เฉลย บฝ. อาขยาน ภาษาไทย ป.4

Ẻ½ƒ¡àÊÃÔÁ·Ñ¡ÉСÒÃÍÒ‹ ¹ÀÒÉÒä·Â

ÍÒ¢ÂÒ¹ เฉฉบลับย
ôª¹Ñé »ÃжÁÈ¡Ö ÉÒ»·‚ Õè

ประนอม พงษเผอื ก

พิมพค รงั้ ท่ี ๕

สงวนลิขสิทธติ์ ามพระราชบัญญัติ
รหสั สนิ คา ๑๔๑๑๐๐๘

¤Òí ªÕéᨧ㹡ÒÃãªËŒ ¹§Ñ Ê×Í

ส่ือชุด Ẻ½ƒ¡àÊÃÔÁ·Ñ¡ÉСÒÃÍ‹Ò¹ÀÒÉÒä·Â ÍÒ¢ÂÒ¹ เปนสอ่ื
เพื่อฝกทักษะการอาน และการทองอาขยานบทตาง ๆ ตามท่ีกระทรวง
ศึกษาธิการกาํ หนด

ÇÔ¸Õ ãªŒ

ÍÒ‹ ¹¡ºÑ ¾‹ÍáÁ‹ ÍÒ»¢Â.ôÒ¹
อา นอาขยานใหค ณุ พอ คณุ แมฟ ง แลว
รว มกนั พดู คยุ หรอื รว มกนั ทาํ กจิ กรรม ¤Ø³ÊÁºÑµÔ
ในเลม ✔ Í‹Ò¹ä´áŒ µ¡©Ò¹

เฉฉบลบั ย ÍÒ‹ ¹¡Ñº¤ÃÙ ชวยใหเด็ก ๆ ไดพัฒนาทักษะ
การอาน จนอานไดคลองแคลว
อานอาขยานใหคุณครูฟงชวงเวลา
วาง คุณครูจะไดชวยแนะนําในสิ่งที่ ✔ à¾ÁÔè ¾Ù¹·Ñ¡ÉÐ
เด็ก ๆ ยงั ไมเ ขา ใจ
เดก็ ๆ จะไดฝ ก การคดิ สรา งสรรค
ÍÒ‹ ¹¡Ñºà¾Íè× ¹ ไปพรอ ม ๆ กบั การฝก ทกั ษะทาง
ภาษาไทย
อานอาขยานพรอม ๆ กันกับเพื่อน
หรือถาใครอานเกงกวาก็ชวยเพื่อน
ที่อานไมเกงได หรือจะแขงกันอาน
แขงกนั ทาํ กิจกรรมกส็ นุกดี

Í‹Ò¹¤¹à´ÕÂÇ

เด็ก ๆ สามารถฝก อา นคนเดียว และ
ทํากิจกรรมดวยตัวเอง เพ่ือพัฒนา
ตนเองใหเกง ยิง่ ๆ ขึน้

ÊÒúÞÑ ô
õ
·íÒäÁ¨§Ö µÍŒ §·‹Í§ÍÒ¢ÂÒ¹
à·¤¹¤Ô ¡Ò÷‹Í§ÍÒ¢ÂÒ¹ãËŒ¨íÒä´Œ´Õ ö
ÍÒ¢ÂÒ¹ º·ËÅÑ¡

¾ÃÐÍÀÂÑ Á³Õ
µÍ¹ Ê´Ø ÊÒ¤Ãà¢ÒŒ àÁÍ× §¡ÒÃÐàÇ¡

ÊÂÒÁÒ¹ÊØ ÊµÔ ñò

ÍÒ¢ÂÒ¹ º·Ãͧ เฉฉบลบั ย

¾ÄÉÀ¡ÒÊà ñø

»Ò¡à»š¹àÍ¡ àŢ໹š â·
˹§Ñ ÊÍ× à»¹š µÃÕ ªÇÑè ´àÕ »š¹µÃÒ òô

ÍÒ¢ÂÒ¹ º·ÍÊÔ ÃÐ óo
Ẻ»ÃÐàÁÔ¹¡Ò÷‹Í§ÍÒ¢ÂÒ¹ óò

๓

·Í‹ ·§íÒäÍÁ¨ÒÖ§¢µÂŒÍ§Ò¹

ÊÒà˵·Ø èÕàÃҵ͌ §·Í‹ §ÍÒ¢ÂÒ¹

ñ. ½¡ƒ ¤ÇÒÁ¨íÒ à¾ÃÒФ¹àÃÒµŒÍ§ÍÒÈÂÑ ¤ÇÒÁ¨íÒ
à¾×Íè ໹š à¤Ãè×ͧÁ×Í㹡ÒäԴÇÔà¤ÃÒÐˏ

ò. ½¡ƒ ÇԹѠà¾ÃÒСÒ÷͋ §ãËŒ¨íÒä´Œ µÍŒ §ËÁÑè¹½ƒ¡
ËÁÑè¹·Í‹ §ÍÂÙà‹ ÊÁÍ

ó. ªÇ‹ Â͹ÃØ Ñ¡ÉÀ ÒÉÒä·ÂãËŒ¤§Íµ‹Ù ÅÍ´ä»

เฉฉบลับย ·Òí äÁàÃÒ¨§Ö µŒÍ§·Í‹ §
ÍÒ¢ÂÒ¹¤ÃѺ¤Ø³¤ÃÙ

๔

à·¤¹¤Ô

¡Ò÷‹Í§ÍÒ¢ÂÒ¹ã˨Œ Òí ä´´Œ Õ

º´Ñ à´ëÕÂǴѧ ˧ѧè à˧‹§ ÇѧàǧáÇ‹Ç
Êд§ŒØ áÅÇŒ àËÅÂÕ ÇáÅ ªÐ᧌ËÒ

ÍÒ»¢.ÂôÒ¹ ทอ งเปนรอ ยแกว ธรรมดา

ใหถ ูกตองตามอักขรวิธี

ทอ งใหถูกจังหวะวรรคตอน ÍÒ»¢Â.ôÒ¹

ของคาํ ประพันธ

ทอ งเนน สัมผสั คลอ งจอง เฉฉบลบั ย

ÍÒ»¢Â.ôÒ¹ เพอ่ื ใหจาํ ไดด ี

ทองเปนทาํ นองเสนาะ

(เหมือนการรองเพลงกลอมเดก็ )

ÍÒ»¢Â.ôÒ¹

ÍÒ¢»Â.Òô¹ ฝก ทอง และคดิ ตามในความหมาย

ของอาขยานน้ัน

๕

อาขยาน บทหลกั

µÍ¹ Ê´Ø ÊÒ¾¤ÃÃÐàÍ¢ÀŒÒàÂÑ ÁÁÍ× ³§¡Õ ÒÃÐàÇ¡

บดั เดย๋ี วดัง หง่งั เหงง วังเวงแวว
สะดงุ แลว เหลยี วแล ชะแงห า
เห็นโยคี ขร่ี งุ พงุ ออกมา
ประคองพา ขนึ้ ไปจน บนบรรพต
แลว สอนวา อยา ไว ใจมนษุ ย
เฉฉบลับย มันแสนสดุ ลกึ ล้าํ เหลือกาํ หนด
ถึงเถาวลั ย พันเกี่ยว ท่เี ล้ียวลด
ก็ไมคด เหมอื นหน่งึ ใน นาํ้ ใจคน
มนษุ ยน้ี ทีร่ ักอยู สองสถาน
บดิ ามาร - ดารัก มกั เปนผล
ทพ่ี ง่ึ หน่ึง พึง่ ได แตกายตน
เกิดเปน คน คิดเห็นจึง เจรจา

๖

แมนใครรกั รักมงั่ ชงั ชงั ตอบ บทหลกั
ใหรอบคอบ คิดอาน นะหลานหนา
รูสิง่ ใด ไมส ู รวู ชิ า ˹ٵ͌ §¨íÒãËäŒ ´Œ¹Ð¨Ð
รรู ักษา ตวั รอด เปน ยอดดี เฉฉบลบั ย
จงคดิ ตาม ไปเอา ไมเ ทาเถิด
จะประเสริฐ สมรัก เปนศกั ดิ์ศรี
พอเสร็จคาํ สาํ แดง แจง คดี
รปู โยคี หายวบั ไปกบั ตา

พระสุนทรโวหาร (ภู)

¤Òí ¶ÒÁªÇ¹¤´Ô ๗

• ·íÒäÁ¨§Ö à»ÃÕº¨Ôµã¨¢Í§Á¹ÉØ Âà»¹š ´Ñè§à¶ÒÇÑŏ
• “ÃÃÙŒ Ñ¡ÉÒµÑÇÃʹ໚¹ÂÍ´´Õ” ËÁÒ¤ÇÒÁÇ‹ÒÍ‹ҧäÃ

äŒÙ Òí ÃŒ¤Ù ÇÒÁËÁÒÂ

ᨌ§¤´Õ

มาจากคําวา แจง + คดี = แจง คดี
ในทีน่ ห้ี มายถงึ กลา วส่ังสอน

ºÃþµ

ภูเขา เชน

¾é×¹ºÃþµàÅ×èÍÁÅÇŒ ¹Á³Õ¼Ò ÃÐÅ͡褯 ¾Ã§‹Ø ¾ÃÒ¶§Ö àÁ¦Ò

(นาํ ไปใชในการแตง คาํ ประพนั ธ หรือตงั้ ช่อื )

เฉฉบลับย âÂ¤Õ ฤๅษี เชน

นกั บวช,
¤³Ø ¤ÃàÙ ÅÒ‹ ÇÒ‹ â¤¤Õ ×͹¡Ñ ºÇª¼ÙŒ»¯ºÔ ѵµÔ ÒÁÅ·Ñ ¸Ôâ¤Ð

ÊÒí á´§

มาจากคําวา แสดง หมายถงึ ทําใหเหน็ ปรากฏ เชน

à¢ÒÊÒí ᴧപâ´Â¹íÒÁ×Í»„¹º¡Ø ··èÕ íÒ¡ÒÃ¢Í§ÈµÑ ÃÙ

à¶ÒÇÑŏ

ไมเ ล้ือย, ไมเถา เชน

ã¹»†ÒÁàÕ ¶ÒÇÅÑ Â¢ éֹ˹Òá¹¹‹

¤Òí àËÅÒ‹ ¹ÁéÕ ¡Ñ ¹Òí ÁÒ㪌㹡ÒÃᵧ‹ ¤Òí »Ãоѹ¸ ÍÒ¨äÁ¤‹ Í‹ ¾ºã¹ªÕÇÔµ»ÃШÒí Ç¹Ñ ÁÒ¡¹¡Ñ
¡àǹŒ ¤Òí ÇÒ‹ à¶ÒÇÑŏ ·Õèà¾Íè× ¹ æ ÍÒ¨¨Ð¾ºÍÂÙ‹ºÒŒ §

๘

¡Ô¨¡ÃÃÁ½ƒ¡·¡Ñ ÉÐ

ตอบคาํ ถามโดยขีด ✓ ลงใน
๑. “บรรพต” หมายถึงอะไร

✓

๒. เหตุการณใดไมมีในเนอื้ เร่ือง

เฉฉบลับย

✓

๓. สาํ นวนใดตรงกบั อาขยานท่วี า มันเเสนสดุ ลึกลํ้าเหลือกาํ หนด
“เเลว สอนวาอยา ไวใจมนษุ ย ก็ไมค ดเหมือนหน่งึ ในนาํ้ ใจคน”
ถึงเถาวัลยพ ันเกย่ี วทเ่ี ลี้ยวลด

ยใุ หร าํ ตาํ ใหรวั่

มอื ถือสาก ปากถอื ศลี

✓ อยา ไวใ จทาง อยาวางใจคน

๙

¾ÍÒÒ¢ÊÂÒ¹¹¡Ø àÃÕ§µÑÇÍ¡Ñ ÉÃãËÁ‹ãËàŒ »¹š ¤Òí ·¶èÕ ¡Ù µÍŒ §

§ ´ØŒ Ð Ê

สะดงุ

à  ÇÑ Ò ¶ Å

เถาวัลย

¾ÃºÃµ

เฉฉบลบั ย บรรพต

É ¹Ø Á 

มนษุ ย

¨¨ÒÃà

เจรจา

¤ » Ð Í Ã§

ประคอง

๑๐

รไู วใชวÃา…ŒäÙ ÇŒãªÇ‹ Ò‹ ¼Å§Ò»¹ÃÐÇÊѵ¹Ø Ô á·ÅÐÃÀÙ‹

พระสนุ ทรโวหาร หรอื สนุ ทรภู นามเดมิ ภู
เกดิ เมอื่ วันจนั ทรท ่ี ๒๖ มถิ ุนายน
พ.ศ.๒๓๒๙ ในสมัยพระบาทสมเด็จ
พระพุทธยอดฟาจุฬาโลกมหาราช
(รชั กาลท่ี ๑) บดิ าชอ่ื พอ พลบั เปน ชาว
บานกร่ํา อําเภอแกลง จังหวัดระยอง
มารดาช่ือ แมชอย เปนชาวเมือง
ฉะเชงิ เทรา
เขา รบั ราชการเปน อาลกั ษณร าชสาํ นกั ในสมยั พระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธ-
เลศิ หลา นภาลยั (รชั กาลที่ ๒) เมอื่ สนิ้ รชั กาลไดอ อกบวชเปน เวลารว ม ๒๐ ป เฉฉบลับย
และกลับเขารับราชการอีกคร้ังในปลายสมัยของพระพระบาทสมเด็จพระ-
นงั่ เกลา เจา อยูหัว (รัชกาลที่ ๓)
ตอ มาในสมยั พระบาทสมเดจ็ พระจอมเกลา เจา อยหู วั (รชั กาลท่ี ๔) ไดเ ลอื่ น
ตาํ แหนง เปน พระสนุ ทรโวหาร เจา กรมอาลกั ษณฝ า ยพระราชวงั บวร ซงึ่ เปน
ตาํ แหนง ราชการสดุ ทา ยกอ นถงึ แกก รรมเมอื่ พ.ศ. ๒๓๙๘ รวมอายไุ ด ๗๐ ป

¼Å§Ò¹

● ประเภทนริ าศ เชน นริ าศเมอื งแกลง, นริ าศภเู ขาทอง ฯลฯ
● ประเภทนิทาน เชน พระอภยั มณ,ี สิงหไกรภพ ฯลฯ
● ประเภทสภุ าษติ เชน สวัสดิรักษา ฯลฯ
● ประเภทบทละคร เรื่องอภยั นรุ าช
● ประเภทบทเสภา เรือ่ งขนุ ชา งขนุ แผน

(ตอน กาํ เนดิ พลายงาม)
● ประเภทบทเหกลอม เชน เหจ ับระบํา ฯลฯ

๑๑

อาขยาน บทหลกั

ÊÂÒÁÒ¹ÊØ ÊµÔ

ใครราน ใครรกุ ดาว แดนไทย
ไทยรบ จนสุดใจ ขาดดน้ิ
เสียเนื้อ เลือดหลงั่ ไหล ยอมสละ ส้ินแล
เสยี ชพี ไปเสียสน้ิ ช่อื กอง เกยี รตงิ าม
ยืนยง
หากสยาม ยังอยูยงั้ ชีพดวย
เรากเ็ หมอื น อยคู ง ไทยอยู ไดฤๅ
เฉฉบลบั ย หากสยาม พินาศลง
หมดสิ้น สกลุ ไทย
เราก็เหมือน มอดมวย

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกลาเจาอยหู วั

๑๒

บทหลกั

˹µÙ ŒÍ§¨íÒãˌ䴹Œ ШÐ

เฉฉบลบั ย

¤íÒ¶ÒÁªÇ¹¤´Ô

• “ÊÂÒÁ” ËÁÒ¶§Ö »ÃÐà·Èã´
• à¾Í×è ¹ æ ÊÒÁÒöáÊ´§ÍÍ¡¶§Ö ¡ÒÃÃÑ¡ªÒµÔä´ÍŒ ‹ҧäúŒÒ§

๑๓

äŒÙ Òí ÃŒ¤Ù ÇÒÁËÁÒÂ

¢Ò´´Ôé¹

สิ้นใจ, ตาย เชน

à¢Òʨٌ ¹Êش㨢Ҵ´Ôé¹

ª¾Õ

ชีวิต เชน

à¢Ò¾ÅÕªÕ¾à¾Í×è ª‹ÇÂàËÅÍ× à´¡ç ËÞÔ§·¡Õè íÒÅѧ¨Ð¶Ù¡Ã¶ª¹

¾¹Ô ÒÈ

เฉฉบลับย ลมจม, ยอยยับ, หายนะ เชน

¤¹·èÕ»ÃÐÁҷ㹡ÒÃ㪪Œ ÇÕ Ôµ¨Ð¾º¡ºÑ ¤ÇÒÁ¾Ô¹ÒÈ

ÊÂÒÁÒ¹ÊØ ÊµÔ

มาจากคาํ วา สยาม + อนสุ สติ
สยาม หมายถงึ ประเทศไทย (ชอื่ เรียกประเทศไทยในสมยั กอ น)
อนุสสต,ิ อนุสติ หมายถึง ความราํ ลกึ ได
ดังน้นั สยามานสุ สติ หมายถึง การระลึกถึงประเทศสยามหรือ
ประเทศไทย เชน

ÊÂÒÁÒ¹ÊØ ÊµÔ໹š º·ÍÒ¢ÂÒ¹·è·Õ íÒãËŒàÃÒä´ŒÃÐÅ¡Ö ¶Ö§»ÃÐà·Èä·Â

๑๔

¡Ô¨¡ÃÃÁ½ƒ¡·Ñ¡ÉÐ

นําคาํ ทีก่ าํ หนดไปเติมลงในชองวา งใหเปน ประโยคทส่ี มบรู ณ

ªÕ¾ à¡ÕÂÃµÔ ÁÍ´ÁÇŒ  ÊÂÒÁ

¾Ô¹ÒÈ ËÅèѧäËÅ ¡ŒÍ§ ä·Â

àÅÍ× ´ ÊÅÐ Ê¡ÅØ Â¹× Â§

๑. แฉใค“มชสนมันนานยอตกภไุษาดทไิาามยทตียยคทเยาปทมภกุจรุกอืูมมคะะคงิใเนอจยทนยทมิ้ดศรยอี่เกั”ไกมมืนทชชิดมยวา่อืยเีตขปยนยิงอนเ้ดี ่งิงกคหงั เนรวียาแังนรเลพก้ีะชตชมยี อีพไ่อืงิ่นั ควทงคแาุณงยปลดคระววศะยาไเกั ทปมพดทศดลศ์ิ ่วัคีงั รโใงีใลจสสนขกถตยอิตวั งาอเอมยงู เฉฉบลับย
๒.
๓.
๔.
๕.
๖.
๗.
คนไทยทงั้ ชาติ
๘. บรรพบุรษุ ของไทย เสยี สละ เลอื ดเนอื้ เพอ่ื
รกั ษาแผนดิน
๙. สเรังาพคมมินแี ใดผาทนศี่ขดานิ ดอคยวูอ าามศรยั กั เพควราามะเสราามรวคั มคกี ันเสลกั ือวนัดคงจะ
๑๐. เนอ้ื เปน ชาติเช้อื ไทย

๑๕

¾ÍÒÒ¢ÊÂÒ¹¹¡Ø ´¤Ù Òí 㺴Œ ŒÒ¹«ŒÒÂÁÍ× áÅÇŒ à¢ÂÕ ¹¤íÒ
ŧ㹪͋ §ÇÒ‹ §´ŒÒ¹¢ÇÒÁÍ× ã˶Œ Ù¡µŒÍ§
า ด้ิ
ขาดด้นิ

สุ ใ สุดใจ
า สยาม
เฉฉบลบั ย ยืนยง

ยื

ม มอดมว ย

พิ า พินาศ

๑๖

ÃäŒÙ ÇŒãªÇ‹ ‹Ò ¾ÃÐÁ¾§Ã¡Ð¾Ø®ºÃàÒС÷ÅÒʪŒÒ»Áà¨Ãà´ÐŒÒÇÍç¨µÑ ÂÔ ‹ËÙ ÑÇ
(ÃѪ¡ÒÅ·Õè ö)

พระบาทสมเดจ็ เฉฉบลบั ย
พระปรเมนทรมหาวชริ าวุธฯ
พระมงกุฎเกลา เจาอยหู วั

เปน พระมหากษตั ริยรชั กาลที่ ๖
แหงพระบรมราชจกั รวี งศ
ทรงพระราชสมภพ(เกดิ ) เมอื่ วนั เสาร เดอื นยี่ ขน้ึ ๒ คาํ่ ปม ะโรง ตรงกบั
วันท่ี ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๔๒๓ เปนพระราชโอรสพระองคท ่ี ๒๙ ใน
พระบาทสมเดจ็ พระจลุ จอมเกลา เจา อยหู วั (รชั กาลที่ ๕) เสวยราชสมบตั ิ
เมอื่ วันเสารท่ี ๒๓ ตลุ าคม พ.ศ. ๒๔๕๓ และเสดจ็ สวรรคตเม่ือวนั ที่ ๒๖
พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๖๘ รวมพระชนมพรรษา ๔๕ พรรษา เสดจ็ ดํารง
ราชสมบัตริ วม ๑๕ ป
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกลาเจาอยูหัว ทรงมีพระอัจฉริยภาพ
และทรงบําเพ็ญพระราชกรณียกิจในหลายสาขา ทั้งดานการเมือง
การปกครอง การทหาร การศึกษา การสาธารณสขุ การตางประเทศ
และที่สําคัญท่ีสุด คือ ดานวรรณกรรมและอักษรศาสตร ไดทรง
พระราชนิพนธบทรอยกรองไวนับพันเรื่อง กระทั่งทรงไดรับการถวาย
พระราชสมญั ญาเม่อื เสดจ็ สวรรคตแลววา “สมเด็จพระมหาธีรราชเจา ”
หมายถงึ มหาราชผเู ปนจอมปราชญ

๑๗

อาขยาน บทรอง

¾ÄÉÀ¡ÒÊÃ

พฤษภ กาสร อีกกญุ ชร อันปลดปลง
โททนต เสนง คง สาํ คัญหมาย ในกายมี
นรชาติ วางวาย มลายส้นิ ทัง้ อินทรยี 
สถติ ทั่ว แตช ่ัวดี ประดบั ไว ในโลกา

สมเดจ็ พระมหาสมณเจา กรมพระปรมานุชิตชโิ นรส

เฉฉบลับย

๑๘

บทรอง

˹٤ÇèíÒãËäŒ ´¹Œ ШÐ

เฉฉบลับย

¤íÒ¶ÒÁªÇ¹¤´Ô ๑๙

• ·Òí äÁàÃÒ¶§Ö µŒÍ§ËÁÑè¹à¾ÕÂ÷íÒ¤ÇÒÁ´Õ
• ¢ÍŒ ¤´Ô ·Õè ä´¨Œ Ò¡ÍÒ¢ÂÒ¹ “¾ÄÉÀ¡ÒÊÔ ¤×ÍÍÐäÃ

ÃŒ¤Ù Òí äŒÙ ÇÒÁËÁÒÂ

¡ÒÊà ¡ØÞªÃ

ควาย ชาง

¾ÄÉÀ â··¹µ

ววั งาทั้งคขู องชาง

¹ÃªÒµÔ »Å´»Å§
ÁÅÒÂ
เฉฉบลับย มนุษย ÇÒ§ÇÒÂ

àʹ§‹ ตาย, สน้ิ ลม

เขาสตั ว

ÍÔ¹·ÃՏ

รางกายและจติ ใจ เชน

ÊíÒÃÇÁÍ¹Ô ·ÃՏ·é§Ñ ö ¤Í× ÊíÒÃÇÁµÒ ËÙ ¨Á¡Ù ÅéÔ¹ ¡Ò áÅÐã¨

¤Òí àËÅ‹Ò¹ÁéÕ ¡Ñ ¹Òí ä»ãªŒ 㹡ÒÃᵋ§¤Òí »Ãоѹ¸ ÍÒ¨äÁ¤‹ ‹Í¾ºã¹ªÕÇÔµ»ÃШíÒÇ¹Ñ ÁÒ¡¹¡Ñ
¡àǹŒ ¤Òí Ç‹Ò ÍÔ¹·ÃՏ ·Õèà¾è×͹ æ ÍÒ¨¨Ð¾ºÍ‹ºÙ ŒÒ§

๒๐

¡Ô¨¡ÃÃÁ½¡ƒ ·Ñ¡ÉÐ

ขดี ✓ ลงใน หนาขอความทถี่ ูกตอง

ความดแี ละความชัว่ ยอมสลายไปตามรางกาย

✓ คนเราเม่ือตายไป สิ่งทีห่ ลงเหลือใหเปน ทร่ี ะลกึ ถึงคอื ความดี
และความชวั่ เทาน้ัน

✓ ชา ง มา วัว ควาย เมอ่ื ตายแลวยงั มีเขา หนงั เหลือไวใ หเ ปน

ประโยชน

ควรสรา งอนสุ รณประดับไวเพอ่ื ชูเกยี รตทิ ุกคนท่ตี ายไป

✓ จุดมงุ หมายของอาขยานคอื เตอื นใจใหม นษุ ยหม่นั ทําความดี เฉฉบลบั ย

สัตวท่ีกลาวถึงในอาขยาน มี ๔ ชนิด คอื ชา ง มา วัว ควาย

✓ ความดสี ามารถทําไดหลายแบบ เชน การกตญั ู

ผแู ตง อาขยานนค้ี ือ สมเดจ็ พระมหาสมณเจา กรมพระยา
วชิรญาณวโรรส

✓ ความดี-ความชัว่ ทีต่ นเองไดก ระทาํ ไว แมคนอ่ืนจะไมรูก็ตาม
แตตนเองยอมรแู กใจวาไดกระทาํ สิง่ ใดไว

ฉันทลักษณในอาขยานบทน้ี คือ โคลงส่สี ภุ าพ

๒๑

¾ÍÒÒ¢ÊÂÒ¹¹¡Ø â§àÊŒ¹¨Ñº¤‹Ù¤íÒ·èÁÕ Õ¤ÇÒÁËÁÒÂ
¾ÄÉÀ µÃ§¡¹Ñ
¡ÒÊÃ
¡ÞØ ªÃ à¢Ò
»Å´»Å§ µÒÂ
·¹µ ¤¹
เฉฉบลบั ย àʹ‹§ ÇÇÑ
¹ÃªÒµÔ ÊÅÒÂ
ÇÒ§ÇÒ Ëҧ¡ÒÂ
ÁÅÒ ¤ÇÒÂ
ÍÔ¹·ÃՏ ¡Ãд١-¿˜¹
µÒÂ
๒๒ ªŒÒ§

ÃŒäÙ ÇŒãªÇ‹ ‹Ò ¤íÒ

äǾ¨¹¤Òí äǾ¨¹ ¤Í× ¤Òí ·ÁÕè ¤Õ ÇÒÁËÁÒÂ
ªÒŒ § ÇÇÑ ¤ÇÒ¢ͧàËÁÍ× ¹¡¹Ñ ᵋ㪤Œ Òí µÒ‹ §¡¹Ñ હ‹
กคุญชคชรเชนทสราร
กรคี ชนิ ทร คชาธาร
ดําไร ไอยรา
หัสดี คชา หตั ถี
วารณ ดํารี
หมายถงึ ชาง เฉฉบลับย
กรินทร หสั ดนิ

หมายถึง ววั ฉลู

หมายถึง ควาย คาวี

ลลุ าย มหิงสา พฤษโภค

กาสร กระบอื

๒๓

อาขยาน บทรอง

˹»Ñ§ÒÊ¡Í× à»à»¹š ¹š à͵¡ÃÕ àªÅÇÑè ¢´ààÕ»»š¹š¹âµ·ÃÒ

ปากเปน เอก เหมือนเสกมนตรใหคนเชื่อ
ฉลาดเหลอื วาจา ปรชี าฉาน
จะกลาวถอย รอ ยคํา ไมร าํ คาญ
เปน รากฐาน เทดิ ตน พน ลําเคญ็
เลขเปน โท โบราณ ทานสัง่ สอน
เรงสงั วร เวยี่ ไว ใชวา เลน
การคาํ นวณ ควรชํานาญ คูณหารเปน
เฉฉบลบั ย ชว ยใหเ ดน ดีนกั หนา รูทาคน

หนงั สอื เปนตรี วชิ า ปญ ญาเลิศ
เรยี นไปเถดิ รูไว ไมไรผล
ยามยากแสน แคนคับ ไมอ บั จน
ไดเลี้ยงตน ดว ยวิชา หาทรัพยทวี

๒๔

ชั่วดีเปนตรา ประทบั ไวก บั โลก บทรอง
ยามวิโยค ชพี ยับ ลบั รา งหนี
ทศ่ี นู ยแ ท ก็แตตวั สวนชั่วดี ˹٤ÇèÒí ãËäŒ ´¹Œ ШÐ
คงเปนท่ี ลือท่ัว ช่วั ฟาดิน

ทานผูหญงิ สมโรจน สวัสดิกลุ ณ อยธุ ยา

เฉฉบลับย

¤Òí ¶ÒÁªÇ¹¤´Ô

• ¡Òþ´Ù Á¤Õ ÇÒÁÊíÒ¤ÑÞÍÂÒ‹ §äÃ
• ¢ŒÍ¤´Ô ·èÕ ä´Œ¨Ò¡ÍÒ¢ÂÒ¹ “»Ò¡à»š¹àÍ¡ àŢ໹š ⷠ˹§Ñ Ê×Í

໹š µÃÕ ªèÑÇ´Õ໹š µÃÒ” ¤Í× ÍÐäùÐ

๒๕

äŒÙ Òí ÃŒ¤Ù ÇÒÁËÁÒÂ
µÃÒ

ประทบั เปนสําคัญ เชน

¾¹¡Ñ §Ò¹ä»ÃɳÂÕ » ÃзºÑ µÃÒº¹áʵÁ»Š

»ÃÕªÒ

ความรอบรูชัดเจน เชน

¾ÃкҷÊÁà´ç¨¾Ãоط¸àÅÔÈËŌҹÀÒÅÂÑ ·Ã§¾ÃлÃÕªÒÊÒÁÒö
ã¹ÈÔÅ»¡ÃÃÁ´ÒŒ ¹µ‹Ò§ æ ËÅÒÂÊÒ¢Ò

ÇÔâ¤

เฉฉบลับย การพลัดพราก (มักใชก ารแตงคําประพนั ธ)

àÇÕèÂäÇŒ

ในท่นี ห้ี มายถึง ฟงไว (มักใชก ารแตง คําประพนั ธ)

ÊѧÇÃ

ความระวงั , ความสาํ รวม เชน

àÃÒ¤Çþ§Ö ÊѧÇÃäÇŒàÊÁÍÇÒ‹ àÃÒ໹š ¹¡Ñ àÃÕ¹¨ÐµÍŒ §ãʋ㨡ÒÃàÃÕ¹
ÍÂà‹Ù ÊÁÍ

ȹ٠

หายสน้ิ ไป, วางเปลา , ไมไ ดผ ล เชน

⨌äÁÍ‹ ‹Ò¹Ë¹Ñ§Ê×֧ͨÊͺ䴌ȹ٠¤ Ðá¹¹

๒๖

¡¨Ô ¡ÃÃÁ½¡ƒ ·Ñ¡ÉÐ เฉฉบลับย

ขีด ✓ ลงใน ของขอท่ถี กู ตอง
๑. “ปากเปนเอกเลขเปน โท” หมายถงึ อะไร

ปากสําคัญเปน ท่ี ๑ เลขสาํ คญั เปนที่ ๒

ปากสําคญั เปนที่ ๑ ความรูสําคญั เปน ที่ ๒

✓ คําพูดสําคัญเปน ที่ ๑ ความรูสําคญั เปนท่ี ๒

๒. ขอ ใดเรียงลาํ ดับความสาํ คญั ถกู ตอ งตามคําประพันธ

ความรู หนังสือ คําพูด

✓ คําพดู ความรู หนังสือ

หนงั สอื คาํ พูด ความรู
๓. จากภาพตรงกับการพูดลักษณะใด

✓ นาํ้ ขนุ อยูใน นํ้าใสอยนู อก

ปลาหมอตายเพราะปาก
ปากปราศรยั นาํ้ ใจเชอื ดคอ

๒๗

¾ÍÒÒ¢ÊÂÒ¹¹¡Ø àµÔÁÍÑ¡ÉÃŧ㹪‹Í§Ç‹Ò§ à¾èÍ× ãËŒ
ä´ÊŒ Òí ¹Ç¹·Õèà¡ÂÕè Ç¡ºÑ ¡Òþ´Ù

ป า ก โ ป้ ง

ชอบพดู เปด เผยสิ่งที่ไมสมควรออกมา

นํ้ า ท่ ว ม ป า ก

พูดไมอ อกเพราะเกรงจะมภี ัยแกต นหรอื ผอู ืน่

เฉฉบลบั ย ป า ก ว่ า มื อ ถึ ง

พอพดู ก็ทําเลย

ป า ก ห อ ย ป า ก ปู

ชอบนนิ ทา แมจะเปน เรื่องเล็กนอย

ป า ก ห ว า นน ก้ น เ ป รี้ ย ว

พดู จาออ นหวานแตไ มจริงใจ

๒๘

ÃŒäÙ ÇŒãªÇ‹ Ò‹ õà·¤¹¤Ô ¡Òþٴ

ñ ãËŒ ÁÕàʹ‹Ë
ท่ีมา: www.jvkk.go.th
¾´Ù ÍÂÒ‹ §ÊÃÒŒ §ÊÃä
โดยพูดในเชิงบวก ¤Ô´¡ò‹Í¹¾´Ù
ไมต ําหนิ

ไมด ถู กู คนฟง

ó พูดในส่ิงทีด่ ี
และเปนไปได ไมพูดถึง
§´¡Òù¹Ô ·Ò
เพราะทาํ ใหผพู ดู สว นท่เี ปน จดุ ดอ ย
ของคูสนทนา

ไมเปนที่ไววางใจ õ เฉฉบลับย

ô ของคนอน่ื »ÃÐàÁÔ¹¼¿ŒÙ §˜
รจู ักสงั เกตความพรอม
ÂÍÁÃºÑ ¿˜§¤¹Í¹è× จังหวะ และโอกาส รวมถึง
ไมผ ูกขาดการพดู
ใหโอกาสคสู นทนา สงั เกตความสนใจ
ไดพ ดู บาง ของผูฟงดวย

๒๙

อาขยาน บทอิสระ บทอสิ ระ

˹ÙËÒ¨·Ò¡èÕ˺¹·ÙªÍúŒÍ¡Ãͧ

.................................................................................................................................................................

อาขยานบทอิสระ เปนบทอาขยานที่นักเรียน......................................................................................................................................................................................
สามารถเลือกมาทองไดตามความสมัครใจ อาจเปน......................................................................................................................................................................................
บทรอยกรองที่มีผูแตงไวแลว หรือเปนบทรอยกรอง......................................................................................................................................................................................
ทบ่ีนทอักิสเรรียะนแมตีดงังขน้ึนี้ เอง โดยหลักในการเลือกอาขยานเฉฉบลบั ย
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................

๑. มเี นอ้ื หา ความยากงายเหมาะสมกับวัย......................................................................................................................................................................................
๒. มคี วามยาวพอเหมาะ......................................................................................................................................................................................
๓. มคี วามไพเราะ......................................................................................................................................................................................
๔. ใหข อ คิดคตสิ อนใจที่ดี......................................................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................................................

เปนบทรอ ยกรองทค่ี ดั ลอกมาจาก .......................................................................
เปน บทรอยกรองประเภท ............................................................................................

๓๐

¤íÒÈ¾Ñ ·· ¤Õè ÇÃÃŒÙ

................................................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................................................

........................................................................................................................................................................... เฉฉบลับย

㨤ÇÒÁÊÒí ¤ÞÑ

...................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................

๓๑

áกºารºท»อ ÃงÐอàÁาÔ¹ขยาน

º·ÍÒ¢ÂÒ¹ ࡳ± ÃдѺ¤Ðá¹¹

บทหลัก การอาน ´ÕÁÒ¡ ´Õ ¾Í㪌
µ¾¡ÍÒùÃÐÐÍÊàÀÇ´Ø Ñ¡ÊÁÒ³¤ÃÕ à¢ŒÒàÁ×ͧ การเวน วรรคตอน
การทอ งอาขยาน
การอา น
ÊÂÒÁÒ¹ÊØ ÊµÔ การเวน วรรคตอน
การทองอาขยาน
บทรอง การอา น

¾ÄÉÀ¡ÒÊà การเวนวรรคตอน
การทอ งอาขยาน
การอาน
เฉฉบลบั ย »Ò¡à»¹š àÍ¡ àŢ໚¹â· การเวนวรรคตอน
˹§Ñ ÊÍ× à»¹š µÃÕ ªèÇÑ ´àÕ »¹š µÃÒ การทองอาขยาน

บทอิสระ การอา น

การเวน วรรคตอน
……………………………………………. การทองอาขยาน

¤ÇÒÁ¤´Ô àË繢ͧ¤Ã¼Ù ʌ٠͹ / ¼»ÙŒ ¡¤Ãͧ

.....................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................

ࡳ±¡ÒûÃÐàÁÔ¹ ´Õ ¾Í㪌
´ÁÕ Ò¡ อา นไดถ กู ตองเกอื บทุกคํา อา นไดถูกตอง
(ผดิ ไมเ กนิ ๕ คาํ ) เวน วรรคตอนได เวน วรรคตอนไดบ า ง และ
อา นไดถูกตอ งทกุ คาํ ถกู ตอ งเกือบท้ังหมด (ผิดไมเกิน ๖ ทองจําอาขยานไดบ า ง
เวน วรรคตอนถกู ตอ งทง้ั หมด จดุ ) และทอ งจาํ อาขยานไดเ กนิ ครงึ่
และทอ งจําอาขยานครบถวน
ไมผิดเลย

๓๒