E book Abstract book 2021-final-July 28-completed

สมั มนาเครอื ข่ายนักศึกษาระดบั บณั ฑติ ศึกษา สาขาสงั คมวทิ ยาและมานุษยวิทยา ครั้งท่ี 20

‘การส�ำรวจแบบกองโจร’ ในฐานะเคร่ืองมือการวิจัย: กรณีศึกษาผู้เข้าร่วมชุมนุมทาง
การเมอื งปี 2563

Guerrilla Survey as Research Method: Case Study of 2020 Thai Protesters

สดุ คนงึ บรู ณรัชดา Sudkaneung Booranaratchada

นกั ศึกษาปริญญาโท สาขามานษุ ยวิทยา Graduate student, Faculty of Sociology and Anthropology,

คณะสังคมวทิ ยาและมานุษยวิทยา มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์ Thammasat University

บทคัดยอ่ Abstract
บทความนี้ต้องการน�ำเสนอเคร่ืองมือการวิจัยรูปแบบ This article proposes a less conventional
ไม่เป็นทางการที่ใช้ในช่วงเหตุการณ์ชุมนุมทางการเมือง method for conducting social research, which
ปีพ.ศ.2563เรยี กวา่ ‘วธิ วี จิ ยั แบบกองโจร’ซง่ึ อา้ งองิ มาจาก was used during the 2020 Thai uprising called
“การตลาดแบบกองโจร” และ “จรยุทธ์วิธี” เพื่อปรับ ‘a guerrilla survey,’ deriving characteristics from
ให้เข้ากับสถานการณ์การชุมนุมที่มีการเคลื่อนไหวและ guerrilla marketing in the business field and
เปล่ียนแปลงตลอดเวลา “การทำ� สตกิ เกอร์ส�ำรวจ” ซ่งึ a guerrilla method in social research. Categorized
ให้ผู้เข้าร่วมติดสติกเกอร์เพ่ือระบุข้อมูลของตนเองบน as this method is a sticker poll that collects
กระดานแผ่นใหญ่เป็นหนึ่งในวิธีการที่จัดได้ว่าเป็น “วิธี demographic information of the protesters. Eight
วิจัยแบบกองโจร” มีการส�ำรวจท้ังหมด 8 คร้ังต้ังแต่ polls were conducted in total from 29 October
วันท่ี 29 ตุลาคม ถงึ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2563 ผลการ to 10 December 2020. The result from the polls
ส�ำรวจแสดงให้เห็นว่าค�ำกล่าวว่าการประท้วงคร้ังนี้เป็น shows the largest demographic span to be from
“มอ็ บเดก็ ” ไมถ่ กู ต้องเสียทีเดยี ว แต่ประกอบด้วยผูค้ น late teens to early 30s with mid-20s (23-26)
หลายช่วงอายุโดยเฉพาะต้ังแต่อายุ 10 ปี ปลาย ๆ ถึง at the pinnacle, instead of being exclusively
30 ปี ตน้ ๆ โดยมีกลุ่มอายุ 20 ปี กลาง ๆ (23 - 36 ป)ี a ‘youth mob’ as claimed by the media. This
เป็นกลุ่มใหญ่ท่ีสุดในการร่วมชุมนุม วิธีการดังกล่าวมี method offers strengths: interaction, dynamics,
ข้อได้เปรยี บที่ชัดเจน ได้แก่ การมีส่วนร่วมของผูเ้ ข้าร่วม fewer barriers, public interest, and duplicability;
การปรบั ตามสถานการณอ์ ยา่ งรวดเรว็ การทำ� ใหผ้ เู้ ขา้ รว่ ม tradeoffs: lack of randomness, limits of questions
เข้าถงึ ไดง้ ่าย ความสนใจของสาธารณะและส่อื และการ and choices, inclination to errors, and political
ถกู นำ� ไปผลติ ซำ�้ ในรปู แบบคลา้ ยคลงึ ขอ้ จำ� กดั ไดแ้ ก่ การ bias; and learnings for improvement: longer
ขาดการสมุ่ จำ� นวนคำ� ถามและตวั เลอื กทจ่ี ำ� กดั แนวโนม้ period of poll execution, repetition of questions,
ผิดพลาดเชิงข้อมูล และการไม่เป็นกลางทางการเมือง and outspread of sticker poll covering a wider
โดยมีข้อเรียนรู้เพ่ือพัฒนาวิธีการให้ถูกต้องย่ิงข้ึนได้ดังนี้ area.
การจดั เวลาสำ� รวจใหย้ าวขน้ึ ตอ่ หนง่ึ ครงั้ การถามคำ� ถาม Keywords: Guerrilla survey, sticker poll, 2020
ให้มากกว่าหนึ่งคร้ัง และการกระจายสติกเกอร์และ Thai uprising, protesters, demographic
แผ่นป้ายผลสำ� รวจใหค้ รอบคลุมพ้ืนที่การชุมนมุ มากขนึ้
คำ� สำ� คญั : วธิ วี จิ ยั แบบกองโจร, การทำ� สตกิ เกอรส์ ำ� รวจ,
การชุมนมุ ทางการเมอื งปี 2563, ผ้รู ่วมชุมนุม

47

หนังสอื รวมบทคดั ยอ่

การศกึ ษาจดหมายเหตุในทางสงั คมศาสตร:์ บททบทวนแนวคดิ เรอื่ งการหวนกลบั ไปศกึ ษา
จดหมายเหตุ และการเคล่ือนไหวเชงิ จดหมายเหต1ุ

Archival Studies in Social Science: Archival Turns and Archival Activism Revision

การัณยภาส ภ่ยู งยุทธ์ Karanyapas Pooyongyut

นกั ศกึ ษาปรญิ ญาโท ภาควชิ าสงั คมวิทยาและมานษุ ยวทิ ยา Graduate Student, Department of Sociology and Anthropology,

คณะสังคมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั เชียงใหม่ Faculty of Social Sciences, Chiang Mai University

บทคัดยอ่
บทความช้ินน้ีมีวัตถุประสงค์ในการทบทวนแนวคิดเก่ียวกับการศึกษาจดหมายเหตุในทางสังคมศาสตร์ ซ่ึงวงวิชาการ
ไทยยังขาดแคลนงานลักษณะดังกล่าว เนื่องจากวิชาการด้านจดหมายเหตุของไทยนั้นมักจะถูกจ�ำกัดอยู่ในสาขาวิชา
ด้านจดหมายเหตุหรือบรรณารักษ์ศาสตร์เพียงเท่าน้ัน และมักจะเป็นการศึกษาในเชิงเทคนิคและหลักเกณฑ์ต่าง ๆ
ในขณะท่ีวงวิชาการตะวันตกนั้นมีแนวคิดเรื่องการหวนกลับไปศึกษาจดหมายเหตุ และการเคล่ือนไหวเชิงจดหมายเหตุ
ท่ีมองว่าจดหมายเหตุน้ันเกี่ยวข้องกับอ�ำนาจและส่งผลต่อสังคมอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยง โดยบทความน้ีจะกล่าวถึงกรณี
ศึกษาของนักเคล่ือนไหวเชิงจดหมายเหตุอยู่สองกรณีด้วยกัน ได้แก่ พิพิธภัณฑ์แรงงานไทยและพิพิธภัณฑ์สามัญชน
ซ่ึงเป็นความพยายามในการใช้กระบวนการทางจดหมายเหตุเพื่อเรียกร้องความเป็นธรรมในสังคม และสร้างพื้นท่ีทาง
ประวตั ศิ าสตร์ใหก้ ับผู้ทีไ่ ร้อำ� นาจ
คำ� ส�ำคัญ: จดหมายเหต,ุ การหวนกลับไปศึกษาจดหมายเหต,ุ การเคลอ่ื นไหวเชงิ จดหมายเหตุ, พพิ ิธภัณฑแ์ รงงานไทย,
พพิ ธิ ภณั ฑ์สามญั ชน

1 บทความนี้เป็นเพียงส่วนต้นของวิทยานิพนธ์ของผู้เขียน จึงยังมีข้อบกพร่องอยู่มาก แต่จุดมุ่งหมายของบทความช้ินนี้ก็คือการทบทวน
แนวคดิ เกย่ี วกบั จดหมายเหตใุ นทางมานษุ ยวทิ ยา เพอ่ื เปดิ พน้ื ทใ่ี หม่ๆ ใหก้ บั การศกึ ษาจดหมายเหตใุ นสงั คมไทย หากมคี วามผดิ พลาดใดๆ
ผเู้ ขียนขอนอ้ มรบั ไวเ้ พียงผเู้ ดียว

48

สัมมนาเครือข่ายนกั ศึกษาระดับบณั ฑติ ศึกษา สาขาสังคมวทิ ยาและมานษุ ยวทิ ยา ครง้ั ที่ 20

การเปลี่ยนมมุ มองเก่ียวกับปญั หาทางสงั คมในทุนนยิ มเสรีนยิ มใหม่

A Changing Perspective on Inequality in Neoliberal Capitalism

จารุกิตต์ิ ขวญั มงคลพงศ์ Jarukitt Kwanmongkolphong

นักศึกษาปรญิ ญาโท คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา Graduate student, Faculty of Sociology and Anthropology,

มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ Thammasat University

บทคดั ย่อ Abstract
บทความน้ีมีวัตถุประสงค์ในการอธิบายการเปล่ียน The purpose of this article is to change perspectives
มุมมองเก่ียวกับปัญหาทุกองคาพยพทางสังคมที่มี on all social organizational issues related to
ความเกยี่ วขอ้ งโดยตรงกบั ทนุ นยิ มเสรนี ยิ มใหม่ เนอ่ื งจาก neoliberal capitalism, due to its negative impact
ส่ิงดังกล่าวได้ส่งผลกระทบเชิงลบต่อวิถีชีวิตของผู้คน on most people’s livelihoods and access to
สว่ นใหญก่ ารเขา้ ถงึ ทรพั ยากรทจ่ี ำ� เปน็ ไปจนถงึ การทำ� ลาย essential resources. The tendency of destroying
สวัสดิการทางสังคมให้กลายเป็นของเอกชน แสดงให้ the welfare state into private domains means
เห็นถึงการผลักความรับผิดชอบให้กับผู้คนส่วนใหญ่ใน placing responsibility on most people as mere
ฐานะแค่เพียงผู้บริโภค ท�ำให้ไม่สามารถมีโอกาสในการ consumers, making it impossible for them to
เลือกเส้นทางของตนเองได้ ซ่ึงเกิดจากการแสวงหา have an opportunity to choose their paths.
ผลประโยชน์ของชนช้ันน�ำและนายทุน กอ่ ให้เกิดปัญหา This arises from the exploitation of the elite by
ต่อคุณภาพชีวิตทั้งทางกายและจิตใจของผู้คนส่วนใหญ่ capitalists, creating issues in most people’s physical
โดยทนุ นยิ มเสรนี ยิ มใหมไ่ ดแ้ ทรกซมึ ผา่ นระบบกลไกของ and mental quality of life. Neoliberal capitalism
ตลาด กฎหมาย และนโยบายของรัฐ ซึ่งเป็นเครื่องมือ infiltrated market mechanisms, laws, and
ส�ำคัญเพื่อใช้ในการพยายามควบคุมและท�ำให้เชื่องเช่ือ government policies. As a significant instrument
การกระท�ำดังกล่าวส่งผลท�ำให้เกิดการต่อต้านและน�ำ for control and limiting, it led to resistance
มาสู่การเคล่ือนไหวเพ่ือเรียกร้องสิทธิและเสรีภาพทาง through a movement claiming political rights
การเมืองเพื่อกา้ วขา้ มพน้ จากทนุ นยิ มเสรีนยิ มใหม่ and freedoms to break free from modern liberal
คำ� ส�ำคญั : ผลกระทบเชิงลบ, ปญั หาทางสงั คม, ทุนนยิ ม capitalism
เสรนี ิยมใหม่ Keywords: Negative impact, Social problem,
Neoliberal capitalism

49

หนังสอื รวมบทคดั ยอ่

เมอื่ ความจนถูกหา้ มจน: บตั รสวสั ดิการแหง่ รฐั เทคโนโลยแี ละเสรนี ิยมใหม1่

When Poverty Is Forbid: State Welfare Card, Technology and Neoliberal

ยุวดี วงศ์วรี ะประเสริฐ Yuwadee Wongweeraprasert

นกั ศึกษาปริญญาเอก สาขาวชิ าสหวทิ ยาการ Ph.D. Student in Integrated Science, College of

วิทยาลัยสหวทิ ยาการ มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ Interdisciplinary Studies, Thammasat University

บทคัดย่อ ไมว่ า่ จะเปน็ รฐั ศาสตร์ นติ ศิ าสตร์ เศรษฐศาสตร์ สงั คมวทิ ยา
บทความนี้ เปน็ สว่ นหนง่ึ ของดษุ ฎนี พิ นธใ์ นหวั ขอ้ กระบวนการ มานุษยวิทยา จิตวิทยา นิเทศศาสตร์ รวมถึงคอมพิวเตอร์
ประกอบสรา้ ง “ความจน” ในสงั คมเสรนี ยิ มใหม่ กรณศี กึ ษา: ศึกษา วิทยาศาสตร์สารสนเทศ วิศวกรรมศาสตร์ ฯลฯ
บตั รสวสั ดกิ ารแหง่ รฐั โดยมวี ตั ถปุ ระสงคเ์ พอื่ อธบิ ายลกั ษณะ เช่น นักเศรษฐศาสตร์สนใจศึกษาเกี่ยวกับเศรษฐกิจดิจิทัล
ของสวสั ดกิ ารในฐานะของกระบวนการผลติ ซำ�้ ของทนุ นยิ ม (digital economy) รัฐศาสตร์และสังคมวิทยาสนใจ
เสรีนิยมใหม่ ผ่านการศึกษาตรรกะเครือข่ายความสัมพันธ์ ศึกษาเกี่ยวกับการเคล่ือนไหวทางสังคมแบบใหม่ (new
ต่าง ๆ ท่ีน�ำไปสู่กระบวนการประกอบสร้าง “ความจน” social movement) หรือการจัดโครงสร้างหรือสถาบัน
ภายใต้บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ ในกระแสเสรีนิยมใหม่และ ทางสังคมท่ีมีลักษณะเป็นเครือข่ายดิจิทัลมากข้ึน จิตวิทยา
เพื่อวิเคราะห์กระบวนการปรับตัว การนิยามความหมาย สนใจศึกษาเกี่ยวกับผลกระทบของอินเตอร์เน็ตต่อเด็กและ
การเช่ือมผสานตัวตนของปัจเจกเข้ากับประเด็นปัญหาและ เยาวชน เปน็ ต้น นอกเหนอื จากนั้น เม่อื พิจารณาเช่อื มโยง
บริบทความยากจนตามแนวทางบัตรสวัสดิการแห่งรัฐที่ ถงึ ความสมั พนั ธท์ างการเงนิ แลว้ พบวา่ การเปลยี่ นแปลงทาง
น�ำไปสู่การจัดจ�ำแนก สร้างมาตรฐานและควบคุมตัวตน เทคโนโลยีทุกวันนี้ ท�ำให้การหมุนเวียนของเงินที่รวดเร็ว
ของคนในพรมแดนเสรีนยิ มใหม่ มากเทียบกับระบบการผลิตแต่ก่อนท่ีต้องใช้ทุน ใช้โรงงาน
ดว้ ยเหตทุ ี่ ปริมณฑลของ “ความจน” เปน็ เร่อื งท่เี กี่ยวข้อง ใชท้ ่ีดนิ แต่ในปัจจุบัน การทำ� ธุรกิจทสี่ ามารถกระทำ� การได้
กบั คนสว่ นใหญข่ องสงั คมนบั ตงั้ แตอ่ ดตี จนถงึ ปจั จบุ นั ทงั้ ยงั ผ่านระบบออนไลน์เป็นผลให้เทคโนโลยีเป็นกลไกส�ำคัญ
เกิดวิวาทะในทางการเมืองและภาควิชาการมากมายที่ต่าง ในการทลายเส้นแบ่งการผลิตแบบเก่า พร้อมปรับระบบ
พากนั วพิ ากษว์ จิ ารณต์ อ่ แนวทางในการทำ� ใหค้ นยากจนและ การบริโภค เปลี่ยนวิถีการด�ำเนินชีวิตประจ�ำวัน ตลอดจน
ความยากจนหมดสิน้ ไปจากประเทศเสยี ที แตค่ �ำถามส�ำคญั การส่อื สาร การสง่ ตอ่ ข้อมลู และในท่ีสดุ จะเกิดปญั หาต่าง ๆ
คือ มันเคยเป็นเช่นน้ันหรือไม่ ความจนหายไปได้อย่างไร จากการพัฒนาของเทคโนโลยีท่ีไม่สามารถหยุดยั้งได้ ด้วย
ความจนกลบั มาไดอ้ ยา่ งไร สง่ิ เหลา่ น้ี ลว้ นเกยี่ วขอ้ งกบั ปจั จยั เหตนุ ้ี ผศู้ กึ ษา จงึ มองเหน็ ความนา่ สนใจของ “บตั รสวสั ดกิ าร
ทง้ั ภายในประเทศและภายนอกประเทศมากมาย ผนวกกับ แห่งรัฐ” ในฐานะเป็นประตูบานแรกท่ีเช่ือมโยงให้เห็น
ปัจจุบันท่ีเทคโนโลยีดิจิทัลอยู่ในฐานะท่ีเป็นเง่ือนไขส�ำคัญ ประวัติศาสตร์การท�ำงานของเทคโนโลยีในบริบทการ
ของกระบวนการเปลยี่ นแปลงทางสงั คม เศรษฐกจิ การเมอื ง ชว่ ยเหลอื สวสั ดกิ ารในชว่ งเวลาหนงึ่ ๆ เปน็ วตั ถศุ กึ ษาทท่ี ำ� ให้
และวัฒนธรรมแล้ว แนวทางในการทำ� ความเข้าใจเพอ่ื ตอบ เห็นท่ีมาความคิดในอดีตอันเช่ือมโยงมาสู่ความสัมพันธ์กับ
ค�ำถามดังกล่าวยังเชื่อมโยงกับองค์ความรู้ของหลากหลาย ส่ิงต่าง ๆ หลากหลายมิติในปัจจุบัน พร้อมคาดการณ์สิ่งที่
สาขาวิชา นักวิชาการมีแนวโน้มจะขยับขยายพรมแดน จะเกิดข้ึนในอนาคตได้โดยคร่าวอย่างมีสมมติฐานบนกรอบ
ความรขู้ องตนเพอ่ื ทำ� ความเขา้ ใจกระบวนการเปลย่ี นแปลง การวเิ คราะหเ์ ทคโนโลยดี จิ ทิ ลั ทส่ี มั พนั ธก์ บั มติ ทิ างการเมอื ง
อย่างรอบด้าน ท�ำให้งานศึกษาว่าด้วยดิจิทัลกับสังคม ในกระแสเสรนี ยิ มใหม่
มีลักษณะเป็นสหวิทยาการ (interdisciplinary) หรือ ค�ำส�ำคัญ: ความจน, บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ, เทคโนโลยี,
ข้ามศาสตร์ (transdisciplinary) แต่ในขณะเดียวกันก็ยัง เสรีนิยมใหม่
คงสะท้อนความสนใจและแนววิธีศึกษาเฉพาะสาขาวิชา

1บทความนเ้ี ปน็ สว่ นหนงึ่ ของวทิ ยานพิ นธเ์ รอ่ื ง กระบวนการประกอบสรา้ ง “ความจน” ในสงั คมเสรนี ยิ มใหม่ กรณศี กึ ษา: บตั รสวสั ดกิ ารแหง่ รฐั

50

สัมมนาเครอื ข่ายนกั ศกึ ษาระดบั บัณฑติ ศกึ ษา สาขาสังคมวิทยาและมานุษยวทิ ยา ครั้งที่ 20

Abstract and methodologies of specific areas of study.
This article is part of a dissertation on the process These include political science, law, economics,
of creating “poverty” in neoliberal society. sociology, anthropology, psychology, commu-
Case study: State welfare card. It is intended to nication science, including computer studies.
characterize welfare as a reproduction process Information science Engineering, etc., as
of neoliberal capitalism. Through the study of economists are interested in studying about
logic, networks, relationships leading to the the Digital Economy (Digital Economy) in Political
process of creating “poverty” under the neoliberal Science and Sociology study on social mobility,
state welfare card and to analyze the process a new (New Social Movement) or the structure
of adjustment. Definition The integration of or social institution is a digital network. More
individuals’ identities with poverty issues and Psychology is interested in studying the effects
contexts according to the state welfare card of the Internet on children and young people.
approach leading to classification. Standardize When looking at the interconnection of financial
and control the identity of the border in the new ties, it was found that today’s technological
liberal course. changes. This makes the money turnover very
Because the vicinity of “poverty” is associated fast compared to the production system, but
with most of the society, from the past to the before the use of land-based factories, but now
present, has caused debates in political and being able to do business online, as a result,
academic sectors, many of whom were each technology is the key to breaking the old line of
criticized the approach of making the poor. Poverty production. And adjust the consumption system
was completely gone from the country. But the Change daily lifestyle As well as communication
key question is, has it ever been like that? How Information forwarding and eventually, the
did poverty disappear? How does poverty return? development of technology cannot be stopped.
These are all involved in several domestic and The “State Welfare Card”, as the first gateway to
international factors. Append to the present at link the history of technology in the context of
Live digital technology as an essential condition welfare assistance over time, is an object of study
of the social, economic, political, and cultural that gives the origin of ideas in the past which is
transformation process, the comprehension connected to the relationship with various things
approach to answering such questions is also in the present Ready to predict what will happen
linked to the knowledge of many disciplines. in the future by using assumptions based on the
Scholars tend to expand the boundaries of their analysis of digital technology in relation to the
knowledge to understand the whole process political dimension of the neoliberal stream.
of change. This makes the study of digital and Keywords: Poor, Welfare Card, Technology,
society more interdisciplinary or transdisciplinary, Neo-Liberalism
but at the same time, it still reflects the interests

51

หนังสือรวมบทคดั ยอ่

การจดั การความเสี่ยงของครวั เรอื นเกษตรกรผู้ปลกู ออ้ ยในภาคตะวันออกเฉยี งเหนอื

Risk Management of Sugarcane Farmers Household in The Northeastern, Thailand

ปิยะดา แนวประเสริฐ Piyada Naewprasert

นักศกึ ษาปรญิ ญาโท สาขาวชิ าสหวิทยาการสังคมศาสตร์ Graduate Student, Trans-Disciplinary and Social Sciences,

คณะมนุษยศาสตรแ์ ละสงั คมศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยขอนแกน่ Faculty of Humanities and Social Sciences, Khon Kaen University

บทคดั ย่อ Abstract
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อน�ำเสนอแนวคิดท่ีใช้ใน This article aims to present the concepts used
การศึกษาการจัดการความเส่ียงของครัวเรือนเกษตรกร in the study of risk management of sugarcane
ผู้ปลูกอ้อยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้แก่ แนวคิด farmers’ households in the Northeast, including
เก่ียวกับความเสี่ยงและการจัดการความเสี่ยง และ concepts of risk and risk management. and
แนวคดิ สงั คมความเสย่ี ง ซงึ่ จะสามารถสะทอ้ นใหเ้ หน็ ถงึ the concept of risk society. This can reflect the
การพัฒนาท่ีเกิดข้ึนในมิติของอุตสาหกรรมอ้อยและ development that has occurred in the dimension
น้�ำตาลมีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง ทว่าในภาคการผลิต of sugarcane and the sugar industry is growing
โดยเฉพาะในครัวเรือนเกษตรกรผู้ปลูกอ้อยยังประสบ continuously. but in the manufacturing sector,
ปญั หาในดา้ นการการบรหิ ารจดั การไรอ่ อ้ ยในดา้ นตา่ ง ๆ especially in sugarcane farmers’ households, still
จึงจ�ำเป็นต้องแสวงหาแนวทางในการจัดการความเส่ียง face problems in various aspects of sugarcane
ในดา้ นตา่ ง ๆ เพ่ือให้เกิดประสทิ ธภิ าพในการผลิตอ้อย plantation management. Therefore, it is necessary
ค�ำส�ำคัญ: การจัดการความเส่ียง, ครัวเรือนเกษตรกร to seek ways to manage risks in various fields
ผู้ปลูกออ้ ย to achieve efficiency in sugarcane production.
Keywords: Risk Management, Sugarcane Farmers
Households

52

สมั มนาเครอื ข่ายนกั ศกึ ษาระดับบณั ฑิตศกึ ษา สาขาสังคมวิทยาและมานษุ ยวทิ ยา ครง้ั ที่ 20

จากนำ้� ตาลส่นู ้�ำตา: กรณสี ัมปทานที่ดินเพ่ือการปลกู อ้อยและทำ� โรงงานน�้ำตาล
ของบริษัทไทยในกมั พูชา

The Bitter Taste of Sugar: Economic Land Concession Project and Sugar Plantation of

Thai Companies in Cambodia

ชนาง อ�ำภารักษ์ Chanang Umparak

นกั ศกึ ษาปริญญาโท คณะสงั คมวิทยาและมานษุ ยวิทยา Graduate Student, Faculty of Sociology and Anthropology,
มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ Thammasat University

บทคดั ยอ่ Abstract
บทความนี้ศึกษาเส้นทางต่อสู้ของประชาชนในจังหวัด This article investigates cases of land grabbing
อดุ รมชี ัย และเกาะกง ประเทศกมั พชู า ที่ถูกแยง่ ยึดที่ดิน in Oddar Meanchey and Koh Kong province,
สูญเสียทั้งทรัพย์สินและชีวิต จากการร่วมมือกันของ Cambodia by Thailand’s sugar companies under
รัฐบาลกัมพูชากับบริษัทน้�ำตาลของประเทศไทย ที่ใช้ The Economic land concessions. The locals
ช่องวา่ งของนโยบายสมั ปทานทด่ี ินทางเศรษฐกิจ ขอ้ มูล were forcibly evicted from their land and lost
ท้ังหมดได้จากค�ำสัมภาษณ์และเอกสารค�ำร้องต่าง ๆ a livelihood by the gap of the law. All the
โดยสมมติฐานคือ การคุ้มครองประชาชนมีศักยภาพ information gathered from interviews and
และอาณาบริเวณท่ีคับแคบสวนทางกับการผลักดันทาง complaints focuses on the factor of the right
เศรษฐกิจที่ข้ามพ้นพรมแดน ค�ำถามคือปัจจัยใดบ้างท่ี violation. The studies found not only the
เออ้ื ตอ่ การละเมดิ สิทธ์ิน้ี ผลการศึกษาพบว่า ปจั จยั ไม่ได้ Cambodian government and Thai company,
มีเพียงบริษัทไทยและรัฐบาลกัมพูชาเท่านั้น แต่ยังมี but the world economic policy, the failure of
นโยบายทางเศรษฐกิจระดับโลก ความย่อหย่อนของ both regional and international organizations,
หน่วยงานระดับภูมิภาคและนานาชาติ ตลอดจน and the justice system of two countries with no
กระบวนการยุติธรรมของท้ังสองประเทศ ที่ไม่มีกลไก protection is the cause, even in today’s world
การคมุ้ ครองใดเมือ่ เกดิ เหตกุ ารณ์เชน่ นข้ี ้นึ that the land of economics is borderless, but the
คำ� สำ� คญั : การแยง่ ยดึ ทด่ี นิ , สมั ปทานทด่ี นิ ทางเศรษฐกจิ , right of the law is get stuck in the borderland.
นโยบายทุกอย่างยกเว้นอาวุธ, สิทธิมนุษยชน, ความ Keywords: land grabbing, Economic land
รับผิดชอบขา้ มพรมแดน, อุดรมชี ัย, เกาะกง, กมั พชู า concessions, Everything but Arms (EBA),
Human rights, Extra-territorial Obligations,
Oddar Meanchey, Koh Kong, Cambodia

53

หนงั สือรวมบทคดั ยอ่

ความเป็นชายขอบของนิสติ ท่ีไม่ผา่ นกระบวนการรับนอ้ ง

The Marginal People Among the Students Who Not Attend the Freshmen Welcome Activity

วลีพร ผาสุข Waleeporn Pasook

นิสติ ปีที่ 5 ภาควชิ าสังคมวิทยาและมานษุ ยวทิ ยา 5th year student, Department of Sociology and Anthropology,
Faculty of Social Sciences, Kasetsart University
คณะสงั คมศาสตร์ มหาวิทยาลยั เกษตรศาสตร์

บทคัดยอ่ Abstract
การศึกษาวิจัยมุ่งตอบค�ำถามว่า “นิสิตท่ีไม่ผ่าน This research has a main question “How the
กระบวนการรับน้องกลายเป็นคนชายขอบได้อย่างไร?” students who did not attend the freshmen
กล่มุ ตวั อย่างคอื นิสติ ปีท่ี 1-4 ท่ไี ม่ผา่ นการรับน้องและ welcome activity have become marginal people?”
ยงั ศกึ ษาอยู่ในสถาบนั ปี พ.ศ. 2563 จ�ำนวน 24 คน โดย The sample group was students in Years 1-4
ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ สุ่มตัวอย่างแบบสโนว์บอล และ who did not attend the freshmen welcome
มีการตรวจสอบสามเส้า กระบวนการรับน้องส่งผลให้ activity and still studying in 2020, a total of 24
นิสิตมีความคิดว่าตนเป็นชายขอบคือ มุมมองของนิสิต students. This research used the qualitative
ท่ีตัดสินใจไม่เข้าร่วมการรับน้องมีดังนี้ รูปแบบการจัด method, the Snowball sampling, and Triangulation.
กจิ กรรมการรบั นอ้ งไมเ่ หมาะสม ขาดความคดิ สรา้ งสรรค์ The students decided to not participate in the
มกี ารใชค้ วามรนุ แรงทส่ี ง่ ผลกระทบตอ่ รา่ งกายและจติ ใจ activity because the activity has a lack of creativity
บุคลกิ ภาพของนสิ ิต คือ ไม่ชอบการถูกกดขบี่ งั คบั นิสติ and violence that affects the body and mind.
นิยามความเปน็ ชายขอบของตนเองว่ามีขอ้ จ�ำกัด แปลก In terms of their personality, they don’t like being
แยก สงั คมไม่ยอมรบั มกี ารแสดงตัวตนผ่านสื่อออนไลน์ oppressed. Students have defined themselves
เก่ียวกับเร่ืองการรับน้อง และการเมือง ถึงเวลาเปลี่ยน as marginal people who have a limitation, and
วธิ กี ารรบั นอ้ งและยอมรบั ความตา่ งกันแล้ว alienability, and not being accepted by society.
ค�ำส�ำคัญ: ตวั ตน, ชายขอบ, กระบวนการรบั น้อง The students like to express their identity via
online media to against the freshmen welcome
activity and comment on political issues. It is
time now to CHANGE the activity and accept
different ideas of people.
Keywords: identity, marginalization, Freshmen
Welcome Activity

54

สมั มนาเครอื ขา่ ยนักศึกษาระดับบณั ฑติ ศกึ ษา สาขาสงั คมวิทยาและมานุษยวิทยา ครง้ั ท่ี 20

“การเปลยี่ น” พืน้ ทแ่ี ละเวลา ชว่ ยลดอาชญากรรมในสถานศกึ ษา:
กรณศี ึกษาจุฬาลงกรณม์ หาวิทยาลัย1

Reducing Crimes on Campus Through “Changing” Space and Time:

A Qualitative Case Study of Chulalongkorn University

อูธ่ นา สุระดะนัย Authana Suradanai

นิสิตปรญิ ญาเอก สาขาอาชญาวทิ ยาและงานยตุ ธิ รรม Ph.D. Student in Criminology and Criminal Justice,

ภาควชิ าสังคมวทิ ยาและมานษุ ยวทิ ยา Department of Sociology and Anthropology,

คณะรฐั ศาสตร์ จฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลยั Faculty of Political Science, Chulalongkorn University

บทคัดย่อ เกดิ ขน้ึ ทกุ ปี โดยเหยอื่ อาชญากรรมจะเปน็ นกั เรยี น นสิ ติ
การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหา อาจารย์ รวมถงึ บคุ ลากรในจฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลยั และ
อาชญากรรมทเี่ กดิ ขน้ึ ในจฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลยั ศกึ ษา บรเิ วณโดยรอบสถานศึกษา ประเภทอาชญากรรมท่เี กิด
สาเหตุและปจั จัยทสี่ ง่ ผลให้นักเรยี น นสิ ิต อาจารย์ และ ขน้ึ จากการศกึ ษาวจิ ยั ครง้ั นจี้ ะเปน็ อาชญากรรมประเภท
บคุ ลากรในจฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลยั เสยี่ งตอ่ การตกเปน็ ตอ่ ทรพั ย์ ตอ่ ชวี ิตรา่ งกาย และต่อเพศ โดยมีสาเหตุและ
เหยอื่ อาชญากรรม โดยเฉพาะสภาพแวดลอ้ ม (พน้ื ทแี่ ละ ปจั จยั จากโครงสรา้ งทางกายภาพ “พน้ื ท”ี่ สถานศกึ ษามี
เวลา) หรือชอ่ งโอกาสในการเกิดอาชญากรรม ตลอดจน ประตเู ขา้ -ออกหลายชอ่ งทางหากมเี หตอุ าชญากรรมเกดิ
ศกึ ษาแนวทางหรอื มาตรการอยา่ งไรทชี่ ว่ ยลดการตกเปน็ ขนึ้ อาชญากรสามารถหลบหนีไดง้ า่ ย อกี ท้ังถนนภายใน
เหยื่ออาชญากรรม โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ โดย และภายนอกของสถานศกึ ษาบางแหง่ มแี สงไฟสอ่ งสวา่ ง
ผู้วิจัยเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและ นอ้ ยใน “เวลา” กลางคนื บางจุดไม่มกี ล้องวงจรปดิ โดย
น�ำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์เพื่ออธิบายสาเหตุและปัจจัย เฉพาะในชว่ งทมี่ กี ารกอ่ สรา้ งปรบั ภมู ทิ ศั น์ พนื้ ทดี่ งั กลา่ ว
การตกเปน็ เหยอ่ื อาชญากรรมในจฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลยั กลายเป็นจุดเสีย่ งท่จี ะเกดิ อาชญากรรมได้
เพื่อน�ำผลที่ได้ใช้เป็นแนวทางหรือมาตรการป้องกัน ค�ำส�ำคัญ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, พื้นท่ีและเวลา,
การตกเป็นเหยื่ออาชญากรรมแนวทาง หรือมาตรการ อาชญากรรมในสถานศึกษา
อย่างไรที่ช่วยลดการตกเป็นเหยื่ออาชญากรรม ขณะ
เดยี วกนั กช็ ว่ ยเพมิ่ ความรสู้ กึ ปลอดภยั ใหแ้ กน่ สิ ติ อาจารย์
และบคุ ลากรในจฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลยั ตอ่ ไป จากการ
ศึกษาพบว่าจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยมีอาชญากรรม

1 บทความวิจัยน้ไี ด้ประยุกตม์ าจากวิทยานพิ นธเ์ รอ่ื ง การตกเปน็ เหยอื่ อาชญากรรมในสถานศึกษา: กรณีศกึ ษาจฬุ าลงกรณ์มหาวทิ ยาลัย
หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑติ สาขาอาชญาวิทยาและงานยุติธรรม ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะรัฐศาสตร์ จฬุ าลงกรณ์
มหาวทิ ยาลัย

55

หนงั สือรวมบทคดั ย่อ

Abstract Chulalongkorn University and surrounding areas.
This research aims to study the state of criminal The crime of this study is a crime against
issues in Chulalongkorn University, to study property, life and body, and sex. With respect of
particularly causes and risky factors that would the physical structure (space), since the university
make students, faculty, and staff in Chulalongkorn has several entrances and exits, if there is
University and especially surrounding areas a crime scene, the criminals can escape easily.
(space and time) become victims to crime in The inner and outer streets of the university
terms of opportunities for crime it also seek have less illumination in the night (time), and
to establish guidelines or measures to reduce some points have no CCTV, in particular in the
victimization. By using a qualitative research area of the landscape construction, so they
method, the researcher collected data by using become a risk to crime.
an in-depth interview and analyzed the data to Keywords: Chulalongkorn University, crimes on
explain the causes and factors of victimization campus, space and time
in Chulalongkorn University. The study finds that
Chulalongkorn University has a crime every year.
Crime victims are students, faculty, and staff in

56

สมั มนาเครือขา่ ยนกั ศกึ ษาระดบั บณั ฑติ ศกึ ษา สาขาสังคมวิทยาและมานษุ ยวทิ ยา ครัง้ ที่ 20

การศกึ ษาทหารหญิงในสงั คมไทยผ่านมมุ มอง Tokenism1

Study Female Soldiers in Thai Society Through a Tokenism Perspective.

ปาณสิ รา ตงุ คะสามน Panisara Tungkasamon

นักศึกษาปริญญาโท สาขาการวจิ ัยทางสงั คม Graduate student, Faculty of Sociology and Anthropology,

คณะสงั คมวิทยาและมานษุ ยวิทยา มหาวทิ ยาลัยธรรมศาสตร์ Thammasat University

บทคัดยอ่ Abstract
บทความน้ีมีวัตถุประสงค์ส�ำคัญเพ่ือศึกษาและวิเคราะห์ This article aims to study and analyze the
ปรากฏการณ์ที่ผู้หญิงมีลักษณะเป็นคนกลุ่มน้อยเมื่อ phenomenon of a female minority in work
เขา้ ไปอยใู่ นบรบิ ทการทำ� งานทถี่ กู มองวา่ เปน็ งานสำ� หรบั contexts that are commonly perceived as jobs
ผชู้ าย ภายใตส้ ถานการณด์ งั กลา่ วความเปน็ ชายหญงิ เปน็ for men. For example, is being female an obstacle
อปุ สรรคหรอื เออื้ ประโยชนต์ อ่ การทำ� งานของทหารหญงิ or benefit in the military? Qualitative research
หรือไม่ อยา่ งไร โดยศกึ ษาผ่านการการสัมภาษณ์ข้อมูล was done, with data gathered by in-depth
เชิงลึก และการสังเกตการณ์ ซ่ึงเป็นวิธีศึกษาหน่ึงใน interview and observation to analyze a female
งานวจิ ยั เชงิ คณุ ภาพทางสงั คมวทิ ยา อาศยั แนวคดิ เกย่ี วกบั minority in the workplace. Kanter’s Tokenism
ภาวะ Tokenism ของ Kanter มาเปน็ แนวในการวเิ คราะห์ theory was the basis for analyzing and
และท�ำความเข้าใจการศึกษาในครั้งนี้ ยิ่งไปกว่าน้ัน understanding the data. Results were that
ผลการศกึ ษายังช้ีให้เห็นว่า ถึงแมส้ งั คมจะเปิดกว้างและ although society is more open and accepting
ยอมรับความสามารถของเพศหญิงมากข้ึนเม่ือเปรียบ of women’s abilities than in previous eras,
เทียบกับยุคก่อน แต่ภายใต้การท�ำงานท่ีมีผู้ชายเป็น working with a majority of male colleagues and
สว่ นมากและผูช้ ายส่วนใหญ่ยงั คงอยูใ่ นต�ำแหนง่ ผู้บงั คบั supervisors inevitably created organizational
บัญชา ย่อมเกิดความไม่เท่าเทียมระหว่างเพศชายและ gender inequality. Minority workplace status
เพศหญงิ ในองคก์ ร การเปน็ คนสว่ นนอ้ ยในทที่ �ำงานของ caused female soldiers to try to advance their
ทหารหญิงส่งผลให้พวกเธอต้องพยายามผลักดันความ abilities and develop potential to be equal to,
สามารถของตนเองและพัฒนาศักยภาพของตนเองให้ or better than, fellow male soldiers. But on
อยู่ในระดับที่เทียบเท่าหรือดีกว่าทหารชายรุ่นเดียวกัน the other hand, being a female soldier has also
แตใ่ นทางกลบั กนั การเปน็ ทหารหญงิ กย็ งั ไดร้ บั ประโยชน์ resulted in her being merciful and relieved by
จากการเป็นคนส่วนน้อย เนื่องจากพวกเธอได้รับความ the harsh work and training of her trainer and
เมตตาและการผอ่ นปรนจากเพอ่ื นรว่ มงาน ครูฝกึ และ her colleagues.
ผู้บังคับบัญชา ในการท�ำงานและการฝึกในภาคปฏิบัติ Keywords: Female minority, Workplace, Kanter’s
ท่หี นกั หน่วง Tokenism theory
ค�ำสำ� คัญ: ทหารหญิง, การท�ำงาน, คนกล่มุ น้อย

1 บทความนเ้ี ปน็ สว่ นหนงึ่ ของวทิ ยานพิ นธส์ งั คมวทิ ยาและมานษุ ยวทิ ยามหาบณั ฑติ สาขาวชิ าสงั คมวทิ ยา คณะสงั คมวทิ ยาและมานษุ ยวทิ ยา
มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์ เรือ่ ง “ทหารหญิง : ชีวิตการทำ� งานภายใตส้ ภาวะความเปน็ คนกล่มุ น้อย”

57

หนังสือรวมบทคดั ย่อ

“เอา กับ สตั ว”์ : ความสมั พนั ธ์ทางเพศของคนและสัตว์ในเรือ่ งเสยี ว

“Having Sex with Animals”: Sexual Relationship of Animals and Human in Thai Pornography

ปยิ เทพ ตนั มหาสมทุ ร Piyathep Tanmahasmut

นสิ ติ ปรญิ ญาโท ภาควชิ าสังคมวิทยาและมานษุ ยวิทยา Graduate student, Department of Sociology and Anthropology,

คณะรัฐศาสตร์ จฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลยั Faculty of Political Science, Chulalongkorn University

บทคดั ยอ่ Abstract
บทความนี้เริ่มจากการย้อนไปท�ำความเข้าใจค�ำว่า
bestiality กับการมเี พศสมั พันธร์ ะหวา่ งมนษุ ยแ์ ละสตั ว์ This article starts with tracing back two keywords
ในวฒั นธรรมตา่ ง ๆ จนถงึ การท�ำให้เพศสัมพันธ์กบั สัตว์ about having sex with animals. The first one is
กลายเป็นอาการทางจิตผ่านองค์ความรู้ทางจิตวิทยา ‘bestiality’ in each culture. Second, ‘zoophilia’,
สร้างค�ำว่า zoophilia, zoophile และกลุ่ม zoos the word which was defined by psychological
จากการทบทวนงานศกึ ษาเพอ่ื นำ� มาสกู่ ารทำ� ความเขา้ ใจ knowledge and led to the emergence of the
เนื้อหาของเร่ืองเสียวที่มีเน้ือหาเกี่ยวกับเพศสัมพันธ์ zoophile and zoos. From the literature review,
ระหว่างคนกับสัตว์ผ่านลักษณะความสัมพันธ์ทางเพศ this study’s purpose is to analyze Thai animal
ท่ีเกิดขึ้นจากความใคร่และความรัก พร้อมท้ังวิเคราะห์ pornographies in their places which leads to the
เบ้ืองหลังของเรื่องเสียวผ่านฉากที่เกิดกิจกรรมทางเพศ understanding of the status of animals in human
ซ่ึงสะท้อนต�ำแหน่งแห่งท่ีของสัตว์ในสังคมไทย ไปจน society. It also analyzes the sexual relationship
ถึงการศึกษาข้อความจากผู้ที่เข้ามาแสดงความเห็นกับ between humans and animals. Moreover, this
เร่ืองเสียว เร่ืองเสียวของคนกับสัตว์สะท้อนให้เห็นถึง article also provides an analysis of comments on
การดำ� รงอยขู่ อง bestiality ในฐานะเพศวถิ รี ปู แบบหนง่ึ pornography posts. While these human-animals
ในขณะที่ผู้ท่ีเข้ามาปฏิสัมพันธ์กับเร่ืองราวท�ำให้เห็นว่า pornographies reveal the existence of bestiality
มีผู้ทร่ี บั รู้การดำ� รงอยนู่ ั้น as one of the sexualities, the participation of
คำ� สำ� คญั : Zoophilia, Bestiality, เรอื่ งเสยี ว, สัตวเ์ ล้ยี ง the people reveals that there are people who
ในบา้ น, ความสมั พนั ธท์ างเพศ are aware of it.

Keywords: Zoophilia, Bestiality, Pornography,
Domestic animal, Sexual relationship

58

สมั มนาเครอื ขา่ ยนักศึกษาระดับบณั ฑิตศกึ ษา สาขาสังคมวิทยาและมานุษยวทิ ยา คร้ังท่ี 20

วฒั นธรรมกระแสนิยมของไอดอลต่างประเทศสกู่ ารเปลยี่ นแปลงสงั คมไทย
กรณศี กึ ษา: แฟนคลบั และไอดอล BNK481

The Popular Culture of Foreign Idols to Change Thai Society

Case Study: BNK48s’ Fans and Idol BNK48

กันต์ธนนั ดาํ ดี Kanthanun Dumdee

นกั ศกึ ษาปรญิ ญาโท สาขาการจดั การมรดกวฒั นธรรมและอตุ สาหกรรม Graduate Student, Master of Arts Program in Cultural Heritage

สรา้ งสรรค์ วทิ ยาลยั นวตั กรรม มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ and Creative Industries Management, Thammasat University

บทคดั ยอ่ ส่วนมากจะเก่ียวข้องกับความฝัน ความพยายาม และ
บทความน้ีพัฒนามาจากวทิ ยานิพนธบ์ ทท่ี 1 ถงึ บทที่ 3 การเติบโตไปเป็นผู้ใหญ่ ด้วยเพราะไอดอลญี่ปุ่นมัก
ของผู้ศึกษา โดยมีประเด็นการวิพากษ์วิจารณ์หลัก ๆ ถูกคัดเลือกมาต้ังแต่อายุท่ียังน้อย คุณสมบัติเหล่านี้
คือ ความสมั พันธ์ของไอดอล แฟนคลบั และวฒั นธรรม เปลี่ยนผ่านเข้าสู่สังคมไทยอย่างแยบยลด้วยวัฒนธรรม
กระแสนิยม ท่ีมีความสอดคล้องกัน กอ่ ใหเ้ กดิ การสร้าง กระแสนิยมทถ่ี กู ท�ำใหแ้ ขง็ แรงโดยกลมุ่ แฟนคลบั อีกทง้ั
พื้นที่ทางวัฒนธรรมในสังคมไทยที่เกิดจากการข้าม ด้วยเพราะหน้าที่ของไอดอลญี่ปุ่นมีกิจกรรมที่ต้องท�ำ
พรมแดน แลกเปลย่ี น ถ่ายทอด จนเกดิ การพัฒนา โดย หลากหลาย จึงเพ่ิมความสนุกสนานในการติดตามให้
เขียนขึ้นเพื่อตกตะกอนทางความคิดจากการศึกษาที่มา กบั เหลา่ แฟนคลับ และปฏเิ สธไมไ่ ดว้ ่าการบริโภคสนิ ค้า
และความสำ� คญั การทบทวนความหมายและวรรณกรรม ของไอดอลก็เป็นอีกเหตุผลหน่ึงท่ีไอดอลและแฟนคลับ
รวมไปจนถึงเคร่ืองมือท่ีแสดงออกถึงการเปลี่ยนแปลง เกิดสายสัมพันธ์ท่ีมองไม่เห็นข้ึน กิจกรรมเหล่าน้ีคือ
สังคมไทยให้รู้จักกับไอดอลและกิจกรรมท่ีไอดอลท�ำที่ วฒั นธรรมกระแสนยิ มของไอดอลนนั่ เองอาทิการเลอื กตงั้
ส่งผลถึงการเปล่ียนแปลงจนเกิดเป็นการรวมกลุ่มและ จัดล�ำดับความนิยมของไอดอล การจับมือกับแฟนคลับ
ประพฤติตามวัฒนธรรมในกลุ่มแฟนคลับและศิลปินเอง การถ่ายรูปคู่ งานเป่ายิ้งฉุบ งานกีฬาสี การท�ำงานใน
ส่ิงน้ันผู้ศึกษาเรียกว่า ‘วัฒนธรรมกระแสนิยมของ โรงละคร และการแสดงโดยการเดินทางไปตามที่ต่าง ๆ
ไอดอล’ โดยมงุ่ เนน้ แสดงใหผ้ อู้ า่ นไดเ้ หน็ ถงึ การมอี ยขู่ อง รวมถึงการท�ำงานในวงโดยปราศจากพันธะเร่ือง
ไอดอลในประเทศไทย ‘BNK48’ ท่ีรับเอาวัฒนธรรม ความสมั พนั ธเ์ ชงิ ชสู้ าว ไปจนถงึ การออกจากวงทเี่ รยี กวา่
มาจากประเทศญี่ปนุ่ ‘AKB48’ ผสมผสานเขา้ กับความ จบการศึกษา เป็นต้น โดยวัฒนธรรมและกิจกรรมจาก
เปน็ ไทย จนแพรก่ ระจายสกู่ ลมุ่ แฟนคลบั และคนในสงั คม ไอดอลญ่ีปุ่นที่หล่ังไหลเข้าสู่สังคมไทย น�ำพาให้สังคม
กลา่ วคอื ไอดอลในแบบญีป่ นุ่ มกั มีคณุ สมบัติของไอดอล ไทยโดยเฉพาะแวดวงดนตรีเปลี่ยนแปลงไปท้ังในด้าน
ดงั น้ี 1) ตอ้ งเปน็ เดก็ ทเี่ ขา้ สวู่ งการดว้ ยอายทุ นี่ อ้ ย 2) ตอ้ ง เกดิ การแขง่ ขนั ทางดา้ นการผลติ ไอดอล การทำ� ความรจู้ กั
ท�ำตัวเองให้เป็นที่รู้จักให้กว้างขวางท่ีสุด เพราะสมาชิก ไอดอลและกิจกรรมของไอดอลจากวิถีญี่ปุ่นพัฒนาสู่
ในกรุ๊ปไอดอลมจี ำ� นวนท่ีมาก 3) จะตอ้ งมีความสดใหม่ ความเป็นวิถีไทย
สดใสไรม้ ลทนิ ไมม่ ีข่าวการคบหา เพราะหลายกิจกรรม ค�ำส�ำคัญ: ไอดอล, วัฒนธรรมกระแสนิยมของไอดอล,
จ�ำเป็นต้องใช้เงินสนับสนุนจากแฟนคลับ ดังนั้นหน้าที่ BNK48
ของไอดอลจงึ ไมใ่ ชก่ ารมีแฟนแต่ เป็นทีม่ าของข้อ 4) นั่น
ก็คือ ต้องเป็นแบบอย่างของความพยายาม บทเพลง

1 อาจารย์ท่ปี รกึ ษา: อาจารย์ ดร.อดิพล เออ้ื จรสั พันธุ์ วทิ ยาลัยนวตั กรรม มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์

59

หนังสือรวมบทคัดยอ่

Abstract their efforts, and idol songs are about dreams,
This article is developed from the thesis chapter effort, and growing up into adulthood. Because
1 to chapter 3, with the main criticisms are the Japanese idols are often chosen at such a young
relationship between idols, fans, and popular age. These qualities are also transformed into
culture. That is consistent by creating cultural Thai society. ‘Pop culture’ strengthened by fan
spaces in Thai society arising from cross-border, groups also, because the role of Japanese idols
exchange, transfer, and development. This work has various activities to do. Thus increasing
is written to review information from studies on the fun of following for the fans and as a result
the introduction and background including of the consumption of idols’ products, it is
the significance, literature review, and review another reason that idols and fans have an
the tools that represent changes in Thai society invisible connection to each other. These
to know the word ‘idol’ and the activities that activities are ‘Popular culture of the idols’ such
idols do that result in the change to create as elections to prioritize idol popularity, shaking
a group and act according to the culture of fans hands with fans, taking photos of couples,
and artists. That I call ‘Popular culture of the idol’ Pao Ying Chub, sporting events, working in the
by wanting to show readers the existence of Thai theater. And performing by traveling to various
idols who embraced Japanese culture ‘AKB48’ places Including working without obligations in
combined with Thai. Even spread among fans adulterous relationships until leaving the group
and people in society, that is, idols in Japanese called graduation, etc. Culture and activities
culture often have the following qualifications: from Japanese idols flow into Thai society. All
1) Must be a child who entered the industry at these things lead to the change in Thai society,
a young age. 2) They have to make themselves especially the music industry, in terms of
known as widely as possible. Because of the competition in idol production. Getting to know
number of members of the idol group 3) They idols and activities of idols from the Japanese
must be fresh and have no dating news. Because way develop into the Thai way.
of many activities, they need money from fans. Keywords: idol, Popular culture of the idols,
Therefore, the duty of idols is not to have love BNK48
as a boy-girl. 4) They have to be role models of

60