Chi bộ và Nhân dân Phường 27 đã đạt được một số kết quả trên các mặt như sau: Về kinh tế Trên lĩnh vực sản xuất: Do đặc điểm phường là khu cư xá nên việc phát triển sản xuất công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp bị hạn chế do ảnh hưởng đến môi trường sống nên chủ yếu là sản xuất thủ công nhỏ với sản lượng và quy mô không cao. Hoạt động kinh tế trên địa bàn phường thời kỳ này: Về hoạt động tiểu thủ công nghiệp có một xưởng sản xuất phân bón hữu cơ nằm tại hẻm 158 đường Bình Quới (nguyên trước đó là xưởng cơ khí

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 93 Thanh Đa); xưởng kéo Nguyễn Đình chuyên sản xuất kéo và bấm móng tay xuất khẩu nằm tại lô XI; một tổ sấy chuối và sấy Thăng Long nằm tại lô D. Về hoạt động nông nghiệp có vườn trồng hoa huệ đỏ xuất khẩu rộng khoảng 3 ha. Trên lĩnh vực thương nghiệp: Sau cải tạo xã hội chủ nghĩa trên lĩnh vực thương nghiệp, thực hiện sự chỉ đạo của quận, Chi ủy đã lãnh đạo tốt nhiệm vụ “xóa” bỏ thương nghiệp tư bản tư doanh, “chuyển” một bộ phận trong tầng lớp tư bản thương nghiệp sang sản xuất, “xây” mạng lưới phân phối thương nghiệp quốc doanh đảm trách khâu bán lẻ trực tiếp cho hộ dân. Dưới sự lãnh đạo của Chi ủy và chính quyền, công tác quản lý thị trường, xây dựng hệ thống phân phối quốc doanh - hợp tác xã tiêu thụ và hợp tác xã mua bán đã được triển khai trên địa bàn phường. Hợp tác xã tiêu thụ đã thực hiện tốt nhiệm vụ phân phối lương thực, thực phẩm cho Nhân dân. Ngày 02 tháng 5 năm 1978, Chi ủy đã lãnh đạo và tổ chức tốt công tác thu đổi tiền thống nhất trong cả nước theo thông báo của Ngân hàng nhà nước. Đây là lần thứ hai kể từ ngày thống nhất đất nước ta thực hiện đổi tiền ở miền Nam. Về văn hóa - xã hội Về giáo dục: Hệ thống giáo dục trên địa bàn phường gồm: nhà trẻ Hoa Phượng 27 và trường mẫu giáo Măng

94 | LỊCH SỬ TRUYỀN THỐNG ĐẢNG BỘ VÀ NHÂN DÂN non 27, trường phổ thông cấp 1 Thanh Đa A (cạnh lô 11 cư xá Thanh Đa), trường phổ thông cấp 1, 2 Thanh Đa (lô N, cư xá Thanh Đa), trường phổ thông cấp 1, 2 Cù Chính Lan, một phân hiệu của trường phổ thông trung học Thạnh Mỹ Tây. Chi ủy và chính quyền đã lãnh đạo tốt công tác tổ chức các ngày khai giảng năm học mới, nâng cao chất lượng dạy và học, tổ chức các lớp xóa mù chữ cho nhân dân lao động và lớp học ban đêm cho trẻ em nghèo không có điều kiện đến trường. Công tác chăm lo đời sống cho đội ngũ giáo viên cũng được chú ý. Về văn hóa, thông tin và thể dục thể thao: Phường đã thành lập đội tuyên truyền, xây dựng hệ thống loa truyền thanh cố định ở các khu dân cư để tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, giải thích những vướng mắc trong Nhân dân, đấu tranh chống những luận điệu xuyên tạc của địch. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao đã thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia. Hàng tháng có tổ chức chiếu phim và biểu diễn văn nghệ để phục vụ Nhân dân. Về y tế: Trạm y tế phường đã kết hợp với Phòng Y tế quận tổ chức phun thuốc phòng chống các dịch bệnh trên địa bàn, khám chữa bệnh và cấp phát thuốc miễn phí cho gia đình nghèo. Phát động Nhân dân tham gia khai thông cống rãnh, giữ gìn vệ sinh nơi cư trú.

PHƯỜNG 27 - QUẬN BÌNH THẠNH (1930 - 2023) | 95 Công tác thương binh - xã hội: Chi ủy đã chỉ đạo ngành chức năng thực hiện tốt việc cấp phát các chế độ, chính sách đối với gia đình thương binh, liệt sĩ và cán bộ hưu trí, mất sức. Các hoạt động như: tặng quà cho những hộ nghèo nhân dịp lễ, tết, giải quyết trợ cấp đột xuất cho những người neo đơn và hộ nghèo có hoàn cảnh khó khăn... được quan tâm. Về quốc phòng - an ninh Về quốc phòng: Phường đội đã làm tốt chức năng tham mưu cho Chi bộ và chính quyền trong công tác quốc phòng. Lực lượng quân sự phường đã nâng cao ý thức cảnh giác sẵn sàng chiến đấu và tổ chức chốt chặn ở những địa bàn trọng điểm, thường xuyên củng cố lực lượng dân phòng, tổ chức tuần tra canh gác và luyện tập quân sự, tham gia đầy đủ các hội thao quân sự do Quận đội tổ chức. Hàng năm luôn bảo đảm đủ chỉ tiêu gọi thanh niên nhập ngũ của trên giao. Về an ninh - trật tự xã hội: Trong những năm 1977- 1979, mặc dù tình hình an ninh trật tự có nhiều diễn biến phức tạp do các thế lực phản động gây ra cuộc chiến tranh xâm lược ở biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc nhưng tình hình an ninh trật tự trên địa bàn phường vẫn được giữ vững, phong trào “Bảo vệ an ninh Tổ quốc” được các tầng lớp nhân dân đồng tình hưởng ứng. Lực lượng Công an phường đã làm tốt công tác giữ gìn an