ประโยชน์หลากหลายในทานตะวัน

ประโยชนห์ ลากหลายในทานตะวนั

โดย
นางสาวหทยั ภทั ร มณวี งษ์
ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 4 หอ้ ง 4 เลขท่ี 40

เสนอ
คุณครสู ริ ลิ ักษณ์ แสงศิลา

รายงานนเ้ี ปน็ สว่ นหนงึ่ ของวชิ าหอ้ งสมดุ และการเรยี นรู้สารสนเทศ
ภาคเรยี นที่ 2 ปกี ารศกึ ษา 2564
โรงเรียนสงวนหญิง

ประโยชนห์ ลากหลายในทานตะวัน

โดย
นางสาวหทัยภทั ร มณีวงษ์
ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 4 หอ้ ง 4 เลขท่ี 40

เสนอ
คณุ ครูสริ ลิ กั ษณ์ แสงศิลา

รายงานนเ้ี ปน็ สว่ นหนงึ่ ของวชิ าหอ้ งสมดุ และการเรยี นรสู้ ารสนเทศ
ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2564
โรงเรยี นสงวนหญิง

ก

คำนำ

รายงานเล่มน้ีเป็นสว่ นหนงึ่ ของวชิ าหอ้ งสมดุ และการเรยี นรูส้ ารสนเทศชน้ั มธั ยมศึกษาปีท่ี 4
โดยมีจุดประสงค์เพ่ือศกึ ษาหาความร้ทู ี่ไดจ้ ากเรอ่ื ง ทานตะวัน โดยรายงานเล่มนม้ี เี น้อื หาเก่ียวกบั
ประวัติทานตะวัน, การปลกู ทานตะวนั , สายพันธ์ทุ านตะวนั , ประโยชน์จากทานตะวนั เปน็ ต้น เพอื่
ให้ความรแู้ ก่ผอู้ า่ น

ผจู้ ดั ทำไดเ้ ลอื ก หวั ขอ้ นใ้ี นการทำรายงาน เนือ่ งมาจากเปน็ เรอ่ื งทน่ี า่ สนใจ ผ้จู ัดทำจะต้อง
ขอขอบคุณ คณุ ครสู ิรลิ ักษณ์ แสงศลิ าผใู้ ห้ความรู้และแนวทางการศกึ ษาเพ่อื นๆ ทกุ คนทใี่ ห้ความ
ช่วยเหลอื มาโดยตลอด ผู้จดั ทำหวงั ว่ารายงานฉบับนจ้ี ะให้ความรู้ และเป็นประโยชน์แกผ่ ูอ้ ่านทุกๆท่าน

หทยั ภัทร มณีวงษ์

วนั ท่ี 20 กุมภาพนั ธ์ 2565

สารบัญ ข

เรือ่ ง หน้า

คำนำ ก
สารบญั ข
บทนำ 1
ประวัตขิ องทานตะวัน 2
- ลักษณะของทานตะวนั 3
การปลกู ดอกทานตะวนั 5
สายพันธข์ุ องทานตะวัน 7
ประโยชน์จากทานตะวัน 10
สรุป 12
บรรณานกุ รม 13

1

บทนำ

ทานตะวนั มอี ยูห่ ลายพ้นื ทใ่ี นเขตอบอุ่น เป็นพชื ท่ีนอกจากจะสวยงามแล้วยงั มปี ระโยชน์ทห่ี ลากหลายมี
สรรพคุณมากมาย ปจั จุบนั ไดม้ กี ารสง่ เสริมการปลกู ทานตะวนั เป็นการค้าอีกดว้ ย สามารถทำประโยชนแ์ ละ
สรา้ งรายได้ ไดด้ ี เปน็ พชื ทม่ี ีความสนใจมากๆจงึ อยากจะนำเสนอและแบ่งปันขอ้ มลู เกีย่ วกบั ทานตะวนั ให้ผ้อู า่ น
ทุกๆทา่ น

2

ประวตั ิของทานตะวนั

ทานตะวนั เป็นพืชน้ำมนั สำคญั ของหลายประเทศในเขตอบอุ่น ประเทศท่ปี ลกู ทานตะวนั มาก ไดแ้ ก่
รสั เซีย สหรัฐอเมรกิ า และอารเ์ จนตินา น้ำมนั ทานตะวนั เป็นนำ้ มนั ที่มีคณุ ภาพสงู โดยมนี ำ้ มันไมอ่ ่มิ ตวั สงู กว่า
รอ้ ยละ 90 จงึ นิยมนำไปแปรรปู เปน็ ผลิตภัณฑ์ต่างๆ เพ่อื บรโิ ภคโดยเฉพาะ เช่น เนยเทียม นำ้ มันสลัด และ
อาหารอกี หลายชนิด และขายได้ราคาสงู เปน็ พเิ ศษ กากเมล็ดทานตะวัน หลงั จากสกัดน้ำมนั แล้ว จะมีโปรตนี
รอ้ ยละ 30-40 นำไปเปน็ ส่วนผสมของอาหารสตั ว์ นอกจากน้ียังนำเอาเมล็ดของทานตะวนั พันธ์ุทม่ี ีเปลอื กบาง
มาบริโภคเปน็ ของขบเคี้ยวเลน่ ทานตะวันมีถน่ิ กำเนิดอย่ใู นทางตะวันตก ของสหรัฐอเมรกิ า ชาวอินเดียนแดงได้
เกบ็ เมลด็ มาบรโิ ภคเปน็ เวลานาน จนกระทงั่ เม่ือ 300-400 ปีกอ่ น ไดน้ ำทานตะวนั ไปปลกู เปน็ ไมด้ อก ในยโุ รป
และไดแ้ พร่ไปถงึ รสั เซยี นกั วิทยาศาสตร์ ชาวรัสเซยี ไดป้ รบั ปรงุ พันธ์ุทานตะวัน เพื่อใช้เมล็ดสกดั น้ำมันได้สำเร็จ
เมือ่ ประมาณร้อยปที ีผ่ ่านมา ทำใหก้ ารปลกู ทานตะวันได้แพร่ขยายตัวออก ในเขตแห้งแลง้ (มฝี นตกตำ่ กวา่ ปีละ
600 มิลลเิ มตร) ในเขตอบอนุ่ ทว่ั ทกุ ทวีป รวมถงึ สหรัฐอเมรกิ าทานตะวันเปน็ พืชล้มลกุ (อายุต่ำกว่า 1 ป)ี อยูใ่ น
วงศ์ Compositaeเชน่ เดียวกับดอกบวั ตอง มีช่อื วิทยาศาสตรว์ า่ Helianthus annus L.

สภาพแวดลอ้ ม
ทานตะวนั เป็นพืชทม่ี ีการปรับตวั เข้ากับสภาพของเขตร้อนไดด้ พี อสมควรไมไ่ วต่อแสง สามารถออกดอกให้
ผลไดท้ กุ สภาพช่วงแสง ปลกู ได้ในบรเิ วณทม่ี ีการปลกู ขา้ วโพด ขา้ วฟ่าง เมื่อทานตะวันตั้งตัวได้แล้ว จะมีความ
ทนทานต่อสภาพแห้งและร้อนไดพ้ อสมควร และจะเริ่มเตบิ โตทนั ทเี มอื่ มฝี น นอกจากน้ที านตะวนั ยังมคี วาม
ทนทานตอ่ สภาพอากาศเย็นจัดไดด้ ี โดยเฉพาะอยา่ งยิง่ ในระยะตน้ กล้า ทานตะวันขน้ึ ได้กบั ดนิ หลายประเภท
แตจ่ ะขึน้ ไดด้ ใี นสภาพดนิ ท่มี ผี ิวดินหนาและอุม่ ความชนื้ ไว้ได้ดี สามารถทนตอ่ สภาพความอุดมสมบูรณต์ าํ่
ตลอดจนสภาพดนิ เกลือและเป็นด่างจดั ไดพ้ อสมควร ซง่ึ ดนิ เหลา่ นจ้ี ะมีอย่เู ป็นจํานวนมากในเขตแหง้ แลง้
ท่ัวๆไป ทานตะวนั ชอบอากาศอบอุ่นในเวลากลางวนั และอากาศเย็นในเวลากลางคืน อณุ หภมู ิที่เหมาะสมคือ
อยรู่ ะหวา่ ง 18-25 องศาเซลเซยี ส สภาพความเปน็ กรด-ดา่ ง ของดินประมาณ 5.7-8 สามารถ ขึ้นไดใ้ นดินแทบ
ทุกประเภท แตไ่ มช่ อบน้าํ ขงั และไมช่ อบดินท่ีมลี กั ษณะเปน็ กรด หากดนิ ทป่ี ลูกมีความช้ืนตํ่า ผลผลติ ของเมล็ด
จะต่าํ ลงมาก

3

ลกั ษณะของทานตะวัน
• ตน้ ทานตะวัน มีถิน่ กำเนดิ และเป็นพรรณไมพ้ ื้นเมอื งของประเทศสหรฐั อเมรกิ า โดยจดั เปน็ ไมล้ ม้ ลุกที่มีอายุ
ประมาณ 1 ปี มคี วามสูงของต้นประมาณ 3-3.5 เมตร ลำต้นตงั้ ตรงเป็นสเี ขยี วแกนแข็ง ไม่มกี ารแตกแขนง
ยกเว้นบางสายพนั ธ์ุ ตามตน้ มขี นยาวสีขาวค่อนขา้ งแขง็ ปกคลุมตลอดสว่ นรากเปน็ ระบบรากแก้วหยงั่ ลึกลงไป
ในดนิ ประมาณ 150-270 เซนติเมตร มีรากแขนงค่อนข้างแข็งแรงและแผข่ ยายไปทางดา้ นข้าวไดถ้ งึ 60-150
เซนติเมตร เพื่อช่วยในการคุ้นจุนตน้ และสามารถใชค้ วามชื้นระดับผิวดนิ ไดอ้ ย่างมีประสิทธภิ าพ

ทม่ี าของภาพ: https://medthai.com
• ใบทานตะวนั ใบเปน็ ใบเด่ยี ว ออกตรงข้ามกัน หลงั จากท่มี ใี บเกดิ แบบตรงกนั ขา้ มได้ 5 คแู่ ลว้ ใบทเ่ี กดิ
หลังจากนน้ั จะมลี กั ษณะวน โดยจำนวนของใบบนต้นอาจมีตั้งแต่ 8-70 ใบ ลกั ษณะของใบเป็นรปู รคี อ่ นขา้ ง
กลม หรือกลมเป็นรปู ไข่ หรอื เป็นรปู หวั ใจ และสีของใบอาจมีต้ังแตเ่ ขียวอ่อน เขยี ว และเขยี วเข้ม แตกตา่ งกนั
ออกไปตามสายพนั ธุ์ ปลายใบแหลม โคนใบมนเว้าเป็นรปู หัวใจ ส่วนจอบใบจักเปน็ ซี่ฟนั ใบมขี นาดกว้าง
ประมาณ 9-25 เซนตเิ มตร และยาวประมาณ 10-30 เซนติเมตร หลังใบและท้องใบหยาบและมขี นสขี าวทั้ง
สองด้าน มีก้านใบยาว ขยายพันธดุ์ ้วยวธิ ีการเพาะเมลด็ เจริญเติบโตไดด้ ใี นดนิ รว่ นปนทราย ระบายนำ้ ได้ดี
ต้องการน้ำปานกลาง ชอบแสงแดดจัดเพราะเป็นไม้กลางแจ้ง

ท่ีมาของภาพ: https://medthai.com

4

• ดอกทานตะวนั ดอกเป็นดอกเด่ยี ว ออกดอกทีป่ ลายยอด ดอกเป็นดอกแบบสมบูรณ์เพศ ดอกมีขนาดใหญ่เปน็
สีเหลอื งเข้ม มขี นาดเสน้ ผา่ นศูนยก์ ลางดอกประมาณ 25-30 เซนตเิ มตร มกี ลีบดอกเป็นจำนวนมาก เรยี งซอ้ น
กนั เป็นชน้ั ๆ กลบี ดอกมลี ักษณะเป็นรปู ไข่ ปลายกลบี ดอกแหลม เปน็ สเี หลอื งสด สว่ นด้านในคอื ช่อดอน มี
ลกั ษณะเป็นจาน ประกอบไปด้วยดอกขนาดเลก็ จำนวนมาก กลางดอกมีเกสรสีน้ำตาลอมสีมว่ ง และภายในมี
ผลจำนวนมาก ดอกมีเกสรเพศเมยี อย่ตู รงกลาง 1 อนั สว่ นเกสรเพศผูม้ ี 5 อนั ส่วนกลีบเลี้ยงดอกเปน็ สเี ขยี ว

ทม่ี าของภาพ: https://medthai.com
• ผลทานตะวนั หรอื โดยทวั่ ไปเรียกวา่ “เมลด็ ทานตะวนั “ ผลเปน็ ผลแหง้ และมจี ำนวนมากอย่ตู รงฐานดอก ผล
ขนาดใหญ่จะอยู่วงรอบนอก สว่ นผลท่ีอย่ใู กลก้ ับกึ่งกลางจะมขี นาดเล็ก ผลมีลกั ษณะเปน็ รปู รแี ละแบนนนู ดา้ น
หน่ึงมนอกี ดา้ นหน่งึ แหลม ผลมีขนาดประมาณ 6-17 มิลลิเมตร เปลือกหมุ้ ผลแข็ง เปลือกผลเปน็ สเี ทาเขม้ หรือ
เปน็ สีดำและมเี ปน็ ลาย ภายในผลมเี มล็ดสีเหลืองออ่ นเพียง 1 เมล็ด ลกั ษณะรียาว และในเมลด็ พบว่ามีนำ้ มนั
เป็นจำนวนมากโดยผลหรอื เมลด็ ทานตะวนั จะแบ่งออกเป็น 3 ประเภทใหญๆ่ ไดแ้ ก่ เมล็ดทใ่ี ช้สกดั ทำนำ้ มัน
ผลเล็ก สดี ำ เปลือกบาง เมล็ดท่ใี ช้รับประทาน ผลใหญ่ เปลือกหนาไม่ตดิ กับเนอ้ื ในเมล็ด และเมลด็ ทใี่ ช้สำหรบั
เลี้ยงนกหรือไก่

ท่มี าของภาพ: https://medthai.com

5

การปลกู ดอกทานตะวัน

ฤดูท่ีปลกู ทานตะวัน
- ฤดทู ่ีเหมาะสมในการปลูก มี 2 ฤดูคอื 1. ปลายฤดูฝน ในสภาพพ้ืนทที่ ี่เป็นดินร่วนเหนียว ควรปลกู ทานตะวนั
ในปลายฤดฝู น คอื ต้งั แตเ่ ดือนกันยายน-พฤศจกิ ายน แต่ถา้ สภาพพืน้ ทท่ี ่ีปลกู เป็นดนิ รว่ นทราย ควรปลูกใน
เดือนสงิ หาคมตลุ าคม ซง่ึ เปน็ ช่วงกลางฤดฝู น 2. ฤดูแล้ง ถา้ ในแหลง่ ปลูกนนั้ สามารถใช้น้าํ จากชลประทานไดก้ ็
สามารถปลูกเปน็ พชื เสริมได้โดยปลกู ในช่วงเดือนพฤศจิกายน-กมุ ภาพนั ธ์ ซึง่ เป็นช่วงหลังจากเก็บเกี่ยวขา้ วแล้ว
- ฤดทู ่ีไมเ่ หมาะสมแกก่ ารปลูกทานตะวนั คอื ฤดูฝนเพราะจะมนี ํ้าขงั เมอื่ ฝนตกลงมานํ้าฝนจะขังในแอ่งดังกล่าว
จะทําให้เกิดโรคเนา่ ได้และทําใหเ้ มล็ดเน่าเสยี หาย
วธิ ีการปลกู
• การเตรยี มดิน การเตรียมดินก่อนปลกู ควรไถดินให้ลกึ ในระดับ 30 เซนตเิ มตรหรือลกึ กว่านั้น เพราะว่า เม่ือ
ฝนตกดนิ จะสามารถรับน้าํ ให้ซึมซบั อยู่ในดนิ ได้มากขึ้น การไถดินลึกจะช่วยทาํ ลายการอัดแน่นของดนิ ในชน้ั ไถถ
พรวนทาํ ใหน้ ํ้าซมึ ลงในดินชนั้ ่างได้มากขึน้ ควรกําจดั วัชพืชในแปลงให้สะอาดและไถย่อยดนิ คร้ังสดุ ท้ายให้ร่วน
ซุย หากมกี ารใส่ปุ๋ยคอกหรอื ปุ๋ยหมักลงไปพร้อมกับการย่อยดนิ ครั้งสดุ ท้ายจะช่วยเสริมธาตอุ าหารต่างๆเพ่อื ให้
พืชนําไปใชป้ ระโยชน์
• การปลูก หลงั จากเตรียมดินเสรจ็ แ้ว ควรทาํ ร่องสาํ หรับหยอดเมลด็ โโดยใหแ้ ต่ละร่องหา่ งกัน 70-75
เซนตเิ มตร และให้หลุมปลกู ในร่องหา่ งกนั 25-30 เซนตเิ มตร หยอดหลมุ ละ 2 เมลด็ แล้วกลบดินโดยให้เมล็ด
อยู่ลกึ 5-8 เซนติเมตร เม่อื พชื งอกได้10 วนั หรอื มใี บจริง 2-4 คใู่ หถ้ อนแยกเหลอื ไว้เฉพาะต้นที่แขง็ แรงเพยี ง
หลมุ ละ 1 ตน้ และถ้าหากดินมีความช้ืนตํ่าควรใช้ระยะปลกู กว้างขนึ้ การยกร่องน้ี เพือ่ เป็นการสะดวกในการ
ให้นํา้ โดยเฉพาะอย่างยงิ่ การปลูกในฤดูแล้งท่ีต้องการนํา้ มาก ส่วนการปลูกในฤดูฝน ถ้าเป็นดินทม่ี กี ารระบาย
นา้ํ ดีก็ไม่จําเป็นต้องยกร่องและใช้ระยะปลกู เช่นเดยี วกบั ยกร่องการปลกู วธิ ีน้ตี ้องใช้เมล็ดพนั ธ์ุลกู ผสมจาํ นวน
0.7 กิโลกรัมต่อไร่และปลกู ตามระยะท่แี นะนําน้จี ะได้จาํ นวนต้น 6,400-8,500 ตน้ ต่อไร่
• ใส่ปยุ๋ ทานตะวนั เป็นพืชทใ่ี ห้โปรตีน และแร่ธาตุสูง จจงึ ควรใส่ปยุ๋ ในปรมิ าณทพี่ ชื ต้องการตามสภาพดนิ ท่ปี ลกู
ด้วยสําหรบั ปุ๋ยเคมที ีเ่ หมาะสมท่ีแนะนํา คือ สูตร 15-15-15 หรอื 16-16-8 อตั รา 30-50 กิโลกรมั ต่อไร่ โดยใส่
รองพน้ื พร้อมปลกู และใช้ปยุ๋ ยเู รยี 46-0-0 อตั รา 20-30 กิโลกรัมต่อไรเ่ มือ่ ทานตะวันอายุได้30 วัน หรือมใี บ
จริง 6-7 คู่ ซงึ่ เป็นระยะกาํ ลงั จะออกดอก หากมกี ารตรวจวเิ คราะห์ดินก่อนปลูกจะชว่ ยให้การใช้ปยุ๋ มี
ประสทิ ธภิ าพย่งิ ข้นึ และในกรณีท่เี ป็นดินทรายและขาดธาตุโบรอน ควรใส่ผงโบแรกซ์ประมาณ 2 กรโิ ลกรมั ตอ่
ไร่ ทาํ ให้เพม่ิ ผลผลิตได้มากและทําให้คุณภาพของเมล็ดทานตะวนั ดีขึน้

6

• ให้นํา้ น้ําเป็นปัจจยั หน่ึงทมี่ ีผลกระทบต่อการผลิตทานตะวัน หากความช้นื ในดนิ มีน้อยกจ็ ะทําให้ผลผลติ ลดลง
ดว้ ย กการให้นํ้าทเี่ หมาะสมแก่ทานตะวันจงึ จะทําให้ได้รบั ผลผลิตดีด้วยดงั นัน้ การให้นา้ํ ควรปฏบิ ัตดิ งั นคี้ รั้งท่ี 1
หลงั จากปลกู เสรจ็ แล้วรีบใหน้ า้ํ ทนั ทหี รอื ควรทําการปลกู ทนั ทหี ลงั ฝนตกเพอ่ื ใช้ความชนื้ ในดินให้เตม็ ทโี่ ดยไม่
ต้องรดนาํ้ ครงั้ ท่ี 2 ระยะมใี บจรงิ 2คู่ หรือประมาณ 10-15 วนั หลงั งอกคร้งั ท่ี 3 ระยะเรมิ่ มตี าดอก หรือ
ประมาณ 30-35 วนั หลังงอกคร้งั ที่ 4 ระยะดอกเรมิ่ บานหรอื ประมาณ 50-55 วัน หลังงอกครัง้ ท่ี 5 ระยะ
กําลังตดิ เมลด็ หรือประมาณ 60-70 วัน หลงั งอกการให้นํ้าควรให้นํา้ อย่างเพยี งพอให่ดนิ ชมุ่ แตไ่ ม่ตอ้ งถึงกับแฉะ
และน้าํ ขงั การให้นาํ้ ควรคํานงึ ถึงความชุ่มช้นื ในดินด้วยไม่ควรปล่อยให้ดินแห้งมาก โดยเฉพาะอย่างย่งิ ช่วงแรก
ของการเจรญิ เติบโตจนถึงระยะติดเมลด็
• การกําจดั วัชพชื ควรกาํ จดั วชั พืชอย่างน้อย 2 ครง้ั คร้ังแรกเมอ่ื ทานตะวนั มีใบจริง 2-4คู่ ซึ่งการทาํ รุ่นครั้งแรก
นท้ี ําพร้อมกบั การถอนแยกตน้ พืชให้เหลอื 1ต้นต่อหลมุ เป็นการสะดวกสําหรบั เกษตรกรในการปฏิบัตแิ ละคร้งั
ที่สองทําพร้อมกบั การใส่ปยุ๋ ครั้งที่สอง เม่อื ทานตะวนั มใี บจรงิ 6-7คู่ ทาํ รุ่นพรอ้ มกบั ใส่ปยุ๋ และพูนโคนต้นไปด้วย
ในแปลงท่ีมปี ัญหาวัชพชื ขน้ึ รบกวน ควรทําการกําจดั วชั พืชเพือ่ ป้องกันการแย่งอาหารและความชื้นในดิน
ตั้งแต่ตน้ ยังเล็กหรอื ใช้สารเคมีคุมกาํ เนดิ หรอื ใช้สารเคมีคุมกําเนดิ พวกอะลาคลอร์หรือเมโธลาคลอร์ฉดี พ้นหลงั
หยอดเมลด็ ก่อนทจ่ี ะงอกในอัตรา 300-400 ซซี ผี สมน้ํา 4 ปบี๊ สําหรับฉีดพ้นในเนอ้ื ทป่ี ลกู 1 ไร่โดยฉีดใหส้ มา่ํ
เสมอกนั สามารถคุมการเกิดวชั พชื ได้นานถึง 2 เดอื น และควรใช้แรงงานคน สตั ว์หรอื เคร่ืองทุ่นแรงทํารุ่นได้
- ขอ้ ควรระวงั ห้ามใช้สารเคมกี าํ จัดวัชพชื อะทราซนี ในทานตะวนั โดยเดด็ ขาด
• การเกบ็ เกี่ยวทานตะวัน จะมอี ายกุ ารเกบ็ เก่ียวแตกต่างกันไปทัง้ นี้ข้นึ อยู่กบั พนั ธ์ุท่ีปลกู (พันธุ์ลูกผสม อายเุ กบ็
เกีย่ ว 90-100 วนั ) วิธกี ารเก็บเกย่ี วน้ันให้สังเกตจากด้านหลงั ของจานดอกจะเปลย่ี นเป็นสเี หลอื งซ่ึงเป็นชว่ งการ
สร้างนาํ้ มนั ในเมลด็ จะเร่มิ ลดลง และจะหยดุ สร้างนํา้ มนั เม่ือจานดอกเปลี่ยนเป็นสนี ํา้ ตาลกเ็ ร่ิมเก็บเก่ียวได้
หลงั จากนน้ั ให้นําไปผ่ึงแดดจัดๆ 1-2 แดด โดยแขวนให้หัวห้อยลงและหม่นั กลับช่อดอกเพอ่ื ให้ดอกแห้ง
อยา่ งสม่าํ เสมอ ถ้าเก็บเก่ยี วในช่วงทย่ี งั มฝี นชุกให้นํามาผง่ึ ในร่มหลายๆวนั จนแห้งสนทิ แล้วจงึ รวบรวมไปนวด
อาจใช้แรงคนหรอื สัตว์หรอื ใช้เครือ่ งนวดเมล็ดถ่วั เหลืองหรอื ถ่ัวลสิ งก็ได้เสร็จแล้วนาํ ไปทําความสะอาดแล้วเก็บ
ไว้ในยุ้งฉางทีป่ ้องกนั แดด-ฝน และแมลงศตั รไู ด้เพ่ือรอจําหน่าย

ท่มี าของภาพ:https://s.isanook.com/tr/0/ud/286/1430113/gtrv.jpg

7

สายพันธขุ์ องทานตะวนั

ดอกทานตะวันมีพนั ธอ์ุ ะไรบ้าง และดูแลรกั ษาอยา่ งไร
1. ทานตะวนั ยกั ษ์

ทีม่ าของภาพ: https://shopee.co.th/blog/sunflowers-types/

ทานตะวนั ประเภทนส้ี ามารถเตบิ โตไดส้ งู อย่างกา้ วกระโดด โดยดอกทีส่ งู ท่ีสดุ เทา่ ที่เคยมีการบันทกึ มานน้ั วัดได้
ที่ 30 ฟตุ 1 นว้ิ ในขณะที่ทัว่ ไปจะมีความสงู ประมาณ 10-12 ฟุตเทา่ นน้ั นยิ มปลกู ทานตะวนั หน้าบา้ นหรอื ในสวน
บา้ นเพอ่ื สร้างความโดดเด่นตามกำแพงหรือร้ัวเน่อื งจากความสงู ของมัน แตข่ ณะเดยี วกนั ควรมไี มค้ ำ้ เพ่อื
ปอ้ งกันไมใ่ หล้ ำตน้ โค้งงอหรือยบุ ลงภายใต้น้ำหนักของหัวดอกไม้ สามารถปลูกไดง้ ่าย ๆ เพยี งหว่านจากเมล็ด
เพราะโดยทว่ั ไปทานตะวันจะเติบโตอยา่ งรวดเรว็ และออกดอกท่ีน่าประทบั ใจ สายพันธุ์ของทานตะวนั ยกั ษ์น้ัน
ไดแ้ ก่
1. Skyscraper ทานตะวันพนั ธนุ์ เ้ี ปน็ ดอกที่สูงที่สดุ ทมี่ อี ยู่โดยทว่ั ไป จะมีความสูงระหวา่ ง 12-14 ฟุต สเี หลือง
สดใสสวยงามพรอ้ มกบั ตรงกลางสสี ้มเข้ม สามารถหวา่ นเมล็ดไดอ้ ย่างง่ายดายเพยี งประมาณสีส่ ัปดาห์ ตอ้ งการ
แสงแดดจดั และน้ำมาก รวมถึงดินทีม่ ีสารอาหารครบถว้ น
2. American Giant Hybrid พันธนุ์ ้สี งู ทสี่ ุดโดยปกตจิ ะอยู่ระหวา่ ง 10-16 ฟุต และยังสามารถที่จะเติบโตไดส้ งู
กว่านี้อกี ดว้ ย ลำตน้ มีความหนาและแข็งแรงเพอ่ื ใหท้ นตอ่ นำ้ หนกั ของหวั ดอก หนา้ ดอกมีสีนำ้ ตาลเข้มและ
โดยรอบกลีบเปน็ สีเหลืองสด มกั จะเตบิ โตในเวลาเพียงหนงึ่ หรือสองสปั ดาหแ์ ละดอกผลบิ านในฤดรู อ้ น ชอบดิน
ที่ระบายน้ำได้ดี แสงแดดจดั และนำ้ ปรมิ าณมาก
3. Russian Mammoth ดอกทานตะวันยักษ์น้มี ีความสูงระหวา่ ง 9-12ฟตุ โดยมีดอกยาวถงึ 14นวิ้ แม้วา่ จะ
ชอบแสงแดดจัดแตก่ จ็ ำเป็นต้องปลูกในสถานท่ีที่มที กี่ ำบงั ลม เพอื่ ป้องกันไม่ใหด้ อกไม้ขนาดใหญถ่ ูกพายุพัด
สามารถเจรญิ เตบิ โตได้ดีในดนิ ท่ีมกี ารระบายนำ้ ไดด้ ีทม่ี คี วามอดุ มสมบูรณป์ านกลาง

8

2.ทานตะวันแคระ

ท่มี าของภาพ: https://shopee.co.th/blog/sunflowers-types/

มีลกั ษณะเลก็ จิว๋ ดนู ่ารัก การดูแลจะเหมือนกับทานตะวนั ขนาดใหญ่ เพียงแคม่ คี วามสงู ทีน่ อ้ ยกว่าเทา่ น้นั จงึ ไม่
ตอ้ งการการสนบั สนนุ ให้ลำตน้ ต้ังตรง สามารถนำไปทำไม้ตัดดอกที่ยอดเยี่ยมและมักจะอยู่ไดน้ านเชน่ เดียวกับ
ทานตะวนั ประเภทอืน่ ๆ มหี ลายสายพนั ธุท์ ่ีมีขอ้ ดีแตกต่างกันไป ไดแ้ ก่
1. Elf ทานตะวันเอลฟเ์ ติบโตสูงเพียง 14 นิ้วเทา่ นน้ั และดูน่ารกั เมือ่ ปลูกเปน็ กล่มุ ในภาชนะหรือกระถาง
ดอกไม้ เปน็ พนั ธุไ์ มด้ ดั ทไี่ ด้รบั ความนิยมมากทส่ี ุดพันธห์ุ นงึ่ เหมาะสำหรบั ปลูกดอกทานตะวนั ในสวนน่ารักใน
บา้ น หวั ดอกไม้เมื่อโตข้ึนจะมีขนาดประมาณสีน่ วิ้ หวา่ นเมล็ดประมาณสามสัปดาห์และออกดอกระหว่างกลาง
ถงึ ปลายฤดรู อ้ น
2. Suntastic Yellow ทานตะวนั แคระพนั ธ์นุ ้ีสามารถเตบิ โตได้สงู ถึง 20 นวิ้ และเปน็ ทานตะวันท่สี มบรู ณแ์ บบ
ทปี่ ลูกในกระถางหรือภาชนะ เป็นพนั ธท์ุ ่มี เี สน่หม์ ากด้วยเพราะขนาดที่เลก็ กลีบสที องเขม้ และตรงกลางสีดำ
สามารถออกดอกไดม้ ากถึง 20 ดอก ชอบแสงแดดจัดและดนิ ท่ีมกี ารระบายน้ำไดด้ ี สามารถออกดอกได้
หลงั จากหวา่ น 2 เดือน
3. Firecracker ทานตะวันชนิดแคระหรือกง่ึ แคระอีกชนิดหนงึ่ เปน็ ทานตะวนั ท่ัวไปทสี่ ามารถเติบโตไดส้ งู ถงึ
90 ซม. และกวา้ ง 20-30 ซม. ทำใหส้ ามารถปลกู ในกระถางหรือภาชนะไดอ้ ยา่ งดี เมอื่ บานดอกไม้ของมนั จะมี
โทนสีส้มทองและตรงกลางเป็นสีนำ้ ตาลช็อคโกแลต

9

3. ทานตะวันสี

ทมี่ าของภาพ: https://shopee.co.th/blog/sunflowers-types/

ทานตะวันหลากสเี ปน็ พันธท์ุ มี่ คี วามโดดเดน่ จากพันธุ์อ่ืน ๆ อย่างแทจ้ ริง ดว้ ยรปู แบบท่ีมาในหลายสีสนั และ
หลายขนาด ทำใหด้ โู ดดเด่นเปน็ พเิ ศษเมื่อเตบิ โตทา่ มกลางทานตะวันสเี หลืองปกติ และมีพันธต์ุ ่าง ๆ ได้แก่
1. Moulin Rouge ทานตะวันสยี อดนยิ มนม้ี ีกลบี ดอกสีแดงเขม้ และลอ้ มรอบหนา้ ดอกไม้สีเขม้ เชน่ เดยี วกนั มี
ความสงู ประมาณ 4 ฟตุ หนา้ ดอกมขี นาดประมาณ 5 น้ิว เปน็ หน่งึ ในดอกทานตะวนั สแี ดงท่เี ปน็ ที่ตอ้ งการมาก
ท่ีสุด เน่ืองจากแตกแขนงไดด้ ีและดอกไม้ไมม่ ลี ะอองเรณู นอกจากนย้ี งั มขี ้อดีคอื กลบี ดอกสีแดงเขม้ ทนต่อการ
ซดี จางทเ่ี กดิ จากแสงแดดจดั
2. Strawberry Blonde ทานตะวันพนั ธุ์นี้จะมีสที ี่แปลกโดยเฉพาะโดยท่ีขอบดา้ นนอกสุดของกลบี ดอกจะเป็น
ครมี อ่อน ๆ อยรู่ ะหว่างสแี ดงและสีชมพู สามารถเตบิ โตไดส้ ูงถึง 5 ฟตุ และแตกแขนงไดด้ ี ควรปลกู ดอก
ทานตะวันใหห้ า่ งกนั 1-2 ฟตุ เพ่ือให้สามารถแตกก่ิงก้านได้อยา่ งอสิ ระ
3. Italian White ทานตะวันพันธน์ุ ีจ้ ะมดี อกไมท้ ี่มีหนา้ สนี ำ้ ตาลชอ็ คโกแลตเข้มและกลีบดอกสคี รมี กลีบดอกมี
ลกั ษณะเรียวยาวและหนาแน่นนอ้ ยกวา่ ทานตะวนั ทัว่ ไป ทำให้มีลักษณะคล้ายกับดอกเดซ่ี มคี วามสูงประมาณ
5 ฟุต สามารถปลกู ทานตะวันหน้าบา้ นได้ดว้ ยการหว่านเมลด็ และตอ้ งสามารถเขา้ ถึงแสงแดดและดนิ ท่ีระบาย
นำ้ ได้ดดี ว้ ย

10

ประโยชนจ์ ากทานตะวัน

ดอกทานตะวันเป็นดอกไมท้ ีจ่ ดั เปน็ สมุนไพรทม่ี ีสรรพคณุ ทางยาในการรกั ษาและปอ้ งกนั โรคได้ดีซึ่งทกุ
สว่ นของตน้ ดอกทานตะวนั น้นั ทั้งดอก ใบ เมลด็ ลำตน้ และรากล้วนมปี ระโยชนต์ อ่ สขุ ภาพ โดยในดอก
ทานตะวนั เป็นแหล่งของสารอาหารทีม่ ีคุณค่าทางโภชนาการสูงและหลากหลายชนิดไม่วา่ จะเป็นให้พลังงานสงู
มไี ขมันและเสน้ ใยอาหาร อุดมดว้ ยวิตามินเอ วิตามนิ บีทุกชนิด วิตามินซี วติ ามนิ อี รวมทั้งแคลเซยี ม สงั กะสี
ทองแดง ซีลเี นียม เป็นต้นนอกจากนี้ดอกทานตะวนั ยังถูกนำมาแปรรูปเพอื่ นำไปใชป้ ระโยชน์อ่ืนได้อกี มากอยา่ ง
เมลด็ ทานตะวนั ท่สี ามารถใชก้ ินเลน่ ได้แบบเพลนิ ๆ แถมมคี ณุ คา่ ต่อรา่ งกาย หรือนำ้ มนั ดอกทานตะวันซงึ่ ถอื เปน็
น้ำมนั ท่ีใหป้ ระโยชน์ตอ่ สุขภาพเช่นกนั เพราะชว่ ยป้องกนั โรคไดด้ ี หรอื ในสว่ นของตน้ ออ่ นทานตะวนั กเ็ ป็น
อาหารสขุ ภาพท่ชี ่วยบำรงุ ร่างกายให้แข็งแรงไดอ้ ยา่ งดีย่ิง
ประโยชน์และสรรพคณุ
• ดอกทานตะวัน 1.ดอกทานตะวันเป็นแหลง่ ของน้ำมนั คุณภาพดี ที่เมอ่ื นำมาใช้ปรุงอาหารกนิ แล้วไมม่ โี ทษตอ่
รา่ งกาย เพราะน้ำมันท่สี กัดมาจากดอกทานตะวันเปน็ นำ้ มันไมอ่ ม่ิ ตวั สงู ซ่งึ จะช่วยลดระดบั คอเลสเตอรอล
ปอ้ งกันการเกิดโรคไขมนั อุดตันในเส้นเลอื ด โรคหลอดเลอื ดหวั ใจไดเ้ ป็นอย่างดี
2.เมือ่ นำมาทำเป็นน้ำดม่ื ก็ให้ประโยชน์แก่ร่างกาย ชว่ ยต้านโรคไดห้ ลายชนิด บำรุงสขุ ภาพ หายจากอาการ
เจ็บป่วยเล็กน้อยไดเ้ ร็ว อยา่ งแก้อาการไข้หวดั บรรเทาอาการไอและวิงเวยี นศีรษะจะเป็นลม
3.ดอกทานตะวันมีสรรพคณุ ช่วยชะลอการเกิดโรคตอ้ กระจกทำใหส้ ายตาเป็นปกติไม่เสอื่ มเรว็
4.ดอกทานตะวันมีสรรพคุณเป็นยาระบาย ท่ชี ว่ ยแกอ้ าการท้องผูก ทำใหร้ ะบบการขับถ่ายเปน็ ปกติ และยงั
ช่วยขับปัสสาวะ
5.ดอกทานตะวันสเี หลืองสวยเดน่ มปี ระโยชน์ใช้ทำเป็นสยี อ้ มผ้าเพือ่ ใหเ้ ป็นสเี หลอื ง และนิยมใชต้ กแตง่ ในงาน
พิธีต่างๆ หรอื ใช้เยย่ี มคนป่วยเพราะจะใหค้ วามรสู้ กึ สดใส
• เมล็ดทานตะวัน 1.บำรุงหัวใจแมกนีเซียมในเมล็ดทานตะวนั ช่วยลดระดับความดนั โลหติ จงึ ช่วยลดความเสี่ยง
ต่อการเกดิ โรคหวั ใจได้ นอกจากนเี้ มลด็ ทานตะวันยงั อดุ มไปด้วยกรดไขมนั ไม่อม่ิ ตวั โดยเฉพาะ กรดไลโนเลอิกท่ี
ช่วยขยายหลอดเลือด ตอ่ สกู้ บั โรคหัวใจ
2. ลดการอกั เสบเมล็ดทานตะวนั มสี ารฟลาโวนอยด์ ช่วยเสริมภูมิคมุ้ กนั ใหก้ บั รา่ งกาย ลดการอกั เสบเรื้อรงั ท่ี
เปน็ ปจั จยั เสยี่ งต่อการเกิดโรคเรือ้ รงั หลายชนดิ
3.รกั ษาโรคทั่วไปปัจจุบันเมล็ดทานตะวันไดถ้ ูกนำมาผลิตเป็นผลติ ภณั ฑอ์ าหารเสรมิ มากมาย โดยนำนำ้ มันท่ี
สกัดจากเมลด็ ทานตะวัน มาใชใ้ นการรักษาโรคและอาการตา่ งๆ เช่น ยาขับเสมหะ รกั ษาโรคหลอดลม

11

4.รกั ษาโรคบดิ การรบั ประทานเมล็ดทานตะวนั นั้นสามารถรกั ษาโรคบดิ ได้ ช่วยบรรเทาอาการท้องผกู ท้องเสีย
อยา่ งรนุ แรง และยังชว่ ยลดความเส่ียงของมะเร็งลำไสใ้ หญไ่ ด้
• ใบทานตะวัน 1.ใช้เปน็ ยารกั ษาแผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก 2.ใบทานตะวนั มรี สเฝอ่ื น เป็นยาแก้เบาหวาน
• รากของดอกทานตะวัน 1.มีประโยชนใ์ นทางการแพทย์ ซึง่ จะใชเ้ ปน็ อาหารใหแ้ กผ่ ู้ปว่ ยทเี่ ป็นโรคเบาหวานได้
เพราะมวี ิตามนิ บี 1 รวมทัง้ แรธ่ าตุที่มสี รรพคณุ ช่วยแก้อาการของโรคนไ้ี ดด้ ี
2.ใช้เป็นยาขับพยาธิไส้เดือน ดว้ ยการใชร้ ากสด 30 กรมั เตมิ นำ้ ตาลทรายแดงเล็กนอ้ ย นำมาต้มกบั น้ำดื่ม
3.เป็นยาขับพษิ รอ้ น ถอนพิษไขใ้ ช้เปน็ ยาแก้หวัด แก้อาการไอ แก้ไขห้ วดั หากใช้แก้อาการไอใหใ้ ชเ้ มล็ดนำมา
ควั่ ใหเ้ หลือง แล้วนำมาชงกับน้ำดื่ม
4.รากของต้นทานตะวันสามารถนำมาใช้ทำเป็นแป้งเคก้ สปาเกตตีได้ อกี ทงั้ รากยงั มีวติ ามินบี 1 และแรธ่ าตุอีก
หลายชนดิ
• ลำตน้ ทานตะวัน 1.แกนหรือไส้ของลำตน้ มรี สจดื เฝ่อื น นำมาต้มกบั นำ้ ดม่ื เปน็ ยาขับน่วิ ในไต น่ิวในทางเดิน
ปสั สาวะ ชว่ ยขับปัสสาวะได้ดี แกป้ สั สาวะขนุ่ ขาว แก้โรคทางเดินปัสสาวะ แกป้ สั สาวะเป็นเลือด
2.เมอื่ นำไปเผาใหเ้ ปน็ ขเี้ ถา้ แล้ว สามารถนำไปใช้เปน็ เชอื้ เพลิงในอตุ สาหกรรมการหลอมเหล็กได้
3.ชว่ ยแกเ้ น้อื งอกเยอ่ื บผุ ิวถุงนำ้ คร่ำ
- ขอ้ แนะนำและขอ้ ควรระวงั ในการใช้
ในการใชท้ านตะวนั เปน็ สมนุ ไพรควรระมดั ระวังในการใชเ้ ชน่ เดยี วกบั การใชส้ มนุ ไพรชนดิ อนื่ ๆโดยควรใชใ้ น
ปริมาณท่พี อดีทร่ี ะบุไวใ้ นตำรับ ตำรายาต่างๆ ไม่ควรใช้ในปริมาณทม่ี าก หรือใชต้ ิดต่อกนั นานจนเกินไปเพราะ
อาจส่งผลกระทบต่อสขุ ภาพได้

ที่มาของภาพ: https://res.cloudinary.com/dk0z4ums3/image/upload

12

สรปุ

ทานตะวนั มีการปลกู และการดแู ลทคี่ ่อนข้างง่าย และนำมาปลูกเพือ่ ความสวยงามหรือตกแต่งได้
หลากหลายและยงั สามารถนำมาแปรรูปได้อีกหลายอย่าง เพราะมสี รรพคุณทางยา และมีคณุ คา่ ทางสารอาหาร
สงู มปี ระโยชนต์ ่อสขุ ภาพ ทุกสว่ นของทานตะวนั ลว้ นมปี ระโยชนท์ แ่ี ตกตา่ งกนั ออกไป แต่กม็ ขี ้อควรระวงั และ
ข้อจำจัดด้วยเชน่ กัน สามารถใชเ้ พอ่ื เปน็ รายได้หรือสรา้ งประโยชน์ได้

ทม่ี าของภาพ:https://cdn.pixabay.com/photo/2020/09/02/18/46/sunflower

13

บรรณานกุ รม

มลู นธิ ิโครงการสารารกุ รมไทยสำหรบั เยาวชน. (2563). ทานตะวัน. สืบคน้ เมื่อมกราคม 6, 2565,

จาก https://www.saranukromthai.or.th/sub/book/book.php?book=19&chap

สํานักส่งเสรมิ และฝึกอบรม มหาวทิ ยาลัยเกษตรศาสตร์. (2544). การปลูกทานตะวนั . สืบคน้ เมอื่ มกราคม 7,

2565, จาก http://eto.ku.ac.th/neweto/e-book/plant/flower/sunflower.pdf

MedThai. (2557). ทานตะวัน สรรพคุณและประโยชน์. สืบค้นเมอ่ื มกราคม 7, 2565,

จาก https://medthai.com/%E0%B8%97%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%

Sanook. (2563). เมล็ดทานตะวันกบั ประโยชน์ดีๆทสี่ ายรักสุขภาพหา้ มพลาด. สบื ค้นเม่ือมกราคม 7, 2565,

จาก https://www.sanook.com/health/24269/

Shopee Thailand. (2564). ดอกทานตะวันมีสายพันธ์ุอะไรบา้ ง ?สืบค้นเม่อื มกราคม 6, 2565,

จาก https://shopee.co.th/blog/sunflowers-types/