Unit 7

หนว่ ยท่ี 7
โรคและพยาธทิ ส่ี าคญั ในไก่เนอื้

ครูคธั รียา มะลิวลั ย์

แผนกวิชาสตั วศาสตร์ วทิ ยาลยั เกษตรและเทตโนโลยฉี ะเชงิ เทรา

หน่วยท่ี 7

โรคและพยาธิท่สี าคญั ในไก่เน้อื

หวั ข้อเรอ่ื ง
1. สาเหตุท่ีสาคญั ของโรคในไกเ่ นือ้
2. โรคและพยาธิท่สี าคัญในไก่เนอ้ื
3. การทาวคั ซนี ในไกเ่ นื้อ

จุดประสงค์การเรียนรู้
1. บอกสาเหตทุ สี่ าคัญของโรคในไก่เนื้อได้
2. อธบิ ายถึงโรคและพยาธทิ ่สี าคัญในไกเ่ น้ือได้
3. อธิบายการทาวคั ซนี ปอ้ งกันโรคในไกเ่ น้ือได้

เนือ้ หาการสอน
โรค (Disease) หมายถึง สภาวะที่ทาให้สภาพร่างกายของสัตว์ปีกเจ็บป่วย หรือผิดไปจากปกติ

ไก่ป่วยมักไม่กินอาหาร การเจรญิ เติบโตและการให้ผลผลิตลดลง ถ้าป่วยมากอาจถึงขั้นตายได้ ลักษณะการ
เกิดโรคอาจเป็นแบบรวดเร็วและรุนแรงมาก (Peracute) แบบเฉียบพลัน (Acute) หรือ แบบเรื้อรัง
(Chronic) ทั้งน้ีขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค เชื้อโรคที่เข้าไปในตัวไก่อาจทาให้ไก่แสดงอาการเป็นโรคให้
เห็น (Clinical symptom) หรือไก่อาจไม่แสดงอาการให้เห็นชัดเจน (Subclinical symptom) ท้ัง ๆ ที่
ไดร้ ับเชอื้ โรคแล้วก็จะกลายเปน็ ตัวพาหะนาเช้ือโรค (Disease carrier)

1. สาเหตขุ องการเกิดโรคในสตั ว์
การเกิดโรคในสัตว์เกิดจากหลายสาเหตุ ท้ังสาเหตุทางตรงและสาเหตุทางอ้อม ซึ่งอาจจะเกิดจาก

ตัวสัตว์เอง โรงเรือนและอุปกรณ์ อาหาร น้า หรือจากตัวผู้เล้ียงเอง ซึ่งจะเป็นสาเหตุใดก็ตามล้วนส่งผลต่อ
สุขภาพของสตั ว์ท้ังสน้ิ สาเหตขุ องการเกิดโรคในสัตว์แบง่ ไดด้ งั น้ี

1.1 สาเหตุทางอ้อม เป็นสาเหตุที่ไม่ได้เกิดจากเชื้อโรคแต่เกิดจากสภาพแวดล้อม รอบ ๆ ตัวสัตว์
ซึง่ ชักนาใหส้ ัตวเ์ กิดโรคได้ สาเหตุทางอ้อม ได้แก่

1) ความเครยี ด เชน่ สภาพโรงเรือนไมเ่ หมาะสม มแี มลงรบกวน อากาศรอ้ นจดั
หนาวจัด ล้วนเปน็ สาเหตุทีท่ าใหเ้ กดิ ความเครียดซ่ึงกอ่ ให้เกดิ โรคในสตั วไ์ ด้

2) การขาดสารอาหาร เชน่ ขาดธาตุแคลเซียมทาให้เกดิ โรคกระดูกออ่ น ขาด
โปรตนี ทาใหแ้ คระแกร็น เปน็ ต้น

3) เกิดจากความผิดปกติของระบบฮอร์โมนในร่างกายสัตว์
4) เกิดจากความบกพร่องทางพนั ธุกรรม
5) สารพษิ ในอาหารสตั ว์ เช่น กรดไฮโดรไซยานกิ (hydrocyanic acid) ใน

มันสาปะหลัง
1.2 สาเหตุทางตรง ได้แก่ การเกิดโรคที่เกิดจากเชื้อจุลินทรีย์ต่าง ๆ เช่น แบคทีเรีย ไวรัส

เชื้อรา โปรโตซวั พยาธภิ ายนอก และพยาธภิ ายใน ซึ่งจาแนกโรคท่ีสาคัญของสัตว์ปีกได้ ดงั นี้
จากสาเหตุการเกิดโรคข้างต้นเราจึงสามารถแบ่งโรคออกได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ ๆ คือ โรคติดต่อ

(Infectious diseases) ซ่ึงได้แก่ โรคเมื่อเกิดข้ึนกบั สัตว์ตัวใดตัวหน่ึงแล้วสามารถแพร่กระจายไปยังสัตว์ตัว
อ่ืน ๆ ในฝูงได้ โรคติดต่อนี้จะเป็นโรคที่เกิดจากพวกเชื้อโรคและพยาธิต่าง ๆ ส่วนโรคอีกกลุ่มหน่ึงคือ
โรคไม่ติดต่อ (Non-infectious diseases) หมายถึง โรคที่เมื่อเกิดข้ึนกับสัตว์ตัวใดตัวหน่ึงแล้วไม่สามารถ
แพร่กระจายหรือติดต่อไปยังสัตว์ตัวอื่นได้ถึงแม้ว่าจะอยู่ใกล้ชิดกันก็ตาม โรคไม่ติดต่อน้ีส่วนใหญ่มีสาเหตุ
มาจากการขาดอาหาร การได้รับสารพิษ การได้รับความบาดเจ็บจากอุบัติเหตุ ความผิดปกติของร่างกาย
บางครง้ั อาจมีสาเหตุมาจากพวกเชื้อโรคตา่ ง ๆ ด้วย เชน่ โรคบาดทะยัก ก็จดั อยู่ในโรคกลุ่มน้ี

2. การติดตอ่ ของโรค
เช้อื โรคจะแพรก่ ระจายออกจากรา่ งกายสตั ว์ปว่ ยได้โดย
1) ทางมลู และปสั สาวะ
2) ทางปากโดยออกมากบั นา้ ลาย
3) ทางจมกู โดยออกมากบั นา้ มกู
4) ทางอวัยวะสืบพนั ธ์ุโดยการผสมพันธ์ุ
5) ทางเลอื ดโดยแมลงดูดเลอื ดต่าง ๆ เช่น ยุง เหลือบ เหา ไร หมัด ฯลฯ
6. ทางน้าตาหรอื ส่วนอ่นื ๆ
หลงั จากเชื้อโรคออกจากรา่ งกายสัตว์ปว่ ยแล้ว จะแพรไ่ ปยังสตั ว์ทีย่ งั ไม่ป่วยได้หลายทางดว้ ยกัน

คอื
1) ทางนา้
2) ทางอากาศ
3) ทางดนิ
4) จากการสัมผสั โดยตรง
5) ทางภาชนะเครอ่ื งมอื ต่าง ๆ
6) ทางไขฟ่ ัก
7) โดยการเคลื่อนย้ายไกป่ ว่ ย

3. การปฏิบตั ิเม่อื ไก่เป็นโรค
เมอ่ื พบวา่ ไก่ในฝงู หรือมตี วั ใดตัวหน่ึงป่วยเป็นโรคตอ้ งปฏิบัติดังต่อไปนี้
1) จัดการเผาหรือฝังไก่ที่ตายหรือกาลังจะตายเสีย ถ้าฝังควรฝังให้ลึกพอสมควรแล้วโรย

ทบั ด้วย ปนู ขาวหรอื ราดนา้ ยาฆา่ เช้ือโรค
2) รีบแยกไก่ป่วยออกไปให้ห่างจากไก่ท่ียังไม่ป่วย ถ้าทาได้ควรแยกเลี้ยงในโรงเรือน

ตา่ งหาก ให้ไกลจากพวกไก่ที่ยังไมป่ ว่ ย
3) ย้ายไก่ท่ียังไม่เป็นโรคที่อยู่ใกล้เคียงไปอยู่ที่อ่ืนชั่วคราว เพื่อทาความสะอาดและฆ่าเช้ือ

โรคในโรงเรอื นและอุปกรณ์ท่ีใช้เลย้ี งไก่ทกุ ชิน้ ดว้ ยน้ายาฆา่ เช้อื ในระดบั เขม้ ขน้
4) ทาการตรวจวินิจฉัยโรคโดยเร็วท่ีสุดแล้วทาการรกั ษา ให้ยารักษาโดยการละลายน้าให้

กินหรือผสมในอาหารให้กินในเวลาเดียวกัน ควรใช้ยาปฏิชีวนะหรืออิเล็กโทรไลต์ละลายน้าให้ไก่กิน
เพ่อื ชว่ ยให้การรกั ษาได้ผลดยี ง่ิ ข้นึ

5) แยกคนเลี้ยงไก่ป่วยและไก่ที่ยังไม่ป่วยออกต่างหาก ถ้าจาเป็นต้องใช้คนๆ เดียวกัน
ควรให้เลี้ยงไก่ที่ยังไม่ป่วยก่อนแล้วจึงไปเล้ียงไก่ป่วย และควรใช้เสื้อผ้าคนละชุดโดยเฉพาะรองเท้า
ควรเปลี่ยนและต้องล้างมือทา้ งเทา้ ด้วยน้ายาฆา่ เชอื้ ทุกครั้งท่ีออกมาจากโรงเรือนทเี่ ล้ียงไกป่ ว่ ย

6) ในระหว่างท่ีไก่ในฟาร์มกาลังเป็นโรค ควรหาทางป้องกันการแพร่ของเชื้อโรคด้วยการ
ทาความสะอาด ราดยาฆ่าเชื้อโรคให้ทั่วบรเิ วณและทาความสะอาดราดน้ายาฆ่าเชือ้ โรค รางน้า รางอาหาร
เปน็ ครั้งคราวดว้ ย

7) เพื่อป้องกันโรคแพร่ระบาดทางน้า ควรใช้ยาฆา่ เชื้อโรคชนิดท่ีสามารถละลายน้าให้สตั ว์
กนิ ได้ ผสมในนา้ ใหส้ ตั ว์กินตลอดเวลา

8) ถ้าเลี้ยงไก่ในกรงหลายชั้น ควรกวาดมูลไก่ทุกวัน เพ่ือป้องกันการแพร่เชื้อโรคอีกทาง
หนึ่งหรือ ราดนา้ ยาฆ่าเชือ้ ทีม่ ูลไก่ถา้ เปน็ ไก่ขงั กรงตับ

9) หลังจากทาความสะอาด ราดด้วยน้ายาฆ่าเชื้อแล้วพักเล้าไว้ประมาณ 30 วัน จึงค่อย
นาไกเ่ ขา้ เล้าใหม่

2. โรคและพยาธิที่สาคัญในไก่เน้อื
2.1 โรคนวิ คาสเซลิ (Newcastle disease; ND)
สาเหตุ เกิดจากเช้ือพารามิกโซไวรัส (Paramyxo virus type 1) ซ่ึงแบ่งตามความรุนแรงและ

กล่มุ อาการทีแ่ สดงออกได้ 5 ชนิด ดังนี้
- ชนิดรุนแรงมากและแสดงอาการท่ีลาไส้ (Viserotropic velogenic virus) เป็นชนิดท่ี

แสดงอาการรุนแรงมาก โดยแสดงอาการมีจุดเลือดออกที่บรเิ วณลาไสใ้ หเ้ ห็น
- ชนิดรุนแรงมากและแสดงอาการทางระบบประสาท (Neurotropic velogenic virus)

เป็นชนิดท่ีแสดงอาการทางระบบทางเดินหายใจและระบบประสาทร่วมด้วย โรคนิวคาสเซิลที่เกิดจากเช้ือ
สเตรนน้ีจะมอี ัตราการตายสูงมาก

- ชนิดรุนแรงปานกลาง (Mesogenic virus) เป็นชนิดที่แสดงอาการกับระบบทางเดิน
หายใจและอาจมีอาการทางประสาทรว่ มดว้ ยแตจ่ ะมีอัตราการตายต่า

- ชนิดไม่รุนแรงและแสดงอาการกับระบบทางเดินหายใจ (Lentogenic respiratory
virus) เป็นชนิดทแ่ี สดงอาการกบั ระบบทางเดินหายใจเพียงเล็กนอ้ ยหรือไมแ่ สดงอาการให้เหน็ ชดั เจนนัก

- ชนิดไม่รุนแรงและแสดงอาการกับระบบทางเดินอาหาร (Asymptomatic enteric
virus) เป็นชนิดท่ีเกิดกับระบบทางเดินอาหารแต่ไม่แสดงอาการให้เห็นเด่นชัดนัก โดยทั่วไปโรคนิวคาสเซิล
สามารถเป็นได้กับสัตว์ปีกทุกชนิด แต่พบว่าจะไม่ค่อยแสดงอาการให้เห็นเด่นชัดนักในสัตว์ปีกจาพวก เป็ด
และหา่ น แตจ่ ะแสดงอาการเด่นชัดและรุ่นแรงมากถา้ เกิดกับสัตว์ปีกจาพวกไก่

การติดตอ่ ตดิ ตอ่ ได้โดยทาง ลม นา้ อาหาร เครือ่ งมือเคร่ืองใช้ เส้ือผ้า นก หนู และโดยการ สัมผัส
โดยตรงกับสัตวท์ ีป่ ่วย

ระยะฟักตัว เม่ือไก่ได้รับเช้ือน้ีเข้าไปจะมีระยะฟักตัวประมาณ 2 – 4 วัน ในลูกไก่ และอาจนาน
ถึง 2 สปั ดาหใ์ นไก่ใหญ่

อาการ
- ทางระบบหายใจ ไก่ปว่ ยจะแสดงอาการไอหรือจามเปน็ หวัด มีน้ามกู
- ทางระบบประสาท ไก่จะมีอาการคอบิด ชอบยืนเอาหัวซุกใต้ปีก เดินเป็นวงกลม

เดินถอยหลัง และกระตุก เปอร์เซ็นต์การตายสูงมากในช่วง 2 – 3 วันแรก เป็นอาการท่ีเกิดตามมา
หลังจากแสดงอาการทางระบบหายใจ

- ทางเดนิ อาหาร ไก่จะถา่ ยมลู เหลวสีคอ่ นข้างเขยี วหรือเหลอื ง

(1) (2)
ภาพท่ี 7.1 โรคนวิ คาสเซิลที่แสดงอาการทางประสาท (1) และแสดงอาการท่ีถงุ ลม (2)
วกิ ารโรค พบจุดเลือดทีล่ าไส้ กระเพาะบดกระเพาะแทอ้ ักเสบมีเลอื ดออก หลอดลมอักเสบแดง

(3)

ภาพท่ี 7.2 พบจุดเลอื ดที่ลาไส้ (1) กระเพาะบด (2) หลอดลมอักเสบแดง (3)

การรักษา โรคนี้ไม่มวี ธิ ีการรักษาท่ีไดผ้ ล เพราะเกิดจากเชื้อไวรัสนอกจากจะใช้ยาปฏิชวี นะผสมน้า
ให้ไก่กินทงั้ ฝงู เพอ่ื ป้องกนั โรคแทรกซอ้ นเทา่ น้นั

การป้องกัน
- แยกไก่ที่ปว่ ยออกจากฝงู ใหเ้ รว็ ท่ีสุด
- ทาวัคซนี ป้องกันโรคตามโปรแกรมทกี่ าหนด

2.2 โรคหลอดลมอกั เสบติดต่อ (Infectious bronchitis; IB)
สาเหตุ เกดิ จากเชือ้ ไวรัสโคโรนา (Corona virus) ท่อี ยใู่ น Family Coronaviridae
การติดต่อ โรคนต้ี ดิ ตอ่ ได้ทางอากาศ ไก่ปว่ ยเป็นพาหะและโดยมีสง่ิ นาพาอ่ืน ๆ
ระยะฟักตวั ประมาณ 18 – 36 ชัว่ โมง
อาการ เม่ือไก่ป่วยเป็นโรคนี้จะหายใจลาบาก มีเสียงดังครืดคราดในหลอดลม น้ามูกไหล ไก่จะ
อ้าปาก ไอ หายใจถี่ๆ บางครั้งมีน้าตาไหล ไก่ไม่แสดงอาการทางระบบประสาทเหมือนโรคนิวคาสเซิล
ในกรณีที่เกิดกับไก่ในระยะกก อาจทาให้อัตราการตายสูงถึง 30% ของฝูง ถ้าเป็นในไก่ไข่ทาให้ผลผลิตไข่
ลดลง ขนาดไข่เล็กลง มีรูปร่างผิดปกติ เปลือกไข่บางขรุขระและแตกง่าย คุณภาพภายในฟองไข่เลวลง
ไขข่ าวเหลวเป็นนา้
การรักษา โรคน้ียังไม่มียารักษาโรคนี้ท่ีได้ผล แต่ควรใช้ยาปฏิชีวนะและไวตามินผสมอาหารหรือ
ละลายน้าให้ไก่กิน เพื่อป้องกันและรักษาโรคแทรกซ้อน เช่น โรคทางระบบหายใจ และโรคท้องร่วง
การป้องกนั

- แยกไก่ท่ีปว่ ยออกจากฝูง
- อย่าให้เล้าช้นื แฉะและปรับระบบการระบายอากาศในโรงเรือนให้ดี
- ทาวคั ซนี ปอ้ งกันโรคตามโปรแกรมท่ีกาหนด

(1) (2)
ภาพที่ 7.3 อาการที่หลอดลมโดยมหี นองข้นติดท่หี ลอดลม (1) และรูปร่างไขผ่ ดิ ปกติ (2)

2.3 โรคกล่องเสียงอกั เสบตดิ ต่อ (Infectious laryngotracheitis; ILT)
ส า เห ตุ เกิ ด จ า ก เชื้ อ เฮ อ ปี่ ไว รั ส (Herpes virus) Family Herpesviridae, Subfamily
Alphaherpesvirinae มเี พียงซโี รไทปเ์ ดียวคอื Gallid herpesvirus I
การติดต่อ ไก่ที่เป็นโรคเป็นพาหะนาโรค ซ่ึงแพร่กระจายทางอากาศ และมีสิ่งนาพาอ่ืนๆ
ระยะฟักตัว ประมาณ 6 – 12 วัน อาการ ไก่ท่ีเป็นโรคนี้จะมีอาการไอ จาม หายใจลาบาก ยืดคอ
เวลาหายใจ บางครั้งหายใจมี เสียงดัง มีเสมหะปนออกมาเวลาไก่สะบัดหัว ไก่ไข่ลด และบางครั้งอาจมี
นา้ ตาไหล
การรักษา โรคน้ีไม่มีการรักษาท่ีได้ผล เพราะเกิดจากเช้ือไวรัส นอกจากจะใช้ยาปฏิชีวนะหรือ
ไวตามนิ ผสมนา้ ให้ไก่กินท้ังฝูง เพ่อื ปอ้ งกนั โรคแทรกซ้อนเท่านั้น
การป้องกนั

- รักษาความสะอาดโรงเรอื นไมใ่ ห้อบั ทึบ
- ใช้วคั ซีนปอ้ งกนั โรคตามโปรแกรมท่ีกาหนด

(1) (2)
ภาพที่ 7.4 แสดงอาการเลอื ดออกทีห่ ลอดลม (1) และมนี า้ ตาไหลเป็นฟอง (2)

2.4 โรคฝดี าษ (Fowl pox)
สาเหตุ เกิดจากเชอื้ ไวรัส Borreliota avium เปน็ เชือ้ อยู่ใน Genus Avipox, Family Poxviridae
การติดต่อ จาการสัมผัสโดยตรงกับไก่ป่วย และมียุงเป็นพาหะที่สาคัญ ไก่มักเป็นโรคนี้บริเวณที่
ยุงกดั เช่น หงอน เหนียง หนา้ รอบตา รจู มูก ขา นิ้ว และหน้าแข้ง ฯลฯ
การรักษา ไมม่ ีการรกั ษาโดยตรง
อาการ แบ่งออกเปน็ 2 กลุ่มอาการ คือ

- ชนิดแห้ง (Dry pox) ไก่ป่วยจะหงอย ซึม ไม่กินอาหาร มีเม็ดตุ่มคล้ายหูดเกิดข้ึนท่ี
ผวิ หนัง

- ชนิดเปียก (Wet pox) เกิดบริเวณพื้นผิวเน้ือเยื่อท่ีเปียกชุ่ม เช่น ในปาก ล้ิน คอ หลอด
อาหาร กระเพาะพัก ถุงลม ภายในลาไสเ้ ล็ก บรเิ วณขอบตา ฯลฯ

การป้องกนั ใชว้ ัคซนี ป้องกนั โรคตามโปรแกรมที่กาหนดโดยการแทงทพี่ ังผดื บรเิ วณปกี

(1) (2)
ภาพท่ี 7.5 อาการโรคฝีดาษแบบเปยี กที่เกดิ ในปากไก่ (1) ในหลอดลม (2)

ภาพท่ี 7.5 ฝีดาษแบบแห้งที่เกิดขึน้ บริเวณหงอนของไก่

2.5 โรคมาเรก็ ซ์ (Marek’s disease)
สาเหตุ เกิดจากเช้อื ไวรสั เฮอรป์ ี่ (Lymphotropic herpes virus) มี 3 ซีโรไทป์
การติดต่อ เช้ือไวรัสจะหลุดออกมาพร้อมกับแผ่นสะเก็ดจากผิวหนังไก่ป่วย ไก่ตัวอื่นติดโรคจาก
การหายใจเอาสะเกด็ นี้เขา้ ไป
อาการ ไก่ป่วยจะแสดงอาหารในระยะแรก ๆ คล้ายกับไก่ขาอ่อน ขั้นต่อไปอาจถึงอัมพาตเดิน
ไมไ่ ด้และมอี าการปีกตก หางตก กล้ามเนอ้ื คอบิดเบย้ี ว รูขมุ ขนขยายใหญ่ นยั น์ตามีสเี ทา
การรกั ษา ไม่มวี ิธรี ักษา
การป้องกัน ทาวัคซีนป้องกันโรคมาเร็กซ์เมื่ออายุ 1 วัน เพียงครั้งเดียว ทาความสะอาดโรงเรือน
เพ่ือไมใ่ ห้มีเชอื้ ตกคา้ งอยู่

ภาพที่ 7.6 แสดงอาการเกดิ เปน็ ตุ่มบรเิ วณตุ่มบริเวณผิวหนังทาใหซ้ ากไม่สวยงาม

2.6 โรคหวดั เรอ้ื รัง (Chronic respiratory disease; CRD)
สาเหตุ เกิดจากเชื้อไมโคพลาสมาที่อยู่ใน Family Mycoplasmataceae มีหลายซีโรไทป์ แต่เชื้อ
ทพี่ บมากที่สดุ ในไก่และไกง่ วง คือ

- Mycoplasma gallisepticuI (Mg)
- M. mellegridis (Mm)
- M. synoviae (Ms)
- M. iowae (Mi)
โดยปกติแล้วเมื่อไก่ป่วยเป็นโรคน้ีก็มักจะมเี ชื้อแบคทีเรียเข้าแทรกซ้อนทาใหอ้ าการของโรครุนแรง
ข้ึนเป็น CRD complex แบคทีเรียดังกล่าว เชน่
- Escherichia coli
- Hemophillus gallinarum

- Staphylococcus spp.
นอกจากน้ี ยงั มเี ชื้อไวรัสจากโรคหลอดลมอกั เสบและโรคนิวคาสเซิลเข้าแทรกดว้ ย
การติดต่อ ทางอากาศ และจากการสัมผัสไก่ท่ีป่วยเป็นโรค ระยะฟักตัว ประมาณ 4 – 21 วัน
อาการ น้ามูกไหลหรือไม่มีมูกเลยกไ็ ด้ จามบ่อย หน้าอาจบวมเล็กน้อย ตาอักเสบและมีน้าตา หายใจมเี สียง
ดงั ครดื คราดอยู่ภายในหลอดลม เบอ่ื อาหาร นา้ หนกั ลด
การรักษา ใช้ยาปฏชิ ีวนะ เช่น ไทโลซนิ สเตรปโตมยั ซิน เตตราซยั คลิน ฯลฯ
การป้องกัน

- หมั่นตรวจดฝู ูงไก่บอ่ ยๆ ถ้ามไี กป่ ่วยให้แยกออกไปรักษาและทาลายทนั ที
- ทาความสะอาดโรงเรอื นดว้ ยน้ายาฆ่าเช้ือเป็นประจา
- ทาวัคซีนป้องกันโรคตามโปรแกรมทกี่ าหนด หรอื ละลายยาปฏิชวี นะใหก้ ิน

(1) (2)
ภาพท่ี 7.7 โรคหวดั เร้อื รังทแี่ สดงอาการบรเิ วณถงุ ลมทาให้ขุ่น (1) และหวั ใจ (2)

2.7 โรคหวัดติดต่อหรือหวัดหน้าบวม (Infectious coryza or Fowl coryza)
สาเหตุ เกดิ จากเชือ้ แบคทีเรยี พวก Hemphillus paragallinarum
การตดิ ต่อ ทางอากาศ ทางนา้ และโดยมสี ิง่ นาพา ไกป่ ว่ ยเปน็ พาหะ
ระยะฟักตวั ประมาณ 24 – 48 ช่วั โมง
อาการ ไก่จะแสดงอาการบวมที่หน้าและเหนียง นัยน์ตามีของเหลวเป็นฟองอยู่ตรงหัวตา ทาให้
เกิดการระคายเคือง ไก่ใช้เท้าเขี่ยนัยน์ตา ทาให้รอบตาอักเสบอย่างรุนแรง มีน้ามูกไหล จามบ่อย ๆ หายใจ
ไม่สะดวก เยื่อตาอกั เสบ เบ่ืออาหาร และผอมลง การรักษา ใช้ยาซลั โฟนาไมด์ หรอื ยาปฏชิ วี นะ อื่น ๆ
การป้องกนั

- แยกสัตว์ปว่ ยออกจากฝูง
- ไมค่ วรเลีย้ งไกท่ ่ีมอี ายตุ า่ งกนั ไวด้ ้วยกนั
- ไมค่ วรให้พ้ืนเล้าชื้นแฉะและมลี มโกรกแรง โรงเรอื นควรมีการระบายอากาศท่ีดี
- ทาวคั ซนี ป้องกันโรคตามโปรแกรมที่กาหนด

ภาพท่ี 7.8 อาการบริเวณใบหน้าและหงอนบวมชา้

2.8 โรคอหวิ าต์สตั ว์ปกี (Fowl cholera)
สาเหตุ เกดิ จากเช้ือแบคทเี รีย Pasteurella multocida
การติดต่อ โรคน้ีติดต่อได้จากการสัมผัสมูล น้ามูกของสัตว์ป่วยโดยตรงหรืออาจติดต่อโดยทางน้า
และอาหาร
ระยะฟกั ตัว ประมาณ 2 – 9 วัน
อาการ ไก่ท่ีป่วยจะแสดงอาการท้องร่วง ถ่ายมูลสีเขียวหรือเหลือง ไก่มีอาการหอบและเหน่ือย
อ่อน มีน้ามูก ขนยุ่ง ในรายท่ีป่วยเรื้อรัง อาจมีอาการบวมท่ีเหนียง ในกรณีที่เป็นอย่างเฉียบพลันไก่ป่วย
มกั ตายอยา่ งกระทันหนั
การรักษา ใช้ยาปฏิชีวนะ โดยการฉีดยาออกซิเตตราซัยคลิน ซัลโฟนาไมด์ หรือฉีดคลอแรม
แฟนิคอล ฉีดเข้ากล้ามเนอ้ื หรืออาจใช้ยาผสมอาหารใหไ้ กก่ นิ
การป้องกนั

- ทาการคัดแยกไก่ป่วยทเี่ รมิ่ หงอยซมึ ออกจากฝูงโดยเร็ว
- ผสมยาปฏิชวี นะในอาหารให้ไกก่ ินในระดบั สูงเปน็ ครัง้ คราว
- ใช้วคั ซนี ปอ้ งกนั โรคตามโปรแกรมทีก่ าหนด

(1) (2) (3)

ภาพท่ี 7.9 อาการเหนยี งบวม (1) มีจุดบรเิ วณตบั (2) และปอดมลี กั ษณะแขง็ ผดิ ปกติ (3)

2.9 โรคข้ขี าว (Pullorum)
สาเหตุ เกดิ จากเชอื้ แบคทีเรีย Salmonella pullorum เป็นแบคทีเรียชนิดแกรมลบ
การติดต่อ โรคนีต้ ิดต่อได้ทางไข่ฟกั ตฟู้ ัก มูลและเครอ่ื งมือเครอ่ื งใช้ ระยะฟกั ตวั ประมาณ 2-7 วัน
อาการ

- ในไก่เล็ก ตายหลังจากฟักออกได้ 1 วัน ลูกไก่จะตายมากในระหว่าง 2-3 สัปดาห์แรก
มีอจุ จาระสีขาวเหลวรอบๆ กน้ เปียกแฉะ หงอย ซมึ ยืนสน่ั คอตกและตายดว้ ยโลหติ เป็นพิษ

- ในไก่ใหญ่จะมีอัตราการตายต่า เช้ือจะเข้าไปสะสมอยู่ในอวัยวะต่างๆ เช่น รังไข่ ตับ
หวั ใจ และถุงน้าดี

- ไข่ฟักจะตายโคม ลูกไก่ที่ฟักออกจะอ่อนแอ แคระแกร็น และจะเป็นพาหะนาโรคต่อไป
การรักษา การรักษาโรคข้ีขาวไม่ค่อยได้ผลเท่าที่ควร เนื่องจากเช้ือมีความทนทานต่อยาค่อนข้าง
สงู แตย่ าท่พี อจะใชไ้ ด้ผลอยบู่ า้ ง ไดแ้ ก่ ยาพวกซลั โฟนาไมด์ และฟรู าโซลโิ ดน ฯลฯ
การปอ้ งกัน

- ทาการตรวจเลือดพ่อพันธ์ุและแมพ่ ันธุ์ด้วยแอนติเจนจนแน่ใจว่าปราศจากเชอ้ื
- ใช้ยาฆ่าเชือ้ พน่ ในเล้าและตู้ฟกั ใหท้ ่ัวถึง
- ใช้ด่างทับทิมผสมกบั ฟอรม์ าลินในอตั ราสว่ น 1 : 2 เพ่ือรมควันไขฟ่ กั และตู้ฟกั

ภาพท่ี 7.10 อุจจาระมสี ขี าว เหลว ก้นเปยี กแฉะ หงอยซึม ยนื ส่นั

2.10 โรคบดิ (Coccidiosis)
สาเหตุ เกิดจากเชอ้ื โปรโตซัว ไอเมอเรยี ซ่งึ มถี งึ 7 ชนดิ คอื

- Eimeria acervulina เกิดโรคท่ีลาไส้เล็กส่วนต้นโดยจะมองเห็นแถบขาวตามขวาง
ลาไสซ้ ึ่งเกิดจาก oocyte ผนังลาไส้หนาขึน้

- Eimeria tenella เกิดโรคที่ไส้ตันโดยจะเกิดเป็นจุดเลือดออก ผนังลาไส้หนาขึ้น
เยื่อเมอื กเปน็ สขี าวและมีลม่ิ เลือดติดอยู่

- Eimeria necatrix เกิดโรคที่ลาไส้เล็กสว่ นกลางทาให้เกดิ ลาไส้โป่งพอง มจี ุดสขี าว มีเย่ือ
เมือกและเลือดปนกับเน้ือตายและเกิดการตกเลือด

- Eimeria maxima เกิดโรคที่ลาไส้เล็กส่วนกลางโดยทาให้ผนังลาไส้หนาข้ึน มีเย่ือเมือก
ปนเลือดและมเี นอื้ ตาย

- Eimeria brunetti เกิดโรคท่ีลาไส้เล็กส่วนปลายไปจนถึงลาไส้ใหญ่ ทาให้เกิดเน้ือตาย
มีเลือดออกและลาไส้อักเสบ

- Eimeria praecox เกิดโรคที่ลาไส้เล็กส่วนต้น รอยโรคไม่แสดงอาการชัดเจนนัก มีเยื่อ
เมือกหลดุ ลอก

- Eimeria mitis เกิดโรคท่ีลาไส้เล็กส่วนต้น ไม่แสดงรอยโรคให้เห็น หรืออาจจะมีเย่ือ
เมือกหลดุ ลอก

การติดต่อ ทางมูล โดยเช้ือแพร่กระจายไปตามพ้ืน วัสดุรองพื้นหรือติดไปกับรองเท้าผู้เลี้ยง
ระยะฟักตวั ประมาณ 4-6 วนั
อาการ ไก่ที่ป่วยเป็นโรคบิดจะกินอาหารน้อยลง แต่กินน้ามากข้ึน หงอยซึม ขนยุ่ง ปีกตก ท้องร่วง
มีเลอื ดปนออกมาในอุจจาระ โดยมักจะเหน็ เปน็ สแี ดง น้าตาล หรือแดงเขม้
การรักษา ใช้ยาซัลฟาควินนอกซาลีน หรือซัลฟาเมทาซีน หรืแอมพรอล ละลายน้าหรือผสม
อาหารใหไ้ กก่ ินประมาณ 7 วนั
การป้องกนั

- ใช้ยาป้องกันบิดผสมอาหารให้ไก่กินติดต่อกันตั้งแต่ 1-20 สัปดาห์ ในไก่ไข่ และ
1- 8 สปั ดาห์ในไกก่ ระทง

- หม่ันตรวจสอบและจัดการวัสดุรองพนื้ ไมใ่ หม้ ีความชื้นสงู เกนิ ไป
- ทาวคั ซีนป้องกันโรคตามโปรแกรมท่ีกาหนด

ภาพท่ี 7.11 อาการบรเิ วณลาไส้เลก็ ส่วนต้น (Duodenum) ซ่งึ เกดิ จากเชื้อ
Eimeria acervulina โดยจะมองเหน็ แถบขาวตามขวางลาไส้ซึ่งเกิดจาก oocyte ผนงั ลาไส้หนาข้นึ

ภาพที่ 7.12 อาการบรเิ วณลาไสเ้ ลก็ สว่ นกลาง (Jejunum) ซ่งึ เกดิ จากเชื้อ
Eimeria maxima โดยทาให้ผนงั ลาไสห้ นาขึ้น มเี ยื่อเมือกปนเลือดและมีเน้ือตาย

ภาพที่ 7.13 อาการบริเวณลาไสเ้ ล็กส่วนกลางทเ่ี กดิ จากเช้อื Eimeria necatrix
ทาให้เกดิ ลาไสโ้ ป่งพอง มีจุดสีขาว มเี ยื่อเมือกและเลือดปนกับเน้ือตายและเกดิ การตกเลือด

ภาพท่ี 7.14 อาการบริเวณไสต้ ันทเ่ี กดิ จากเชื้อ Eimeria tenella
ทาให้เกดิ จุดเลือดออก ผนงั ลาไสห้ นาขน้ึ เยื่อเมอื กเปน็ สขี าวและมีลิม่ เลอื ดตดิ อยู่

ภาพท่ี 7.15 อาการบริเวณลาไส้เลก็ ส่วนปลาย (Ileum) ไปจนถงึ ลาไส้ใหญ่
เกดิ จากเช้ือ Eimeria brunetti ทาให้เกิดเนอ้ื ตาย มีเลอื ดออกและลาไสอ้ ักเสบ

ภาพที่ 7.16 อาการบริเวณลาไส้เล็กส่วนตน้ ทเ่ี กดิ จากเชื้อ Eimeria mitis หรือ
E. mivati จะไม่ค่อยแสดงรอยโรคใหเ้ หน็ หรอื อาจจะมีอาการแค่เยื่อเมือกหลดุ ลอก
2.11 โรคกมั โบโร หรือเบอร์ซาอกั เสบตดิ ต่อ (Gumboro, Infectionus bursal disease; IBD)
สาเหตุ เกดิ จากเช้ือไวรสั ทม่ี ชี ื่อเรยี กว่า Infectious bursal disease virus (IBDV) อยูใ่ น Genus
Brinavirus, Family Birnaviridae
การติดตอ่ อาหาร นา้ ทางอากาศ และการสมั ผัสโดยตรงกับไก่ปว่ ย เชื้อนม้ี ีความทนทานต่อ
สภาพแวดลอ้ มมาก ไกเ่ ล็กและไก่รนุ่ ปว่ ยเป็นโรคน้ไี ดง้ า่ ย

ระยะฟกั ตัว 18-36 ชวั่ โมง ทาให้ไกต่ ายภายใน 3-4 วนั
อาการ เชื้อไวรัสชนิดนี้ติดต่อที่ Lymphoid tissue ทาให้เกิดการทาลาย Lymphoid cells
ท่ีต่อมเบอร์ซ่า ม้าม และ ceacal tonsil ทาให้ระบบภูมิคุ้มกันโดย T-lymphocytes ไม่มีประสิทธิภาพใน
การป้องกนั
การติดต่อ

- ถ้าลูกไก่ได้รับเชื้อก่อนอายุ 2 สัปดาห์ ลูกไก่จะไม่แสดงอาการให้เห็นแต่ต่อมเบอร์ซ่าจะ
ถกู ทาลาย ทาให้ลกู ไกม่ ีโอกาสเปน็ โรคและตายง่ายขน้ึ

- ถ้าลูกไก่ได้รับเชื้อระหว่าง 3-6 สัปดาห์ ลูกไก่จะแสดงอาการอย่างรุนแรง หงอย ซึม
ไม่กินอาหารและน้า ท้องร่วงเป็นน้ามีสีขาว ผอมแห้ง หนาวส้ันและตายภายใน 2 วัน การตายของลูกไก่
ด้วยโรคน้ีเกิดข้ึนอย่างรวดเร็วใน 1 สัปดาห์แรก ไก่ป่วยจะหลับตาอยู่ในท่าน่ังบนเข่าและปากปักอยู่บนพ้ืน

การปอ้ งกัน
- ทาความสะอาดโรงเรอื นดว้ ยนา้ ยาฆา่ เช้ือโรค
- ควรเล้ยี งไกเ่ ป็นระบบคือเขา้ ท้ังหมดออกท้ังหมด (All in all out)
- ทาวคั ซีนป้องกันโรคตามโปรแกรมทกี่ าหนด

ภาพท่ี 7.17 อาการบวมท่ีต่อมเบอรซ์ า่

2.12 โรคไข้หวัดนก (bird flu)
เป็นโรคที่มีความสาคัญและระบาดอยู่ในหลายประเทศ รวมทั้งประเทศไทย หากพบมีการระบาด
จะทาลายสัตว์ปีกทุกตัวในบริเวณรอบพื้นที่ไม่น้อยกว่า 5 กิโลเมตร โดยรัฐบาลจะชดเชยมูลค่าสัตว์ปีกของ
ประชาชนท่ีถูกทาลาย ซ่ึงเป็นการทาลายสัตว์ปีกจานวนหลายล้านตัวต่อการเกิดเหตุการณ์เพียงหน่ึงจุด
สร้างความเสยี หายใหก้ ับธรุ กิจการเลยี้ งสัตว์ปีกเปน็ อยา่ งมาก

สาเหตุ เกิดจากการติดเชื้อไวรัส Influenza ในตระกูลOrthomyxoviridae ซ่ึงเป็น RNA ไวรัส
ชนิดมีเปลือกหุ้ม (envelope) โดยมีเอนติเจนท่ีสาคัญ ได้แก่hemagglutinin (H) มี 15 ชนิดและ
neuraminidase (N) มี 9 ชนิดเชอ้ื ไวรัส Influenza แบ่งเป็น 3 types ได้แก่

1) Type A แบ่งย่อยเป็นหลาย subtypes ตามความแตกต่างของ H และ N antigens
พบในคนและสตั ว์ชนิดต่างๆ

- คนพบ 3 ชนดิ ไดแ้ ก่ H1N1, H2N2, H3N2 และ H5N1
- สุกรพบ 3 ชนดิ ได้แก่ H1N1, H1N2 และ H3N2
- ม้าพบ 2 ชนิดได้แก่ H3N8 และ H7N7
- สัตวป์ ีกพบทกุ ชนดิ ได้แก่ H1-15 และ N1-9
2) type B ไมม่ ี subtype พบเฉพาะในคน
3) type C ไมม่ ี subtype พบในคนและสุกร

การติดต่อ ติดเชื้อทางส่ิงขับถ่ายต่างๆ โดยเฉพาะทางอุจจาระของนกเป็ดน้าซ่ึงมักเป็นตัวอมเชื้อ
แต่ไม่แสดงอาการทาให้มีเช้ือปนเป้ือนอยู่ในแหล่งน้าได้เป็นเวลานานการติดต่อในสัตว์เกิดขึ้นได้ท้ังทางตรง
โดยการสัมผัสกับสัตว์ป่วยและส่ิงขับถ่ายจากสัตว์ป่วยและทางอ้อมจากเช้ือที่ ปนเป้ือนในน้าอาหารเส้ือผ้า
รองเทา้ พาหนะ และอื่น ๆ

การติดเชอ้ื ในสัตว์ปีกแบ่งออกเปน็
- ชนิดที่ไม่แสดงอาการและท่ีทาให้มีอาการป่วยเพียงเล็กน้อยพบได้ในประเทศต่างๆทั่ว

โลกอาจมสี าเหตจุ ากเช้ือชนดิ H1-15
- ชนิดทีท่ าให้เกิดอาการรนุ แรงมากมอี ัตราการตายสงู มีรายงานการระบาดในบางประเทศ

เท่านัน้ เช่นสหรัฐอเมริกาเมก็ ซิโกประเทศยุโรปออสเตรเลียฮ่องกงและปากีสถานในประเทศไทยไม่เคยมีการ
ระบาดของโรคนี้

ระยะฟกั ตัว อาจสั้นเพยี งไมก่ ี่ชัว่ โมงจนถึง 3 วันขึ้นอยู่กบั ชนิดของเช้อื วธิ ีการท่ไี ด้รับเชอื้ จานวนเชื้อ
และชนิดของสตั ว์

อาการ ขึ้นอยูก่ บั ปัจจัยหลายอย่างเชน่ ชนดิ สัตวอ์ ายุสภาวะความเครยี ดโรคแทรกซ้อนและอนื่ ๆเช้ือ
ท่ีทาให้เกิดอาการรุนแรงในสัตว์ปีกชนิดหนึ่งอาจไม่ทาให้เกิดอาการใดๆในสัตว์ปีกอีกชนิดหนึ่งอาการที่พบ
โดยท่วั ไปไดแ้ ก่

- ซูบผอมซึมมากไมก่ ินอาหารขนยุ่งไข่ลด
- ไอจามหายใจลาบากนา้ ตาไหลมากหนา้ บวมหงอนมสี คี ล้า
- อาจมีอาการของระบบประสาทและท้องเสีย
- รายท่รี นุ แรงจะตายกระทันหนั โดยไม่แสดงอาการ (อัตราตายอาจสงู ถงึ 100 เปอร์เซ็นต)์

ภาพท่ี 7.18 อาการหน้าบวมมีสีคล้า ภาพท่ี 7.19 บวมนา้ บริเวณลาคอ

ภาพท่ี 7.20 จดุ เลอื ดออกทีก่ ระเพาะแท้ โดยเฉพาะตรงรอยต่อกับกึ๋น

วิการ ขนึ้ อยู่กับชนดิ ของเชอ้ื ชนิดสตั วแ์ ละอ่ืนๆเช่นเดียวกันในรายที่รนุ แรงและตายทนั ทีอาจไม่พบ
วกิ ารใดๆลกั ษณะของวกิ ารที่มีรายงานในไกแ่ ละไก่งวงได้แก่

- ซากผอมแห้ง
- มกี ารบวมน้าใตผ้ วิ หนงั ท่สี ่วนหัวและคอ
- ตาอักเสบบวมแดงและอาจมจี ุดเลอื ดออก
- หลอดลมอักเสบรนุ แรงมเี มือกมาก
- มจี ุดเลอื ดออกที่กระเพาะแทโ้ ดยเฉพาะตรงรอยตอ่ กับกึ๋น
- มกี ารลอกหลดุ และจุดเลือดออกท่ีผนงั ของก๋นึ
- ไตบวมแดงและอาจพบยูเรตทที่ ่อไต
โรคทคี่ ล้ายคลงึ กัน
- อหวิ าต์ไกช่ นดิ รุนแรง
- นิวคาสเซิล
- กล่องเสยี งและหลอดลมอักเสบตดิ ต่อ
- การตดิ เช้ือมัยโคพลาสม่าและแบคทเี รยี ชนิดอน่ื ๆ

การป้องกนั
- มกี ารสขุ าภบิ าลและการจัดการฟาร์มท่เี ข้มงวด
- ในกรณที ่เี กิดโรคระบาดให้ทาลายสตั ว์ท้งั หมด
- ทาความสะอาดโรงเรอื นและใช้ยาฆ่าเช้ือโรคใหท้ ่ัวถงึ
- พักเล้าอย่างน้อย 21 วัน

การทาลายเชื้อเนื่องจากเชื้อไวรัสไม่มีเปลือกหุ้มจึงถูกทาลายได้ง่ายด้วยความร้อน (เช่นที่อุณหภูมิ
56 องศาเซลเซียสนาน 3 ช่วั โมงที่อณุ หภูมิ 60 องศาเซลเซียสนาน 30 นาท)ี และใช้สารเคมีต่างๆเช่นสารท่ี
มีคุณสมบัติในการละลายไขมัน (lipid solvents) เช่นฟอร์มาลีนเป็นต้นเชื้อน้ีสามารถคงอยู่ได้นานในส่ิง
ขับถ่ายเช่นน้ามกู น้าตานา้ ลายเสมหะอุจจาระฯ

2.13 พยาธิไก่ (Parasite)
พยาธิไก่แบง่ ออกเปน็ 2 ชนิด คือ พยาธภิ ายนอก (External parasite) ซึ่งไดแ้ ก่ ไร เหา หมัด และ
เหบ็ และพยาธิภายใน (Internal parasite) ได้แก่ พยาธิตัวกลม และพยาธิตวั แบนต่าง ๆ
1) พยาธภิ ายนอก (External parasite) พยาธิภายนอกทีส่ าคญั ในไก่ ไดแ้ ก่ ไร และเหา

(1) ไรไก่ (Mite) เป็นพยาธิภายนอกที่มีขนาดเล็กมาก มี 8 ขา ดารงชีวติ โดยการดดู เลือด
ไก่กินเปน็ อาหาร ไรไกท่ ส่ี าคญั มี 3 ชนิด คือ

- ไร แ ด ง (Common red mites; Dermanyssus gallinae) มี ข น า ด เล็ ก
ตัวสีแดง หรือดา พบอยู่ใต้กองมูลหรือตามรอยแตกของฝาผนังหรือพ้ืนโรงเรือน ออกดูดเลือด ไก่เวลา
กลางคืน ทาให้ผิวหนังระคายเคือง ไก่แสดงอาการอ่อนเพลีย ไข่ลด หงอนและเหนียงซีด โลหิตจาง
นอกจากน้ียังเปน็ ตัวนาโรคฝีดาษ และอหวิ าตไ์ กอ่ ีกดว้ ย

- ไรที่อยู่ตามตัว (Northern feather mite; Liponyssus sylviarum) เป็นไรท่ี
พบบนตัวไก่และรอบๆ ทวาร มีสีเทา ขยายพันธ์ุได้รวดเร็วมากบนตัวไก่ ทาให้เกิดโลหิตจาง ไก่กินอาหาร
ลดลง ไข่ลด นา้ หนักลดลงอยา่ งรวดเรว็

- ไรแข้งผุ (Scaly-leg mite) ทาให้เกิดโรคแข้งผุ (Scaly leg) โดยไรจะฝังตัวเข้า
ไปในผิวหนังหรือเกล็ดบริเวณขา ทาให้เกล็ดหน้าแข้งอกั เสบ มีน้าเหลืองไหลซึมออกมา การรักษาทาได้โดย
เอาแขง้ ไก่แชล่ งไปในน้ายาโซเดยี มฟลอู อไรด์ 0.5 % สปั ดาห์ละคร้งั เป็นระยะเวลา 2-3 สปั ดาห์

(2) เหา (Louse) เป็นพยาธิภายนอกท่ีไม่ทาอันตรายต่อไก่มากนัก แต่มีผลต่อลักษณะ
ทางเศรษฐกิจ คือ ไข่ลด โตชา้ และโลหติ จาง เหาไกท่ ่ีสาคัญมี 3 ชนิด คอื

- เหาทีต่ วั ไก่ (Chicken body louse) พบอยูต่ ามลาตวั และขนบรเิ วณทอ้ ง
- เหาที่หัวไก่ (Chicken head louse) พบบนผิวหนงั และขนบริเวณหัว
- เหาทีป่ กี ไก่ (Wing louse) พบตามขนใตป้ ีก

การควบคุมพยาธิภายนอก
- ฉีดยาฆ่าแมลงในกลุ่ม มาลาไธออน คาร์บารีล หรือเซฟวินในโรงเรือนและรอบๆ

โรงเรือนในช่วงพักเล้า งดใช้ยาฆ่าแมลงประเภทดีดีที ดีลดริน อัลดริน เฮปตาคลอร์ ในโรงเรือนไก่กระทง
เพ่ือการส่งออก โดยเด็ดขาดเพราะอาจเป็นสารเคมีท่ีอาจปนเปื้อนและมฤี ทธต์ิ กคา้ งในเนือ้ ไก่ได้

- ก่อนย้ายไก่สาวข้ึนกรงตับให้ฉีดพ่นยาบนตัวไก่หรือจุ่มไก่ในน้ายาฆ่าแมลง โดยใช้
ยามาลาไธออนเข้มขน้ 0.5-1 % หรอื ยาเซฟวินเข้มขน้ 0.5 %

- เมื่อตรวจพบพยาธิภายนอกบนตัวไก่ให้รีบกาจดั ทันทีโดยฉีดพน่ ยาบนตัวไก่หรือจุ่มไก่ใน
น้ายา

2) พยาธภิ ายใน (Internal parasites)
พยาธิภายในไก่ที่สาคัญคือพยาธิตัวกลม ซ่ึงเป็นพยาธิท่ีทาอันตรายต่อไก่มากที่สุด พยาธิตัวกลมที่
สาคญั มี 3 ชนิด คือ

(1) พยาธิตัวกลม (Large round worm หรือ Ascardia galli) เป็นพยาธิท่ีพบอยู่ใน
ลาไส้ ตัวแก่มีความยาว 7-8 เซนติเมตร มีลักษณะคล้ายเชือก สีขาวซีด วงจรชีวิตใช้เวลา 30-35 วัน
พยาธิไส้เดือนในระยะท่ีเป็นตัวหนอนพยาธิเป็นระยะที่อันตรายที่สุด เพราะจะเข้าไปฝังตัวอยู่ในผนังลาไส้
ทาให้ผนังลาไส้เป็นแผล ช้าบวมและมีเลือดออก อาจเป็นสาเหตุให้เกิดโรคโลหิตจาง ท้องร่วงและ
ไกอ่ อ่ นเพลีย เม่ือพยาธไิ ส้เดอื นเจรญิ เติบโตเตม็ ทีม่ ันจะคอยแย่งกินอาหารทาให้ไกผ่ อม โตชา้ ไขล่ ด

ภาพท่ี 7.21 พยาธติ วั กลมหรือพยาธิไสเ้ ดอื นบริเวณลาไส้สว่ นตน้
การป้องกนั รกั ษา

- ทาความสะอาดเล้าและกรง อยา่ งสม่าเสมอ
- ควรถ่ายพยาธิในไก่สาวก่อนยา้ ยข้ึนกรงตบั ประมาณ 3 สัปดาห์ และถา่ ยซ้าอีกครง้ั หนึง่
30 วนั หลังจากนั้น ยาถา่ ยพยาธิทใี่ ชไ้ ด้ผลดี คือ Piperazine
- ใหไ้ วตามนิ เอในอาหารเพิ่มขึ้นในอัตรา 12 ลา้ นไอยตู ่ออาหาร 1 ตนั

(2) พยาธิเส้นด้าย (Capillaria worm) มีลักษณะกลม ขนาดเล็กมากไม่สามารถมองเห็นด้วยตา
เปลา่ เมอื่ โตเต็มท่ีมีความยาวประมาณ 0.5 น้ิว พยาธิชนดิ นี้ไม่มพี าหะช่ัวคราว ไก่ได้รบั พยาธิชนดิ นโี้ ดยการ
กินไข่พยาธิเข้าไปโดยตรง พยาธิจะเข้าไปอยู่ในทางเดินอาหาร หลอดอาหาร กระเพาะพัก ลาไส้เล็กและ
สว่ นต้นของไส้ตัน ตัวหนอนพยาธิและตัวพยาธิจะฝังตัวอยู่ในผนงั ลาไส้ทาให้เป็นแผล ชา้ บวม ดูดซมึ อาหาร
ไม่ได้ ลาไส้เกิดเปน็ แผลเรอื้ รัง ทาให้ทอ้ งรว่ ง การทล่ี าไส้เป็นแผลเป็นโอกาสให้เช้ือโรคเขา้ ทาอันตรายได้ง่าย
ไกจ่ ะแสดงอาการโตชา้ ผอม แคระแกร็น หนา้ ซีด ไข่ฟองเล็กลง

การป้องกันรกั ษา
- ทาความสะอาดเล้า และกรงกอ่ นยา้ ยไก่
- การรักษาใช้ยาเมลแดน (Meldane) ขนาด 3 ปอนด์ต่ออาหาร 1 ตนั ให้กนิ นาน 14 วัน
- ให้ไวตามินเอเพม่ิ ข้นึ ในอตั รา 12 ลา้ นไอยูตอ่ อาหาร 1 ตนั

(3) พยาธิไส้ตัน (Cecal worm; Helterakis gallinarum) เป็นพยาธิที่พบในไส้ตัน ตัวแก่มีความ
ยาวประมาณ 1-1.5 เซนติเมตร พยาธิชนิดนี้ไม่มีพาหะช่ัวคราว ไก่ได้รับพยาธินี้โดยการกินไข่พยาธิเข้าไป
โดยตรง ตัวอ่อนของพยาธิชนิดน้ีจะเข้าไปเจริญอยู่บริเวณเยื่อบุไส้ตัน ทาให้ไส้ตันช้าบวมและอักเสบอย่าง
รุนแรง ไก่ป่วยมกั ไมค่ ่อยแสดงอาการ

การป้องกันรกั ษา
- ทาความสะอาดเล้าและบรเิ วณรอบๆ อยา่ งสมา่ เสมอ
- ใช้ยาถ่ายพยาธิผสมอาหารใหไ้ ก่กนิ

3. การทาวคั ซีน
การทาวัคซีนมีวัตถุประสงค์เพ่ือป้องกันและควบคุมโรคระบาดท่ีสาคัญ โดยเฉพาะอย่างยิ่งโรคที่

ไม่สามารถจะทาการรักษาได้หรือโรคที่ยากต่อการรักษา ทาให้ไก่สร้างภูมิคุ้มโรคเกิดขึ้นในร่างกาย
ชนดิ ของวัคซีนแบง่ ออกเปน็ 2 ชนดิ คอื

1) วัคซีนเช้อื เป็น (Lived or attenuated vaccine)
เป็นวัคซีนที่เตรียมจากเช้ือท่ีมีความรุนแรง แต่ถูกทาให้อ่อนกาลังลง (Attenuate) หรือถูกทาให้
เกิดการเปล่ียนแปลง (Mutate) ไปเป็นจุลชีพท่ีไม่มีความรุนแรง ซ่ึงไม่สามารถทาให้เกิดโรคได้
จุลชีพเหล่านี้สามารถแบ่งตัวเพิ่มจานวนได้เมื่อเข้าสู่ร่างกาย วัคซีนบางชนิดทาให้ไก่เกิดความเครียดหรือ
เกิดอาการแพ้วัคซีน วัคซีนเชื้อเป็นสามารถให้ไก่ทีละตัว (Individual) โดยการหยอดตาหรือหยอดจมูก
หรือให้ไก่เป็นกลุ่ม (Mass method) โดยการละลายในน้าดื่มหรือการสเปรย์ทาให้ประหยัดแรงงาน
วคั ซนี เชื้อเป็นสามารถให้ความคุ้มโรคสูงแต่ถกู ทาลายได้ง่ายโดยภูมคิ ุ้มโรคที่ถา่ ยทอดจากแม่ และอาจทาให้
เกิดโรคได้ถ้าการทาวัคซีนและการทาลายเศษเหลือจากการทาวัคซีนไม่ถูกต้อง การเก็บรักษาก็ยุ่งยากกว่า
วคั ซนี เช้ือตาย แต่มีราคาถูก

2) วคั ซีนเชอ้ื ตาย (Killed or inactivated vaccine)
มักเตรียมจากเช้ือท่ีมีความรุนแรงท่ีถูกทาให้ตายโดยทางเคมีหรือฟิสิกส์ จุลชีพเหล่านี้ไม่สามารถ
แบ่งตัวเพ่ิมจานวนได้เมื่อเข้าสู่ร่างกายจึงมีความปลอดภัย แต่ให้ความคุ้มโรคต่า วัคซีนเช้ือตายจะให้โดย
วิธีการฉีดเข้าร่างกายโดยตรงเท่านั้น สารที่ใช้ผสมกับวัคซีนจะเป็นน้ามัน (Oil-based) หรือ Aluminum
hydroxide สามารถกระตุ้นใหเ้ กิดภูมคิ ้มุ กันได้ดี วัคซีนเชอื้ ตายมรี าคาแพง แต่เก็บรักษาง่าย

วธิ ีการทาวัคซีน
การทาวัคซีนเป็นการเพิ่มความเครียดให้ไก่ท้ังโดยทางตรงและทางอ้อม ผลทางตรงคือผลของ
วัคซีนท่ีเข้าไปทาปฏิกิริยาต่างๆ ภายในร่างกายไก่ ทาให้ไก่เกิดการแพ้วัคซีนหรือเกิดภาวะเครียด
หลังจากทาวัคซีนแล้ว ผลทางอ้อมคือวิธีการทาวัคซีนและวิธีการต้อนจับไก่ ซึ่งผลที่เกิดขึ้นทางตรงไม่
สามารถลดได้ แต่ผลทางอ้อมสามารถลดได้ ดงั น้ันจึงต้องเข้มงวดในขัน้ ตอนการทาวัคซนี โดยต้อนไก่ครงั้ ละ
น้อย ๆ จับไก่ด้วยความระมัดระวัง และทาวัคซีนด้วยความนิ่มนวล ถ้าไม่ระมัดระวังจะมีผลทาให้ไก่
เกดิ ความเครยี ดส่งผลใหไ้ กแ่ พว้ คั ซีนมากขน้ึ การทาวัคซีนมีวธิ ีการดงั นี้
1. การหยอดตา หรือการหยอดจมูก (Intraocular; I/O or intranasal; I/N) เป็นการสร้าง
ภูมิคุ้มกันเฉพาะที่เพื่อป้องกันโรคท่ีเกิดกับระบบทางเดินหายใจ เช่น โรคนิวคาสเซิลและหลอดลมอักเสบ
โดยละลายวัคซีนในน้ายาละลายวัคซีน (น้ากลั่น) ที่อุณหภูมิห้อง การใช้น้าเย็นจัดอาจทาให้เย่ือบุตาหรือ
จมูกอักเสบได้ ขวดท่ีใช้หยอดวัคซีนควรเป็นขวดมาตรฐาน เพื่อให้ลูกไก่ได้รับวัคซีนครบโด๊ส การหยอด
ตาให้หยอดวัคซีน 1 หยดต่อไก่ 1 ตัว ลงไปในตาข้างที่เปิดของไก่รอจนกระท่ังวัคซีนซึมเข้าไปประมาณ
1-2 วินาที การหยอดจมูกจะให้ผลดีกว่าการหยอดตา การหยอดให้ใช้น้ิวมือปิดรูจมูกไว้ข้างหน่ึง แล้วจึง
หยดวัคซีนในรูจมูกอีกข้างหน่ึง การใช้สีย้อมในวัคซีนจะช่วยในการตรวจสอบหรือจดจาไก่ท่ีทาวัคซีนไป
แลว้

ภาพที่ 7.22 การทาวคั ซนี โดยการหยอดตา หรือการหยอดจมกู

2. การแทงปีก (Wing web; W/W) เปน็ การสรา้ งภูมิคุ้มกันเฉพาะท่คี ือ บริเวณใตผ้ วิ หนงั เช่น
วัคซนี ปอ้ งกันโรคฝดี าษเป็นวัคซีนท่มี ีความเข้มข้นมาก เนอื่ งจากใชน้ า้ ยาละลายวัคซีนเพียงเล็กน้อย และ
ใช้เขม็ จ่มุ วคั ซีนครง้ั ละประมาณ 0.01 ซีซี. โดยสังเกตจากการท่ีวคั ซนี เต็มรูเข็มทั้งสองข้าง แลว้ แทงเขม็
จากทางดา้ นล่างผ่านทะลุผนังของปีกไก่ (Web of the wing) ภายใน 7-10 วันหลังจากทาวคั ซนี จะ
เกิดรอยสะเกด็ แผลท้งั ด้านบนและดา้ นลา่ งของผนงั ปีกไก่ซึ่งเกดิ จากการแทงเข็มผ่าน แสดงวา่ การทา
วคั ซนี นั้นได้ผล ในการทาวคั ซีนตอ้ งระวังอย่าให้แทงผ่านขน กลา้ มเนอ้ื หรือกระดูก

ภาพท่ี 7.23 การทาวคั ซนี โดยการแทงปีก
3. การฉีดเข้าใต้ผิวหนัง (Subcutaneous; S/C) เป็นวิธีที่นิยมใช้ในการทาวัคซีนป้องกัน
โรคมาเร็กซ์ โดยฉีดเข้าใตผ้ ิวหนงั บริเวณท้ายทอยหรือฐานคอ ทาให้การสรา้ งภูมิคุ้มกนั เกดิ ขึ้นอย่างชา้ ๆ
4. การฉีดเข้ากล้ามเนื้อ (intramuscular; I/M) เป็นวิธีท่ีนิยมใช้กับวัคซีนชนิดเช้ือตาย ซ่ึงจะฉีด
เขา้ กล้ามเน้ือขาหรอื กล้ามเนอ้ื หน้าอก ทาให้ภมู คิ ้มุ กนั เกิดขึ้นอยา่ งรวดเรว็

ภาพท่ี 7.24 การทาวคั ซีนโดยการฉดี เข้ากล้ามเน้ือ

5. การละลายน้าด่ืม (Drinking water; D/W) เป็นวิธีท่ีทาได้ง่ายประหยัดแรงงาน และเหมาะ
สาหรับไก่กลุ่มใหญ่ ๆ แต่การสร้างภูมิคุ้มกันจะมีความผันแปรค่อนข้างมาก เน่ืองจากไก่แต่ละตัวได้รับ
วัคซีนแตกต่างกันไป ดังน้ันจะต้องหยุดให้น้าไก่เป็นเวลาอย่างน้อย 2 ชั่วโมง ก่อนทาวัคซีนเพ่ือกระตุ้นให้
ไก่กระหายน้า และกินน้าผสมวัคซีนให้หมดภายใน 2 ช่ัวโมง ระยะเวลาในการอดน้าจะขึ้นอยู่กับสภาพ
อากาศ อุปกรณ์ให้น้าจะต้องมีเพียงพอสาหรับไก่จานวน 2/3 ของเล้า สามารถเข้ากินน้าได้พร้อมๆ กัน
ถ้าไม่พออาจเพิ่มเติมอุปกรณ์ให้น้าข้ึนมาชั่วคราวสาหรับการนี้โดยเฉพาะ จุดน้ีถือว่าเป็นส่วนที่สาคัญ
ท่ีสุด เพราะความล้มเหลวจากการให้วัคซีนวิธีนี้มักเกิดจากระบบการให้น้าที่ไม่ถูกต้องและอุปกรณ์ให้น้า
ไม่เพียงพอ ปรมิ าณน้าทใี่ ช้ละลายวัคซนี จะผนั แปรไปตามอายุไกด่ ังนี้

- อายุ 1 สัปดาห์ ใชน้ ้าประมาณ 2-5 ลติ รต่อไก่ 1,000 ตวั
- อายุ 2-4 สปั ดาห์ ใช้นา้ ประมาณ 9-11 ลิตรต่อไก่ 1,000 ตวั
- อายุ 5-7 สัปดาห์ ใช้น้าประมาณ 14-18 ลิตรต่อไก่ 1,000 ตวั
- อายมุ ากกว่า 7 สปั ดาห์ ใชน้ ้า 20-23 ลิตรต่อไก่ 1,000 ตวั
เม่ื อ ถึ งก าห น ด เว ล า ใน กา ร ท า วั คซี น จ ะต้ อง ห ยุ ด ให้ ย า แ ล ะส าร ฆ่ า เชื้ อ โรค ใน น้ า ด่ื มอ ย่ าง น้ อ ย
24 ชั่วโมงกอ่ นและหลังการทาวัคซีนและควรผสมหางนม (skimmed milk) เพื่อทาให้น้าเปน็ กลางและชว่ ย
ยืดอายุของวคั ซีนใหน้ านข้นึ โดยใชห้ างนม 100 กรมั ต่อนา้ 30 ลติ ร
6. การสเปรย์ (Spray) เป็นวิธีท่ีนิยมใช้กันมากสาหรับการทาวัคซีนคร้ังแรกในลูกไก่อายุ 1 วัน
เพ่ือป้องกันโรคติดเชื้อจากไวรัสในระบบการเดินหายใจ อาจสเปรย์ตั้งแต่ในโรงฟักหรือในโรงเรือนที่เลี้ยง
โดยสเปรย์ใส่ลูกไก่ท่ีอยู่ในกล่องเลย ลูกไก่จะได้รับวัคซีนผ่านทางลูกตาหรือทางจมูก เป็นวิธีท่ีทาได้
รวดเร็ว สามารถให้วัคซีนแก่ไก่จานวนมากๆ ในระยะเวลาอันสั้น แต่ปริมาณวัคซีนท่ีได้รับอาจแตกต่าง
กันไป การสเปรย์ควรสเปรย์ให้พอหมาดๆ ไม่ควรให้ตัวลูกไก่เปียกโชก เมื่อสเปรย์วัคซีนเสร็จแล้วควรท้ิง
ลูกไก่ไว้ 10-15 นาที เพอ่ื ให้ตวั แหง้

ภาพท่ี 7.25 การทาวคั ซนี โดยการสเปรย์

ขอ้ ควรระวังในการทาวัคซีน
1. อปุ กรณ์ทีใ่ ช้ในการท าวัคซีนต้องผ่านการฆ่าเชื้อโดยถกู ต้องก่อนนามาใช้ การฆ่าเช้ือทา

ได้โดยการใชค้ วามรอ้ นอาจจะโดยการตม้ หรือนึง่ ในหมอ้ ความดันกไ็ ด้ แตห่ า้ มฆ่าเชอ้ื โดยใชน้ า้ ยาฆ่าเช้ือเป็น
อันขาด

2. ในการทาวัคซีนควรให้ไวตามินหรือยาปฏิชีวนะหรือให้ทั้งสองอย่างควบคู่กันไปอย่าง
น้อยเป็นเวลา 3 วัน คือ ก่อนวันทา 1 วัน วัน ทาวัคซีนและหลังวันทา 1 วัน เพ่ือช่วยลดความเครียดและ
ปอ้ งกันโรคแทรกซ้อน วัคซีนบางชนิด เช่น วัคซนี ป้องกันโรคกลอ่ งเสียงอักเสบจะทาใหไ้ ก่เกดิ อาการแพม้ าก
หลังจากทาวัคซีนไปแล้ว 5-7 วัน ดังน้ันหลังจากทาวัคซีนไปแล้ว 5-7 วัน จะต้องให้ยาปฏิชีวนะละลาย
น้าเพอื่ ป้องกันโรคแทรกซ้อน

3. การสร้างภูมิคุ้มกันหลังจากทาวัคซีนไปแล้วจะต้องรอไปอีกระยะหนึ่งขึ้นอยู่กับชนิด
ของวัคซีนที่ทาความสามารถในการตอบสนองต่อวัคซีนของตัวไก่ อายุและภูมิคุ้มกันโรคที่ได้รับจากแม่
ดังน้ันระยะก่อนที่ไก่จะสร้างภูมิคุ้มกันขึ้นนั้น จึงเป็นระยะที่อันตราย ผู้เล้ียงจะต้องระมัดระวังอย่าให้มี
โรคระบาดเกิดขึ้นในฟารม์

4. ควรทาวคั ซีนไก่ทั้งหมดในฟาร์มพร้อมกันในครั้งเดียวซ่ึงถ้าหากไม่สามารถทาได้ให้แยก
ไก่กลมุ่ ทท่ี าวคั ซนี กับกล่มุ ทไี่ ม่ได้ทาวัคซีนออกจากกันโดยเดด็ ขาด

5. ทาวัคซีนในไก่ที่มีสุขภาพแข็งแรง หลีกเลี่ยงการทาวัคซีนในขณะไก่ป่วยหรือเกิด
ความเครียด

6. ควรซื้อวคั ซีนจากแหลง่ ทเ่ี ชอื่ ถอื ได้
7. ควรเกบ็ วัคซีนไว้ในท่ีมืดและมีอุณหภูมิระหว่าง 2-8 o C วัคซีนท่ีเปิดขวดแล้วควรใช้ให้
หมดภายใน 2 ช่ัวโมง
8. ขณะทาการขนส่ง ควรเก็บวัคซีนตามอุณหภูมิท่ีกาหนดโดยแช่วัคซีนไว้ในกระติก
น้าแขง็
9. หลีกเล่ียงการถูกแสงแดดเพราะจะทาให้วัคซีนเส่ือมคุณภาพโดยเฉพาะอย่างยิ่งวัคซีน
เช้ือเปน็ อาจถูกทาได้โดยรังสอี ลั ตราไวโอเล็ต
10. หลกี เล่ียงการฆา่ เช้อื ทกุ ชนดิ ในนา้ ตลอดชว่ งที่ทาวคั ซนี และในกรณีทท่ี าวคั ซีนป้องกัน
โรคที่เกดิ จากเชื้อแบคทเี รียไม่ควรใหย้ าปฏิชีวนะใดๆ ทง้ั ก่อนและหลงั ทาวัคซนี เปน็ เวลา 3 วัน
11. จดบันทึกรายละเอียดต่าง ๆ ของวัคซีนท่ีทา ได้แก่ ช่ือวัคซีน รุ่นท่ีผลิต บริษัทที่ผลิต
วันหมดอายุ วนั ท่ใี หว้ ัคซนี และรายละเอียดอื่น ๆ ลงในสมุดบนั ทกึ เพือ่ เปน็ หลกั ฐาน
12. ทาลายขวดและวคั ซีนท่เี หลอื หลังการใชใ้ ห้หมดโดยการเผาท้ิง
13. ห้ามทาวัคซีนภายใน 21 วนั ก่อนส่งโรงฆ่า

สาเหตุบางประการทท่ี าให้วคั ซีนไมส่ ามารถป้องกนั โรค
1. ลูกไก่มีภูมิคุ้มโรคจากแม่อยู่ช่ัวระยะหน่ึง ซึ่งจะทาลายวัคซีนท่ีให้ไก่จึงไม่สามารถสร้าง

ภูมคิ มุ้ โรคได้ มักจะเกดิ ในกรณีท่ที าวคั ซีนในไก่อายุน้อยเกนิ ไป
2. การเก็บรกั ษาวัคซีนไม่ดีทาใหเ้ ชอ้ื ในวคั ซีนตาย หรือทาให้ประสทิ ธิภาพของวัคซนี เส่ือม

ลงหรือวคั ซนี อาจหมดอายุ
3. ลูกไก่ได้รับวัคซีนไม่ครบโด๊ส หรือได้รับน้อยกว่าท่ีกาหนด ซ่ึงอาจมีสาเหตุมาจากการ

เตรียมวคั ซีนหรอื วิธกี ารใหไ้ ม่ดีพอ
4. ไกบ่ างตวั อาจป่วยขณะทาวคั ซีนจึงทาใหเ้ กดิ ภมู คิ ุ้มโรคได้ไม่เต็มท่ี
5. วัคซีนที่นามาใช้อาจไม่ตรงกับสเตรนหรือซีโรไทป์ของโรคท่ีระบาด ทาให้การทาวัคซีน

ไม่ได้ผล
6. ลูกไก่ไดร้ ับเชื้อที่ทาให้เกิดโรคก่อนทาวัคซนี แต่เช้ืออยู่ในระยะฟักตัวเมอ่ื ไก่ไดร้ ับวัคซีน

ไกจ่ ะแสดงอาการของโรคน้ัน ๆ
7. การถกู ระงบั การสรา้ งภูมิค้มุ โรคเน่อื งจากโรคกัมโบโร ทาใหค้ วามตา้ นทานตอ่ โรคลดลง

และการสร้างภูมิคุ้มกันจึงลดลงไปวัคซีนเชื้อเป็นจะกระตุ้นให้เกิดภูมิคุ้มโรคสูงแต่ระยะเวลาของภูมิคุ้มโรค
จะไมถ่ าวร ดงั นนั้ จึงจาเปน็ ตอ้ งทาวัคซนี ซ้า

ตัวอย่างโปรแกรมวัคซีนดังต่อไปน้ีเป็นการทาวัคซีนในไก่ชนิดต่างๆ ซ่ึงโปรแกรมวัคซีนสามารถ
เปลี่ยนแปลงวิธีการให้ตามบริษัทผู้ผลิตและตามความเหมาะสมของพ้ืนที่การเล้ียงเช่นในแหล่งท่ีมีโรค
มากอาจมีการเพ่มิ การให้วคั ซนี และยงั ข้นึ อยู่กบั สายพนั ธุ์ของโรคทีร่ ะบาดด้วย

โปรแกรมวคั ซีนสาหรับไก่เน้ือ มวี ัคซีนป้องกนั โรค 3 โรคในไก่เน้ือคือ นิวคาสเซลิ หลอดลมอักเสบ
ตดิ ตอ่ และกัมโบโร

 โรคทที่ ุกฟาร์มต้องป้องกนั คอื นิวคาสเซลิ
 โรคหลอดลมอักเสบตดิ ต่อและกมั โบโร มีท้งั ฟาร์มทีท่ าและไม่ทาวคั ซนี ตามความ
จาเปน็
 เนอื่ งจากการเลย้ี งไก่เนื้อระยะสัน้ การให้วัคซีนน้อยชนิดและนอ้ ยคร้งั ที่สุดจะดีทีส่ ุด
เชน่
- อายุ 1 วัน ให้วคั ซีนหลอดลมอกั เสบติดตอ่ รว่ มกบั วัคซนี นิวคาสเซลิ ชนดิ เชอ้ื ตาย
- อายุ 7-12 วัน ให้วคั ซนี นวิ คาสเซิลชนดิ เชอ้ื เป็นหรืออาจใหเ้ ปน็ วัคซีนรวม (นิวคาสเซลิ +
หลอดลม)
- อายุ 2 สปั ดาห์ วัคซนี กัมโบโร แตถ่ า้ ฟารม์ ทม่ี ีปญั หาโรคกัมโบโรอาจจาเป็นตอ้ งให้วัคซีนเร็วข้นึ
ซงึ่ อาจพิจารณาให้เมื่อไก่อายุ 5-7 วนั หรือถ้าจาเปน็ มากอาจให้ 2-3 ครงั้ โดยแตล่ ะครงั้ หา่ งกนั 5-0 วนั