คำศัพท์เรื่องรามเกียรติ์ ตอนศึกไมยราพ

1

คาํ ศัพท์ เรือง รามเกยี รติ  

ตอน ศึกไมยราพ 

  ​ ความหมาย   

ค​ าํ ศัพท์ 

กนิษฐา  น้อง 

กรรมเวรา กรรมเวร  บาปกรรมทีไดท้ ําไว ้

กระเดยี ด  นําภาชนะใส่ของพักไวข้ ้างสะเอว โดยเอามือจับ
ขอบภาชนะไว้ เช่น กระเดยี ดกระจาด 

กระเวน  ตระเวน เทียวไป 

กลอ้ งแกว้   กลอ้ งมณี กลอ้ งรตั นา กลอ้ งวเิ ศษทีไมยราพใช้เปา 
ยาวเิ ศษสะกดทัพพระรามใหห้ ลบั ทังกองทัพ 

กาํ แพงแลง  กาํ แพงทีกอ่ ดว้ ยศิลาแลง 

2

 

 

กญุ ชร  ช้าง 

กณุ ฑลสุรกานต ์ เครอื งประดบั หอู ันเปนแกว้ มีคา่ ซึงเรยี กวา่   
แกว้ สุรกานต ์

กมุ ภณั ฑ์  ยักษ์ 

กลุ าหล โกลาหล  เสียงกกึ กอ้ ง วนุ่ วาย  

โกฏ ิ จํานวนสิบลา้ น 

ไกรสร  ราชสีหต์ ระกลู หนึง 

ขุนกระบินทร ์ ขุนกระบี พญาลงิ ในทีนีหมายถงึ หนุมาน 

เขจร  ไปในท้องฟา คอื บินไป เหาะไป 

คชกรรม์  กจิ การในทางปฏบิ ัตอิ ันเกยี วกบั ช้าง เช่น การขี การ 
คลอ้ งจับ 

3

คคั นานต ์ ท้องฟา 

จรจรลั   เดนิ ไป 

จาบัล จาบัลย์  สะอึกสะอืน รอ้ งไห้ เศรา้ โศก 

จุณ จุรณ  ผง ของทีปน 

ชลธาร  ลาํ นา ลาํ คลอง 

ชําแรก  แทรก แหวกลงไป 

ชุลกี ร  ประนมมือไหว ้

​เชษฐา  พี 

ดาษดา  มากมาย เกลอื นกลาด 

ตระหง่าน  สง่า สูงเดน่  

ตรกี ฏู   สามยอด(ตรี = สาม; กฏู = ยอด) ชือเขาใน 
วรรณคด ี
 

ไตรดาล  4
ไตรรตั น์ 
ไตรโลก   
สามโลก 

รตั นตรยั แกว้ ๓ ประการ คอื พระพุทธ 
สามโลก หมายถงึ โลกสวรรค์ โลกมนุษย์  

ถวลิ จินดา  คดิ  
ทวาร  ประต ู
สิบหน้า หมายถงึ ทศกณั ฐ์ (ทศ = สิบ ; ) 
ทศพักตร ์ ผู้กระทําวนั คอื พระอาทิตย์ (ทิน = วนั ; ) 
ทินกร  ดา้ น ข้าง ทิศ 
เทวดาผู้เปนใหญ่ 
ทิศาน , ทิศาศาน  โทษ อาชญา 
เทเวศ 

โทษกรณ์ 

ธรรมยุทธ  การตอ่ สู้กนั อย่างยุตธิ รรมและสุจรติ  

5

นักสิทธ์  ฤษี ผู้สําเรจ็  

นิทรา  นอน หลบั  

นิมิต  แปลงกาย สรา้ งขึน 

นิล  พลอยสีดาํ หรอื นาเงินแก ่

พจนารถ  คาํ พูด 

พรรณราย  งามผุดผ่อง สีเลอื มระยับ 

พระกาฬ  พระยม เจ้าแหง่ ความตาย 

พระขรรค ์ ศาสตราวธุ ชนิดหนึงมีคม ๒ ข้าง ตรงกลาง 

พระทรงสุบรรณ  พระผู้ขีครุฑ หมายถงึ พระนารายณ์ (สุบรรณของพระ
นารายณ์) 

พระนารายณ์  พระเปนเจ้าองคห์ นึงในศาสนาพราหมณ์ ในโลก มี ๔ กร 
ถอื ตรี คทา จักร และสังข์ 

พระปนโลเกศ  ผู้เปนปนแหง่ โลกอันยิงใหญ่ ในทีนึหมายถงึ  

6

พระยามัจจุราช   
พระราเมศ  เจ้าแหง่ ความตาย 
พระลกั ษมณ์ 
พระสีกร  พระราม 
พระหรวิ งศ์  ชือพระอนุชาองคห์ นึงของพระราม 
พรมิ เพรศิ  
พลบั พลา  พระนารายณ์ 
พลากร  พระราม 
พ​ ลาญ  งามแฉลม้  
พาที 
พานรนิ   ทีประทับชัวคราวสําหรบั เจ้านาย 
กองทหาร 
พิฆาต  ลาน 

คาํ พูด ถอ้ ยคาํ  
ลงิ  

กาํ จัด ฆ่า ทําลาย 

7

 

พินิจ  ดอู ย่างถถี ว้ น พิจารณา ตรวจตรา 

พิเภก  ยักษ์ผู้เปนน้องชายทศกณั ฐ์ มีทัศนะขัดแย้งกบั ทศกณั ฐ์
อย่างรุนแรง ถกู ขับไลจ่ ึงมาอยู่รบั ใช้พระราม เปนโหร
มีหน้าทีพยากรณ์เหตกุ ารณ์ลว่ งหน้าใหพ้ ระรามรูแ้ ละให ้
คาํ แนะนํา 

พิรากวน  ชือพีสาวไมยราพในเรอื ง รามเกยี รต ิ

โพยม  ท้องฟา อากาศ 

ไฟกาล  ไฟประลยั กลั ป ไฟลา้ งโลก 

กมุ ร ี แมลงภู่ แมลงผึง 

มัจฉา  ปลา 

มัจฉานุ  ลกู หนุมานกบั นางสุพรรณมัจฉา ตวั เปนลงิ หางเปนปลา 

มัชฌิมราตร ี เวลาเทียงคนื  

8

ราพณ์  ยักษ์ ในเรอื งรามเกยี รตเิ ปนชือเรยี กทศกณั ฐ์ 
รุทร 
ฤทธิรณ  น่ากลวั ยิง ฤทธิรุทร หมายความวา่ มีฤทธิอัน 
ลกู พระอาทิตย์ 
รบเกง่  

สุครพี (เปนพระอาทิตย์กบั นางกาลอัจนา) 

โลกธาต ุ โลกทังหมด โลกทังสิน 

วานรเผือกผู้  ลงิ สีขาวเพศผู้เปนลกั ษณะของหนุมาน 

วายุบุตร  หนุมาน (เปนบุตรของวายุ หรอื ลม บางทีเรยี ก 

วฒุ ิไกร  ยิงดว้ ยความรูค้ วามเจรญิ  

เวท  มนตร์ ถอ้ ยคาํ ทีผูกเปนคาถา 

ไวยวกิ   ยักษ์ลกู ของนางพิรากวนในเรอื งรามเกยี รต ิ

สรวลสันต ์ หวั เราะ 

สังขาร์ สังขาร  รา่ งกาย 

สังวร  สํารวม เหนียวรงั ความหวงั  

9

สัประยุทธ์  รบพุ่ง ชิงชัยกนั  

สิบแปดมงกฏุ   วานรทีเปนทหารเอกในกองทัพพระราม จํานวน 
เกยูร จังเกยี ง แตไ่ ม่ใช่กลมุ่ พญาวานรอย่าง 

สีหนาท  เสียงกกึ กอ้ งดงั ราชสีห ์

สีหบัญชร  หน้าตา่ งสําหรบั พระเจ้าแผ่นดนิ เสด็จออกใหไ้ ดเ้ ฝา
ในโอกาสสําคญั  

สุธาธาร  แผ่นดนิ (ในวรรณคดไี ทย)(สุธา กรอ่ นมาจาก พล 
วงศ์พระอาทิตย์ 
 

สุรยิ วงศ์ 

สุวรรณ  ทอง 
โสภา  งาม 
โสมนัส  ปลาบปลมื เบิกบาน 
ไสยา ไสยาสน์  นอน 

 

10

 

หกหอ้ งสวรรคช์ ันฟา  สวรรค์ ๖ ชัน ไดแ้ ก ่

   ๑. จาตมุ หาราชิก ๒.ดาวดงึ ส์ ๓.ยามะ ๔.ดสุ ิต  
๕.นิมมานรดี ๖.ปรนิมมิตวสวดั ด ี

หน้าฉาน  หน้าทีประทับของพระเจ้าแผ่นดนิ  

เหมันต ์ ฤดหู นาว 

อวตาร  การแบ่งภาคลงมาเกดิ ของพระนารายณ์ 

อาคม  เวทมนตร ์
 
   

 

(http://www.st.ac.th/bhatips/ram_vocab.html)