006.เชียงตุง นครหลวงของรัฐไทใหญ่ 28.05.2564

๓®

โทรเลขของขาพเจ่าไค้ผลเค้นกวามกากหมายไนกอน ๑๖ 00 น.

วนเค้ยาก่นน,นเอง ก็มีเจ่าหน,าที่ของกองขนส่งมากามข่าพเจ่า
©๘.๐๐ น. วไเนึ่วิะมีรถไปเชียงรายขอให้ไปขนรถไค้ การที่ร

เค้นทางในเวลากลางกึนก็เพื่อกวามปลอกภํย์ราก,ก''ยทางอากาศ เพราะ

เวลากลางวนเคยถูกรบกวนเสมอ ข่าพเจ่าไค้โกยสารไปกบรถบรรทุกกน

หนึ่งถึงเชียงรายเอาเกอบ ๕ ทุ่มหาที่พํทไค้ที่โรงแรมโทรางกล รุ่งขน

ไปรายงานกวที่เสธ.ท.พายพรึงไค้ทราบว่าทาง เสธ. ท. พายพ ไค้รบโ

เลขรากข*าพเจ่าจึงไค้วิทยุส่งการไปทางลำปางร์กรถมาส่งข่าพเจ่า ทาง เ
ท. พายฑัแจ่งว่าทางกองพล ๓ ถามข่าวมาทุกวนว่าขาพเจ่าเค้นทางผ

มาหรือย'ง เมธมาถึงขอให้รืบเค้นทางไปเชียงฅุงโคยก่วน ฅกลงเบนอน

ข่าพเจ่ากองเค้นทางก่อไปเชียงกุงในเข่าวนนน การเค้นทางไปเชียงฅ

เที่ยวนึ่ไค้รบความสะควกค้มาก ท
ข่าพเจ่าไค้พบกบท่านผู้บญชาการกองพล ๓ อีกวาระหนึ่ง

ไค้ยื่นซองรกหมายภาษารึนมาให้แปลขอกวามในรกหมายมีมาว่า ร'เบาตรึ
พรอมที่ระร์ค้ส่งกณะผ้แทนของ รเบาลมาท่า การกรวจ ก่นเรื่อง บญหาชาย

แคน ขอให้ทางรเบาลไทยรกส'งกณะถู้แทนไปพบเพื่อเจรราก'น ณ ที่

เดิมและขอ'ให้เบนผู้แทนที่มีอำนา'รเก็มควย กำหนกนกพบกนวนที่

เม.ย. ๘๗ ซึ่งเขาก็มีเวลาให้เราเครืยมก่วทน

เมื่อท่านผน่ญชาการกองพล ๓ ไค้ทราบข่อกวามโกยละเอียกแลวก็

ไค้รืบท่ารายงานเสนอ'โปย'งกองท"พทน'ที่เพราะ'ทางร'เบาเลรึาเท่!องการผู้แทน
ที่ไค้รบการแก่งฅํ้งรากรเบาลควย เรื่องนึ่จึงเสนอถึงรเบาลเพื่อข

เห็นชอบและแก่งก1งกณะผ้แทน1ไปเจ■รรา

4

ถา๒

ค่อมา พล.ค. เนฅร เขมะโยธ์น นๆยทหารเสน,าธิกา'5ป-ะวิ'1^''อ'3
บ'ญชาการทหารสงสุก ก็ใคัรบกำลง เห้เดินทางมาร่วมทบ,คณะนายทหา'!
ของ ท. พายพ และกองพล ๓ คณะผุ้แทนทรริ!บาลแต่งตงไปเจรจากบ
ผ้แทนของรำบาลจีนในครงนื เท่าทข!พเจาจำไค้ มี พล•ก- 'สล'รงหา

Iส' งครามเบ๙'นหำำหนำคณะ พล.ค. เนตร เขมงะ-โย'ธิน พ.ท- กระจาง 'ผ‘,ล1เพงง

พ.ท. แสวง ท'พภะสุค ร.ท. สมาน จีระไวทยะ สำหรบชาพเจากตกเบน
หนำที่ล่ามคามเคย

เบนความจริงคามความคาคหมายว่า ถึงเวลา นกพบ กนใน ครงนนน
นำในแม่นำหลวยและแม่นํ้าลำคงสูงขน และไหลเชยวมากไม่สาม
ข''ามไปไค้เช่นแค่ก่อน ฉะนนในการเค้นทางของคณะกรรมการ ซงรวม
ทVณ'กงานเจาหนำที่ควยก็ร่วมสิบนาย การขามแม่นำหลวยมีสะ
ชำคราวพอเค้น'ไค้แค่ฆ่า'ไม่สามารถ,จะข่ามไป'ไค้ จึงจำเบนฅองใช้กนว่า

นำจุงม้าว่ายข้ามฟาก ซึ่งต่องผาอนครายเบนอย่างยง การนำม้า

แม้นำหลายในคลังนนลัองจุงม้าเลียบชายผึง ชนไป ทางคน นำ เห

ข้ามประมาณเกึอบรอย1.มครเพื่อให้ม้าไค้ว่ายกามนำขำมไปย'ง์อึกผั๋ง หนึ่งไค้

โคยสะควก ท่าน ผบ. ร. พ'-น 6๗ ไค้กกเลือกทหารที่มีกวามชำนาญใน

การว่ายนำเบนอย่างลี กว่าจะลำเลียงม้าข้ามฟากไค้หมกกินเ

และหวุคหจีค ที่เราจะต่อง ศุนย์เสียม้า และกน ใปคามกระแสนำที่

นน ม้าบางคำลอยตามนำเลยจุกหมายไปหลายสิบเมกรที่เลียวบา

พอถึงกลาง'!าแลวจะทวลกลับ ซึ่งฅวมนเองกงจะกิกว่าอาคมานึ่

ชั่ามไปไม้ถึงผึงโนนแน่ กลับลีกว่า กนนำซึ่งบางตอนอาลัยเกาะหลังม้

#

๓๓

นา^าไปโคยบงกบ[น้ไป?ๅามจุ*)หมายที่ค้]องการ ม'ไบางคำค1องพยายามดึง
๒-๓ กรง จึงจะนำข้ามไปไค้

ทุกสงไม่เหลือกวามสามารถ มำทกค้วข้ามแม่นำหลวยไปไค้

ปลอกภยเมอไค้พกมาพอสมควรแลว ก็ไค้ออกเค้นทางค้อไปชุนถึงเมืองมะ
โกย ผบ. ร. พน ©๗ กไคณะมาคอนรไและนำขบวนไปกำย ผบ.ร. พน
๑๗ ไค้จกการเลยงค้อนรไอย่างมโหฬาร และ'โคยเฉพาะอย่างยี่งบงกะ
โลทพกก็จกสรางขนใหม่อย่างสวยงามแสะทนสมไแบนบง กะโลที่สราง ขน

ควยไม้ไผํทงหลํง หลํงกามุงหญำกา มืห่องนำหองสำมในค

ระเบยงคอนหนำยงมืโค๊ะ และม่าน5งซึ่งซะใช้ประโยชน์ไค้ทุก

รบแขก ทำงาน รไประทานอาหาร จำเบนยงใช้เบนเคยงนอนไค้อย่าง

สบายนไว่าเบนกวามรอบกอบของท่าน ผบ.ร. พไเ ๑๗ ซึ่งท่านไค้รไก

ชมเชยจากท่านผ้บงกไบ้ญชากำยกวามจริงใจ และทานก็ปสมใจในผลงาน

ของท่านมืใซ่นอยเช่นเกยวกน, ข้าพ1.จำเบนห่วงเรื่องเริอที่จะพาเราข

แม่นำลำ ท่าน ผบ.ร. พน ๑๗ คอบข้าพเจำค้วยกวาม ภากภม้ใจอย่า

กนเองว่า**สำเร็จซีน่า” รไบญชาแลวไม่สำเร็จก็เสยกน แลวท่านก็เล

ถึงกวามยากลำบากให้พงคงแค่ค้นจนจบว่า อุปสรรคขนค้นก็กือว่าเลือก

คะเกียนคนเขื่อง'ไค้แล3วจำ'งชาวบานให้,ใกรเขาค้คกีไม่มืใกรเขาคค'ให้

เขากลำผีบานางไม้ ซึ่งเชื่อกนอย่ว่าสงสู่อยู่ในตนไม้ใหญ่ ๆ เช่นน์ โก

เฉพาะ 'อย่างยงฅนฅะเกยน ท่าน ผบ.ร. พน ๑๗ว่า ถึงกไค้องทำพิธ

บวงสรวงจุกธูปเทียนขอขมาผีบานางไม้ค้นเบนการใVเญ่ และค้ว่ท

ค้องทำพธึลงขวานค้อพนเบนกนแรกแ'ตะช่วยกน'พนค่อไป วนแรกพวกชาว
บานก็มุงค1ฉยไม่มืใกรกลำลงมือช่วย!.รา วนรุ่งขนค้องอ8อนวอนพวกชาว

บ่านไปช่วยกนอึก พวกชาวบ่านเห็น ผบ.ร. พ่น 6๗ และพวกทหารท็

พ้นไม้เมื่อวนวานกีไม่เห็นมีใกรเว็บบ่วยหรือถูกผีสางหกกอแก่อย่างไอ

เรืมจะมีกนเช่ามาช่วย ก้นํไม้ก่นํเคียวโค่นล่นอยู่ถึงสองวนผลก

เบนผลสำเร็จ กร,นแล่วการฝนท,งกืไก้เรมโกยมิไค้หยุกย่ง์ทำกน

อาทิศย์ขนจนพระอาทิกยฅก ใช้เวลาเคีอนเศษจึงไค้สำเร็จเบนเรือช

ลมประสงก ทำนไก้เล่าเสริมถึงกอนเข็นเรือไปไห้ถึงผึงแม่นำซ

จากที่ทำเรือเกือบ ๕ ก.ม. การเฅรืยมการในขนแรกกือ ทำทางกวาง

ประมาณ ® เมกร ก้คไม้กลมเบนท่อน ๆ เพ้อใช้เบนหมอนหนุน ใช้ควาย

เกือบ ๓0 ก้ว่มาผลกเปลี่ยนเทียมลากเอาเรือไปจนถึงผึงแม่นำจน

ก้องใช้เวลาถึงสองว'น ท่านว่าทคลองพายกแล่วทรงฅำไค้ดี ทงผึพาย

กนน'ง เที่ยวหนึ่งบรรทุกไค้ถึง ๔-& กน

ขํอตกลงเพื่อสนติภาพ

เชาวนรุ่งขนคณะของเราเหินทางก่อไปพํกที่เมือ;)ลา 0 คืน รุ่งเช่

กเหินทางขามเขตแคนไปยำคำบลเชียลั้ สถานที่นิค้พบข้บผ้แทนข้{บ

คณะชาหิ พิธีการที่ข้ามนำไปกร*งนึ่ไม่มีอะไรมากนก เพราะเราม

ฅ่อก่นอยู่แล่ว

เรือมาคลำงามของ เราเทียบท่า รออยู่แลว พข้อมดำยผพาย สอง นาย

ขาพเจาพรอมควย ผบ. พล ๓ พล.ค. เนคร เขมะโยธิน ข้ามไปก่อน

เบนเทียวแรกและเทยวก่อไปอีกสองเทยว เรือของเราใช่'การไค้คีมากไม่

โกลงเกลง เราตองใช่วิธีพายเรือทานนาค่อย "I เบนหำเรือข้ามไป กว่าจ
ข้ามไค้แค่ละเที่ยวกินเวลาหลายนาที

ทางทหารจีนไค้ข้คทหารหนึ่งหมู่นายทหารหนึ่งนายมาคอ

ทื่ชายผั๋ง เมื่อคณะของเราขามไปครบแลวจีงไค้พาเราไปย''งปรำที่ไค

สข้างไว้ใหญ่โตและสวยงามพอค ณ ที่นนเขาจ''คฅง็กองเทียรติยศฅอ

คณะผู้แทนของเราอย่างสมเทียรหิ กองเทียรหิยคนึ่ใช้อาวุธข้น

ในขณะนนข้าพเข้าก็ไม่ร้ ข้กชืออาวุธเหมือนข้น เพราะเบนของใหม่

ค่อมาเมื่อข้าพเข้าไค้ร่วมกบท่าน เสธ.ท. พายพ พล ต. หลวงกรา-
นช่ฅ ติดต่อกบคณะเสรีไทยสหข้เ และไค้รบอาวุธเทียวก*'นนึ่ จีงไ

ทราบข้เบนอาวุธบนยิงเร็วการ์ไบนํและบี1นกลเบาทอมลนนนเอง

ณ หน่าปร่ามีนายทหารจีน ะ*’-๖ นายยืนรอข้อนรบเราอยู่

ทหารร่างใหญ่ท่าทางสง่ามียกชนนายพล ชื่อ พล.ก. ลีอุ้ยเอ็ง เบ็นหำหน

๓๖

คณะผ้แทนร^บาลจีนคณะชาฅิจากกนมง พ:อมควยคณะผแทนขค^,า

กา:แนะนำฅวเรี่มขนเมื่อเฃาไค้เซิญคณะของเราเขา,นงเคะย''^ ซงประกอบ

ขนคำยไม้ไผ่ลำน คณะของเรานาขางหนง ผ่ายเขานงขางหนง ทานน'’'ย

พลลึอ็ยเฮง นงอย่หัวไฅ๊ะคำน,หนง ท่านหวหน่าคณะของเราน้งตร
. การเจรจาไค้เร็่มขึนโคยหำหนำกณะจนถามถงวตถุประลงกทผายเรามา

เจรจาบันในว'นน ซึงสรุปแลวขอฅกลงมีดงน

๑. ตกลงเบนอนว่าทหารจีนจะไม่รุกลำผ่านเสนเขตแดน

เขามาในเขตแดนของ สหรํฐไทยใหญ่ ซึงไทยยดครอง อยู่ในขณะน

๒. ทหารไทยก็จะไม'รกลำเขาไม่ในเขตแดนของจนเช่น

เคยวกน

๓. ร่ำบาลทํงสองประเทศจะตองร่วมมอกนทำการป'ราบบ่รา

งชนชาติศํตร ๆ ของรฐบาลจนหรอไทย กเสมอนหน เบนศตรูชองท

สองประเทศ
๔. ต็องแลกเปลี่ยนข่าวเก็ยวก'บยุทธศาสตร่ซงก่นและกน
๕. ตองส่งขาราชการชนผ้ใหญ่ซึงเบนตำแทนของร'ฐบ

ไทยไปคุนมิง เมอรฐบาลจนตองการ

๖. ทะงสองผ่ายตกลงจะถอนทหารทึร่กษาชายแดนอยู่ใน

น เพอ'โปปฎิบตการรบ'ในด้านอนต่อ'ไป เพราะการ
(และมีขอปลีกย่อยอึกบางประการ ซึ่งขำพเจาจำไม่ไค้

ประชุมในครเงนไม่ไค้บันทึกเบนลรยลกษณ์บักษร) คณะผ้แทน
การประชุมปรกษากนเบนไปดำยลนถวไมตรีอนคึยึง

ของเราถามว่าขธตกลงในขนน้จะตองทำกันเบนลายล'ก่ษณ์อักษรอย

๓๗

หรือไม่ ผึายผู้แทนของรำ)บาลจนกล่า'วพรือมก้บหำเราะ ว่ารำ)บาลทงสอง
ของเรามีกวามประสงค์กรงก,น ไม่เกยกกที่จุะเบนกึกรก่อก่น ก็ขอไห้
สองผายถือกำพกและข่อตกลง กนในวนนึ่เบึนแนวปฏิบ*ตไห้ซื่อลิฅย์ ฅ่อก็น
แลวก็ไม่มีบญหาอะไรเกิดขั้น ผลแห่งการปฏิบํฅการเท่านนที่จะเบนเกรื่
พิสูจน์, สญญา ก็กึอเศษกระดาษ หากค่ส'ญญาไม่เการพกติกาฅามส’ญญ1
นน กรไแเลิวท่านพลห*วหนำกณะผู้แทนรวบาลจีนก็ซมือมาย'ง
กล่าวว่าขอให้นายหำรวจผู้นึ่เบนผู้ฅิกก่อประสานงาน ลิบเจาหนำที่
จีนชงจะที่งํ๋หน่วยติดก่อไว้ ณ ที่นึ่ก็เบนที่พอ1ใจแล่า ตกลงข่าพเข่าล
หนาที่เบึนกนคิดก่อก*บกองท'พจีนกองพลที่ ๙๓ แก่บ'คนน จนกระท'งเลิ
สงกราม

การประชุมที่ใม่ไค้มีนํญญาเบนลายลิกษณ์อ',กษรในว'น์นนไค้ยุติ
ความพึงพอใจของที่ง็สองผืาย ผู้แทนผายรวบาลจีนไค้จ'คอาหารมอ

ว'นมานํอนร*,บเราอย่างมโหฬาร มีอาหารกาวหวาน ๒๕ อย่างรวมที่ไหมหน

ฅวเขื่อง สุราที่มีชึ่อเสียงของประเทศจีนหลายชน่ค ข่าพเข่ารู้สึกว่าสุราแส

อาหารในวนนนเขากงจะตองลำเลียงมาไกลโขที่เจียว เพราะบริเวณนน

ไค้ยากมาก สุขภาพของทหารจีนเท่าทปรากฏส่วนมากก็เบี่นไข้พงโรผ

ทองลิงทาข^นก'นที่งน1น ทเห็นกระปร กระเปว่าอยู่ก็เฉพาะกองเ

อาวธใหม่ เท่านนกงจะเบนหน่วยบองก*นที่มาก*มท่านนายพลในกรํ้งน

กินเลยงไค้เสร็จลนลงเวลาประมาณ 6๔.00 น. เศษ กณะเราจึงอำลากลบ

ข่าพเข่าต่องเกินทางเขากรุงเทพ ๆ อีกกรงหนึ่ง เพอรายงานผลกา

คิกก่อ'ให้ท่านอธิบกิกรมตำรวจ พล.ฅ.อ. หลวงอกุลเดชจรสทราบ ที่งนึ่

เพื่อขอร'บนโยบายในกาวแลกเปลยม'ข่าวสาวกาวเมืองต่อไป ในวะยะเวลา

๓๘

ที่ขำพฟ้าฅ่อง,ทำหนำ'ที่อ้คก่อกบกองทึพจนอย่น ขาพเจาฅองขนเหน

ล่องใก้อยู่เสมอ เพราะการรายงานข,าวไม่สามารถจะเขียนเบน1สายลกษณ

อกษรไอ้ การเอ้นทางจากสคหล่าพ้าเขียวแคนก่อแคนอยู่น

กรงเทพ ฯ แก่สะเที่ยวก่องล่าบากครากครำอย่างแสนสาหส. ขาพเ

เบนไขีมาเสเริยเมื่อเขาริบหนำทไค้ไม่ถึงสองเคอน สมคบนที่กไอ้บนบ

จำนวนกร1งที่ไข้จํบ พอถึงกรงที่ ๙๙ ขาพเจากเลยหมคอาลยที่

มนก่อไป ฅกลงฉีกสมุคบนทึกโปรยลงในลำนำหสวยให้สอยไปคา

ญี่!]นรุกถึงเชียงตง

เมอผืายเราฅกลงทำสญญาไม่รุกวานซึ่งกนและกนกํบกยิงทพทหา
ไคแลว ทางกองทพพายพก็มีกำสVเห้เกลื่อนยายกำลงทหาร ส่วนใหญ่ลง
มาคงทเชยงรายและลำปาง ทางเชียงคงก็เคลื่อนย้ายทหารเขาพ,'กอาคํยใน

บานในเมืองไม่กองนอนในบาขุดสนามเพลาะพรอมเช่นแต่ก่อน ทหาร

ส่วนใหญ่จึงไค้พกพ่น และรอดพนภยนกรายจากไข้ทำที่รายแรงที่สค

ชึวิฅของขำพเจ่าที่ไค้เห็นมา

กองพลทสามก็ถอยร่นกลบเขามาใกล้เขคแดนไทยทุกขณะ ใน

ขาขณะเดียวกนก็ถอยห่างจากหน่วยของ พเจาไปทุกที ร. พ*'น 0๗ เบน

หน่วยพเลยงกอยคุ่มก*น และอำนวยความสะดวกให้ก*บ่ขาพเจา ท่

ผบ.ร. พน ©๗ พ.ท. ประยูร สุกนธ์ทรัพย์ ไค้เลื่อนตำแหน่งสูงขั้น

ไป พ.ท. ขุนโสด มาดำรงตำแหน่ง ผบ. ร. พน 0๗ แทนสถานการณ์

ดึงเครียดขั้น เพราะขณะนนกองทหารญื่บุ่เนรุกขั้นไปถึงเชียง

เบ็๋นนายตำรวจกนเดียวในกองพล ๓ และขั้นส่องผ่านกองทหารบ่อยกรี

ทำให้ถกเพ่งเล็งไปในทางอกุศลว่าขาพเจานั้จะมาดีมารายอย่างไร

ขาพเจาต่องรบ ผิดชอบอยู่ก็ไม่มืใกรทราบว่าทำอะไร ท่านผ้บ่ญ่ชาการ

กองพล ๓ พล.ฅ. หลวงหาญสงกราม ย้ายไปดำรงตำแหน่งที่สงขั้นใน

๔๐

กองทัพ พล.ค. หลวงศรานุชิต เสธ.ท. พายพ ไค้รบหนำที่คำเนินก

ติดต่อทับขาพเจาโดยฅรง ขาพเจาไครบนโยบายจาก พส.ค.0- บสา1ร

อดุลเดชจร'ส อธิบดกรมคำรวจ ว่าจงพยายามรกษาสถานการสเทา'3ดาร*,

เชียงตงไว้ให้คีทีตดเท่าทสามารถจะบ้าไค้ พยายามบองกนชวคเสอด

ของพวกเราอย่าให้สญเสียโดยไม่จำเบ่น ตินแอนสหร5ไทยเดมเราไมตอง
การจะยอกรอง เมอเจาของเค็มเขาจะเอาก่นกมอบใหเขาไป นอกจาก

จะทัองปฎิบํติหนำที่ติดต่อทับกองทัพจีนแสว ในระยะต่อมาห
จากสหร3'ซึ่งเกน,ทาง ผ่านกุนมิงเขำมาทาง คาน รบผิด ชอบของ ขาพเจา
และ พล.ฅ. หลวงศรานุชิต ไค้ทำการติดต่อรบเสรีไทยเข่ามาทางดาน อ.
เชียงของ จ.ว. เชียงราย และไปจ่ดตะงหน่วยใค้ตินขํ้นในหุบเขาแห
อ. งาว จ.ว. ลำปาง ทำการค็คต่อก*บต่างประเทศร*บอาวุธที่'ทนสม'ย
ทำการผกฝนกนนบว่าเบนงาน เพราะขำศึกก็กอยคมกลื่นเราอยู่ตล

การลืบสวน ทราบว่า ทางทอง ทัพจีนไค้ถอน ทัวห่าง ออกจากชายเขฅ

แอนสหรำ,ไทย'ใหญ่,ไปทกที ในเวลาเดียวกนกองทหารไทยก็ถอยร่นจา
ฅุงเขามาในเขตแคนไทยมากขน ผ้ทิขึนไปแทนทกึอญบุ่!น กองทห

ญี่รุ่]นเคลื่อนกำทังเข,''เชียงตุงอย่างรวดเร็วแสะมีระเบียบ

ดอนนิกองโจรของทังกฤษซึ่งอาทัยชาวเขาเบึนกำทังแสะม
อินเดียเข่าสมทบ นายทหารส่วนมากเบ็นชนชาติทังกฤบ เขามารบ

กองทหารชองไทยและทหารญื่ รุ่]นนบวนจะรุนแรงยงขน หนวยลาค

เวนของเราถกกองโจรของทังกฤบเข,าจู่โจบ ผายเราไม่รู้ทัวทัองเสียช

ไปหลายกน และจบเบนไปไค้ 8 กน. เดือดร้อนอีกแลว ขำพเข่าใ

กวามพยายามเพื่อหาทางติดต่อทับกองโจรทังกฤบต่อไป โดยติดสินบ

๔©

บานให้ช่วยส่งจกหมายของขาพเข้ๅให้แก่ทหารอํวุฦทุษที่เขๅไค้พบ

และทไหน ขาพเจาเขียนจกหมายมีข'อกวามว่า เราทหารไทยอยากพบท่าน
เพอฅกลงเจรจาก่นบางประการ เราไม่ใช่ศ'กรซึ่งก่นและก่นหน่วยเหนือ
ของเราฅิกค่อกนโกยใกล้ชิคธยู่แพ้วขธโอกาลให้เราได้พบก่นเถิก โกยน'ก
หมายกบผ้ถึอจดหมายน ข้าพเจ้าเขียนจกหมายทำนองเคียวกนนั้หลายฉบ้

ส่งออกไปทุกคานเมื่อลืบว่ากอง โจรอ้ง์กฤษ ฅง อยู่เบี่น การยาก ลำบาก เสี

เหลือเกิน ชาวบ้านส่วนมากไม'ยอมรบจกหมาย!!องเราเพราะกพ้วทหาร

อ’งกฤษจะลงโทษเอา อีกประการหนึ่งพากชาวบ้านเคยเบนคนในปกครอง

ของพม่าและอ'งกฤษมาก่อน จิคใจ?ไโนมเอียงไปทางผายเจ้านายเคิมขอ

เขา แต่ผลที่สุกก็ไม่พ้นความพยายาม ข้าพเข้าคีใจอย่างบอ

จกหมายฉพ้บหนึ่งกุกส่งถึงมือข้'เพเข้าในเช่าข้นหนึ่ง ความว่า

ของท่านไค้ร'บแพ้ว เรายินคีจะพบก'บท่านกามข้นเวลาและลถานที่ต

แค่อย่าลืมว่าท่านไปไค้เพียงคนเคียวและไม่มีอาวุธใค ๆ คีกพ้วไปเบ

ขาก ผ้ใหญ่พ้านของฅำบลนนจะเบี่นผ้นำทางใหข้าพเจ้าไปพบก'บพวกเข

ได้ ข้าพเจ้ามีรายงานให้กองท*พทราบ และออกเกินทางไปย'งจุคหมา

ทนพี สองข้นเค็มกว่าข้าพเข้าจะเกินทางไปถึงที่นกหมาย เราไค้พบ

ทางและหน่วยลากกระเวนชองเขา ณ ริมลำธารแห่ง หนึ่งห่างจากเมือง

เชียงคงไปทางคะวนออกเฉียงเหนือ 810 กว่า ก.ม. การพบคงใช้ส'ญญาณ

กีเกราะเกาะไม้กนกามเคย ผายเราให้กนถือธงขาวออกไปปรากฏคัวริม

ลำธาร สกครู่เรามองเห็นมีทหารพม่าเกินน่าและมีนายทหารอ'งกฤษสอ

นายแต่งกายแบบทหา!ออสเก.51.ลีย,บ หมวกสกหลากบ!ก'ใหญ่ และมี

ทหารพ็นเมืองเกินทามหพ้มา ๓ ทน จากผงกรงข้าม ข้าพเข้าออกไป

๔๒

ปรากฎคำ พวกเขาเค้นข้ามลำธารเพราะนาไม่ลกนำมาหาเรา เบน นาย

ทหารอำกฤษ ๒ พม่า ๑ เราไปเจรจากำควยสำถวไมคสีอนค้ยิ,ง กรง

แรกเขาไค้ขอร้องให้ทหารแสะคำรวจไทย ถอน คำออก จาก ค้นแคน สหร5

ไทยใหญ่เสยโคยลนเชิง เพราะพวกเขาไค้รำคำส่งให้มาท่าการยึคค้

เขฅนั้กืน แค่เมื่อเขาเข้าใจถึงกวามจำเบนที่เราไม่สามารถจะถอ

ออกจากค้นแคนนใค้ เขาก็ยอมคกสงว่าเราจะไม่สู้รบกำอีกค่อไปมื่อะไรก

ฅคค่อประสานงานกำ ซึ่งจะไค้นำพบกำเบนกราว ๆ เพราะพวกเขาก็อยู

ไม่เบนที่ ข้าพเจาจงถือโอกาสขอกวทหารไทยทเขาจบควไปน,นพรอมควย
อาวธบนกล ๑ กระบอกอีน เขาแสคงกวามเสียใจว่าทหารไทยทเขาจำคำ
ไปนนไค้รำบาคเจ็บขณะค่อส้อาการสาหสมาก และไค้ถึงแก1กรรมเมอเจค
วำก่อนที่จะมาพบกำ เขาบอกว่าเข'!ไค้ พยายามให้การรำษาพยาบาลอย่
เค้มที่สุคกวามสามารถจรง ๆ ลัามีโรงพยาบาลอยู่'ใกล ๆ เขาอาจไ
เรื่องศพของผู้คายน1นเขาไค้ผงไว้เสียบรอยแลำ ส่วนอาวุธบนกลเบา ๏
กระบอกเขาจะส่งค้นมาให้

ทางผายกองโจรของอำกฤษ บอกว่าเขา'จะยคเชยงตุง ข้าพเจาถาม

เขาว่ามีกำลงเท่าใค เขาบอกว่ากำลงส่วนใหญ่ยำไม่ไค้ยกข้ามแม่นาส

เข้ามาพวกเขาเบนหน่วยพลร่ม มำลงและรวบรวมกำลงราษฎรชาวบา

ชาวเขาเบนกำลังออกปฏลัคการ แบบ กองโจรเท่าน่น ข้าพเจาแจงให

ทราบว่าขณะนทหารขำศึกที่ยึคกรองเชยงคุงอย่นน มีกำลังไม่

กองพลใหญ่ มีอาวุธหนำค้อบนใหญ่สนามและอื่น "I อีกมากมาย ผล

เขาก็บอกวาจะคำงก่อกวนแบบกองโจรไปพลางก่อน หลังจากการพบกำ

ประมาณ ๗ วำ ข้าพเจำก็ไค้รำบนกลเบาคืนมา © กระบอก

I

ทหารไทยถอนทพ

ในระยะนการเดิน ทางใป ดิกก่อ ท'บ กอ] ทหาร จีนทางคาน เมืองมะ

เมืองลาไคประลบอุปสรรคมากมาย ทหารญี่บ่เนสงล*'ยว่าเหคุใคทหารไท

ถอยร่น เขามาจนหมคแล่ว่ร. พน ๑๙ เพียงกองพ''นเคียวย*งก,งโก่งปร

ชิดแคนจีนอยู่ทำไม นายทหารญี่รุ่]นมาถามเหคุผลจากเราเสมอ

พยายามจะขอขนไปดรวจแนวดงํ้ร้บ์ชองเราให้จงไค้ ซึ่งผลที่สุคทา

ทพจำเบนคองสงถอนกำล'งร.พน &๗ กล'บลงมา เบนเห?)ให้ข่าพเจำไ
สามารถจะท*งหน่วยดิกท่อประสานงานกบกองทหารจีนทางคำนนนก่อไปไค้

ข่าพเจำก้องเดินทางโดยรีบด่วนอีกกร1ง ขณะผ่านเชียงคงไค้แวะเยี

พ.ค.อ. หลวงแผลงผลาญ ผับ*งกไ)กำรวจสนาม, ก่อนที่จะจากไปข่าพเจำ

ไค้เรียนก'บท่าน ว่ามื เหอุการณ์ อะไรก็อย่า ลืมว่า ข่าพเจำ อยู่ข่าง

หากข่าพเจ่าไม่มือ'นครายใด "I พวกเราที่อยู่ข่างหล''งก็กงปลอดภ''ย

จะบอกอะไรไปมากกว่านั้ไม่ไค้ เพราะทุกอย่างเบนกวามล*'บและเบ

ชีวิฅของกนไทยท*งํ้ชาดิ ถาพลาดพล*งไปชาติอาจล่มจมในพริบดาเคียว

ขไพเจำไค้จากท่านผู้บ่งค''บการไปควยกวามเบ็นห่วง เพราะขณะนนมื

หลายกระแสแจํงมาว่า กองทหารอ'งกฤษกำล''งจะยกข่ามแม่นาสาลวินเข

เพื่อยดกรองเชียงคง ขาพเจำคองรีบเดินทางไปข่างหนำโดยรีบ

เพราะ ร. พน ๑๙ ไค้รบ่กำส่งให้เกลื่อนย้ายลงมาแลว ข่าพเจำเดินทา

ถึงเมืองมะไค้พบว่ากำส่ง ร. พน ๑๙ กำส่งเกลื่อนย,'เยอยู่แล่ว่ไค้พบ

พ.ท. ขุนโสด ผบ. ร. พน ๑๗ ท่านบอกว่าหน่วยติดก่อกำส่งรอข่าพเจำ

6ะ๔

รมแม่นาลำ ขอให้ขำพเจ่ารีบเกินทางขนไปโคยก่วน ขาพเจ

มาถึงเมืองลากิใกิพบกบทหารของขาพเจาสองกนรออยู่ คือหมู

พ?;ทหารอก © ขำพเจาจึงไค้เขํยนจคหมายถึงทพจีน1แจง บ้เขาทรา

เรามีความจำเบนเกี่ยวกบยุทธศาสกร และการเมืองบ้งกบให้เ

กำล้งทหารทางคำนนกลัมโกยก่วน ขาพเจาจึงไม่สามารถที่จะคงหน

ก่อประสานงานระหว่างเราที่งสอง ณ ทนก่อไปไกิ จึงขอเลกการค

ทางจกนน์ใ-'แก่วนที่ไค้รบจกหมายนเบนกนไป ขณะนรรู้ฐี่บาลของเราทง

ไคมีการคิกก่อกนโกยฅรงอยู่แลว

ขำพเจาไค้,ให้ทหารที่งสองขี่ะงำ’ไปยำจกหมายทนที ขาพเ

อกโรยมากจึงรออย่ที่เมืองลาเพียงกนเกิยว ทหาร ร. พน ๑๗ เก
ไปหมกแลว ผบ. ร, พ่น ๑๗ ว่าจะรอข^เพเจ่าอย้ที่ท่าขำมรมแม่นาหล

ซึ่งปกคขำ'พเจ่า กงจะกลไ]มาถึงก่อนกำ ขาพเจ่ารอทหารเกินส

เชำจนบ่ายคำ)แก่บ่ายจนเย็นคะวนจวนจะคก กินอยู่แลว ทหาร ที่งสอง ย
กลบมา ซึ่งคามปกคิแลวอย่างขำกวรจะกลบไม่เกิน ๑๔.๐๐ น. เขา

กองมาถึงที่ ๆ ขำพเจ่าพีกรออยู่ ขำพเจ่ารู้สึกกำวลใจเหลือ

ที่งสองอาจจะเบนอนคราย, กิคเสยใจและคำหนคนเองว่าไม่ควรปล่อยให

เขาไปโคยลำพำ คำยกวามเบนห่วงใยผ้ใคิบ่งกบบ่ญชา, ขำ,พเจ่

สวนทางไปเมื่อคะวนจวนจะคกคนแลำ พวกชาวบ้านเห็นขำพเจ่าขี่ม

ไปเพียงกนเคียว ก็รู้สึกสงส,ยเหมือนกน ขำพเจ่าขอขํบว่าขำพเจ่

กอไม่ก่อยคี เพราะพฤคิการณ์ของพวกชาวบ้านก็กระคำงกระเคืองอยู

เพราะเขาทราบข่าวว่านายเกิมของเขาจะกลบมามือำนาจอีก จึงมีปฏกิ

ไม่สู้จะเบนมีครกบเรานัก

๔๕

น่าพเจาระว'งน่วทุกผน่าว ทุกกร1งํ้ที่ผ่านหม่น่าน น่าพเ
ให้ผ่านไปโก ยรวกเร็ว น่าไม่กกในวงล้อมก็ไม่เบ็นไร เพราะในฅวขอ
ขาพเจาเองก็มือาวุธบองก*นน่วซึ่งชาวน่านเกรงกล*วมากก็กึอ “ไข่ห่า
ระเบิกเมือของกรมช่างแสงทหารบกถึงสองลูก บึนพกรีวอลเวอร์ © กระบ
พอเบนที่อุ่นใจอย่น่าง น่พเน่าเค้นทางก่อไปจนกํ๋าไค้พบทหาร
เค้นจงน่ามาเพียงกนเที่ยว ทหารอีกกนไปไหน, ใกล้เข่ามาข่าพเข
เต็มที่ คำแรกที่น่พเน่าร'องลามออกไปก็คือ อึกกนหนึ่งไปไหน
อย่างไรน่าง น่พเน่ามองเห็นรอยยมก่อนที่จะไค้รบคำคอบว่า “เบ
ไปกร*,บ ผมเบนห่วงว่าท่านจะเบนหวงผมเลยล่วงหน่ามาส่งข่าว เขา
จะคามมากร*,บ ผมเห็นน่าน่นเค้นไม่ก่อข1เหวก็เลยเค้นจงน่นน่างข
น่าพเน่าค',กสินใจว่าเร']กวรจะรอเพื่อนขอนราอึกกนหนึ่งริมลำธารที่แห
จะไค้อาศ*ยน่าในลำธารพอประท'งกวามหิวไปไค้น่าง กกลงเราที่งส
น่าหลบเข่าน่างทางริมลำธาร ทงนึ่ เพื่อบองก'นคนเค้นทางม่านเร
กระ'ช1นชิคเราผล'กก*น์กูฅ่น•ทางว่าเพอนคายของเราจะผ่านมาเมอ'ใก ๒ ทุ่ม
ผ่านไปถึง ๓ ห่ม ยุงรบกวนเรามากแฅ่ก็คองอกทน เราที่งเขาไม่ไค้แน่น
เขาไม่มาเราค'กสินใจแน่วว่ารุ่งเข่า เราจะสวนทางไปคามเขาอย่างแน่นอน
ถึงแม้'จะน่องพนผ่าภน่นครายใก ๆ ก็น่องไป ข่วโมงหนึ่งผ่านไปร
บี่เกึอบ ๔ ห่มเราไค้ยินเสียงผี'เน่าน่าเค้น น่าพเน่าภาวนาขอให้เบน
คายของเรา.สิค ใช่แล้ว เขาฟุบค'ว์มาบนหล'งมาอย่างลำบาก เราท1งสอ
ปรากภกวออกมาห่กเขาน่าย1ความที่ใจ เขาบอกว่า ‘'ผมค่อยย'งชวหายล

๔๖

รีบขนม*คามมาทนที” เพราะเกรงทางเราซะเบนห่วงเหมือนกน หากเรา

ย์งไม่ถอนกำลงทหาร ขำพเฑ้ก็กงซะไม่ฅองเบนห่วงอะไรมากนก

ขำพเจารีบสมทบกนเบนสามมำ เดินทางกลํ"บท,นทีมาถึงเมือง

ยามล่วงไปแลว เราทงส ามยงไม่ไครบอาหารเย็น เสยงผี1เทามาทำให้ช

บานกึ๋นขนมาคู ขำพเจาจำ ไค้ว่าเบนน่านแก่บาน (ผู้ใหญ่บาน)

ร้จ้ก์จึงแวะเน่าไป แก่น่านย้งจำน่าพเจาไค้ออกมาทกทายเบนอนต

ทราบว่าพวกเราท,ง์ ๓ ยิงไม่ไค้รบอาหารเย็นเขากรีบสํงลูกเมึยจ

® ช่วโมงก่อมาเราไค้รไฟระทานอาหารร้อน ๆ เขาฆ่าไก,มาเลยงเรา
กว หลงอาหารแน่วเขาเกรียมเครื่องหล'บนอน จะเชิญให้พวกเราพ'กม่อน

ต่ธร่งเช่าจึงจะเค้นทางต่อไป น่าพเน่าเกรง ผบ.ร. พน @๗ จะเบนห
ข่าพเจ่า จึงขอบกณในไมกรีจ็ฅของเจ่าน่านแลวก็อำลาเค้นทางต่อไปอ

ขณะน,น ๐๒.๐อ น. เศษแน่ว่เบี่นว"นข่างแรมท*องพ้าพยิบ!ฝน จึงเบนเห
ให้คืนเค้อนมีกทื่ค่อนช่างมืกอย่แน่วมืคทน้ก์เน่าไปอีก

ระยะนั้เบึนการเค้นทางบนเขาเรียบไหล่เขาและเหวลึก เมื่อV‘รีนึห

แน่วก็เบนน่าทึบมองไม่เห็นทางเลย, ร่วงน่ฅ่อน่าเค้นกามกนก็ม

ฝนเรีมโปรยลงมาอีกน่าพเจ่าปรกกิน่องใช้แว่นสายกาอยู่แน่ว

แว่นเบื่ยกมองไม่เห็นทางหนกขนจึงกองร่นลงมาเบน น่าสอง ไค้ยินแก

ผี่เน่ามาน่างหน่าไม่เห็นก'วอนและน่าเลย เพ่งมองจนปวตศีร

เห็นกน บางกรงน่าพเน่าก็ใช้เสียงเรียกลามน่นไปกลอกทาง

เบี่นห่วงน่าว่าน่าจะมองเห็นทางหรือไม่ก็ใม่แน่ น่าเกิคพาเราล

เหวก็กงจบกน เพราะมาเค้นหมื่น ‘กุ ริมน่างเหวเหลือเกิน คอนกลาง ‘

น่าไม่ยอมเค้นเพราะมีกรวกและหิน มนเจ็บเน่าของมนเต็มที

๔๗

ถาม่ทหารนำหนาขำพเขำว่า!,สั๊อขํนในสีอะไร เขาขํกสงส'ย ที่ขำพเจ

กิกว่าเขาสงสยเพราะเขาย''งไม่กอบกำถามขอรขํพ!ขำ ขำพเขำย'1ถาม

ไปพรอมกบบอกว่าเสอช1นในสีขาวใช่ไหม!ขากอบว่า “ขาวกรบ” “เออที

แลวหมู่ ถอคเอาเสํ้อในมาสวมทบขํงนอกเถอะจะไค้เบนเครีองช่วย

สายกาของผมขำง ผมมองไม่เหึนทางขำงหนำเสย ผมจะไค้สงเกก

จากเสิอสีขาว "I ชองหม่ก่อไป” ผ้หมู่ปฎิบ่ฅกามคำขอร่องของขำพเขำ
โกยฉ*บพลนสีขาวขำงหขำเบึนเครี่องช่วยสายกาของ ขำพเขำ ไค้มากที่

ฝนค่อยขากเม็กลง ขํพเขำเรีมปวกศึรษะที่งแก่ใช้สายกาอย่างหนำม

ปวกหนำข้นไข้เรื่มจะทำพิษขำพเขำอีกแลำ หนาวและสน ทหารของ

ขํพเขำที่ขี่ขํกามมาขํงหล'ง์ก็อิกโรยเก็มที่ ขำพเจาจึงเรียกหม
ถึงที่ไหนเหมาะพอจะพำนอนก'นสำคร่ไค้ก็คี ไข้เรื่มทำพิษขำพเขำอีกกน
หนึ่งแล,ว เราหยกพกหล'บ์นอนก'นรีมลำธารแห่งหนึ่ง เราท,งลามอ่อน
เพลียกนทกคน หมู่ถากของเราเฉียบแหลมพอคู ขํกวางมาเบนยามแทน

กอนนึ่เราไม่ไค้กลำภ'ยจากชาวบาน แค่เกรงจะเบึนภ'ยจากขำวบา คือเสื
หม่ถากขํกเอาขำไปผูกไว้อย่างแข็งแรง โกยรอบที่เรานอน ๓ ขำน

บอกว่าขำจมูกไวไค้สาบก็คองรองบอกพวกเราแน่ เรายึคโคนขํนไม้

รีมลำธาร ขํนถึรษะเขำโกนฅนไม้ อานขำค่างหมอน กระสอบปูหลงม

ค่างที่นอน เสีอกนฝนของเราเบนที่งขํงและหลำกากนฝนกนนาขำงไป

ไนขํว เราไมมีเวลาที่จะขํกสร้างที่พำไค้ พอลมขํวลงก็หลบเบน

ข้นเอากอนพระอาทิคย์ส่องทขำ แก่หมู่ของเราฅึ่นแก่เขำเขาบอกว่าไม่ไ

๔๘

หล้บ เพราะม่าของเราทรนทรายมาก ซงเขา'รู้หึ,ว่ามนมอะไรเก็คขน เขา

พยายามจะก่อไฟ แต่ห!เชอเพลิงไม่ไค้ เขากองวกเวียนไปกอยเอาใจ าล

ค่อม’าธย่คลอกเวลา บึนพกของเราก็พร’อมที่จะใช้การไค้พุกเมอ
มีระเบิดมือคิดฅวทกคน จ่าเบนกฅองใช้เสียง;บนเกรองขุ่ขวญกนบาง แ

เราก็ปลอกภัยจนร่งเข่า ทม่^บอกว่าเขาล1ืมกิคเ๙หม^ึอนก'นว่า ริมธารนำ

",

เบ็นที่พ้กอาศ*ยของสกว์บา พ่อเสือไกร่งควใหญ่ พุ กมกจะกอยมาหาเหย

และลงกินนาเช่นก่น เขาไม่กวรให้หยุคนอนริมลำธารเลย แคกกคชาเป

แล’ว พวกเราล่างหนาและไค้อาก่อนำในลำธารแทนกาแฟเซากนกนละ ®
อมแล้วก็ออกเกินทางกนต่อไป ก่อนเที่ยงเราจึงมาถึงท่าข่ามริมแม
ท่าน ผบ.ร. พ่น @๗ บอกกบเราว่าท่านนอนไม่หล้บคลอคกิน เพร
ความเบนห่วง ที่ท่านไม่ไค้ส่งทหารยอนกลบไปคาม ก็เพราะท่านย*งม
ใจว่าพวกชาวบ่านกงไม่กล้าท่าอนครายแก่พวกข่าพเล้าที่งส
หาบหามและวิวต่างซึ่งเกณ'กมาช่วยลำเลียง สมภาระ ยงอยูใน กวา
ของท่านอยู่กว่า ๓0 กน ขบวนกนหาบหามและล้วต่างไค้ออกเกินทางล
หนำไปแต่เข่าแล้ว

หล้ง่อาหารเข่าหรึอจะเรียกว่าอาหารกลางล้นแลว ขาพเล้าแล

ร. พน @๗ และเพื่อนรวมคายของข่าพเล้ากบกณะหลายกนก็เกิ

ขบวนหาบหามและกำลงส่วนใหญ่ไป

เย็นมากแล้วเราเกินทางมาถึงเชียงกุง ขาพเล้าทราบ

ค่ารวจสนามส'งถธนกำล้งคำรวจสนามกลับไปหมคลนแลว ทงยัง'ไ

เอกสารและพสกที่เห็นว่าจะเบนประใยซน์แก่ข่ากึก ที'ใม,สามา

๔๙

ไป เค้กถูกทำลายโหยสนเชิง มุลเหฅุที่ท่านจะล'1งถอนกำล่งโดยฉํบพลน

เช่นนน กเพราะท่านไค้รบข่าวว่ากองทพอำกฤษยกพลข้ามแม่น่าสา

มาแลว หน่วยลาดกระเวนของเราที่อยู่'ข้างหนำถูกฆ่าฅายหมด ซี่งห

รวมถึง?Vวขาพเจ่าควย ข้าพเข้ามาคำนึงถึงฅำข้พเข้ก็รู้สึกว่าข้าพเข้
พร่องอย่างถนำทีเดียว การที่ข้าพเข้าบอกก,บท่านผ้บำกไ)ตำรวจส

เพียงสน. ๆ ว่าอย่าเพีงศกใจ เพราะถึงอย่างไรยำมีข้าพเข้าอีกคนห

ขางทน่าท่าน ท่านไม่ร้ว่าข้าพเข้าอยู่ข้นไหน ข้าพเข้าขนไป

ข้าพเข้มิไฅ้ขนไปทางข้นแม่น่าสาดริน ฉะนนข่าวทหารอำกฤบข้าม

หน่วยลาคฅระเวนของเราฅายหมด อีก ๒0 กว่ากิโลเมตรทหารอังกฤษ

จะเข้ยึดเชียงฅุงแลว ท่านก็ข้ดสนใจยกกำลำกลไ!โดยมไค้ติดค่อกบกอง

ทหาร หรือขออนม้ฅถอนที่ที่งกองบงกบการแต่อย่างได กวามหิงเร

มีหน่วยลาดตระเวนทางข้านนง14 เพราะข้าพเข้าคิดต่อกบผัายองกฤษรู้กน

อยู่แลว แค่คนทีไม่รู้ความจริงก็น่าจะตกใจเหมือนก,’น ทราบว่ากองทพ

จะรายงานกล่าวหาว่าผ้บำคบตำรวจสนามหนึท่พ แค่เมื่อได้ทราบว่าท

บำคํบตำรวจสนามมิไค้มีเจตนา การกระทำไปเพราะรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ทีส่

ถอนกำลำตำรวจและที่ฅํ้งํ้กองบ่งอั!ข'การ'ก็เพื่อ'ป!สอดข้อไว้'ก่อน

รายงานพฤตการณ์ให้กรมตำรวจ,ทราบ!เท่'านน

ดดด

รบตำแหน่งผ้บํงคบตำรวจสนาม

ข่าพเจ่ากิดว่าขำพเจ่าอา'จ'ไค้เกินทางกลบกรุงเทพ ๆ ก่นเสีย

หมดหนาททางด่านการติดก่อประสานงานก'บกองทพจุนแข่ว อีก ๒-๓

ก่อมาข่าพเข่าไค้รบวิทยุด่วนจากกองทิพ ให้เตินทางไปพบค

ข่าพเข่าขี่นำจากเชียงดง ผ่าน อ. พยาก พ*กแวมที่ อ. พยาก

เข่าออกเกินทางไปพ'กแรมที่เมืองเลนอีก ๑ กิน รุ่งชนข่นที่ ๓ เก

ก่อมาจุนถึงแม่สาย ที่นนทาง เสธ. ท. พายพ พส.ค. หลวงศราน

ไก้กรุณาจุกรถจกรยานยนต์พ่วงข่างมากอยรบข่าพเจ้าอยู่

ฝากไว้ที่สถานีคำรวจุภูธรกิง อ. แม่สาย ขี่นรกจุ'กรยานยนตร์ไ

โคยสะดวก ท่าน เสธ. ท. พายพกิใจุมากที่ไค้เห็นหนำข่าพเข่า
ไปนาน ท่านเห็นข่าพเข่าแก่งกายแปลกประหลาดอยู่สกหน่อยอกทก

ว่ากล่ายก*บหหารจุนกองพล ๙๓ ไปเสียแลว ข่าพเข่าลงจากหล'งม*าก

ยานยนฅร์เข่าเมือง การแก่งกายของข่าพเข่า'ใน'ว'น่นนก็กิอรองเท

ถุงเท่ายาวสวมท'บชากางเกงขายาวขี่นมารกและพบไว้ใค้เข่า เคร

ตรวจการหมวกหนีบและเลอซบสีกากีทิบอีกชีนหนึ่ง กูก็คข่ายตั

คณะคะกรก่ก่ว่ แก่ก็เบนชุกเกินทางที่สะดวกสบายที่สุค ในยามสงก

และ,ในกินแกนที่ทรกนดารเช่น'นน ท่าน เสธ ท. พายพ แข่งว่าให้ข

เกรื่ยมตัวเข่ารบตำแหน่งหนำที่ อ'นสำก'!ญ ก่อไป ท่านบอกว่า

วิทยุขอ อนุม'ด แก่งก่ง ให้ ขาพเจ่าไป คำรง ตำแหน่ง ผับ*งก'บ คำรว

ก่อไปแก่ว ให้ข่าพเข่าเดรืยมตัวเพื่อไปรบหน*าที่ไค้

คำรวจุสนามกนเก่าถูกเรียกตัวกลับแลว ข่าพเข่าเรืยกา!แจงก

๕6

เสธ.ท. พายพ ว่าขํพเจ่ามืยศเพียงนายรอยตำรพเออเท่ๅแน่ ระไป

หนาทเบนผู้บ่งก!ตำรพสแามไค้อย่างไรอ! นายตำรพสนามซึ่ง

นายพลนายพนเยอะแยะไป ขอให้พิจารณาแท่งก่งเขาเทส่าแน่เถิค ท่าน

เสธ. ท. พายพแจ่งพ่ยศชนไม่สำค*ญสํๅก!) ที่กวามสามารถและผลงานมาก

กว่า และท่านก็เชอว่าทางกรมตำรวจกงไม่ขํค้ขํองในการที่จะแท่ง

ขาพเจ่าไปกำรงตำแหน่งผู้บ*'งก!ตำรวจสนาม ขำพเขํไม่มีทางที่จะถอน

ทำไค้ เพราะทางกองท่พไค้,วิทยุขออนุม*คการแท่งก่งไปแล่ว ขำพเจ่

กองจำยอมจำนนควยเหกุผลของท่าน เสธ. ท. พายพ และไค้พ*กผ่อนอ

ก*บท่านหลายวน ซึ่งขำพเจ่ากึกองเฅรึยมการเพื่อไปจุดการก่ง์กองบ่
การขนใหม่ฅามขอเสนอของเสธ. ท. พาย*พ

๔ พ.ย. ๒๔๘๘ กรมตำรวจไค้ออกกำส่งแท่งก่งให้ขำพเจ,'าเบนผู
รกษาการในตำแหน่งรองผู้บ่'งก!การตำรพสนามสทจ่ฐไทยเดม และ

รบเค้นทางไปจคก่งกองบ่'งก!การขนใหม่ที่เชียงตุงโดยด่วน
ขํพเจ่าไค้รวบรวมกำเจ่าหนำที่ ล่วงหนำไว้ที่กอง กำก

ภูธร จว. เชียงราย ไค้กำสมุห์บ*!ไ)ชี นายแพทย์และพยาบาลพร,อมคำย

กำล*'งเจ่าหนำที่ของกองบ่'งก!การหลายกน รวมท*ง์ผู้'บ่งก!กองเมือง

พร'อมคำยรถยนตํบรรทุก ๒ กน เมื่อไค้ร!กำส่งแลำกึออกเค้นทางจาก

เชียงรายม่งเขำสู่เมืองเชียงตุงทนที่ ระหว่างทางก็รวบร

ซึ่งกำส่งเค้นทางกล!จากหำเมืองต่าง ๆ พบใกรที่ไหนกึดึงเอากำขนรถ

ยนตํกล*!วไปเชียงตุง ไค้กำส่ง,ไปท่ง์หมดประมาณ ๖0 กว่ากน
เมื่อกึงเชียงคุงก็จดก่งกองบ่งก!การขนใหม่ ข*าราชการผืาย'พลเ

กึถอนกวกล!กนจวนจะหมดแล่ว่ ขำพเจ่าทอง,ไปขอรองและขอ,ให้ย!ย1ง์

การถอนกำไว้ก่อน กว่าจะวางกำคนเขำที่เชียบรอยก็เสียเวลาหลายวน

๕๒

ทางก่ายพวกเจ่าพาเชียงตุงกฺชำจะมืปฏิกิริยา ทำคำออกห่า
เจำพ้าเชียงตุงก็อพยพครอบกรำออกจากเชียงตุงไปค1งมนอย่ทีหง]บ

หนึ่ง ห่างจากเมืองเชียงฅงประมาณ ๒0 กว่ากิโลเมตร นโ]ว่าเบน

ทีเหมาะสมมาก, ระอมกำล*ง'ชาวบ่าน'โนหมู่มาน'ขางเกียงเข1โพาทีกอาว
มืการจำวางกำล่งระวำรำษาอำเองอย่อย่างเงยบ ‘ภู ซึ่งข1กิพเจาเองก็สืบรู

อยู่ก่อนแล่ว่ว่าพวกเจ่าหนำทีบางกนมืการฑิคต่อกบกองโจรล่งกฤษ ทจะ
อลบหล่งเราอยู่เหมือนก่น เกลึอมนก็ฅำงจมกนกำยเกลึอ

ทหารญื่รุ่เนก็ทยอยก'นชนไปจนเค็มบ้านเก็มเมืองไปหม
กำลำและก่ายพำเกือบจะเชียกได้ว่าลอมกรอบขำพเจ่าไว้โคยสนเช

ทางกองทพเห็นว่าทางกำรวจสนามรวบรวบกำลำฅํงกองบังกไ)ก

ขนไค้อีก ก็อำชีจะมอบหมายการปกครองท’องที่ให้ก”บตำรวจสน
เชิง ขำพเจ่ามืกำลำตำรวจอย่ที่คำเมืองเชียงตุงไม่ถึง ๓0

ไปประจำปกกรองท่!องทีอำเภอค่าง ‘ภู ขำคึก,ที่แท้ขำพเจาม
แค่เกรงขาศึกชาวบ้านที่ไม่ซอก่อเราเท่านน เพราะพวกชาวบโนชาว

โกรธแกนพวกเราเบนทุนเดิมอยู่แลว นายเก่าเขากำลำจะเขำมามึอำนา

พวกเขากำล่งกิคคลบหลำเราอยู่ทุกกีนวน ขำพเจ่าอ’องซึ่งคิก

กรุณาจากกองท’พอีกกรง อย่างนอยขอให้ทหารอยู่เบนเพื่

ขำพเจ่าสำ ชิ กองพน ทางกองท”พก็ไปกรุณาสำให้ ร. พ่น ๕๒ อย่ร'ก

นกรเชียงองร่วมกบตำรวจสนาม อนมื พ.อ. อุดม ชุโอ (ยศขณะน
บ้จจบนเบน พ.ต.อ. เบนผู้บังค'บกองพ่น่ ขำพเจ่าค่อยอ่นใจหน

ด

รกษ')นครเชยงตง

กวามววยิง ไม่ทนหายกวา}.เควา1กิ ฟ้มาแทรกศึกข่านนข่ๅเกิ 7’

หมายรากนายทหารอง กฤษทีเคยดิกท่อก,นมๅ กวาท■ง่า เขาร;อเลิกข่อกก
ล;ท"งหมค เพราะเขาไค้รบก็ๆลกิ)รากผู้บ่รค่!)บ่'ญชาไห้เข่ๅ๓กรอรเชี
ให้ไค้ โห้ทหารและกำรวจ'ไทยรีบถอน*'กิวออกจุเๅกกินแอน,;0ง สV)ร่^ไ

เดิมโตยสนเช้ง ฅ่อไปนเราเบนศรเรุซึ่งกนแล}กนแอๅ มนเบ็1น

ร้าเบนท เราจะทองปฏบก การก''เม กำลิงของ ผู้ บ่งกํบบ่ญชา โอยเฉียบ ขาก
ขอแสดงกวามเลียใจเบ็1นอย่างยี่ง

ยุ่ง ! ยุ่งอีกแลว การที่ม่ายเรากลกิถอนกำลกิทหารต่วนใหญ่ให้ก
เหลือเพียงกำล่กิน'อยไว้ให้ข่าพเจ่ารทบานครเชียงทุ} ก็เพราะเราดิกท่อแ

เข่า,ใจกนดีอย่แล่ว, เราไม่มีข่าดิกภายนอกที่จะกอยรบกวนเรๅ นอกทก

ศึกภายในที่กอยจะปล?าอาวุธเราในวินาทีใทวินาที่หนึ่งเท่านนซึ่ง
เรื่องที่ช่วยไม่ไค้ และก็ไม่สามารถจะบองกนทรึอท่อสู้เขาไค้ค่'วย เทรๅ;
เรามีกำล่งเพืยงหยิบมือเดียวเท่านน แท่วนเวลาและวินาทีนน
ไทยท่ง์ช'าดิจะถกบกขยพรอม วุ กน ไม่ใช่แท่ในค่านกวามรไ)ดิกชอบของ
ข่าพเจำเพียงท่านเดียว พระสยามเทวาธิราชเท่าน1นที่เบนผู้ปกบองก้ม
ประเทก'ไทยและ'ชาวไทยอย่จนกราบเท่าทุก'วนน

ข่าพเจำกำลงเขาทารีนชีวิตข่าพเจำชีวิตเดียเวทไ่ม่าไร ชีวิฅตำรวจ
ในปกกรองและทหารเพี่อนร่วมทาย'กกิ-เข่า1พเว'าอีก ® กองพนกำลกิจะเบน

๕๔

อ'นคราย ขำพเจำยอมเสี่ยป๋ภํยอีกกร,งหนึ่งตามผู้ถือลารไปเVIเอขอ

ก*บ'นาย'ทหารอ้รกฤษอึกกรง การเดินทางกร,งน็ขาพเจาไปเพี่ยงส

เท่าน่น เชียนจกหมายให้ชาวท่านที่นำมาขอนักพบกบเขาอึก1•บ็

ท่าขให้จงไค้ โกยที่ข่าพเจ่านักหมายไปทีเคียวว่าอึก ๗ วนขาง

พบ ณ ที่เดิมเวลาเดิม ชำพเจำไปเพี่อท่องการพบเขา โชกคีเบน

ชำพเจ่าอึกครง เขาไค้โอกาสออกมาทบกบชำพเจำกามนัก แค่การพบปะ

กนกรในั้เขาส่งนายทหารพม่าและทหารกูระข่ามาเท่าน1น นายทหารพ

สึก'ว่า'พูกจาคีบอก'ว่านายทหารอ'งกฤษ'ไม่ค่อยสบาย เบึนไข้ จึง'ให้'เขา:มาแ■ทน

เขาบอกว่าที่ฅกสมพนธ์นนเพราะกวามจำเบนรง ๆ ในสงครามกำ
เบนกำส่ง กองทหารของเขาได้รับกำส่งให้เชำยีกเมืองเชียงกุง ส่

ทหารและคำรวจไทยเบนผู้รกบาเมืองเชียงกุง ก็ท่องเบ็นศครูกน

บญหา ขาพเจาบอโ)วารฏีบ าลไทยไม่ท่อ งการดินแกนแห่งน้ ที่เราถ

ฅ่ว่ไม่ไค้เพราะเบึนนโยบายทางการเมืองชำพเจำพรัอมที่จะมอบดิน

เหล่านั้ให้แก่กองทหารท่,งกฤษโกยทนที ชำพเจ่ามือำนาจเค

ไค้เพราะรัฐบาลของข่าพเจำส่งมอบหมายข,าพเจำ’ไว้แล่ว รัฐบาลย์
มืการดิคฅ่อกนโกยใกล้ชิคอยู่แลว ไม่เชี่อลองสืบสวนกูจะไค้ก
ทางทหารอ'งกฤษก็ยืนยนว่าจะกองปฏิท่กการกามกำรัง แ
ของเขา"] รบรองว่าจะถึอคามขอฅกลงเดิม แก'เวลานหน่วยใหญ่ "
เดิมมามากมาย ท่วเขาเองไม่สามารถจะดิกก่อหรือรังการไค้ ท่ารัฐบ
ไทยดิกก่อกบร'ฐบาลอ*ง์กฤษไค้ก็กองให้เขารังการมาย*,งกองท่ญ่ชาการข

๕๕

เขาทมนคะเลย ถาเบนกาสงของกอร3บสุ\ชาๆารเ11ลวๆชุะร้ทวถึงก่น ขาพเจา

รบวาจะพยายามฅคค่อๆบกฎ0บ*ญชากา:ขยิงเขาให้'!ฅ้เนเร็ววน และ

พรอมเสมอทจะเบคาาางใ'หกอง,เๆพองกกเษเขๅยคค:องเชียงคง ถาหาก

กองทหารองกฤษสามา:ถเอาชนะกองV)หา:ญี่บ็เน'ไอ้ สถานการณ์
อะไรตีขน ขำพเข่าก็เห็นใจเขาเพราะคข่งแรกพวกเขพ.1เพียงหพีว

หน่วยเขาก็ฅกลงกบเราไค้ บ่ค้นพวกเขาเข่ามาล่อมเพี0บรอบ1-องเ-

อยู่แล่'ว ขำพเข่ารืบเตีนทางกลบเชียงตุง และเริมคำเนินการ
กองทหารอ*งกฤษทางอ่านอื่นๆ ต่อไปอีก โคยมยิบไห้ ■ร.ท. ปร

ผบ. หมวค ร. พน ๕๒ ไปทำการคิกต่ออ่านหนึ่ง ขำพเข่าริบเกิน
เชียงรายเพื่อหาริธทางกองทพ ทราบว่า พล.ก. หลวงกึรๅนุชีก เส

พายพไปราชการที่ อ. งาว ขำพเข่าก็ทราบทนที่ว่าท่านๆๅล่
ตีนของท่าน ณ ที่นน ขำพเข่าจึงจำเบนกองคิกกอกบท่ๅนแท่ท

ขยิอนุญาฅโกยสารเกรื่ธงบินเขำกรุงเทพ ๆ โกยต่วน มีเกรื่องบินจุะออก

เตีนทางจากเชียงรายไปกรุงเทพ ฯ 6 เครื่องในบ่ายวนนน ให้ขำพเ

ตีกอ่อที่กองบินโค0ต่วน

เครื่องบินที่จะบ่นไปกรุงเทพ ๆ เที่ยวนเบี่นเครื่องบินขบไล่แบบนา
โกย่าของญื่รุ่เนชนิค 0 เครื่องยนอ่า แก่มีกนโกยสารที่มาล
แด่1ว่ถึงสามกนเฅ็มย์ค้ราเสยแล่ว ขํพเข่าขแจงก*บเข่าหนำที่ว่า

ขำพเข่าต่วนที่สุกไม่สามารถจะรอไค้ เมื่อเข่าหนำ-ที่เห็นบ่
มากก็ไค้ช่วยพยายามหาทางให้ขำพเข่าไค้โคยสารไปกบเครื่องบินเที

๕๖

ไค้ กรงแรกเจ่าหนาที่บอกว่าเที่ยวนึ่ มี,นายทำรวจขอโคยสา
ควยกนหนึ่ง ข่ข่พเจ้าจะเจรจาขอรองไห้นายกำง1วจคู้น1ม
ไค้ก็ดี ขำพเจำคิคว่า™เจ้าจะไปเบ่งกบพวกเดียวกนก็กะไรฒู

อื่น บำเอญม่เข่หนบ่ที่กองบินกู้นนงกิกช่นนาไค้จ่าบ่'ข่ดยสาวอก
เบ็่นทหารที่ขู่!นชนนาย,พน'ห'นึ่ง,กนเ'รีงนพลทหเาร'ติกคา'งเท่านน แกะท
ญี่บนสองคนนั้นก็ประจำอยู่สนา}'1บ่นกอน1บ่อง ฅคเอาพลหหา
ก่อนอ้าง'ว่าเบนเรื่องก่วน'ของกองเทพส่ง}ง-า แก้ไข'ไม่ทนเสียแส้ว
ทหารญี่ง่]น}ภถงเรา ก็ส่งล่า}งญี่บ่นอธิบาย ความจำเบ่นในการท
ทหารของเขาออก ซึ่งนายทหารญี่บ่นคู้นนก็ไม่ขกขอ-3 *๔'0๐ น'
กำหนคที่เครื่องบิน'จะออกเ'ดี,นาาาง,นำบ่'หลง}ไอสิ?'น.ครยง พยายามส
เก,รองกรงแล้วกรํ้งเล่าเกรื่องยนต์ไม่พ:ยายามเติ1คเลย ลมส
ลง นำบินและผ้ช่วย "] กนแก้ไข ช่างเครองประจำสนา}ง}งาช่วยกนา,'กาอ
กน ทำอย่างไรกไม่ดีศจนกระที่ง @๗.๐0 น. เกรื่ธงยนฅฅิก'ไค้
กนโกยสารขนไค้ นำบินเห็นกนโกยสารมานั้งสามกนบ่นทํไยอึกหนึ่นบ
นั้งนำบนเบนห่าแล่วจะ'ไปกันขํง์ไง'ไหว ปกติเกยบรรทุกกนโกย
นั้งบ่นทำยและนำบินไม่เกิน ๓ กน นำบินว่าจำเบ่นก็ไปไค้แ

ไปอย่างไรรองย่กกนเข่าไปคู ผลที่สุกข้าพเจ้ากองเบ่นธุระเบ่นผ

เชิญนายทหารญี่บ่นขั้นก่อน ขอให้เขาเข่าไปนั้}หนหน
นายตำรวจอึก ๑ นายฅวเล็กหน่อยให้เข่าไปนํง์เดียงข่งนายท
นงของบคกลท,งสองก็ดีอที่วางเท่าบ่นทายนนเอง ข่าพเจ้าเชิญบ่นทำ

๕๗

ประจาทเฅมพอท บนทายห่วงว่าท้าพเท้พะไปไค้อย่างไร ข่าพเจ่าบ

วาขาพเ'จามทนงแลวให้เขาขVเมาเถอะ บนท้ายฃนนงชำพเท้าขออภืยแ

ก็ขนไปนงกร่อมเกือบจะทบไปบนไทล่ของเขา ขาพเจ่าพลิกผืนท้าใบพ

หลงของบืนทายขึนเบนที่รองนงไค้พออี แค่ฅวท้าพเท้าใหญ่ว

จึงโผล่พนเกรื่องขนมามาก ท้ากึงฝากรอบปงลมมาจนสกกีฅคศรษะ

ขาพเท้าจงกามบนท1ายว่า บกกรอบแค่แค่นบนไปไค้หร่อ บนท้ายบอกว่

บ่ทฅิก็ไม่ใคร่จะไดบี่ดกรอม แฅ่อร่าโผล่พนกรอบออกไปคม')ะฅี

เห็นวาขาพเจำลวมแว่นก็เบนห่วงว่าแว่นกาของข่าพเจ่าอาจป

เขาขอรองให้เพื่อนของเขากนหนึ่งวิ!งไปเอาแว่นนํกบํนมา ใ

ไค้แว่นแลวเราก็ออกเดินทางท'นที

แ? จีแ @

ขีนเครื่องบินกลบเชียงตุง

เวลา #๘.00 น. เบ็1นเวลาที่เครื่องบินรเอาขหกเขามาทำการ
อึอยู่เสมอ น้ฒนบอกว่าเราไม่ปลออรัยที่จะบินกรงลู่คอนเมือ
อาจเจอรับเครื่องบินชองข่าอึกไอ้ ทองบินซิกแซก อาจอ่องเสยเวล

บ่าง เกือบ ©ด้.00 น. เครื่องบินถึงคอนเมืองโอยสวสกิภาพ ขำพเจ้า

ไอ้กลบ่มาเห็นหนำภรรยาและลูกนอยอึกกร,งํ๋หนื่ง ภายหล*งที่ไอ้จาก

เทือน รุ่งขั้นข่าพเจ้าไปรายงานบ่วกบ่ท่านอธิบอึกรมตำรวจ

หลวงอคุลเคชจรัส ณ รังปารุลกวน ถึงสถานการณ์อนอึงเกรียกอ

ขณะนให้ท่านทราบโอยละเอึยอ ท่านยมและกล่าวปลอบใจข,าพเจ้าว่

เบนไร “ผมจะอึคฅ่ยถึงหน่วยของเขาโคยเร็วที่ลุคคุณอาจจะไอ้รั
พรุ่งนั้ก็เบี่นไอ้ ไอ้ข่าวเมื่อไรผมจะเร็ยก’’ เมื่อขาพเจ้าไอ้เร็ยนผล

ปฏบฅข่อราชการและรบ่นโยบายจากท่านอธิบอึพอสมควรแบ่ว ขำหนจ้า

ห็ลากลบ่ ท่านถามว่า “คุณธานพ*กอยู่ที่ไหน ครอบครัว
ข่าขเจ้า ไอ้เรียน ท่านถึงที่ อยู่และ สมาซิก โน ครอบ ครัว ของ ข้

ภรรยาและบุฅรชายอายุ ๒ ขวบ อยู่รับกนใช้เท่านน ท่านไ
สมุอบนทึกชองท่าน ท่านบอกว่าไปบอกที่บ่านเขาไว้ บ่าผมให
เมื่อใสขอให้มากบ่เขาบ่นที่ บ่าผมเห็นว่ากรอบครัวของคุณจะไม่ป
ผมจะรัตการช่วยเหลือไม่บ่องเบนห่วงทางกรอบครัวเพราะคุณ
จะหาโอกาสลงมาไอ้ยากมากทางรกไฟลูกบ่คขากเบนคอน ๆ การโกยสาร

๕๙

เกรองบินก็!ม่ใกร'ปลอกภืยน่ก อึกประกา7หนึ่งผมไม่อยาๆ^1ห

เชียงตุงไปนานนก สถานการณ์กำล่งหึงเกรึยกกุณเองก็ห0

พย เยามเ!]ลยนเสนทางเกนเสยบาง ระวงแนวท ๕” ก่อนทข*',เพเว่า
วิะลากลบทาน'1)ะนกขนมาไกหรออยางไรไม่ทราบถามขาพเจาว่า “เ,งน

ราชการลบหมกหรือก่ง’, ข™เจาคอบว1า Vงมอยู่บ"งก™, ‘•1อำ ร
เคียว” เห็นทก่นฒ้ลงเขียนขอความในพุกฉีก แลว่ส่งให้ข่าพเจุ

ใบ่หIV)วหนากองกลงเขากแลวกน ผมสงจุๅย[บ่แลว ขาพเจารบกระคาบ

แผนนนแลวกถอยออกมา ทานสงหวหนากองกลงใบว่ายเงินราขกๅรลบ

แกขาพIวาสองพนบา1)ๆ คว เมวิรงทานเคยจุๅยใ^ขๅพเ1จุ-แพ0 [ชวิายในการ

ฆถ.ปVเนาทร เชแ !รเชนนเสมอมา [คยทขาพเจาม [คเคยออกบ่ากขอรอง

แมแคกรงเคยว ทานกรณาบ่รานแกขาพเจุๅคลอคจุนความนวงใยลึ

กรอบกรำของข่าพเจ่าอกก่าย พระคุณอนนึ่ย''งกงกรึงใจขก

มรู้ฒึ

ขาพเจาไปรบเงนจากหวหนากองกลง และเกรียมก่าที่จะ:เกิ
กลบหียงตุงไค้ทนที่เมื่อไค้รบคำล่ง้

๓-๔ วนก่อมาท่านอธิบกีเรึยกขํๅพเจ่าไปรบกํๅล่าท

บอกว่าไค้ฅิคก่อไปย''งกองบ*ญ่ชาการใหญ่ที่กVตกาแลว เขารบว่าจงล

ไปยงกองบํญ่ชาการที่มนหะเลย์ก่อไป พรอมกบแจ่งชี่อห่าหนาหน

ข่าพเจ่าทราบ คือกำหน่วยทหารที่เชียงตุงเขาไม่เชื่อก็

หน่วยเหนือของเขาคามนน

๖0

4

ฟ้าพเจ่ารีบไปทำการ คิดก่อกไกองท'พอากาศ เพอขอ เคยสารเกรอง
บินกลบ!ปลำปาง ทราบวำจะมืเกรื่ธงบินในวนรุ่งขั้น

ข่าพเจ่าไปถึงสนามบินกามกำหนดเวลา ในการโคยสารเกรองบิ
ของกองท*พอากาศในเที่ยวนใค้รไกวามสะดวกสบายมาก เพราะเบนเกร
บินขนาด ๒ เกรองยนต์คือมาฅินบอมเบอร์นนเธง. คนโคยสารในเทียว

นนก็มื ร.อ. ชาที!ชาย ชุณหวน (ยศขณะนน) กบฟ้าพเจ่าเพียง ๒

เจ่าหน้าที่ประรำเครื่อง๒นาย และน้กบินที่©ที่๒ เบนกรงแรกใน

ชีวิฅที่ไค้โดยสา รเครื่องบินรบที่มี ๒ เครื่องยนต์, เพียง ๒

บรรลุถึงลำปาง ระหว่างการเดินทางเมื่อเครื่องบินเข่าเขต จ.ว.
ข่าพเจ่าเห็นน้กบินที่ ๒ ซึ่งทำหน’าที่บ'งกไเครื่องอยู่ไดขยไคัวผลุนผลนโยก
คันม่งค้บขั้น "] ดง"] หลายกระง เกรองบินกระดกขนลงคามก'นบำคับ

เขาบอกล้ญญาณ,ให้นกบิน'ที่ 8 ทำการบ'งกไ)เครื่องบินบิน ต่อไปน'นเอง

คัวนกบินที่ ๒ ละมือจากคนน้งคบ ขย่ไบินกลท้ายส่ายไปมา ทำท่า
บินอย่างเอาการเอางาน ข่าพเจ่าและ ร.อ. ชาดิชายทะลงลุกขนราวกบ1)ะ
นกคัน ภายนอกมือะไร๓กขั้นหรือ ถามนักบินที่ ๒ เท่าไร ก

เพราะเสียงเกรื่องกลบหมดกมลงกูทางช่องกระจกเล็ก ๆ ช่างลำคัวก็มอ

เห็นอะไร เพราะมองเห็นไม่ท'ว ข่าพเจ่าอกทนก่อไปไม่ไหวคัดสินใจยอบ
เสิยมารยาท,ใซ้มือกบที่โกนช'เน้กบินที่ ๒ เบา"] เขากมหน้าลงมองข่าพ
ฟ้าพเจ่าใช้แวชั้ไปข่างนอกเบนเข่งถามมีอะไรหรือ เขาเข่าใจก

๖๑

พ:อมกบ'โบกมือไปมา แสกง'ว่าไม่มือะ’!1 แก่1ใน'ช04ะเคียวกที่เท่าทางเก:ยม

ยงของเขายงมิ เคผอนอลายล0เลย ชาพเจาลดค่วลงนํ่ง้ยึคช่องกา[ะจุ
ตูเหคุการณ์ภายแอกอย่าง'!ม่ว-าป้โรีนํก เงากำลิง'จะเผชิญหนำกบ
บินของขาศึกก็เบ็นได้ ๒0 นาทีต่อมารู้สึกว่าเครื่องบินกำลที่จะร่อน
อย่างเร่งต่วน เครื่องบินถึงพนดินแล่วว่งไปคามลๅน แล่ว่ก็เลยวขวา
ออกนอกลานผ่านสนามทไม่เรียบน'ก, ล่ก์ดร่ก็เช่ามาจอดสงบ
ขาง "I สนามบิน นกบินที่ ๒ ละจากบื1นทที่ยรีบเบี่ดประฅขที่งแลวกระโดด
ลง กวกมือหวกเราให้คามลงไป ขที่พเจที่หวาคระแวงออ่แลวคามลงไป
ทนที เขาวงนำหนที่ห่างจากก่วเครื่องบินออกไปประมาณ ๒0 เมตร น'ก
บินหยุดพรอมกบชมือไปบนท่องพา สีงที่ปรากฎแก่สายคาของเรา และ
กำล่งจะลอยขที่มศีรษะของเราก็คอนกเหล็กลีขาวแวว'วาวบาดคา ชนิด ๒
ล่าตำ ๔ เครื่อง เกาะหมู่กนมาเสียงด'งก:ะหื่มกึกกอง เขาคึอไลท์นิง
ล,อกอึดชนิด II?? ตำศึว่นนเอง ผ่านไปโดยไม่มีวี่แววว่าจะแวะลงที่นี่ หรืย'จะ
ปลดฟลั้อง:ะวางที่บรรทุกลงมาแก่อย่างโค เขากงจะไปปฏิบํดการท
ค่านอน

ขที่พเจที่ถามนกบินว่าดอนชยบบ่นทที่ย เห็นเครื่องบินของขที่สึก
แล่วกระนนหรือ นกบินว่าเปล่าหรอก เห็นคอนนนก็กงสนุกมิใช่น
เหมือนกน ความจริงตอนนไเยที่ไม่เห็นอะไรเลย เขที่เขคอไเหรายก็
คองเตรียมพรธมไว้ก่อนเท่านนเอง ขที่พเจ่าซักถามก่อไปว่าเหตุใด
ลงสนามอย่างเร่งรีบและวี่งเขที่บ่ากนเช่นนั้ เขาบอกว่าพอเกรื่องบิน
สนามก็ได้รบแจที่สญญาณภโ!ทางอากาก ก็กํองรีบร่อนลงเขที่ที่กำบ

๖๒

เหึนอย่ที่ ส,โเกร่ต่อมาเถึยงส*ญญาณปลออภยองขน พน*กงาน
เกรื่องไค้ช่วยแบกสมภาระมาที่ทำงาน ทางกองทพทราบล่วงหนำอยู่แ
ว่าข่าพเจำ,!)ะมาถึงโกยเกรึ่องบินเที่ยวที่ และ พ.อ. อาง เ
กณะมาอวยจึงไค้ส่งรถมากอยร*บ แต่ พ.อ. อาง ก*บก[นะอิกราซการจะโ™
สารเกรื่องบินมาในวไเร่งขน ข่าพเจำจึงไค้รบกวามสะกวลในอาร1บิ1'1''าาง
ต่อมาย'งจํง์หว'คเชึยงรายและเชึยงคุง

คอนบ่ายของว*,นร่งขึ๋น ไค้ทราบข่าวว่าเกรองบินมาคนซอ
เครื่องถกเครื่องบินขาศึกยิงไฟไหม้ขณะบินลงถึงสนามบน ซว- ลาปาง
เกรื่ลงไฟไหม้นกบินและกนโกยสารกายหลายอน พ■อ- อาง รอกกายมาไค้
อย่างหวอหริ?า ทหารอิกกามคายอยู่ก',บเกรื่องบิน เบนทีเกราสล
ราวไป ข่าพเจำย*งนีกถึงต่วเองว่าขาพเจำปลอกภ*,ยเมอวานน ถาโ
กบเครื่องบินใน'.’,นนก็ไม่แน่จะเบนอย่างไร

ข่าพเจาออกเกินทางฅอไปเซยงกง คอนนรกชาการในคำแหนงผุ
บ*ง่ก่บการคำรวจสนาม'รึงมึรถอนค์ของาไางราชการ'คำ'รวจ'สนาม'ใช้เอ
ทางกองท'พก็ม้บํกรอนุญาคผ่าน,ทางเบนพิเอซอีกควย ฉะนนการผ่า
ต่าง "I จึงไค้รบกวามสะควก เพราะทุกกร1งทรถของกองบงก*,บการคำรวจ
สนามผ่านก็ไม่เกยลืมของฝากเล็กๆ นอยๆ แก่เจำหน้าที่ประ
อาทิเช่นปลาทุเค็มและบุหรี่เบนคน

“สงครามยุติ”

เมอถงเชียงตุงไค้ทราบว่าทหารของเราถูก'^มค้จากกองโจรอ,ง์ก
หลายกรง กองโจรชององกฤษมึการท่าทายทหารญีบุ่!น!ห้ออกมารบ
โคยการบิคประกากIว้คามช่ธงากางฑ่ๅง "I หลายแห่ง แก่ย'งไม่ปรากฏว่
ไค้มีการปร:ทะกนเลย

ขาพเจาไค้รบรายงานจาก ร.ท. ประ:เสริ^ว่า เวลานค้คก่อกบกอง
ทหารองกฤษหน่วยทมา?1รทางหลงเขากานทิ(ๆก:;ว*น่คกของเชียงตุง'ไค้
ขาพเจารีบเชียนจคหมายชแจงรายละ;เอึยกแล;:กรานเก่นพื่ขํ'ๅท1จุ*'ๅไค้ ทบ
กบนายทหารอ*งกตุษทางท่านบิกีเหนือชองเชียรตุงมาแล้'3 พร*อ์มก
เกี่ยวกบขบวนการใค้ก่นของเราให้เขาทราบเบนส'งเขป ว่าขบวนการเสรึ
ไทยของเราไค้ฅิคฅ่อประสานงานก*บหน่วยเหนือขอรเขาแล'ว ขำพเจ*'ๅแจํง์
ชื่อหน่วยเหนือให้เขาทราบเบี่นหล''ก3าน ประมาณ ๗ ว*!แก่ธมา'ขำพเจ่
ไค้รบจกหมายยึนยนจากนายทหารอ''งกฤษ พ.ท. แพลเนล ว่าไค้รบทราบ
จากหน่ายเหนือแลว ทุกอย่างเรียบรอย ขอให้ก่คก่อประสานงานกน
ก่อไป กำล่งทหารชองเราขณะนืย่งไม่พอที่จะเข่ายึกเชียงตุง
และทหารไทยร'กษาสถานการณ์ภายในเมืองก่อไปจนกว่าจะถึงเวลา หล*'ง.
จากนนเรามีการฅิคก่อกนโกยใกล้ขิก เกรองบินสหบ่ระชาชาติมาทำการยิง
และที่งระเบิกรอบบริเวณเมืองเชียงตุงทุกเช่าเย็น กองบ่
สนามที่ง์อยู่กลางของศูนย์การที่งระเบิกพวก,รากองขุครูกำบ่
ไว้ก่อน ถึงแม้จะร้อฆ่ว่าเขาพยายามละเวนเราก็คาม

๖๔

ขไพเจไโล่งอกไปไค้เปราะหนึ่ง แค้การเกลอนกำกงสรห เหญขอ-ง

กองทหารอไกฤษเขามากไม่พนหูพนคาของกองพหารเชบุ่น1‘“ปไอ น !ยทห !ร
ญี่บ่เนมาคคค้อกไ]ขำพเจไแทบไม่เวนวนว่าไม่ทราบข่าวบา,3เล^ซยวหรอ
ทหารขำศึกเขไมาฅงอย่ทีไหน มกำลงเท่าไก ขาพเจากกองหเพ!งอ
ไปคามเรื่อง

เมื่อกองทหารอไกฤบเขำมามากเขำการล่งเสบียงอาหารทางบกก1
ท'วถง จึงค้องล่งทางอากาศ เกรองบินมาทงรไทไรพหารญปุนกมาทุนว
กบขำพเจาทกที วาเหฅใคจึงไม่ซวยกนปราบปรามข1กก สกานก 'รณ
ขบขํนยี่งขนทุกวํน จำเบ็๋นอยเองทขาพเจาจาคองสรางสแานการแแพ
กลบเกลื่อนขํอสงสย ฉะนไเการปะทะกบขาศึกจึงไค้มกนบอยกรง เบน
การปะท‘กนอย่างจริงจง บางกรงถึง ๒-๓ ขวเมง ซงไคทงรองรอย
แห่งการฅ่อส้ไว้เบีนหล้กฐาน การขอจำหน่ายกระทุนไปกราวละมากๆ ไก
ถกประทวงจากเจไหนาที ๆ ไม่ริกวามจริง

เครื่องบินขำศึกเขไมาโจมศึทงระเบิคแสะยิงกรากหูกวน ขาพเจา
ค้องยไยที่ฅงกองบไกบการเข่ามาทำงานกนไนหองแกวไม่ พ1 เบน เ
เพราะที่ฅงกองบไกบการเค้มห่างจากนึ่พกมากไม่สะอวกแก่การระ วง บอง'
กนเมื่อถูกจู่โจม

กำลง ร. พน ๕๒ ขไพเจาไห่ไปคงอยู่อกค้านหนงเพอกวามละกวก
แก่การคกค้อกไ]กองทหารอไกฤบ และเบนทางเคยวทีจะล่าถอย เมอถูก
จู่โจม

แผนการหน่ทีไล่ไค้เครียมไว้อย่างพรอมมล แค้จะหนีไปรอคห

ไม่นนเบนอีกเรื่อง การสรบนVไม่มีทางเอาชนะเข าได้ แค่ถี 3กราวจำ

ก็ค่เองสู้กนยิบตาเหมือVเกน

๖๕

เริมเขาฤดูฝนเสนทางคมนาคมชํๅวุคนวุคโนวน}1เๅค สะพาน ขาค เบ็1น
แหง ๆ กธงทหา!ญมุ่เนกดูเ.หมึ5น,1ะถูกท'คทงไว้เบ็1นทอน ๆ เขาไม่เทื
รอนเพราะเขามีสะเมียงอาหารพ7อมพอกินก้นไต้เบ็๋นเดือน ‘ๆ

ทหาร ๑ กองพ*,นของข่าพเข่าเรมเทืออริ'ยิน ข่าวไม่มี การตำเลีย
ขนส่งสะเมียงอาหารจากเชียงรายไม่ส“ควก ทหาว 6 กองพนกำล*'งจะธค
ขาว ขาพเจาทองออกเค้นทางจากเชียงค,}มๅหารือนา,}กธงพ่นที่เชียงราย
อีก ว่าการขนส่งขากลงเมื่อใกทหารคองอคข่าวแน่ เพราะทางเชี
ไม่สามารถจะหาข่าวสารไค้แล่'ว ทางกองท''พก็พยายามจกรถบรรทุกขนส่
ข่าวสารขนไปแท่ไม่ถึงเชียงคุง เพราะทางชำรุคสะพานขาค พอฝ
ลงมาข่าวในรถก็เน่าเสยกลางทาง จะถอนกำล*'งทหารกลบก็ถอนไม่ไค้
เพราะก้าล่งตำรวจมีนอยไม่สามารถรกษาเมีองไค้ ผลที่สุกข
เลี่ยง โกยค้คท่อก‘'บพวกรถสองแถวของเอกชนให้เข่าช่วยบรรทุกข
ไปส่งเชียงคุงเที่ยวละ ®0 กระสอบ เกรื่องกระ{เอง *๐ หืน ผ่ายเร
จ่ายนามนเบนซินให้ ๒00 ลิคร และจะเบิ1กโอกาสให้นำสินกำท่างๆ ผ่าน
เข่า,ไปขายที่เชียงฅุงใต้โกยเสรี ลำนำข่าวสารไปส่งไม่ถึงที
และข่าวสารแก่เรา เที่ยวแรกมีรถอาสาสมกรเพียง ๒-๓ กน ข่าพ
จึงนำเรื่องเสนอขออนุม"กกองทิพ ว่าจำพืนที่ข่าพเจ่ากองเลี่
ข*'เพเ'จำขอรบผิกเกี่ยวกบกาวเสยหาย นอกจากเหทุสุกวิล่ยจริง ๆ ทาง
กองทพอนุม่กให้ข่าพเข่าทกดองคำเน้นการ1ทันที่ ฉะน่นขบวนรถขนส่
ขบวนแรกเริมออกเค้นบางไปเชียงทุรก่วยส่น ๓ ลํน่ รถบ่ง ๓ กนบร
เพียบ ศือนอกจากข่าวสาร ®0 กระสอบ เก:องกระ!เอง ๒0 หืบแล่'ว

'อ๖

แถมย่งมึเกลึออีกก้นละ ๒0 กระลอบ ปลาทูเค็มซึ่งขนซึ่ธว

และสินก'าอี่น ๆ อีกมากมาย กนประจำรถลำนแฅ่เบนกนแข็งแรงล

คันหนึ่งไม่ฅํ๋ากว่า ๖ กน มีท,งจอบเสียมไม้กระคานขวาน และปริงบ

(เหล็ก1ใช้ฅีเกาะยีค'ไนการสร่างสะพาน) และไม่ลืมเชือกเล่นใหญ่

ลวคเบนขค ทู ฅิครถไปควย ทางชำรคทำ สะพานชาคซ่อม สะพ

ทานนึ่าหนกไม่ไหวแบก ข่ามผ่านสะพานไปแล่วรื่ยิเอาอุปกร
หนำอีก ขำพเจ่าเบนแค่เพียง ผู้อำนวยการไม่ได้ลงฆึอ เองเล

แทบแย่ ไปกบพวกเขาพวกแบกหามยงแย่ยึงขน กว่าจะถึงเซยงท

กรรมกรกนหนึ่งกองแบกข่าวสารเกือบรอยกระสอบ พวกเราทุกก

ท่างานแข่งกบเวลาควยหนำกาฒแยมแจ่มใส เพราะสินนาใจของเขาอ

ที่เกลือ เกลือที่เชียงตุงขณะนนรากากระสอบละเกือบสองพน บาท

วนเราก็เค้นทางบรรลุถึงเชียงฅุงโคยส'วสกิภาพ ทหารของข่าพเจ

กายแลว ข่าวสาร ๓0 กระสอบพอกินไปอีก @ เคีอน เครื่องกระปอง
เกลือ ปลาทูเค็ม ๆลๆ ทุกกนขั้มออก

เบนกวามจริงอำกาครากาเกลือในเที่ยวนึ่นแดกทองกำไค้หน'กลึ
บาทสิบสลึง วากาทองบาทละ ๗00-๘00 บาท ปลาทูเค็มอวละ ๓

พวกเรารวย ทู ไปอามกน
นบแค่นนอ่อมาทหารและตำรวจของข่าพเจ่าไม่ขาค แกลนเส

อาหารอีกก่อไป เพราะมีรถอาสาขนส่งให้เราเกินกวามอองการจนออ
เข่าคิว เรื่องของท่องหมอบญหำไปแลว

ยำหน'กใจอยู่ก็เรื่องศึกในบำน ข่าพเจ่าไค้ริบข่าวล'บจากท่านอ
กรมตำรวจ ๒-๓ ฉบบให้ระวังกำ ระวังจารสอริ ศ'ฅรคิอตามอย

จิตใจของข่าพเจ่าขณะนนรุ้สีกว่าองใกล้ยินกรายเท่าใค ก็ยี่งรู้สึกเฉย ทู

น๗

เบนเพ'} )ะใมมบางจะหลกเลยงกเบนไค้ ตองทำใวตสเสธเขาไว้กอน ข่าว

หลายกระแส-ว่าพวกชาวบ่านจุ"เขาปล่นฆ่าพวกเรา ขำพเจำห้องออ

ประกาศลงเกบอาวุธบนทุกชนึก ผู้ใอมีอาวุธบนไว้ในอ1อบกรองห้องนำ
มอบมฉะนนจะลง!VไษสถานVIนก ไม่มใกรส่งมอบอาวธ:บื1นแก่อย่างให
บนกเลบ เหลเขาสู่แหลง11ตงพวกผู้ก-รองนกรเหิมเบ็๋นอนมาก ขำพเจํส่ง
เรีาหนาทออกกนตามบานราษฎรไค้อๅวุธบืนกยอ'ไว้ ขํงฤนพอเข็คหลาบ
แลวก็ปล่อยคิวไป

วนทีคืนทีทหารญบุ่)นยำซอมเขำยึอกองบ่'งคิบการซองเ■รๅอึก เม
มาถึงรวลวคหนามแลวกถอยกลบไป ขํกบ่อยเข่าทุกที วํนหนึ่งขำพ
วู้ล่วงหนำมาก่อนจึงระ:คมกำล่ง์เตรียมการคอนขํบขํเง พอท
ประชิครว ขาพเจากส่งบรรจุและเตรียมยิงบ่'นที ถอยเหมึอนก*น
จะเอาจริง ทอนลายวนนนเขาส่งนายทหารที?าคิอมาขอโทษ ว่าเขาไม่มี
เจตนาอะไรนอกจากจะผีกขํอมเท่าน1น ข่าพเจํก็บอกว่าในฐานะทีเราเบน
มิตรกน ท่านซอมเขำยอ ผายเราก็ลองซอมก่งรบไว้บ่างเท่านน

อะไร

ขำพเจํถูกนกเชิญใหไปร่วมรบประทาน อาหาร ก*บ คณะ นาย ทหาร
ของเซาหลายกรง แก่ถึงกำหนอใกล้วนนึดท้ไร ขำพเจำจะฅ่องเบน
เลั้ยงนายทหารทีคฅ่อของเขาทุกที มีเหตุขอขํองบ่างละ นายทหาร
บางละ ผลลุกทำยกระบ่ง้สงกรามเลิก ไม่ไค้กินเลยงกนขํกที

ญี่มุ]นยอมแพ้ สงกรามยุติลงแล่ว [ทหารญี่บ่เนวางอาว
าาบและเบนระเทียบ กองทหารญี่บุ่!นถอนคิวกลบ !

๖๘

ขาพเจา ร.ค.อ. ธานี สาทรกิจ ผรํกษาการในคำแหน่งรองผุ้บํงกบ
การกำรว1ชิสนามสหรั^ไทยเกม และรักษาการทุกกำแหน่งในขณะน
กำสงให้รกษานกรเชียงทุงไว้จนกว่าจะไค้กำส,งเปลี่ยนแปสง ส
ลงแลว ขำพเจายงกองรักษานกรของผ้อึ่นเขาไว้ก่อไปอึกจนกว่าจะ
เปลยนแปลง ร. พน ๕๒ กกงฅํองฅกกางอย่กํบขำพเจำ และทางก
ทพไค้กำชบ ผบ. ร. ทัน ๕๒ ว่าจะเกลื่อนยำยกำทัไค้ก่อเมื่อไค้รับ

จากกองทัพ หรือไค้รับกวามเห็นชอบจากผู้ทังกบคำรวจสนา

ทสุกขาพเจาและ ผบ. ร. พ่น ๕๒ พรอมกำลํงกำรวจทหารหน่วยส
กีทัองกอกกอกนรกษานกรเชียงกงกนก่อไป

อิงกฤษเขำยึดครองเชียงตุง

กองทหารองกฤษยงไม่เคลื่อนเข่ามๅส่กที ข่าพเข่าส่งกนไป
ก็?!งใม่ยอมมา บอกว่าท่องรอรบกำส* ก่อน รออยู่หลายวนก็ทั
พวกชาวบานก็อึกเหิมใหญ่ลอบฆ่าทหารไทยที่อกค้างที่เชีย
คน แถมยงที่งกพให้แรงกินเสียอึก กว่าขำพเข่าจะร้ก็เหลือแก่ทัวกระ
โหลกขาวโพลนไปแลว

ท.พายพ กลายสภาพเบน ท.พายุบไปแลว ทหารบางเหล่าถก
ปลกออกจากประจำการทนที่ฅํง็แฅ่ฅัวทังเค็นออกไปไม่พนสน
เบนสภาพทีน่าอนาถ และสลกใจเสีย นี่กระไรที่ทหาร ของชาฅิถกส่งปลดใน
สนาม พวกเขากองเกนทางกลบทัานเค็มอย่างยถากรรม แก่เขาเหล่า
น1แกํยั้มแยม'ไม่มีใกรร,อง'ให้เลย เพราะทุกกนเบี่อสงครามกกถึงลุกเม
บ้าน ทุกกนไค้สละชีพเพี่อชาฅิมาแลวมีเสียแรงที่เกิกม

ทหารบางกนไม่ไค้กลไเมาควกนเที่ยว บางคนแถมเอาภรรยาแ
ลูกนอยมาควย ช่วยกนหาบช่วยกนคอน คาไหนนอนนนไม่หวนไหว

อก ๙-๘ วนก่อมา หลงจากที่กองทัพญี่งุ่]นยอมแพ้แลว
แพลแนดจึงไค้ยกกองทหารของเขาเข่าเชียงหุง มีนายทหารอ*งกฤษ
นาย นอกนนเบนทหารพม่าและกรข่า ® หมวกเท่านน พวกเจ่าผู้คร

๗6

นคาเขียงทุง'ไค้พาราษฏรออก'ใปก่อนรบอย่างเอิก!.กริก พวกเข

หยามนำหนำข่าพเจ่าเค็มทน พอท่านนายพนเขาถึงทพก

เยี่ยมทนที พวกเจ่าผู้กรองนกรกอยเสนธนน้าเบนทนาย'หนาทธอยู่

ว่าจะพาข่าพเจ่าไปแนะนำไห้ร้จัก ข่าพเจากบอกว่าขอบตุแเ

พนํร้ว่าข่า,พเจ่ามารอพบอยู่ข่างล่างก็ลงมา!หาท่นที กรงเขาทกท

ของขำพเจาอยางแมนยำ ร้จกกนแฅชอมานานแลจ1.พงจะพบก'!'ณเอง

เล่นเอาเจัพ้าทง็หลายชะง*กงนไปกาม ๆ กน แทนทีพวกเจาพา
ท่านนายพ*นกลบบอกสับพวกนนว่า เขารู้จกโปลิกึกบเท่นธานีมานา
แลว เพี่งพบหนำวนนีเอง เขากล่าวขอโทษ และขอสัวขั้นไปชน

เขาบอกว่าเขามีของขว*ญมาฝากข่าพเจ่าลึมเอามา ขอขนไปเอาหน่

นายพํนวงขั้นบนไกชนบนอย่างกระนํบกระเจ1ง สักครู่ก็กลบลงมาพรอม

สับเควึ่องกวะปองชองทหารหลายก*ะปองมามอบไห้ขาพเจาเบึนของขว่

และไค้เชิญข่าพเจ่าไปนํงทโก๊ะอาหาร ขาพเจาถามทานนายพ

มอบเชียงกุงกึนไค้เมื่อไก ฟ้าพเจ่าพร้อมที่จะส่งมอบ แลวเค้

ท่านนายพนบอกว่าท่านเบนผายทหารล่วงหนำ ผายปกครองจะก

อาจถึงเชียงตุงเย็นวนนั้ การวบมอบจะทำสันอย่างไร เมื่อไ

ฟ้าพเจามาปรึกษากนอกกรง พรุงนเวลา ©๙.00 น.

ข่าพเจ่ากลบที่พ*กเรึยกประขุมบรรกานายกำรวจ และนายทหา

ปรึกษาหารึอสันถึงการที่จะเกลื่อนย้ายกำสังกสับ หล*งจาก

แล่ว เราไม่สามารถจะชออนุมกไปทางกองทัพไค้ เพราะ'วิทยุสื่อสา

๙๑

เราชำรุกใช้การไม่ไค้ หากจะใช้กนเดินสารก็จ้องเสียเวลาหลายว
และ ผบ. พน ๕๒ จึงฅกลงกVท่ที่ง็สองผายเห็นชอบให้ถอนกำล'งกล่บ
เป ใค้ตามนยตำสิงของกองทพ จึงไค้ล่ง้เตรียมการเกลื่อนข่ายไว้

รุ่งขนเวลา 0๙.๐0 น. ข้าพเจ้าไปขอพบ พ.ท. แพลแนลตามนค
มีพวกเจ้าพาและจ้าราชพ้นเมื่องหลายกนรออยู่ก่อนแล้ว ผลท
พิธีการรบมอบดินแตนกึนจะทำล้นเวลา *๖.00 น. วนนน

ข่าพเจ้าถามว่าพิธีการจะทำก่นอย่างไร เจ้าบุญวาทเสนอที่

ก่อนอื่นให้ทำพิธีช'กธงไทยลงจากยอกเส!แล่ว่ช'กธงอ*งกฤษขั้นไปแทนพรธม
ก'บกองเกียรติยศทำกวามเการพธงชาติอ'งกฤษ

จ้าพเจ้าจ้านว่า จ้าพเจ้าไม่ไค้ช'กธงชาติไทยขั้นที่เชี

๓ เดือนแล่ว เหฅุใคจึงจ้องมาทำพิธีลตธงชาติไทยลงจากยอกเสาแล

ธงชาติอ'งกฤษขั้นแทน จะประกอบพิธีการชักธงชาติอ'งกฤษขั้นลุ่ยอกเ

เมื่อใคก็ย่อมทำไค้ จ้าพเจ้าถือว่าประเทศไทยไม่ไค้แพ้สงกราม

เจ้าที่เกยครองนกรยนย่นที่'จะทำตามจ้อเสนอของเขา เพราะเข

จ้างมากสน'บัเสนุนผ้แ,ทนผาย'ไ,ทยมีจ้า'พเจ้าจ้'งกนเ'ตีเ'เว จ้าพเจ้าจึงเส

กำขาค'ว่าล้าจะให้มีกา'รจ้า®ง,ชา1ติไ,ท!ย'ลงจากยอกเสาแเล้ว่ทำพิธีการชกธงชาติ
อ''งกฤษขั้น จ้าพเจ้ากไม่มีสิทธิที่'จะภัตจ้านในการกระทำนน

จะขอถอนกำ,ไม่มาร่วม1ในพิธี และจะถอนกำล้งทหารและตำรว

จ้าพเจ้ากลับทนที ท่านนายพนเห็นไจและเจ้าใจในเหตุผลของข่าพเจ

๗๒

เบนผู้ชขากในที่ประชุมว่า ให้งกการชกธงชาพิไทยลงจากยอกเสา เม
ถึงเวลากำหนกให้ชกธงชาพิอังกฤษขน สู่เสาหนำศาลากลาง เมืองเช
พอแลว และไค้ขอรองให้ขำพเจ่าอยู่ร่วมพิธีควย ประธานชีขาคไ
กล่าอักค้าน

๑๖.00 น. ข่าพเจ่าไปร่วมพิธีเพี่อส่งมอบค้นแคนคืนแก'กองท
อังกฤษทื่หนํ1เศาลากลางนครเชียงฅุง กองทหารเกียรพิยศฅ่งํ้แถ
มืขำราชการพนเมืองมาร่วมพิธีอับอัง .ไค้เวลาฤกษ์ประธาน
อังอับกอง-กองเกียรพิยศ ชกธงอังกฤษขนสู่เสา กองเกยรพิยศแสค
เคารพ เมื่อธงชาคอังกฤษปลิวสะอักบนยอกเสาเรียบร่อยแล่ว์
ไปจบมืออำลา พ.ท. แพลแนล และนายทหารอังกฤษ เพินทางออกจาก
เชียงกุงท่นที

กำอังส่วนใหญ่ขำพเจ่าไค้อังให้ออกเกินทางล่วงห

กำหนกการรบมอบกินแกนแอัว เรามืรถยนค่เพียงค้นเคียว

ชโฅ ผบ. ร. อัน ๕๒ พ.ค.ฅ. เทียบ สุทธิมณฑล ผบ. กองสภ. อ. เมือง

และกณะเจ่าหนำที่กองอังอับการ บางคนเท่านนที่ ร

รถยนต์พรอมอับขำพเจ่า จึงอังเจ่าหนำทีไปบอกพวกพ่
ขำพเจ่าทราบข่าวไม่กึ

หลายกนที่นำสินอัามาขายที่ เชียงหุงให้รีบเกินทางออกจ
กบขำพเจ่า เพราะอยู่ก่อไปอาจไม่ปลอกภย พ่อค้าทลายรายเชี่อและคิ
ขำพเขำกอับไปเยึนน8น บางรายอังห่วงสินค้าที่อังขายไม่ห

๗Vาา

เงนย่งไม่ไค้ไม่ยอมรากไป วนรุ่งขนขทีพเขำกึไก้ทราบข่าวว
ไทยสามกนถูกพวกชาวบานปล่น กนไทยถกฆ่าคายหลายกน

เวลา *๖.๓0 น. ขำพเขำเกินทางออกรากเชียงถุง ทง๎ใจจะไ
พกแวมที่ อ. พยาก เพื่อรอาำล่'งส่วนใหญ่มองเราที่เกินเ
มาพลบกาเอาหอนในเขาพอกิ ฝนเรี่มฅกหนกขน รถแล่นเรียบไหล่เขา
กกเกยวและผาชน ทางตอนน็แกบและอ'นครายมาก ขำพเขำน้งมาอ่
ขวามือชองกนข*บ คอนหน้ารถมื พ.ฅ. อุกม ชูโค ผบ ร. พน ๕๒ พ.ฅ.ภ.
เทียบ สทธมณฑล ว.ฅ.อ. กฤษทอง อุบลศรี ข่าพเขำกอยให้สกแสะ
ทางแก่กนขบคลอกเวลา

ดท ด

โคงมฤตยู

รถของเราค่อย "I คืบกลานไปฅามไหล่เขาย่นกดเกยว รถไม่สามารถ
จะแล่นเร็วได้เพราะทางแคบมาก หำเลยวบางกอนหำเบนข้อศอก พลา
นิดเคียวก็มีหย่งรถของเราผ่านหนำผาและ เสนทางอนกรายมาได้หลาย
แลว อีก®0 กว่า กม. จะถึงเมืองพยาก ทหารและการวจทเกินล่วงหนา
มาก่อนบางกนย'งเกินล่าหล้ง่อยู่ รถของเราค่อย ๆ ผ่านเขาไปโดยมิไ
ผ่น ข้าพเจ้าร้สึกว่าท่ายรถยุบยวบลงคอนหำเลยวโก่งขวา ข้าพเจาน
ย่านขวากนขบเบึนด่านเหว เสียงกนบนหล่งกาโคกลง เสียงกิน,พ'ง์ดง
พจ้อมกบกำรถเอียงจะพลิกลงเหว ใจเร็วเท่าความคิด ขาพเจ้าพุ่ง
จากรถไปข้างหนำ, พอมือแกะพนพลิกกำหงาย รถก็พลิกทบข้าพเจาทงฅ
แก่ช่วพรบกาเคียวรถก็พลิกเลยไปถึง ๓ กลบ ปะทะย่นยางใหญ่ซึ่งลึก
ไปในเหวราว ๓0 เมฅร ตำถ',งรถงอกล่อมกนยางจ็งหยุคอยู่แก่นน

ข้าพเจ้าร้สีกเหมือนกะเกียงค*บวูบลงเมอรถท*บ เก,ชะบุญที่บ่ง,โ
ส่วนหน้าที่ทบข้าพเจ้านนเบึนส่วนเรีขบ และรถพลิกผ่านไปเร็วมาก ล่า
พลิก'ข้าอีกนิดเคียวข้าพเจ้ากง’ไม่มโอกาสเขีย'นเรึ่องแน่ ในตาผ
กาฬไหด กระคุกกระดิกไม่ไค้ เหลิยวมองตามรถที่พลิกกวาลงไป กนค
อย่ในรถหลายกนกำล่งคลานออคนา คนที่ไม่ไค้รบบาดเจ็บก็ช่วยกั
คนอึ๋นออกมาจากซากรถที่ปร้กหกพัง

๗๕

ถายคา'ของข่าพเข่ไมองเห็นขาของไกรกนหนึ่งคน:นอย่ข่
กกไว้กบกิน ข าพเจำยํงพูคอะไรไม่อ อก ลุกขั้นก็ใม่ไค้ "I แค่โบทมึ
ให้กนทกระโกกลงก่อนรถกวํๅอยู่บนถนนให้ลงไปช่วยคนข่างล่า
ถูกพยุงขั้นมานอนบนถนน ลุกนงก็ไม่ไค้ฅวชาไปหมก ไม่รู้สึกเว็บป
อะไรเสยในขณะนํน

กนข่บรถขาหก ๒ ท่อน ผบ. ร. พ่น ๕๒ ปลายควแตกเล็กนอย
โลห้ฅไหลซึม พ.ก.ฅ. เทียบ สุทธิมณฑล ง่ามมอฉีกเบนบากแผลเล็กนอย
นอกนนบากเว็บกนกามระเบียบ ผู้ที่ไก้รบเกราะห่ถึงชีวิตคือ ส.ก.
ถกรถท'บคายกาที่ คือคนที่ข่าพเจพองเห็นเบัาชองเขาขั้
นนเอง พวกเราช่วยกนลำเลียงพวกบากเว็บขั้นมาบนถนน พอล
ผ่านมา ๒ คน จึงไก้ขธร,ก่งให้ลำเลียงคนบากเว็บไปพยาก ค่ว
พอหายชาก็ลุกน่ง้ไค้ สำรวจค่วเองไม่มีบากแผล แก่ในทนใคที่ข่าพเจา
ถกพยุงฅวให้ลุกนํง้นนไค้ยินเสียงใกรกนหนึ่งร่องขั้นบัวยกวามตกใจ
รอง (หมายถึงข่าพเข่า) ถูกไม้คำคิกหล่ง จรงอย่างจ่า โค
ข่อมีอร์งถูกไฟเผาปลายแหลมแทงทะลุเสอา!องข่าทเข่าแถะบัสธ'1ไ
กนหนึ่งชกไม้ออกเอามือกล่ากุพรอมกบอุทาน'ว'า ไม่เข่า ๆ กข
มานึ่ไม่ใช่ว่าจะอวคอางเบนคนหนํง่เหนียว เบืนการบังเอิญที่
เน้อท่างหาก ข่าพเข่าร้สึกปวดที่ข่อเท่า,ข่าย ค่อมาก็บวม

ลำเลียงกนเว็บไบ่แบัว ใกรที่ไปล่วงหนำไค้ล็ไปอ่อน
ห่วงศพ ส.ฅ.ก. สาลี่ ซึ่งถกรถทบกายกาอยู่เช่นนึ่นํ จึงไม่สามารถ

๗๖

ศพไปได้ จึงได้,ยอให้พวกเราช่วยกนฅํด้เพั่นศ*ๅถ้ง์7ถที่
จากวิญญ!ณน1น เพอเอาศพเขาออก}ภใน้จนได้ เสียเวลาหลายช
กว่าจะเอาศพขั้นมาไค้ ปรากฏว่ากระกกซี่โครงห'กลึง ๓ ซี่
กกท'บไวิเขาอาจไม่กายเพราะกราวเคราะห์ของเขา ได้ศพขนมาแลว ลึง
ฅอนนอนไม่มีไกรยอมนอนช่างศพ ฅกเบนหน้าที่ของข้าพเจ้าต

รุ่งเข่าขำพเจ*าส่งค้ารวจช่วยกันง'กเอาไม้จาก ฅำถ้งรถที่หำพ
พีน ถ่ายนำมนเบนซินจากรถมาเบนเชอเพลิงเพึ่อเผาศพ จ้ด์การเผาศพ
กนบนถนนนนเอง

ไม่มีพิธีอะไรในกลางคงพงไพรเช่นนน ค้ารวจกนหนึ่งฃึกไม้ขีก
ย่องเข่าไปจะจุก ข่าพเจารองบอกว่าอย่าเถ้ๅไป ย'งไม่ทำขากคำเ
ของนํ้ามํนก็ก้ง์สน่น แรงระเบิกทำให้นำมำที่นองอยู่บนส่งก
กระเก็นมาคิกกำค้ารวจกนเพลิงลุกแดง,ไปทงกำ วิชาลกเสือที่ข่าพเจ้าเกย
เล่าเรียนมากระค้นใน้ข่าพเจากระโกค เขาถีบร่างที่กำกังคั้นรน
กบพีนถนนหลายกลบที่เที่ยว ไฟกบได้ชะงกที่เหมือนก่น ผมเกร
หนึ่ง กวอนกกกำท,งสองข่างของเขาหายไป หนำแคงเบนลกฅำสืง นึกว่
จะกองแถมเบนศพที่ ๒ เสียแลว เกชะบุญเขาไม่เบนอำกรายมากมา

การเผาศพ ส.ก.ฅ. สาลี่ ก็ค้าเน้นกนก่อไป เบนกร1งแรกในชีวิก
ของข่าพเจ้า ที่ไค้กู การเผาไหม้ของศพสก ๆ ที่ไหม้ไฟเบนเถ้าถ่าน
อย่างรวกเร็วเกินกวามกากหมาย กับไคไส้พุงอะไรก็ไม่ผิกแผกอะไ

อนิจจ้งไม่เที่ยง ชีวิฅหนึ่งได้สูญเสียไปโกยไม่จำเบ็นแท้ "I

๗๗

ขาพเจา'ไค้เกบอฐของเขาห่อกลบมา คอนสายของวนน,นพวกพ่อก

กลใ]ม'!รบพวกเรา1ปพยากและเกินทางฅ่อไป'จนถึงเชียงราย เขารายงาน

ทางกองทพ ซงขณะนนกำลงสลายควอย่แลํๅ ท่าน เสธ. ท. พายพ พล,ค.

หลวงครานุชค เบ็นผ้ทกิมากทีไค้พบข*าพเจา เพราะไค้ร่วมเบนร่วมคาย

กนมาคลอคระยะเวลา ท่านให้บนการ์ใบนเบนที่ระลึกแก่ขำพเร์าห

กระบอก พรอมกบไค้แนะนำคๅชายร่างใหญ่แข็งแ7งผิๅเน้อค้อนขำ

แควาหนาคายมแยม น่าคบกาสมาคม'ให้ร้จุกกบขำพ!ขำ เขาผ้น้นคือ

ร.อ. ยม (030*3111 ร๓!!©) เสรีไทยทเกินทางจากสหรำ}ผ่านยนานเขำมา

ทางคานเชยงราย ทขาพเจาและทานเสธ. คคสนใจท้าการคํคค่อรบคํว

เขาเข่ามาคำเน้นการใค้คนนนเอง

ดด

กลบถงบาน

ขาพเจ้ารืบเทินทางเล่ากรงเทพ ๆ เพื่อขอรบนโยบายว่า

การตำรวจสนามจะส่ง?งุบเมื่อใค เมื่อยบแล่วเงินหลวงและพสกสึงข

หลวงจะบอบไว้ที่ไหน เมื่อล่าพเจ้ากล*บมาถึงจ้งหจ้คพระ

ลูกร'กและเมียขจ้ญ่ปลอกภโเจากภโ]สงครามก็ดีใจ แค่ก็ก่องเสียไจที่ไ

ข่าวว่า ๆ พณ ๆ จอมพล ป. พิบลสงคราม ซึ่งเบนผู้สนํ!ขสนุน'ไนการท

กบกองท'พและร^บาลจีน ไค้คกเบนผ้ทิองหาเบนอาชญากรสงคราม และ

ถูกควบกุมทิวอย่ในลหุโทษเสียแล่ว พล.ค.อ. หลวงอคุลเคชจร้สํ

อธิบค้กรมคำรวจ ผู้มอบหมายภารกิจอนสำกญของชาติให้ล่าพเจ้าไ

คำเนินการและรบ ผิคชยิบทางคำน สหร'ริ!ไทยใหญ่ท,งหมด ก็ทิองพนหนำท

จากอธิบดีกรมคำรวจ ถึงอย่างใคก็ดี ล่าพเจ้าก็ไปรายงานทิวท่อท่าน

พล.ฅ.อ. หลวงอกุลเดชจรส ที่จ้งปารุสกว'น รายงานถึงมลงานที่

ปฏ์บํฅผ่านไปแล่วโกยละเอียด

เจ้าหนำที่ช1นผู้ใหญ่ของกรมตำรวจท่านหนึ่ง ได้ถามล
รายงานทิวว่า ล่าพเจ้าหายไปไหนมาต1งสองบี่ไปทำหนำที่อะไ
ล่าพเจ้าไม่สามารถจะเล่าล่อเท็จจริงไค้ จึงคอบอย่างขอไปท็

นายไปรษณีย์ชองกองพล ๓ ท่านผู้ใหญ่ผู้นํนรุ้สึกไม่พอ

ของล่าพเจ้า และซักถามท่อไปว่า นายทหารทํงกองท'พมึเยอะ

๗๙

ไม่ใช้กองมาใช้นายตำรวจทำไม ผลที่สุกทำนก็กล่าวเบ็นการสรุป
ก็อยุ่ในเกณฑ์ที่จะห่องถกปลกออกจากราชการ ข้าพเข้ไม่ไค
ธย่างไก

ข,1เพเจ่าไค้รบกำส่งจากกรมตำรวจให้เคินทางไป จว. เชียงรา
ชำระสะสางงานกองบ่งคบการตำรวจสนามให้เสร็จสนไปโกยด่วน การเงน
แสะพ่สกุสึงของห่าง ‘คุ ให้ ทำหลก1ฐาน มอบไว้ทีกองกำก'บการ ตำรว
จงหวดเชียงราย เจ่าหน้าที่ห่าง ‘คุ ก็,ไห้ล่งห่ว่กล'บส*งก'ค

ข้าพเจ่าฅ้อ์งออกเกินทาง,ไปภาคเหนืออีกกร็ง ในครํ้งนึ
รีบห่วนเบนพิเศษ จึงห่องเดินทางไปโคยทางรถไฟ สะพานชาดเบนฅอน ‘คุ
จากพิษณุโลกห่องเกินทางโกยรถยนตํผ่านทาง จ.ว. ตุโขห่ย ข้นรถ
ไปถึงล่าป าง

ในการเกินทางไปเทียวน ภรรยาสุคทืรกของข้าพเข้าไค้เก
ไปห่วย เพราะอยากจะได้เห็นภูมิภาคทางภากเหนือ ถึงแม้การเกินทางจ
ลำบากยากเย็นอย่างไรก็ไม่ย่อทอ การโกยสารรถไฟสมไเนน ห่องไ
เผารอข้นรถห่นที่1ชานชาลาและห่องข้นลงกนทางหน้าห่าง นบเบ
ห่ยกร'งแรกและกร1งสุคห่ายในชีวิตของภรรยาขาพเข้าผู้ล่วงลบไปแลว

ข้าพเข้าสะสางงานกองบงคบการตำรวจสนามเก่า จะทำหห่ก
มอบหมายเสร็จสนกินเวลาเกือบ ๒ ห่ปคาห์ พ'สดสิ,งของหลวงบางอย่างที
เบิกไ!)จากกรุงเทพ ๆ ห่องนำกลบกรุงเทพ ๆ ห่วย ข้าพเข้าขอคู้
ใหญ่ได้หนึ่งคู้จากลำปางถึงสุโขทย จึงไม่กองไปแย่งที่น่ง้กบกน

๘0

พิษณโลกถึงกรงเทพ ๆ จองที่'น,งชนที่ ๏ ไคค่อยยงชั๋วหน่อ
เมื่อกลบมาถึง ขาพเจาใปรายงานฅวทกามกำรวจ ปรากฏว่าขาพ

ไม่มีคำ1.เหน่งหไ.เาที่อะไร น่าจะอกอย่ในเกณฑไาจะคองถกปลอออกจ
ราชการจรงอย่างว่า

ข่าพเจา'จงน่อง1ปกราบเท 1 พล.อ.ธ.หลวงออุลเอชจรสอกกรร เรยน
ท่านว่าข่าพเข่าอย่ในเกณฑ์ที่จะกองถูกปลอออกจากราชการ ท
แล่วเขยนจกหมายฉบบหนึ่ง มอบให้ขาพเจานำไปหาท่านอธิบอกร
ในสมีย่นน ท่านบอกว่า ข่าพเข่าเหมาะสมที่จะไปปฏิบอหนำท

กำนค่างประเทกในกองคำรวจสนฅิบาล

ข่าพเข่านำจอหมายของ พล.อ.อ. หลวงออ0ลเอชจรส เสนอท่
อธิบอีกรมคำรวจ และค่อมาเมอวนที่ ๔ อ.ก. ๘๘ ขำพเจ่าก็ใอ้ร้บ
แท่ง?ไงให้ไบ่กำ'รงหำI'.หน่งสารว้ทรประจำแผนก ๒ (ค่างประเทศ
ค่ารวจสนกิ'บาล และไอ้รบราชการในกรมตำรวจลีบค่อมาจนบ่อน.

น,ต.ห. ชิาน ส์าทรกิป็
ผกก.ภ. จว. ขลใภุ
©เร’ ส.ค. ๒๔๐๑