ประวัติเมืองอุดรธานี

1

ประวตั ิเมืองอดุ รธานี

คาขวญั จงั หวดั อดุ รธานี

" น้ำตกจำกสนั ภพู ำน อทุ ยำนแห่งธรรมะ

อำรยะธรรมหำ้ พนั ปี ธำนีผำ้ หมข่ี ดิ

แดนเนรมติ รหนองประจกั ษ์ งำมเลศิ ลกั ษณ์กลว้ ยไมห้ อมอดุ รซนั ไฌน์ "

ตราสญั ลกั ษณ์จงั หวดั อดุ รธานี ธงประจาจงั หวดั อดุ รธานี

2

ดอกไมป้ ระจาจงั หวดั อดุ รธานี

ประวตั ิเมือง
จงั หวดั อุดรธำนีมตี รำประจำจงั หวดั เป็นรปู ทำ้ วเวสสุวณั (ทำ้ วกเุ วร) ซง่ึ เป็นทำ้ ว

สำวจำตมุ หำรำช หรอื หวั หน้ำเทพยดำผปู้ กปักรกั ษำโลกดำ้ นทศิ อุดร หรอื ทศิ เหนอื และ
มี ตน้ ทองกำว" หรอื เรยี กตำม ภำษำถน่ิ ว่ำ "ตน้ จำน" เป็นตน้ ไมป้ ระจำจงั หวดั ในดำ้ น
ขอ้ มลู ประวตั กิ ำรกอ่ ตงั้ เมอื ง มปี รำกฎขน้ึ ในรชั สมยั พระบำทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลำ้
เจำ้ อยหู่ วั รชั กำลท่ี ๕ ซง่ึ นบั ว่ำเป็นเหตุกำรณ์สำคญั ทำงประวตั ศิ ำสตร์ ครงั้ หน่ึงของ
สยำมเลยทเี ดยี วในครงั้ นนั้ ตอ้ งเผชญิ กบั ภยั คุกคำมกำรล่ำอำณำนคิ ม ของสองประเทศ
มหำอำนำจ คอื ฝรงั่ เศสและองั กฤษ ซง่ึ มนี โยบำยล่ำดนิ แดนแถบเอเชยี เป็นอำณำนิคม
ฝรงั่ เศสนนั้ ผนวกเอำดนิ แดนประเทศเวยี ดนำมและเขมร เป็นของตนสว่ นองั กฤษ ก็ยดึ
เอำประเทศดว้ ยพระปรชี ำญำณ รวมทงั้ ไดท้ รงวำงระเบยี บแบบแผน ในกำรปกครองหวั
เมอื งชำยแดนเพอ่ื เผชญิ กบั ปัญหำน้ีจงึ ทรงแตง่ ตงั้ บคุ คลทม่ี ี

ควำมรคู้ วำมสำมำรถทท่ี รงไวว้ ำงพระรำชหฤทยั ไปปฏบิ ตั ริ ำชกำรประจำตำ่ งหวั
เมอื ง และหวั เมอื งหน้ำดำนซง่ึ ถกู ลว่ งล้ำอธปิ ไตยไดโ้ ดยงำ่ ย โดยเฉพำะอยำ่ งยง่ิ ในภำค
อสี ำน

ดงั นนั้ ในปี พ.ศ. ๒๔๓๔ จงึ ทรงพระกรณุ ำโปรดเกลำ้ ฯ แต่งตงั้ ใหพ้ ระเจำ้ น้องยำ
เธอ พลตรี พระเจำ้ บรมวงศเ์ ธอ กรมหมน่ื ประจกั ษ์ศลิ ปำคม เป็นขำ้ หลวงใหญ่ (ซง่ึ
ต่อมำภำยหลงั ทรงสถำปนำ พระยศเล่อื นเป็น กรมหลวงประจกั ษศ์ ลิ ปำคม) พรอ้ มดว้ ย
ขำ้ รำชกำรทหำรตงั้ อยู่ ณ เมอื งหนองคำย เรยี กวำ่ ขำ้ หลวงหวั เมอื งลำวพวน
รบั ผดิ ชอบเมอื งใหญ่ ๑๓ เมอื ง เมอื งขน้ึ ๓๖ เมอื ง ซง่ึ ประกอบดว้ ย บำงเมอื ง ทำงฝัง่

3

ซำ้ ยของแมน่ ้ำโขงดว้ ย ในขณะนนั้ ฝรงั่ เศสตอ้ งกำรจะแบง่ ดนิ แดนทเ่ี คยเป็นของ
เวยี ดนำม กต็ อ้ งตกเป็นของฝรงั่ เศสดว้ ย ทงั้ ไดส้ ง่ เรอื รบเขำ้ ปิดลอ้ มอำ่ วไทย บบี บงั คบั
ใหส้ ยำมลงนำมในสนธสิ ญั ญำยอมรบั สทิ ธขิ องฝรงั่ เศสเหนอื ดนิ แดนฝัง่ ซำ้ ยแมน่ ้ำโขง
และใหถ้ อยกองกำลงั ทหำรหำ่ งจำกชำยแดนในรศั มี ๒๕ กโิ ลเมตร ภำยในระยะเวลำ ๑
เดอื น

ดว้ ยเหตุน้เี อง พระเจำ้ น้องยำเธอ พลตรี พระเจำ้ บรมวงศเ์ ธอ กรมหมน่ื ประจกั ษ์
ศลิ ปำคม ขำ้ หลวงใหญ่มณฑลลำวพวน จงึ ตอ้ งยำ้ ยทบ่ี ญั ชำกำรมณฑลลำวพวนทต่ี งั้ อยู่
ณ เมอื งหนองคำย พระองคไ์ ดท้ รงเคลอ่ื นกองกำลงั ทหำรและขำ้ รำชบรพิ ำรลงมำทำงใต้
จนถงึ "บำ้ นเดอ่ื หมำกแขง้ " ในวนั ท่ี ๑๘ มกรำคม พ.ศ.๒๔๓๖ ทน่ี ่ีมชี ยั ภมู เิ หมำะสมอดุ ม
สมบรู ณ์ดว้ ยแหลง่ น้ำ จงึ ทรงตดั สนิ พระทยั สรำ้ งแปงเมอื ง ณ ทน่ี ้ี และไดท้ ำหนงั สอื
กรำบทลู ไปยงั พระบำทสมเดจ็ พระจุลจอมเกลำ้ เจำ้ อยหู่ วั ไดท้ รงทรำบ ซง่ึ พระองค์ ทรง
เหน็ ชอบทต่ี งั้ กองบญั ชำกำรมณฑลลำวพวนแหง่ ใหมน่ ้ี

พพิ ธิ ภณั ฑเ์ มอื งอดุ รธำนี

พลตรี พระเจำ้ บรมวงศเ์ ธอ กรมหมน่ื ประจกั ษ์ศลิ ปำคม ทรงวำงแผนสรำ้ งบำ้ น
แปลงเมอื ง อยำ่ งจรงิ จงั ทรงวำงผงั เมอื งและบญั ชำกำรกำรกอ่ สรำ้ งเมอื งดว้ ยพระองค์
เองไดท้ รงสรำ้ งศำลำว่ำกำรเมอื ง คำ่ ยทหำรและสถำนทร่ี ำชกำรตำ่ งสว่ นวงั ทป่ี ระทบั ได้
ทรงสรำ้ งใกลก้ บั ตน้ โพธใิ์ หญแ่ ละทรงสรำ้ งวดั ขน้ึ ตรงขำ้ ม กบั บรเิ วณวงั ทป่ี ระทบั ซง่ึ มี
โบรำณสถำนเก่ำแก่อยเู่ ดมิ แลว้ เพอ่ื เป็นพระอำรำมหลวงค่บู ำ้ นคเู่ มอื ง ทรงประทำน

4

นำมวดั แหง่ น้วี ำ่ "วดั มชั ฌมิ ำวำส" เพอ่ื เป็นศนู ยก์ ลำงและศนู ยร์ วมจติ ใจของชำวเมอื ง
นบั แตน่ นั้ บำ้ นหมำกแขง้ จงึ มฐี ำนะเป็นกองบฐั ชำกำรซง่ึ มกี ำรเปลย่ี นแปลง และ
พฒั นำกำรตำมลำดบั ดงั น้ี

เมอ่ื พลตรี พระเจำ้ บรมวงศเ์ ธอ กรมหมน่ื ประจกั ษ์ศลิ ปำคม ไดท้ รงจดั รำชกำร
บำ้ นเมอื ง มณฑลลำวพวน และวำงระเบยี บกำรปกครองหวั เมอื งชำยแดนเป็นท่ี
เรยี บรอ้ ยแลว้ กเ็ สดจ็ กลบั กรุงเทพฯ ในปี พ.ศ.๒๔๔๒ ไปดำรงตำแหน่งเสนำบดี
กระทรวงกลำโหมและผบู้ งั คบั บญั ชำกำรทหำรเรอื พรอ้ มกบั ทรงเล่อื นบรรดำศกั ดเิ์ ป็น
"กรมหลวงประจกั ษศ์ ลิ ปำคม" โดยมพี ระวรวงศเ์ ธอ พระองคเ์ จำ้ วฒั นำนุวงศ์ เป็น
ขำ้ หลวงใหญ่มณฑลลำวพวนองคต์ ่อมำ (พ.ศ.๒๔๔๒ - พ.ศ.๒๔๔๙)

ปี พ.ศ. ๒๔๔๒ เปลย่ี นช่อื มณฑลลำวพวน เป็นมณฑลฝ่ำยเหนอื มเี มอื งตำ่ ง ๆ
ในปกครอง รวม ๑๒ เมอื ง ปี พ.ศ.๒๔๔๓ เปลย่ี นช่อื มณฑลฝ่ำยเหนอื เป็นมณฑลอุดร
แบ่งกำรปกครองเป็น ๕ บรเิ วณ คอื บรเิ วณหมำกแขง้ บรเิ วณพำชี บรเิ วณธำตพุ นม
บรเิ วณสกลนคร และบรเิ วณน้ำเหอื ง ปี พ.ศ. ๒๔๕๐ พระบำทสมเดจ็ พระจุลจอมเกลำ้
เจำ้ อยหู่ วั ทรงพระกรณุ ำโปรดเกลำ้ ฯ ใหร้ วมเมอื ง กมทุ ธำไสย เมอื งกมุ ภวำปี เมอื ง
หนองหำร อำเภอบำ้ นหมำกแขง้ ตงั้ เป็นเมอื งจตั วำ เรยี กว่ำ "เมอื งอุดรธำนี" และเป็น
ทต่ี งั้ ทว่ี ำ่ กำรมณฑลอุดรอกี ดว้ ย

วนั ท่ี ๑ เมษำยน พ.ศ.๒๕๕๐ พระยำศรสี ุรยิ รำชวรำนุวตั ร (โพธิ ์เนตโิ พธ)ิ์
สมุหเทศำภบิ ำลมณฑลอุดร พรอ้ มกบั กรมกำรเมอื ง ขำ้ รำชกำร พอ่ คำ้ ประชำชนจดั พธิ ี
ตงั้ เมอื งขน้ึ ณ สนำมกลำงเมอื ง มกี ำรอำ่ นประกำศตงั้ เมอื งทป่ี ะรำพธิ แี ละงำนเฉลมิ
ฉลอง รวม ๓ วนั ปี พ.ศ.๒๔๖๔ พระบำทสมเดจ็ พระมงกฎุ เกลำ้ เจำ้ อยหู่ วั โปรดใหร้ วม
มณฑลอุดร

5

วดั ป่ำภูกอ้ น อดุ รธำนี
มณฑลอุบลรำชธำนี และมณฑลรอ้ ยเอด็ เป็นภำค เรยี กว่ำ ภำคอสี ำน ตงั้ ท่ี
บญั ชำกำรทเ่ี มอื งอุดรธำนี และโปรดใหย้ บุ เลกิ ในปี พ.ศ.๒๔๖๘
ปี พ.ศ. ๒๔๗๕ มกี ำรเปลย่ี นแปลงกำรปกครองจำกระบบสมบรู ณำญำสทิ ธริ ำช
เป็นระบอบประชำธปิ ไตย ในครงั้ น้ี ไดย้ กเลกิ มณฑลตำ่ ง ๆ มณฑลอุดรจงึ ถูกยกเลกิ คง
ฐำนะ
เป็นจงั หวดั อุดรธำนี จนกระทงั่ ปัจจบุ นั น้ี อน่งึ ในวนั ท่ี ๑๘ มกรำคมของทุกปี
จงั หวดั อุดรธำนไี ดก้ ำหนดจดั งำนวนั ทร่ี ะลกึ คลำ้ ยวนั จดั ตงั้ เมอื งอดุ รธำน"ี โดยถอื เป็น
วนั ร่วมกนั บำเพญ็ กุศลและเฉลมิ พระเกยี รตพิ ลตรี พระเจำ้ บรมวงศเ์ ธอ กรมหลวง
ประจกั ษศ์ ลิ ปำคม ผทู้ รงสรำ้ งเมอื งอดุ มธำนี อกี ดว้ ย

แผนที่เมืองอดุ รธานี

6

ประวตั ิศาสตร์
ก่อนยคุ ประวตั ิศาสตร์
แหล่งโบรำณคดบี ำ้ นเชยี ง

จงั หวดั อดุ รธำนีเป็นเมอื งทม่ี คี วำมสำคญั แห่งหน่ึงของประวตั ศิ ำสตรแ์ ละเป็น
ดนิ แดนแหง่ อทุ ยำนประวตั ศิ ำสตรอ์ นั เป็นมรดกโลก จำกกำรขดุ คน้ พบซำกโครงกระดกู
และโบรำณวตั ถุ เคร่อื งมอื เครอ่ื งใชต้ ่ำงๆทบ่ี ำ้ นเชยี ง อำเภอหนองหำน กำรพบถ้ำและ
ภำพเขยี นสตี ำ่ งๆ ทอ่ี ำเภอบำ้ นผอื ซง่ึ สง่ิ เหล่ำน้สี ะทอ้ นใหเ้ หน็ ว่ำบนดนิ แดนเขตจงั หวดั
อุดรธำนใี นปัจจุบนั เคยมชี ุมชนตงั้ ถน่ิ ฐำนของมนุษยย์ ุคก่อนประวตั ศิ ำสตรซ์ ง่ึ มอี ำยุอยู่
ในชว่ งรำว 5,000-7,000 ปีทผ่ี ำ่ นมำ

จำกกำรสบื คน้ และศกึ ษำทำงโบรำณคดี เป็นทย่ี อมรบั นบั ถอื ในวงกำรศกึ ษำ
ประวตั ศิ ำสตรแ์ ละโบรำณคดรี ะหวำ่ งประเทศว่ำ ชมุ ชนเก่ำแก่เหลำ่ น้เี คยมอี ำรยธรรม
ควำมเจรญิ ในระดบั สงู โดยเฉพำะอยำ่ งยง่ิ เคร่อื งปัน้ ดนิ เผำสลี ำยเสน้ ทบ่ี ำ้ นเชยี งนนั้
สนั นิษฐำนวำ่ อำจเป็นเครอ่ื งปัน้ ดนิ เผำสลี ำยเสน้ ทเ่ี ก่ำทส่ี ดุ ของโลก

แหลง่ โบราณคดีบา้ นเชียง
หลกั ฐำนหน่ึงทน่ี ่ำสนใจ คอื โบรำณวตั ถุทข่ี ดุ พบในบำ้ นเชยี ง ไดม้ กี ำรนำไป
ศกึ ษำทดสอบอำยุของภำชนะดนิ เผำโบรำณดว้ ยระบบเรดโิ อคำรบ์ อน หรอื คำรบ์ อน 14
พบว่ำภำชนะดนิ เผำเหล่ำน้มี อี ำยเุ กำ่ แกป่ ระมำณ 2,000-5,600 ปี ซง่ึ นกั โบรำณคดไี ด้
แบ่งอำยวุ ฒั นธรรมบำ้ นเชยี งออกเป็น 3 ชว่ งตำมลกั ษณะเดน่ ของภำชนะดนิ เผำ โดย
แบง่ เป็นประวตั ศิ ำสตรใ์ นช่วงสมยั ปลำย สมยั กลำง และสมยั ตน้ ดงั น้ี

สมยั ปลำย ภำชนะมลี กั ษณะเดน่ ทล่ี ำยเสน้ สแี ดง พน้ื ผวิ สนี วล มอี ำยุตงั้ แต่
1,800-2,300 ปี

7

สมยั กลำง พบภำชนะมอี ำยุตงั้ แต่ 2,300-3,000 ปี ลกั ษณะเดน่ อยทู่ ร่ี ปู ทรงเป็น
สนั หกั มมุ กน้ ภำชนะมที งั้ แบบแหลมและกลม ภำชนะสขี ำว
สมยั ตน้ ภำชนะดนิ เผำมสี ดี ำ ลกั ษณะเชงิ เตย้ี ครง่ึ บนตกแตง่ ดว้ ยเสน้ ขดี เป็นลำยขด
สว่ นครง่ึ ล่ำงภำชนะตกแตง่ ดว้ ยลำยเชอื กทำบ มอี ำยมุ ำกกวำ่ 3,000-5,600 ปี
นอกจำกนนั้ แหลง่ โบรำณคดอี ุทยำนประวตั ศิ ำสตรภ์ พู ระบำท อำเภอบำ้ นผอื กเ็ ป็นอกี
พน้ื ทห่ี น่ึง ทย่ี นื ยนั ใหเ้ หน็ ควำมร่งุ เรอื งและอำรยธรรมโบรำณทเ่ี คยปรำกฏบนผนื ดนิ
แห่งเมอื งอุดรธำนี หลกั ฐำนสำคญั ทค่ี น้ พบในเขตน้ไี ดแ้ ก่ ภำพเขยี นสสี มยั ก่อน
ประวตั ศิ ำสตรซ์ ง่ึ พบหลำยแหง่ บนเทอื กเขำภพู ำนน้อยหรอื ภพู ระบำทน้ี ภำพทส่ี ำคญั ๆ
เชน่ ภำพเขยี นสถี ำ้ คน ภำพเขยี นสถี ้ำววั ภำพเขยี นสโี นนสำวเอ้ เป็นตน้ ภำพเขยี น
เหล่ำน้ใี ชส้ ดี นิ แดงเขยี น เป็นภำพเหมอื นจรงิ บำ้ ง เป็นภำพเรขำคณิตบำ้ งหรอื ภำพฝ่ำ
มอื แดงบำ้ ง ซง่ึ นกั โบรำณคดใี หค้ วำมเหน็ วำ่ คนสมยั ก่อนประวตั ศิ ำสตรเ์ ขยี นขน้ึ เพ่อื
เป็นสว่ นหน่งึ ของพธิ กี รรม หรอื เป็นสญั ลกั ษณ์สอ่ื สำรกนั ระหว่ำงคนในเผำ่

โดยในพพิ ธิ ภณั ฑเ์ มอื งอุดรธำนี สว่ นของหอ้ งประวตั ศิ ำสตรแ์ ละโบรำณคดไี ด้
แบง่ ยคุ โบรำณคดใี นชุดวฒั นธรรมบำ้ นเชยี งออกมำเป็นยคุ แรก และยุคอทุ ยำน
ประวตั ศิ ำสตรภ์ พู ระบำทเป็นยุคประวตั ศิ ำสตรย์ คุ ท่ี 2 ซ่งึ เป็นชว่ งอำรยธรรมมนุษย์
โบรำณสมยั 1,200-1,800 ปีทผ่ี ำ่ นมำ

ยคุ ประวตั ิศาสตร์
หลงั จำกยคุ ควำมเจรญิ ทบ่ี ำ้ นเชยี งและแถบพน้ื ทร่ี ำบสงู อำเภอบำ้ นผอื แลว้

ดนิ แดนในเขตจงั หวดั อุดรธำนี กย็ งั คงเป็นทอ่ี ยอู่ ำศยั ของมนุษยส์ บื ตอ่ มำอกี จนกระทงั่
สมยั ประวตั ศิ ำสตรข์ องประเทศไทย นับแตส่ มยั ทวำรวดี (พ.ศ. 1200-1600) สมยั ลพบรุ ี
(พ.ศ. 1200-1800) และสมยั สโุ ขทยั (พ.ศ. 1800-2000)

จำกหลกั ฐำนทพ่ี บคอื ใบเสมำสมยั ทวำรวดี ลพบุรี และภำพเขยี นปนู บนผนงั
โบสถท์ ป่ี รกั หกั พงั บรเิ วณเทอื กเขำภูพำนใกลว้ ดั พระพุทธบำทบวั บก อำเภอบำ้ นผอื แต่
ทงั้ น้ยี งั ไมป่ รำกฏในประวตั ศิ ำสตรใ์ นขณะนนั้ แตอ่ ยำ่ งใด ในสว่ นของหลกั ฐำนทำงดำ้ น
พทุ ธศำสนำดงั กลำ่ ว สะทอ้ นใหเ้ หน็ ว่ำดนิ แดนทร่ี ำบสงู แหง่ น้ี ไดม้ วี ฒั นธรรมอนิ เดยี
แพร่เขำ้ มำซง่ึ เช่อื วำ่ มำจำกแอ่งโครำช แลว้ เผยแพรม่ ำสบู่ รเิ วณล่มุ น้ำโขง

สมยั กรงุ ศรอี ยธุ ยา

8

สมยั กรงุ ศรอี ยธุ ยำเป็นรำชธำนี พน้ื ทจ่ี งั หวดั อดุ รธำนไี ดป้ รำกฏในประวตั ศิ ำสตร์
เมอ่ื รำวปีจอ พ.ศ. 2117 เมอ่ื พระเจำ้ กรงุ หงสำวด(ี บเุ รงนอง)ไดท้ รงเกณฑท์ พั ไทยใหไ้ ป
ชว่ ยตกี รงุ ศรสี ตั นำคณหตุ (เวยี งจนั ทร)์ โดยใหส้ มเดจ็ พระมหำธรรมรำชำกบั สมเดจ็ พระ
นเรศวรมหำรำชยกทพั ไปชว่ ยรบ แต่เมอ่ื กองทพั ไทยยกมำถงึ เมอื งหนองบวั ลำภู
(จงั หวดั หนองบวั ลำภูในปัจจุบนั เคยเป็นอำเภอหน่งึ ในจงั หวดั อุดรธำน)ี ซง่ึ เป็นเมอื งหน้ำ
ด่ำนของเมอื งเวยี งจนั ทรส์ มเดจ็ พระนเรศวรมหำรำชทรงพระประชวรดว้ ยไขท้ รพษิ จงึ
ยกทพั กลบั ไมต่ อ้ งรบพุ่งกบั เวยี งจนั ทร์ และทเ่ี มอื งหนองบวั ลำภนู ้เี องสนั นษิ ฐำนว่ำเคย
เป็นเมอื งทม่ี คี วำมเจรญิ มำตงั้ แต่สมยั ขอมเรอื งอำนำจ

สมยั ต้นกรงุ รตั นโกสินทร์
พระเจำ้ บรมวงศเ์ ธอกรมหลวงประจกั ษศลิ ปำคม

เมอ่ื พระบำทสมเดจ็ พระพทุ ธยอดฟ้ำจฬุ ำโลกมหำรำช ปรำบดำภเิ ษกขน้ึ
ครองรำชยเ์ มอ่ื พ.ศ. 2325 เป็นทเ่ี รยี บรอ้ ยแลว้ ไดท้ รงทะนุบำรุงบำ้ นเมอื งใหม้ คี วำม
เจรญิ มำโดยตลอดซง่ึ ในระยะเวลำดงั กลำ่ วนนั้ ยงั ไมไ่ ดม้ กี ำรจดั ตงั้ เมอื งอดุ รธำนี ดงั นนั้
จงึ ยงั ไมม่ ชี ่อื เมอื งอุดรธำนปี รำกฏในประวตั ศิ ำสตร์ และพงศำวดำรในเวลำนนั้ แตไ่ ดม้ ี
กำรกลำ่ วถงึ เมอื งหนองบวั ลำภูในสมยั รชั กำลท3่ี พระบำทสมเดจ็ พระนงั่ เกลำ้ เจำ้ อยหู่ วั
กลำ่ วคอื

พระเจา้ บรมวงศเ์ ธอกรมหลวงประจกั ษศิลปาคม
ในระหว่ำง พ.ศ. 2369-2371 ไดเ้ กดิ กบฏเจำ้ อนุวงศย์ กทพั มำยดึ เมอื ง
นครรำชสมี ำและเมอ่ื พำ่ ยแพช้ ำวนครรำชสมี ำซง่ึ มผี นู้ ำคอื คุณหญงิ โม(ทำ้ วสรุ นำร)ี
กองทพั เจำ้ อนุวงศไ์ ดถ้ อยทพั มำตงั้ รบั ทเ่ี มอื งหนองบวั ลำภู และไดต้ อ่ สกู้ บั กองทพั ไทย
และชำวเมอื งหนองบวั ลำภจู นทพั เจำ้ อนุวงศแ์ ตกพำ่ ยไป

9

ในสมยั พระบำทสมเดจ็ พระจอมเกลำ้ เจำ้ อยหู่ วั รชั กำลท4่ี แหง่ กรงุ รตั นโกสนิ ทร์
ในระยะเวลำนนั้ นบั เป็นเวลำหวั เลย้ี วหวั ต่อทส่ี ำคญั ในประวตั ศิ ำสตรไ์ ทย เน่ืองจำกเป็น
ระยะเวลำทป่ี ระเทศไทย(ในขณะนนั้ เรยี กวำ่ ประเทศสยำม)ไดม้ กี ำรตดิ ต่อกบั
ต่ำงประเทศโดยเฉพำะประเทศทำงตะวนั ตกมำกขน้ึ กว่ำแต่ก่อน ทำใหว้ ฒั นธรรม อำรย
ธรรม ควำมเจรญิ ต่ำงๆไดห้ ลงั่ ไหลเขำ้ สปู่ ระเทศไทย

ประกอบกบั ในระยะเวลำนนั้ เป็นระยะเวลำของกำรแสวงหำเมอื งขน้ึ ตำมลทั ธิ
จกั รวรรดนิ ยิ มตะวนั ตกของชำตติ ะวนั ตกทส่ี ำคญั สองชำติ คอื องั กฤษ กบั ฝรงั่ เศสท่ี
พยำยำมจะผนวกดนิ แดนบรเิ วณแหลมอนิ โดจนี ใหเ้ ป็นเมอื งขน้ึ ของตน และพยำยำมท่ี
จะแสวงหำผลประโยชน์จำกเมอื งไทยในระหว่ำง พ.ศ. 2391-2395 พวกจนี ทเ่ี ป็นกบฏท่ี
เรยี กว่ำกบฏไตเ้ ผง ถกู จนี ตจี ำกผนื แผน่ ดนิ ใหญไ่ ดม้ ำอำศยั อยตู่ ำมชำยแดนไทย ลำว
และญวน ซง่ึ เวลำนนั้ ดนิ แดนลำวทเ่ี รยี กวำ่ ลำ้ นชำ้ ง บรเิ วณเขตสบิ สองจไุ ทย หวั พนั ทงั้
หำ้ ทงั้ หก ขน้ึ อยกู่ บั ประเทศไทย พวกฮอ่ ไดเ้ ทย่ี วปลน้ สะดมก่อควำมไมส่ งบและได้
กำเรบิ เสบิ สำนมำกขน้ึ จนกระทงั่ พ.ศ. 2411ไดเ้ ขำ้ ยดึ เมอื งลำวกำย เมอื งพวน เมอื ง
เชยี งขวำง และยกมำตเี มอื งหลวงพระบำง เวยี งจนั ทร์ และหนองคำยตอ่ ไป
พระบำทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลำ้ เจำ้ อยหู่ วั รชั กำลท5่ี แห่งกรงุ รตั นโกสนิ ทรเ์ สดจ็ ขน้ึ
ครองรำชย์ เมอ่ื พ.ศ. 2411 จงึ ไดม้ พี ระบรมรำชโองกำรโปรดเกลำ้ ฯ ใหพ้ ระยำสุโขทยั
กบั พระยำพชิ ยั ยกกองทพั ไปชว่ ยหลวงพระบำงและใหพ้ ระยำมหำอำมำตยย์ กทพั ไป

10

ช่วยทำงดำ้ นหนองคำย แลว้ รบั สงั่ ใหเ้ จำ้ พระยำภธู รำภยั ยกกองทพั ไปช่วย พระยำมหำ
อำมำตยอ์ กี กองทพั หน่ึง

กองทพั ไทยสำมำรถตพี วกฮ่อแตกพำ่ ยไป แตก่ ระนนั้ กต็ ำมพวกฮ่อทแ่ี ตกพำ่ ย
ไปแลว้ นนั้ กย็ งั ทำกำรปลน้ สะดมรบกวนชำวบำ้ นอยตู่ ลอดเวลำ จนกระทงั่ ใน พ.ศ. 2428
พวกฮอ่ ไดส้ อ่ งสุมกำลงั มำกขน้ึ จนสำมำรถยดึ เมอื งซอนลำ เมอื งเชยี งขวำง และทุ่ง
เชยี งคำไวไ้ ดพ้ ระบำทสมเดจ็ พระจุลจอมเกลำ้ เจำ้ อยหู่ วั ทรงพระกรุณำโปรดเกลำ้ ฯให้
พระเจำ้ น้องยำเธอ พระองคเ์ จำ้ ทองกองกอ้ นใหญ่ กรมหมน่ื ประจกั ษศ์ ลิ ปำคม(พระยศ
ในสมยั นนั้ )เป็นแมท่ พั ใหญ่ยกขน้ึ ไปปรำบปรำมทำงดำ้ นเมอื งหนองคำย เรยี กวำ่ แมท่ พั
ใหญ่ฝ่ำยใตแ้ ละเจำ้ หมน่ื ไวยวรนำถ (ตอ่ มำเป็นจอมพลเจำ้ พระยำสุรศกั ดมิ ์ นตร)ี เป็นแม่
ทพั ใหญฝ่ ่ำยเหนอื ทำงเมอื งหลวงพระบำง

กำรแตง่ กำยของหญงิ สงู อำยุ มณฑลอดุ ร

กองทพั ไทยทงั้ ฝ่ำยใตแ้ ละฝ่ำยเหนอื ตอ้ งประสบควำมลำบำกในกำรทำสงครำม
กบั พวกฮอ่ เน่ืองจำกสภำพภมู ปิ ระเทศทเ่ี ป็นป่ำเขำ ซง่ึ มไี ขป้ ่ำชกุ ชมุ ทำใหท้ หำรฝ่ำย
ไทยตอ้ งลม้ ตำยลงเป็นจำนวนมำก ในทส่ี ุดกองทพั ไทยทงั้ ฝ่ำยใตล้ ะฝ่ำยเหนอื กส็ ำมำรถ
ตพี วกฮอ่ แตกพำ่ ยไป

11

ในเวลำนนั้ จงั หวดั อุดรธำนียงั ไมป่ รำกฏช่อื ปรำกฏเพยี งบำ้ นหมำกแขง้ หรอื บำ้ น
เดอ่ื หมำกแขง้ สงั กดั เมอื งหนองคำย ขน้ึ กำรปกครองกบั มณฑลลำวพวน ซง่ึ กรมหมน่ื
ประจกั ษ์ศลิ ปำคมแมท่ พั ใหญ่ฝ่ำยใต้ ไดเ้ ดนิ ทพั ผำ่ นบำ้ นหมำกแขง้ ไปทำกำร
ปรำบปรำมพวกฮ่อจนสงบ

ภำยหลงั กำรปรำบปรำมฮอ่ สงบแลว้ ไทยมกี รณีพพิ ำทกบั ฝรงั่ เศส เน่ืองจำกฝรงั่
เศลตอ้ งกำรลำว เขมร และญวนเป็นอำณำนิคม เรยี กว่ำ "กรณีพพิ ำท ร.ศ. 112 (พ.ศ.
2436)" ดว้ ยพระปรชี ำญำณของพระบำทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลำ้ เจำ้ อยหู่ วั ทท่ี รงยอม
เสยี สละสว่ นน้อยเพอ่ื รกั ษำประเทศไว้ จงึ ทรงสละดนิ แดนฝัง่ ซำ้ ยแมน่ ้ำโขงใหแ้ ก่ฝรงั่ เศส
และตำมสนธสิ ญั ญำทท่ี ำขน้ึ ระหวำ่ ง 2 ประเทศ มเี งอ่ื นไขหำ้ มประเทศสยำมตงั้ กอง
ทหำรและป้อมปรำกำรอยใู่ นรศั มี 25 กโิ ลเมตรของฝัง่ แมน่ ้ำโขง

อทุ ยำนประวตั ศิ ำสตรภ์ ูพระบำท
ดงั นนั้ หน่วยทหำรไทยทต่ี งั้ ประจำอยทู่ เ่ี มอื งหนองคำย อนั เป็นเมอื งศนู ยก์ ลำง
ของหวั เมอื งหรอื มณฑลอดุ รธำนี ซง่ึ มกี รมหมน่ื ประจกั ษ์ศลิ ปำคมเป็นขำ้ หลวงใหญ่
สำเรจ็ รำชกำร จำตอ้ งอพยพเคล่อื นยำ้ ยลกึ เขำ้ มำจนถงึ หมบู่ ำ้ นแห่งหน่ึงชอ่ื บำ้ นเดอ่ื
หมำกแขง้ (ซง่ึ เป็นทต่ี งั้ จงั หวดั อดุ รธำนีปัจจุบนั ) ห่ำงจำกฝัง่ แมน่ ้ำโขงกวำ่ 50 กโิ ลเมตร
เมอ่ื ทรงพจิ ำรณำเหน็ วำ่ หมบู่ ำ้ นแหง่ น้มี ชี ยั ภมู เิ หมำะสม เพรำะมแี หล่งน้ำดี เชน่ หนอง
นำเกลอื (หนองประจกั ษ์ปัจจุบนั ) และหนองน้ำอกี หลำยแห่งรวมทงั้ หว้ ยหมำกแขง้ ซง่ึ

12

เป็นลำหว้ ยน้ำใสไหลเยน็ กรมหมน่ื ประจกั ษ์ศลิ ปำคมทรงบญั ชำใหต้ งั้ ศนู ยม์ ณฑล
อดุ รธำนี และตงั้ กองทหำรขน้ึ ณ หมู่บำ้ นเด่อื หมำกแขง้ จงึ พอเหน็ ไดว้ ำ่ เมอื งอดุ รธำนี
ไดอ้ ุบตั ขิ น้ึ โดยบงั เอญิ เพรำะเหตุผลทำงดำ้ นควำมมนั่ คงและกำรเมอื งระหวำ่ งประเทศ
อกี ทงั้ เหตผุ ลทำงกำรคำ้ กำรคมนำคมในอดตี

อยำ่ งไรกต็ ำมคำวำ่ "อดุ ร" มำปรำกฏในช่อื เมอื งเมอ่ื ประมำณปี พ.ศ. 2450 (พธิ ี
ตงั้ เมอื งอุดรธำนี 1 เมษำยน ร.ศ. 127 พ.ศ. 2450 โดยพระยำศรสี รุ ยิ รำช วรำนุวตั ร
"โพธิ์เนตโิ พธ"ิ์ ) พระบำทสมเดจ็ พระจุลจอมเกลำ้ เจำ้ อยหู่ วั ไดม้ กี ระแสพระบรมรำช
โองกำรใหจ้ ดั ตงั้ เมอื งอดุ รธำนีขน้ึ ทบ่ี ำ้ นหมำกแขง้ เป็นศนู ยก์ ลำงของมณฑลอดุ ร
ครอบคลมุ จงั หวดั อุดรธำนี ขอนแก่น หนองคำย เลย หนองบวั ลำภู บงึ กำฬ สกลนคร
นครพนม มุกดำหำรในสมยั นนั้ หลงั กำรเปลย่ี นแปลงกำรปกครองจำกระบอบสม
บรู ณำญำสทิ ธริ ำชมำเป็นระบอบประชำธปิ ไตย เมอ่ื วนั ท่ี 21 มถิ นุ ำยน พ.ศ. 2475 แลว้
ไดม้ กี ำรปรบั ปรงุ ระเบยี บกำรบรหิ ำรรำชกำรแผน่ ดนิ ยกเลกิ กำรปกครองในระบบ
มณฑลในสว่ นภูมภิ ำคยงั คงเหลอื เฉพำะจงั หวดั และอำเภอเทำ่ นนั้ มณฑลอดุ รจงึ ถูกยบุ
เลกิ ไปเหลอื เพยี งจงั หวดั "อุดรธำน"ี เทำ่ นนั้ อยำ่ งไรกต็ ำมอดุ รธำนียงั คงมหี น่วยงำน
รำชกำรดำ้ นกำรปกครองของกระทรวงตำ่ ง ๆ ทจ่ี ดั ตงั้ ในสว่ นภมู ภิ ำคทแ่ี สดงเคำ้ โครง
ของศนู ยก์ ลำงกำรปกครองในพน้ื ทอ่ี สิ ำนตอนบน เชน่ สำนกั บรหิ ำรกำรทะเบยี นรำษ
ภำค 4 คลงั เขต 4 สรรพสำมติ เขต 4 ศำล ตำรวจภธู รเขต 4 เป็นตน้

การต้งั อาเภอ

อาเภอ ตงั้ เป็นก่ิง ยกฐานะเป็ น แยกจาก หมายเหตุ
อาเภอ อาเภอ อาเภอ ปัจจบุ นั อย่ใู นการปกครองของ

อาเภอโนนสงั 1 มกราคม 2491 9 กนั ยายน อาเภอ

13

อาเภอ ตงั้ เป็นกิ่ง ยกฐานะเป็ น แยกจาก หมายเหตุ
อาเภอ อาเภอ อาเภอ

2499 หนองบวั ลาภู จงั หวดั หนองบวั ลาภู

อาเภอบ้านดงุ 19 พฤษภาคม 16 กรกฎาคม อาเภอหนอง
2502 2506 หาน

อาเภอศรีบญุ เรือง 16 กรกฎาคม 1 มนี าคม 2512 อาเภอ ปัจจบุ นั อยใู่ นการปกครองของ
2508 หนองบวั ลาภู จงั หวดั หนองบวั ลาภู

อาเภอนากลาง 16 กรกฎาคม 19 กมุ ภาพนั ธ์ อาเภอ ปัจจบุ นั อยู่ในการปกครองของ

2508 2512 หนองบวั ลาภู จงั หวดั หนองบวั ลาภู

อาเภอศรีธาตุ 1 มีนาคม 2511 15 มิถนุ ายน อาเภอกมุ ภวาปี
2516

อาเภอน้าโสม 12 พฤษภาคม 28 มนี าคม อาเภอบา้ นผือ
2512 2517

อาเภอหนองววั ซอ 20 เมษายน 28 มนี าคม อาเภอเมอื ง
2514 2517 อดุ รธานี

อาเภอกดุ จบั 18 กรกฎาคม 8 กนั ยายน อาเภอเมือง
2515 2519 อดุ รธานี

อาเภอสวุ รรณคหู า 17 มิถนุ ายน 19 มีนาคม อาเภอนากลาง ปัจจบุ นั อย่ใู นการปกครองของ
2516 2522 จงั หวดั หนองบวั ลาภู

อาเภอโนนสะอาด 22 มกราคม 12 เมษายน อาเภอกมุ ภวาปี
2517 2520

อาเภอวงั สามหมอ 30 กนั ยายน 11 ตุลาคม 2520 อาเภอศรีธาตุ
2518

14

อาเภอ ตงั้ เป็นก่ิง ยกฐานะเป็ น แยกจาก หมายเหตุ
อาเภอ อาเภอ อาเภอ

อาเภอสรา้ งคอม 20 พฤษภาคม 21 พฤษภาคม อาเภอเพญ็
2518 2533

อาเภอท่งุ ฝน 29 มิถนุ ายน 21 พฤษภาคม อาเภอหนอง
2519 2533 หาน

อาเภอไชยวาน 18 มกราคม 31 ธนั วาคม อาเภอหนอง
2520 2530 หาน

อาเภอหนองแสง 1 มกราคม 2524 31 ธนั วาคม อาเภอกมุ ภวาปี
2530

อาเภอนายงู 7 มกราคม 2531 8 สิงหาคม 238 อาเภอน้าโสม

อาเภอพิบลู ยร์ กั ษ์ 22 เมษายน 26 กนั ยายน อาเภอหนอง
2535 2540 หาน

อาเภอก่แู ก้ว 30 เมษายน 8 กนั ยายน อาเภอหนอง
2537 2550 หาน

อาเภอประจกั ษ์ 1 กรกฎาคม 8 กนั ยายน อาเภอกมุ ภวาปี
ศิลปาคม 2540 2550

รายชื่อผวู้ า่ ราชการ

15

รายนามผ้ดู ารงตาแหน่งผ้วู ่าราชการจงั หวดั อดุ รธานี

รายนาม วาระการดารงตาแหน่ง

1. พระวจิ ติ รคณุ สำร (อยุ้ นำครทรรพ) พ.ศ. 2450–2457

2. พระยำอดุ รธำนีศรโี ขมสำครเขตต์ (รอด สำรมิ ำน) พ.ศ. 2457–2461

3. หมอ่ มเจำ้ โสตถผิ ล ชมภนู ุช พ.ศ. 2461–2462

4. พระยำอุดรธำนศี รโี ขมสำครเขตต์ (ช่วง สวุ รรทรรภ) พ.ศ. 2462–2468

5. พระยำอดุ รธำนศี รโี ขมสำครเขตต์ (จติ ร จติ ตยะโศธร) พ.ศ. 2469–2478

6. พระชำตติ ระกำร (ม.ร.ว.จติ ร์ คเณจร) พ.ศ. 2478–2479

7. พระยำกำธรพำยพั ทศิ (ดษิ อนิ ทรโสฬส ณ รำชสมี ำ) พ.ศ. 2479–2482

8. หลวงววิ ธิ สรุ กำร (ถวลิ เจยี รมำณพ) พ.ศ. 2482–2488

9. ขนุ จรรยำวเิ ศษ (เทย่ี ง บุนยมำนติ ย)์ พ.ศ. 2488–2489

10. นำยถวลิ สุนทรศำรทลู พ.ศ. 2489–2490

11. นำยปกรณ์ องั ศสุ งิ ห์ พ.ศ. 2490

12. ขนุ ศภุ กจิ วเิ ลขกำร (กระจำ่ ง ศภุ กจิ วเิ ลขกำร) พ.ศ. 2490–2495

13. นำยปลงั่ ทศั นประดษิ ฐ์ พ.ศ. 2495

14. ขนุ บรบิ ำลบรรพตเขตต์ (สงั เวยี น บรบิ ำลบรรพตเขตต)์ พ.ศ. 2495–2500

15. ขนุ บรริ กั ษบ์ ทวลญั ช์ (ชมุ่ ขนุ บรริ กั ษบ์ ทวลญั ช)์ พ.ศ. 2500

16. นำยจนิ ต์ รกั กำรดี พ.ศ. 2500–2505

17. หลวงปรวิ รรตวรวจิ ติ ร (จนั ทร์ เจรญิ ชยั ปรวิ รรตวร) พ.ศ. 2505–2506

18. นำยสุพฒั น์ วงษ์วฒั นะ พ.ศ. 2506–2508

19. พล.ต.ต.สำมำรถ วำยวำนนท์ 16
20. นำยวญิ ญู องั คนำรกั ษ์
21. นำยเจรญิ ปำนทอง พ.ศ. 2508–2509
22. นำยเอนก สทิ ธปิ ระศำสน์ พ.ศ. 2509–2511
23. นำยวเิ ชยี ร เวชสวรรค์ พ.ศ. 2511–2516
24. นำยพศิ ำล มลู ศำสตรสำทร พ.ศ. 2516–2518
25. นำยสมภำพ ศรวี รขำน พ.ศ. 2518–2520
26. นำยสำยสทิ ธิ พรแกว้ พ.ศ. 2520–2523
27. นำยจรวย ยง่ิ สวสั ดิ ์ พ.ศ. 2523–2527
28. นำยธวชั โพธสิ ุนทร พ.ศ. 2527–2529
29. นำยสพุ ร สภุ สร พ.ศ. 2529–2533
30. นำยดำรง รตั นพำนิช พ.ศ. 2533–2535
31. นำยวชิ ยั ทศั นเศรษฐ พ.ศ. 2535–2537
32. นำยเกยี รตพิ นั ธ์ น้อยมณี พ.ศ. 2537–2540
33. นำยชยั พร รตั นนำคะ พ.ศ. 2540–2542
34. นำยจำรกึ ปรญิ ญำพล พ.ศ. 2542–2544
35. นำยสุพจน์ เลำวณั ยศ์ ริ ิ พ.ศ. 2544–2547
36. นำยอำนำจ ผกำรตั น์ พ.ศ. 2547–2550
37. นำยคมสนั เอกชยั พ.ศ. 2550–2551
38. นำยแก่นเพชร ช่วงรงั ษี พ.ศ. 2551–2553
พ.ศ. 2553–2554
พ.ศ. 2554–2555

17

39. นำยเสนีย์ จติ ตเกษม พ.ศ. 2555–2557
40. นำยนพวชั ร สงิ หศ์ กั ดำ พ.ศ. 2557–2558
41. นำยชยำวุธ จนั ทร พ.ศ. 2558–2560
42. นำยวฒั นำ พุฒชิ ำติ พ.ศ. 2560–2562
43. นำยนริ ตั น์ พงษส์ ทิ ธถิ ำวร พ.ศ. 2562–2563
44. นำยสยำม ศริ มิ งคล พ.ศ. 2563–ปัจจบุ นั

ภมู ิศาสตร์

จงั หวดั อุดรธำนี ตงั้ อยตู่ อนบนของประเทศ หรอื ทเ่ี รยี กว่ำ อสี ำนเหนอื อยใู่ นภำค
ตะวนั ออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ระหว่ำงเสน้ รุง้ ท่ี 17 องศำ 13 ลปิ ดำ เหนือ ถงึ
18 องศำ 10 ลปิ ดำเหนอื และระหว่ำงเสน้ แวงท่ี 102 องศำ 00 ลปิ ดำ ตะวนั ออก ถงึ
103 องศำ 30 ลปิ ดำ ตะวนั ออก มอี ำณำเขตตดิ กบั จงั หวดั อ่นื ๆ ดงั น้ี

• ทิศเหนือ จรดจงั หวดั หนองคำย (อำเภอสระใคร,อำเภอท่ำบอ่ ,อำเภอโพนพสิ ยั ,
อำเภอศรเี ชยี งใหม,่ อำเภอสงั คม)

• ทิศตะวนั ออก จรดจงั หวดั สกลนคร (อำเภอบำ้ นมว่ ง,อำเภอเจรญิ ศลิ ป์ ,อำเภอ
สวำ่ งแดนดนิ ,อำเภอสอ่ งดำว,อำเภอวำรชิ ภมู )ิ

• ทิศใต้ จรดจงั หวดั ขอนแก่น (อำเภอเขำสวนกวำง,อำเภอกระนวน,อำเภอน้ำพอง)
และจงั หวดั กำฬสนิ ธุ์ (อำเภอคำมว่ ง,อำเภอสำมชยั ,อำเภอท่ำคนั โท,อำเภอหนอง
กุงศร)ี

• ทิศตะวนั ตก จรดจงั หวดั เลย (อำเภอปำกชม)และจงั หวดั หนองบวั ลำภู (อำเภอ
เมอื งหนองบวั ลำภู)

18

ภูมปิ ระเทศ

ประกอบดว้ ยภเู ขำ ทส่ี งู ทร่ี ำบ ทร่ี ำบล่มุ และพน้ื ทล่ี กู คล่นื ลอนตน้ื แบ่งออกได้ 2
บรเิ วร คอื บรเิ วณทส่ี งู ทำงทศิ ตะวนั ตกและทำงทศิ ใตส้ ภำพภูมปิ ระเทศสว่ นใหญ่เป็น
พน้ื ทภ่ี ูเขำ บำงสว่ นเป็นพน้ื ทล่ี กู คลน่ื ลอนตน้ื ถงึ ลอนลกึ มคี วำมสงู จำกระดบั น้ำทะเล
ปำนกลำงประมำณ 200 เมตร สภำพภูมปิ ระเทศลกั ษณะน้คี รอบคลุมพน้ื ทใ่ี นเขตอำเภอ
น้ำโสม อำเภอหนองววั ซอ อำเภอโนนสะอำด อำเภอศรธี ำตุ อำเภอวงั สำมหมอ และ
ดำ้ นตะวนั ตกของอำเภอกดุ จบั และอำเภอบำ้ นผอื มเี ทอื กเขำสงู สลบั เนินเตย้ี บำงสว่ น
เป็นพน้ื ทล่ี กู คล่นื ลอนตน้ื สลบั พน้ื ทน่ี ำ มที ร่ี ำบล่มุ อยบู่ รเิ วณรมิ แมน่ ้ำ เช่น ลำน้ำโมง ลำ
ปำว เป็นตน้

บรเิ วณพน้ื ทล่ี กู คลน่ื ทำงทศิ ตะวนั ออกเฉียงเหนือและทศิ ตะวนั ออก สภำพภมู ิ
ประเทศ สว่ นใหญเ่ ป็นพน้ื ทล่ี กู คล่นื ลอนตน้ื มที ด่ี อนสลบั ทน่ี ำ บำงสว่ นเป็นทเ่ี นินเขำ
เตย้ี ๆ มคี วำมสงู จำก ระดบั น้ำทะเลปำนกลำงเฉลย่ี ประมำณ 187 เมตร สภำพภูมิ
ประเทศลกั ษณะน้คี รอบคลุมพน้ื ทบ่ี รเิ วณอำเภอบำ้ นผอื อำเภอกุดจบั อำเภอเมอื ง
อำเภอกุมภวำปี อำเภอหนองแสง อำเภอไชยวำน อำเภอเพญ็ อำเภอทงุ่ ฝน อำเภอ
สรำ้ งคอมและอำเภอบำ้ นดุง มที ร่ี ำบลมุ่ เป็นบรเิ วณกวำ้ งในเขต ่่อำเภอเมอื งอดุ รธำนี

19

และอำเภอกุมภวำปีซง่ึ เป็นตน้ กำเนิดของลำน้ำปำว พน้ื ทล่ี กู คล่นื ดงั กลำ่ วจะมพี น้ื ทส่ี งู
ซง่ึ เป็นป่ำสงวนแหง่ ชำตเิ ดมิ ทำงทศิ ตะวนั ออกเฉยี งเหนอื ในเขตอำเภอบำ้ นดุง
นอกจำกน้ยี งั มพี น้ื ทร่ี ำบล่มุ บรเิ วณแมน่ ้ำต่ำงๆเชน่ หว้ ยน้ำสวย หว้ ยหลวง ลำน้ำเพญ็
หว้ ยดำน หว้ ยไฟจำนใหญ่ และแมน่ ้ำสงครำมเป็นตน้

โดยทวั่ ไปเป็นทร่ี ำบสงู สงู กว่ำระดบั น้ำทะเล โดยเฉลย่ี ประมำณ 187 เมตร
พน้ื ทเ่ี อยี งลำดลงสแู่ มน่ ้ำโขงทำงจงั หวดั หนองคำย ประกอบดว้ ยทุ่งนำ ป่ำไมแ้ ละภเู ขำ
พน้ื ทส่ี ว่ นใหญเ่ ป็นดนิ ปนทรำยและดนิ ลกู รงั ชนั้ ล่ำงเป็นดนิ ดำน ไมเ่ กบ็ น้ำหรอื อมุ้ น้ำใน
ฤดแู ลง้ พน้ื บำงแหง่ เป็นดนิ เคม็ ซง่ึ ประกอบกำรกสกิ รรมไมค่ อ่ ยไดผ้ ลดี พน้ื ทบ่ี ำงสว่ น
เป็นลกู คล่นื ลอนลำด มพี น้ื ทร่ี ำบแทรกอยกู่ ระจดั กระจำยสภำพพน้ื ทท่ี ำงตะวนั ตกมี
ภูเขำและป่ำตดิ ต่อกนั เป็น แนวยำว มเี ทอื กเขำสำคญั คอื เทอื กเขำภูพำนทอดเป็นแนว
ยำวตงั้ แต่เขตเหนอื สุดของจงั หวดั

ภูมิอากาศ

20

จงั หวดั อุดรธำนอี ยใู่ ตอ้ ทิ ธพิ ลของลมมรสุมตะวนั ตกเฉยี งใตแ้ ละลมมรสุม
ตะวนั ออกเฉยี งเหนอื ลกั ษณะภูมอิ ำกำศโดยทวั่ ไปจะมอี ำกำศรอ้ นจดั ในฤดรู อ้ นและ
หนำวจดั ในฤดหู นำว ชว่ ง 5 ปียอ้ นหลงั (ปี 2554 – 2558) อณุ หภูมสิ งู สดุ วดั ได้ 42.0
องศำเซลเซยี ส (เมษำยน2556) อณุ หภมู ติ ่ำสุดทว่ี ดั ได้ 9.8 องศำเซลเซยี ส (มกรำคม
2558) ปี พ.ศ. 2558 อณุ หภมู เิ ฉลย่ี ทงั้ ปี 28.10 องศำเซลเซยี ส โดยมอี ุณหภมู ิ สงู สุดใน
เดอื นเมษำยน วดั ได้ 41.90 องศำเซลเซยี สและต่ำสดุ ในเดอื นมกรำคมวดั ได้ 9.80 องศำ
เซลเซยี ส ควำมกดอำกำศเฉลย่ี ทงั้ ปีวดั ได้ 1,009.97 มลิ เิ มตรปรอท รอ้ ยละของ
ควำมชน้ื สมั พทั ธเ์ ฉลย่ี สงู สุดเทำ่ กบั 95.58 เฉลย่ี ต่ำสดุ เท่ำกบั 34.08 และรอ้ ยละของ
ควำมชน้ื สมั พทั ธเ์ ฉลย่ี ทงั้ ปีเท่ำกบั 70.51

เฉลย่ี สงู สุดเท่ำกบั 95.58 เฉลย่ี ต่ำสุดเทำ่ กบั 34.08 และรอ้ ยล

[ซ่อน]ขอ้ มูลภมู

เดือน ม.ค. ก.พ. มี.ค.
อณุ หภูมิสูงสุดทีเ่ คยบันทกึ °C (°F)
36.4 38.3 41.0
อณุ หภูมสิ ูงสุดเฉลีย่ °C (°F) (97.5) (100.9) (105.8)
อุณหภูมิเฉล่ยี แต่ละวนั °C (°F)
อณุ หภูมิตา่ สุดเฉลยี่ °C (°F) 29.2 31.6 34.2
อุณหภูมติ ่าสุดท่ีเคยบันทึก °C (°F) (84.6) (88.9) (93.6)

หยาดน้าฟ้า มม (น้ิว) 22.2 24.7 27.6
วนั ท่ีมหี ยาดน้าฟ้าโดยเฉลีย่ (≥ 1.0 mm) (72) (76.5) (81.7)

15.8 18.6 21.7
(60.4) (65.5) (71.1)

4.5 9.4 10.0
(40.1) (48.9) (50)

6 19 36
(0.24) (0.75) (1.42)

1 2 3

แหลง่ ทมี่

21

ละของควำมชน้ื สมั พทั ธเฉลย่ี ทงั้ ปีเทำ่ กบั 70.51

มิอากาศของจงั หวดั อดุ รธานี

เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ท้งั ปี

41.8 40.9 39.6 37.2 36.2 35.5 35.8 34.9 34.8 41.8
(107.2) (105.6) (103.3) (99) (97.2) (95.9) (96.4) (94.8) (94.6) (107.2)

35.4 33.7 32.5 32.2 31.5 31.3 31.1 30.1 28.7 31.79
(95.7) (92.7) (90.5) (90) (88.7) (88.3) (88) (86.2) (83.7) (89.23)

29.3 28.5 28.2 27.9 27.5 27.2 26.7 24.6 22.1 26.38
(84.7) (83.3) (82.8) (82.2) (81.5) (81) (80.1) (76.3) (71.8) (79.48)

24.1 24.7 25.0 24.7 24.5 24.1 22.9 19.8 16.2 21.84
(75.4) (76.5) (77) (76.5) (76.1) (75.4) (73.2) (67.6) (61.2) (71.32)

16.0 18.8 21.5 20.4 21.0 20.5 16.4 8.4 6.2 4.5
(60.8) (65.8) (70.7) (68.7) (69.8) (68.9) (61.5) (47.1) (43.2) (40.1)

83 220 231 222 276 254 84 9 3 1,443
(3.27) (8.66) (9.09) (8.74) (10.87) (10) (3.31) (0.35) (0.12) (56.81)

6 14 15 15 17 15 7 1 0 96

มา: NOAA (1961-1990)[4]

22

การเมอื งการปกครอง

หน่วยการปกครองแบ่งออกเป็น หน่วยกำรปกครองแบง่ ออกเป็น 20 อำเภอ
156 ตำบล 1,880 หมบู่ ำ้ น 101 ชุมชน 1 องคก์ ำรบรหิ ำรสว่ นจงั หวดั 1 เทศบำลนคร 3
เทศบำลเมอื ง 67 เทศบำลตำบล 109 องคก์ ำรบรหิ ำรสว่ นตำบล มจี ำนวนประชำกรรวม
1,557,298 คน จำนวนครวั เรอื น 414,868 ครวั เรอื น[ตอ้ งการอา้ งองิ ]

แผนทจ่ี งั หวดั อดุ รธำนี

กำรปกครองแบง่ ออกเป็น 20 อำเภอ 155 ตำบล 1,862 หมบู่ ำ้ น อำเภอหมำยเลข
12-16 ตำมรหสั เขตกำรปกครองคอื อำเภอในจงั หวดั หนองบวั ลำภูในปัจจุบนั

เล ชื่ออาเภอ ชื่อโรมนั จานวน ประชากร พน้ื ที่ ความ
ข ตาบล (พ.ศ. (ตร. หนาแน่น
2562) กม.) (คน/ตร.กม.)

1 เมอื งอดุ รธำนี Amphoe Mueang Udon Thani 21 414,060 1094.7 378.24

2 กุดจบั Amphoe Kut Chap 7 65,831 785 83.86

3 หนองววั ซอ Amphoe Nong Wua So 8 63,520 702.96 90.36

4 กุมภวำปี Amphoe Kumphawapi 13 123,795 672.6 184.05

5 โนนสะอำด Amphoe Non Sa-at 6 50,157 424.91 118.04

6 หนองหำน Amphoe Nong Han 12 117,618 708.12 116.09

23

เล ชื่ออาเภอ ชื่อโรมนั จานวน ประชากร พนื้ ที่ ความ
ข ตาบล (พ.ศ. (ตร. หนาแน่น
2562) กม.) (คน/ตร.กม.)

7 ทงุ่ ฝน Amphoe Thung Fon 4 32,220 227.90 141.37

8 ไชยวำน Amphoe Chai Wan 4 39,562 326.16 121.29

9 ศรธี ำตุ Amphoe Si That 7 48,968 512.5 95.54

10 วงั สำมหมอ Amphoe Wung Sam Mo 6 58,995 727.3 81.11

11 บำ้ นดุง Amphoe Ban Dung 13 127,197 923.77 137.69

17 บำ้ นผอื Amphoe Ban Phe 13 110,461 991.2 111.44

18 น้ำโสม Amphoe Namsom 7 59,806 742.13 80.58

19 เพญ็ Amphoe Phen 11 116,190 908.089 127.95

20 สรำ้ งคอม Amphoe Sang Khom 6 29,276 287.18 101.94

21 หนองแสง Amphoe Nong Saeng 4 27,388 659.4 41.53

22 นำยงู Amphoe Na Yung 4 28,823 524 55

23 พบิ ลู ยร์ กั ษ์ Amphoe Phibun Rak 3 24,951 186.4 133.85

24 กแู่ กว้ Amphoe Ku Kaeo 4 22,207 181.2 122.55

25 ประจกั ษศ์ ลิ ปำ Amphoe Prachaksinlapakhom 3 25,621 144.8 176.94
คม

รวม 156 1,586,646 11,730.30 135.26
2

เรียงพื้นทอี่ าเภอ

24

อนั ดบั จงั หวดั อาเภอ อนั ดบั ภาค พืน้ ท่ี
(ตารางกิโลเมตร)
1 อำเภอเมอื งอดุ รธำนี 23
2 อำเภอบำ้ นผอื 26 1094.684
3 อำเภอบำ้ นดุง 34 991.216
4 อำเภอเพญ็ 40 923.768
5 อำเภอกุดจบั 61 908.089
6 อำเภอน้ำโสม 68
7 อำเภอวงั สำมหมอ 73 785
8 อำเภอหนองหำน 79 742.129
9 อำเภอหนองววั ซอ 80 727.265
10 อำเภอกุมภวำปี 87 708.119
11 อำเภอหนองแสง 90 702.955
12 อำเภอนำยงู 137 672.313
13 อำเภอศรธี ำตุ 144 659.4
14 อำเภอโนนสะอำด 169
15 อำเภอไชยวำน 205 524
16 อำเภอสรำ้ งคอม 203 512.2529
17 อำเภอทุง่ ฝน 262 424.913
18 อำเภอพบิ ลู ยร์ กั ษ์ 288 326.155
19 อำเภอกู่แกว้ 290 287.179
20 อำเภอประจกั ษ์ศลิ ปำคม 305 227.903
189.375
181.21
144.895

ประชากร

25

ประชำกรจงั หวดั อุดรธำนี สว่ นใหญป่ ระมำณรอ้ ยละ 95 เป็นคนไทย มเี พยี งสว่ น
น้อยทเ่ี ป็นชำวต่ำงชำตทิ ส่ี ำคญั ไดแ้ ก่ คนจนี คนญวน จงั หวดั อุดรธำนีไดจ้ ดั ตงั้ ครงั้ แรก
เมอ่ื พ.ศ. 2436 ประชำกรสว่ นใหญอ่ พยพมำจำกถน่ิ อน่ื และมำตงั้ หลกั แหลง่ ประชำชน
ทเ่ี ป็นชำวพน้ื เมอื งจงึ แทบไมม่ ี มแี ตพ่ วกชำวไทยยอ้ ทต่ี งั้ หลกั แหล่งอำศยั อยทู่ อ่ี ำเภอวงั
สำมหมอ และอำเภอศรธี ำตุ ซง่ึ มจี ำนวนไมม่ ำก

สถิติประชากร
หมำยถงึ จำนวนประชำกรไดเ้ พิ่มข้ึนเมอ่ื เทยี บกบั ปีกอ่ น
หมำยถงึ จำนวนประชำกรไดล้ ดลงเมอ่ื เทยี บกบั ปีกอ่ น

อนั ดบั อาเภอ พ.ศ. พ.ศ. พ.ศ. พ.ศ. พ.ศ. พ.ศ. พ.ศ.
(ปี 2562[6] 2561[7] 2560[8] 2559[9] 2558[10] 2557[11] 2556[12]

ล่าสุด)

1 เมอื ง 414,060 413,460 411,297 409,747 408,449 406,750 404,982
อุดรธำนี

2 บำ้ นดุง 127,197 127,206 127,004 126,315 125,893 125,471 124,812

3 กุมภวำปี 123,795 124,166 124,241 124,599 124,985 125,090 124,907

4 หนองหำน 117,618 117,746 117,617 117,286 117,030 116,609 116,151

5 เพญ็ 116,190 116,167 115,796 115,541 115,170 114,640 114,008

6 บำ้ นผอื 110,461 110,450 110,382 110,070 110,102 110,037 109,798

7 กุดจบั 65,831 65,906 65,823 65,637 65,533 65,346 64,948

8 หนองววั ซอ 63,520 63,609 63,550 63,368 63,211 63,099 62,969

9 น้ำโสม 59,806 59,682 59,642 59,379 59,176 59,009 58,759

10 วงั สำมหมอ 58,995 59,108 59,059 58,892 58,619 58,365 57,975

11 โนนสะอำด 50,157 50,206 50,216 50,102 49,952 49,773 49,564

12 ศรธี ำตุ 48,968 49,045 49,018 48,976 48,849 48,771 48,695

26

อนั ดบั อาเภอ พ.ศ. พ.ศ. พ.ศ. พ.ศ. พ.ศ. พ.ศ. พ.ศ.
(ปี 2562[6] 2561[7] 2560[8] 2559[9] 2558[10] 2557[11] 2556[12]

ลา่ สุด)

13 ไชยวำน 39,562 39,570 39,500 39,415 39,302 39,188 39,073

14 ทงุ่ ฝน 32,220 32,164 32,080 32,133 32,090 31,976 31,878

15 สรำ้ งคอม 29,276 29,230 29,142 29,069 28,947 28,819 28,799

16 นำยงู 28,823 28,692 28,620 28,504 28,465 28,286 28,083

17 หนองแสง 27,388 27,482 27,443 27,337 27,224 27,160 27,014

18 ประจกั ษ์ 25,621 25,590 25,510 25,423 25,332 25,209 25,178
ศลิ ปำคม

19 พบิ ูลยร์ กั ษ์ 24,951 24,971 24,969 24,873 24,799 24,724 24,479

20 กแู่ กว้ 22,207 22,216 22,183 22,117 22,024 21,978 21,892

— รวม 1,586,646 1,586,666 1,583,092 1,578,783 1,575,152 1,570,300 1,563,964

การศกึ ษา

โรงเรยี น
ดบู ทความหลกั ท:ี่ รายชอื่ โรงเรยี นในจงั หวดั อดุ รธานี

สถานศึกษาระดบั อดุ มศึกษา

27

• มหำวทิ ยำลยั รำชภฏั อดุ รธำนี
• มหำวทิ ยำลยั รำมคำแหง สำขำวทิ ยบรกิ ำรเฉลมิ พระเกยี รติ จงั หวดั อดุ รธำนี
• มหำวทิ ยำลยั รำชภฏั สวนสนุ นั ทำ ศนู ยก์ ำรศกึ ษำจงั หวดั อดุ รธำนี
• มหำวทิ ยำลยั กำรกฬี ำแหง่ ชำติ วทิ ยำเขตอดุ รธำนี
• วทิ ยำลยั พยำบำลบรมรำชชนนี อดุ รธำนี

สถานศึกษาระดบั อาชีวศึกษา
สถำนศกึ ษำในระดบั อำชวี ศกึ ษำทงั้ รฐั และเอกชน ปัจจบุ นั อยใู่ นกำกบั ดแู ลของ

สำนกั งำนคณะกรรรมกำรกำรอำชวี ศกึ ษำทงั้ หมด สถำนศกึ ษำระดบั อำชวี ศกึ ษำใน
จงั หวดั อุดรธำนี มดี งั น้ี

ประเภทรฐั บาล
• วทิ ยำลยั บรหิ ำรธรุ กจิ และกำรทอ่ งเทย่ี วอุดรธำนี
• วทิ ยำลยั สำรพดั ช่ำงอดุ รธำนี
• วทิ ยำลยั กำรอำชพี หนองหำน
• วทิ ยำลยั กำรอำชพี บำ้ นผอื
• วทิ ยำลยั กำรอำชพี กมุ ภวำปี
• วทิ ยำลยั กำรอำชพี ปลกู รำกแกว้ แผน่ ดนิ นวมนิ ทรำชทู ศิ อุดรธำนี อำเภอบำ้ นดงุ

ประเภทเอกชน
วทิ ยำลยั เทคโนโลยสี นั ตพล
วทิ ยำลยั โปลเี ทคนคิ อดุ รธำนี
วทิ ยำลยั เทคนิคพำณิชยบ์ ำ้ นจนั่

28

วทิ ยำลยั เทคโนอสี ำนเหนือ
วทิ ยำลยั เทคโนอสี ำนเหนือ2
วทิ ยำลยั เทคโนโลยพี ณชิ ยกำรหนองหำน
วทิ ยำลยั เทคโนโลยพี ชิ ญบณั ฑติ 2
วทิ ยำลยั เทคนคิ พชิ ญบณั ฑติ
วทิ ยำลยั เทคโนโลยภี มู บิ ณั ฑติ
วทิ ยำลยั เทคโนโลยรี งั สโิ ยภำส
โรงเรยี นช่ำงกลอดุ รธำนี
วทิ ยำลยั เทคโนโลยพี ณิชยกำรบำ้ นดุง
วทิ ยำลยั อำชวี ศกึ ษำหนองหำน

ความสมั พนั ธร์ ะหว่างประเทศ

จงั หวดั อดุ รธำนมี คี วำมสมั พนั ธใ์ นฐำนะบำ้ นพเ่ี มอื งน้องกบั เมอื งดงั ตอ่ ไปน้ี
1. เมอื งลวั่ หยำง มณฑลเหอหนำน ประเทศจนี (จงั หวดั อดุ รธำนี-ดอกบวั แดง

กบั ดอกโบตนั ๋ -เมอื งลวั่ หยำง)
2. เมอื งสำมเหลย่ี มมรดกโลก (แหล่งมรดกโลกบำ้ นเชยี ง รว่ มกบั เมอื งเกำ่ หลวง

พระบำง ประเทศลำว และอ่ำวหะลอ็ ง ประเทศเวยี ดนำม)
3. เมอื งรโี น มลรฐั เนวำดำ ประเทศสหรฐั อเมรกิ ำ

การขนส่ง

ท่าอากาศยานนานาชาติอดุ รธานี
เสน้ ทำงคมนำคมและกำรเดนิ ทำงทส่ี ำคญั ของอดุ รธำนี คอื

• ทางรถยนต์ ไดแ้ ก่ ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2 (ถนนมติ รภำพ) และทำงหลวง
แผน่ ดนิ หมำยเลข 22 จำกกรงุ เทพมหำนครไปตำมทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข
1 (ถนนพหลโยธนิ ) ถงึ สระบรุ บี รเิ วณกโิ ลเมตรท่ี 107 แยกเขำ้ ทำงหลวงแผน่ ดนิ

29

หมำยเลข 2 ผำ่ นนครรำชสมี ำ ขอนแกน่ ถงึ อุดรธำนี รวมระยะทำงประมำณ 564
กโิ ลเมตร
• ทางรถโดยสารประจาทาง ไดแ้ ก่ บรกิ ำรรถโดยสำรทงั้ ธรรมดำและรถปรบั
อำกำศวงิ่ ระหวำ่ งกรุงเทพฯ-อดุ รธำนที ุกวนั รถออกจำกสถำนขี นสง่ สำย
ตะวนั ออกเฉียงเหนือ (จตุจกั ร) ถนนกำแพงเพชร 2 นอกจำกน้ี ยงั มรี ถโดยสำร
ประจำทำงไปจงั หวดั ตำ่ ง ๆ คอื หนองคำย บงึ
กำฬ หนองบวั ลำภู เลย สกลนคร นครพนม มุกดำหำร และจงั หวดั อน่ื ๆ เป็นตน้
• รถยนตโ์ ดยสารระหว่างประเทศ
1. เสน้ ทำงเดนิ รถอดุ รธำนี-นครหลวงเวยี งจนั ทน์(สปป.ลำว)
2. เสน้ ทำงเดนิ รถอุดรธำนี-หนองคำย-วงั เวยี ง(สปป.ลำว)
• ทางรถไฟ ไดแ้ ก่ สถำนรี ถไฟอดุ รธำนี ไดแ้ ก่ ขบวนรถกรงุ เทพ-หนองคำย มี
ขบวนรถตอนเชำ้ - เยน็ , ขบวนรถทอ้ งถนิ่ นครรำชสมี ำ-หนองคำย
• ทางอากาศ ไดแ้ ก่ ทำ่ อำกำศยำนนำนำชำตอิ ุดรธำนี ซง่ึ เป็นสนำมบนิ หลกั ของ
ภูมภิ ำคน้แี ละสำมำรถเชอ่ื มไปยงั สปป. ลำวได้
ทำงหลวงแผน่ ดนิ

• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2

• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 22

• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 210

• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 216

• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2020

• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2021

• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2022

• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2023

30

• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2025
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2092
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2096
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2097
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2098
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2230
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2231
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2239
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2255
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2263
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2265
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2266
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2270
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2312
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2313
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2314
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2315
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2316
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2318

31

• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2324
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2329
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2348
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2350
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2376
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2393
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2410
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2411
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2414
• ทำงหลวงแผน่ ดนิ หมำยเลข 2423

พระเกจิอาจารย์

• หลวงตำมหำบวั
• หลวงป่ขู ำว อนำลโย
• พระอดุ มญำณโมลี (จนั ทรศ์ รี จนฺททโี ป)
• พระอำจำรยส์ ดุ ใจ ทนฺตมโน

32

หลวงตามหาบวั หลวงป่ ขู าว อนาลโย พระอดุ มญาณโมลี

ชาวอดุ รธานีท่ีมชี ่ือเสียง

นักแสดง

สุดำรตั น์ บุตรพรม (ต๊กุ ก้ี ชงิ รอ้ ย)
อำณตั พล ศริ ชิ ุมแสง
ศกั ดสิ์ ทิ ธิ ์แทง่ ทอง
สญั ญำ คุณำกร
เดยี รน์ ่ำ ฟลโี ป

33

ยศวรรธน์ ทะวำปี
กติ ติ เชย่ี ววงศก์ ุล
โกสนิ ทร์ รำชกรม
โชกุน สนั ธนะพำนชิ
อษิ ยำ ฮอสุวรรณ

• สุพรรณิกำร์ จำเรญิ ชยั (มสิ แกรนดอ์ ดุ รธำนี 2020) มชี ่อื เสยี งจำกละคร กลนิ่ กำสะ
ลอง ทำงชอ่ ง 3 เมอ่ื ปี 2562 ในบทบำท สแตนอนิ ซอ้ งปีบ (2467), ผกี ำสะลอง
(2550)

สดุ ำรตั น์ บตุ รพรม สพุ รรณกิ ำร์ จำเรญิ ชยั ศกั ดสิ์ ทิ ธิ์แทง่ ทอง

นักร้อง
• ระดบั ดำว ศรรี ะวงศ์ (มำตงั The Star 11)
• ไมค์ ภริ มยพ์ ร
• ฝน ธนสนุ ทร
• ศริ พิ ร อำไพพงษ์
• นกน้อย อไุ รพร
• พชิ ญำภำ สปุ ัญญำ (นนี ่ี CGM48)
• มงคล ฉตั รทอง (หมอลำ)

34

• หงษ์ทอง ดำวอุดร
• อำณตั พล ศริ ชิ มุ แสง
• วงเสยี งอสิ ำน
• วงหมอลำนำมวหิ ค
• วงพณิ แคนแดนอสิ ำน
• จริ ศกั ดิ ์ปำนพมุ่

ไมค์ ภิรมยพ์ ร ฝน ธนสนุ ทร ศิริพร อาไพพงษ์

นักการเมือง
• วเิ ชยี ร ขำวขำ
• เทยี บจุฑำ ขำวขำ
• ขจติ ร ชยั นิคม
• สมคดิ ศรสี งั คม
• ศรำวธุ เพชรพนมพร
• สุรทนิ พมิ ำนเมฆนิ ทร์
• อนนั ต์ ศรพี นั ธุ์
• อำภรณ์ สำรำคำ

35

• ทองดี มนิสสำร
• จฑุ ำพตั ธน์ เมนะสวสั ดิ ์
• เกยี รตอิ ์ ดุ ม เมนะสวสั ดิ ์
• จกั รพรรดิ ไชยสำสน์
• เกรยี งศกั ดิ ์ฝ้ำยสงี ำม
• จอมพลประภำส จำรุเสถยี ร
• บุญคมุ้ จนั ทรศรสี ุรยิ วงศ์
• สุรชำติ ชำนำญศลิ ป์

วิเชียร ขาวขา ขจิตร ชยั นิคม
อ้างอิง

https://th.wikipedia.org/wiki

36

คานา

รำยงำนเลม่ น้มี เี น้อื หำเกย่ี วกบั ประวตั คิ วำมเป็นมำของ จงั หวดั อุดรธำนแี ละ
สถำนทต่ี ำ่ งๆในจงั หวดั อุดรธำนี ในบำงสว่ น ผจู้ ดั ทำหวงั วำ่ รำยงำนน้มี ปี ระโยชน์ตอ่
ท่ำนผอู้ ำ่ นไมม่ ำกกน็ ้อยหำกผดิ พลำดประกำรใด ผจู้ ดั ทำขอ อภยั ไว้ ณ ทน่ี ้ี

จดั ทำโดย
นำงสำวนรมน มหรรณพ

37

สารบญั หน้ำ

ประวตั เิ มอื งอุดรธำนี 1-5
ประวตั ศิ ำสตร์
ยคุ ประวตั ศิ ำสตร์ 6-7
สมยั กรุงศรอี ยธุ ยำ
สมยั ตน้ กรุงรตั นโกสนิ ทร์ 7-8
กำรตงั้ อำเภอ
รำยช่อื ผวู้ ่ำรำชกำร 8
ภมู ศิ ำสตร์
ภูมปิ ระเทศ 8-12
ภูมอิ ำกำศ 13-14
15-17
17-18
18-19
20-21

กำรเมอื งกำรปกครอง 38
เรยี งพน้ื ทอ่ี ำเภอ
ประชำกร 22-23
กำรศกึ ษำ 24
ควำมสมั พนั ธร์ ะหวำ่ งประเทศ 25-26
กำรขนสง่ 27-28
พระเกจอิ ำจำรย์
ชำวอุดรธำนีทม่ี ชี อ่ื เสยี ง 28
นกั รอ้ ง 29-31
นกั กำรเมอื ง 32
33
34
35

รายงาน
เรอ่ื ง จงั หวดั อดุ รธานี

จดั ทาโดย
นางสาวนรมน มหรรณพ เลขท่ี 32

มธั ยมศึกษาปี ที่ 4/7

เสนอ

39

คณุ ครสู วุ ารีย์ ยี่ภู่

รายงานี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชา คอมพิวเตอร์
โรงเรียนกรรณสตู ศึกษาลยั จงั หวดั สพุ รรณบรุ ี

ภาคเรียนท่ี 1 ปี การศึกษา 2563