รำ วงมาตรฐาน
รำ วงมาตรฐาน เป็นการแสดงที่มีวิวัฒนาการมาจาก รำ โทน เป็นการรำ และร้องของชาวบ้าน ซึ่งจะมีผู้รำ ทั้งชายและหญิง รำ กันเป็นคู่ ๆ รอบ ครกตำ ข้าวที่วางคว่ำ ไว้ หรือไม่ก็รำ กันเป็นวงกลม โดยมีโทนเป็นเครื่องดนตรีประกอบ จังหวะ ลักษณะการรำ และร้องเป็นไปตามความถนัด ไม่มีแบบแผนกำ หนดไว้ คงเป็นการรำ และร้องง่าย ๆ มุ่งเน้นที่ความสนุกสนานรื่นเริงเป็นสำ คัญ เช่น เพลงช่อมาลี เพลงยวนยาเหล เพลงหล่อจริงนะดารา เพลงตามองตา เพลงใกล้ เข้าไปอีกนิด ฯลฯ ด้วยเหตุที่การรำ ชนิดนี้มีโทนเป็นเครื่องดนตรีประกอบจังหวะ จึงเรียกการแสดงชุดนี้ว่า รำ โทน ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๘๗ ในสมัย จอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นนายกรัฐมนตรี รัฐบาลตระหนักถึงความสำ คัญของการละเล่น รื่นเริงประจำ ชาติ และเห็นว่าคนไทยนิยมเล่นรำ โทนกันอย่างแพร่หลาย ถ้า ปรับปรุงการเล่นรำ โทนให้เป็นระเบียบทั้งเพลงร้องลีลาท่ารำ และการแต่งกาย จะทำ ให้การเล่นรำ โทนเป็นที่น่านิยมมากยิ่งขึ้น จึงได้มอบหมายให้กรมศิลปากร ปรับปรุงรำ โทนเสียใหม่ให้เป็นมาตรฐาน มีการแต่งเนื้อร้อง ทำ นองเพลงและนำ ท่ารำ จากแม่บทมากำ หนดเป็นท่ารำ เฉพาะแต่ละเพลงอย่างเป็นแบบแผน ประวัติความเป็นมาของรำ วงมาตรฐาน
รำ วงมาตรฐาน ประกอบด้วยเพลงทั้งหมด ๑๐ เพลง กรมศิลปากร แต่งเนื้อร้องจำ นวน ๔ เพลง คือ เพลงงามแสงเดือน เพลงชาวไทย เพลง รำ ซิมารำ เพลงคืนเดือนหงาย ท่านผู้หญิงละเอียด พิบูลสงคราม แต่งเนื้อ ร้องเพิ่มอีก ๖ เพลง คือ เพลงดวงจันทร์วันเพ็ญ เพลงดอกไม้ของชาติ เพลงดวงจันทร์ขวัญฟ้า เพลงหญิงไทยใจงาม เพลงบูชานักรบ เพลงยอด ชายใจหาญ ส่วนทำ นองเพลงทั้ง ๑๐ เพลง กรมศิลปากร และกรม ประชาสัมพันธ์เป็นผู้แต่ง จากการสัมภาษณ์นางสุวรรณี ชลานุเคราะห์ ศิลปินแห่งชาติ สาชาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์ไทย) ปีพุทธศักราช ๒๕๓๓ อธิบายว่า ท่ารำ เพลงรำ วงมาตรฐานประดิษฐ์ท่ารำ โดย นางลมุล ยมะคุปต์ นางมัลลี คงประภัศร์ และนางศุภลักษณ์ ภัทรนาวิก ซึ่งเป็นผู้ เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์ไทย วิทยาลัยนาฏศิลป์ ส่วนผู้คิดประดิษฐ์ จังหวะเท้าของเพลงดวงจันทร์วันเพ็ญ คือนางจิตรา ทองแถม ณ อยุธยา อาจารย์ใหญ่โรงเรียนสังคีตศิลป ปัจจุบันคือ วิทยาลัยนาฏศิลป ปีพ.ศ. ๒๔๘๕ – ๒๔๘๖ เมื่อปรับปรุงแบบแผนการเล่นรำ โทนให้มีมาตรฐาน และมีความเหมาะสม จึงมีการเปลี่ยนแปลงชื่อจากรำ โทนเป็น “รำ วง มาตรฐาน” อันมีลักษณะการแสดงที่เป็นการรำ ร่วมกันระหว่างหญิง-ชาย เป็นคู่ ๆ เคลื่อนย้ายเวียนไปเป็นวงกลม มีเพลงร้องที่แต่งทำ นองขึ้นใหม่ มี การใช้ทั้งวงปี่พาทย์บรรเลงเพลงประกอบ และบางเพลงก็ใช้วงดนตรี สากลบรรเลงเพลงประกอบ ซึ่งเพลงร้องที่แต่งขึ้นใหม่ทั้ง ๑๐ เพลง
เครื่องแต่งกายของรำ วงมาตรฐาน ประกอบด้วย ๔ แบบ แบบที่ ๑ แบบชาวบ้าน ชาย นุ่งผ้าโจงกระเบน สวมเสื้อคอพวงมาลัย เอวคาดผ้าห้อยชายด้านหน้า หญิง นุ่งโจงกระเบน ห่มผ้าสไบอัดจีบ ปล่อยผม ประดับดอกไม้ที่ผมด้าน ซ้าย คาดเข็มขัด ใส่เครื่องประดับ
แบบที่ ๒ แบบไทยพระราชนิยม ชาย นุ่งโจงกระเบน สวมเสื้อราชปะแตน ใส่ถุงเท้า รองเท้า หญิง นุ่งโจงกระเบน สวมเสื้อลูกไม้ สไบพาดบ่าผูกเป็นโบ ทิ้งชายไว้ข้างลำ ตัวด้าน ซ้าย ใส่เครื่องประดับมุก
แบบที่ ๓ แบบสากลนิยม ชาย นุ่งกางเกง สวมสูท ผูกเน็กไท หญิง นุ่งกระโปรงป้ายข้าง ยาวกรอมเท้า ใส่เสื้อคอกลม แขนกระบอก
แบบที่ ๔ แบบราตรีสโมสร ชาย นุ่งกางเกง สวมเสื้อพระราชทาน ผ้าคาดเอวห้อยชายด้านหน้า หญิง นุ่งกระโปรงยาวจีบหน้านาง ใส่เสื้อจับเดรป ชายผ้าห้อยจาก บ่าลงไปทางด้านหลัง เปิดไหล่ขวา ศีรษะทำ ผมเกล้า
งามแสงเดือนท่ารำ ท่าสอดสร้อยมาลา เนื้อเพลง งามแสงเดือนมาเยือนส่องหล้า งามใบหน้าเมื่ออยู่วงรำ เราเล่นกันเพื่อสนุก เปลื้องทุกข์วายระกำ ขอให้เล่นฟ้อนรำำ เพื่อนสามัคคีเอย
ชาวไทยท่ารำ ท่าชักแป้งผัดหน้า เนื้อเพลง ชาวไทยเจ้าเอ๋ย ขออย่าละเลยในการทำ หน้าที่ การที่เราได้เล่นสนุก เปลื้องทุกข์สบายอย่างนี้ เพราะชาติเราได้เสรี มีเอกราชสมบูรณ์ เราจึงควรช่วยชูชาติ ให้เก่งกาจเจิดจำ รูญ เพื่อความสุขเพิ่มพูน ของชาวไทยเรา เอย
เนื้อเพลง รำ ซิมารำ เริงระบำ กันให้สนุก ยามงานเราทำ งานจริง ๆ ไม่ละไม่ทิ้งจะ เกิดเข็ญขลุก ถึงยามว่างเราจึงรำ เล่น ตามเชิงเช่นเพื่อให้สร่างทุกข์ ตามเยี่ยงอย่างตามยุค เล่นสนุกอย่างวัฒนธรรม เล่นอะไรให้มีระเบียบ ให้งามให้เรียบจึงจะคมขำ มาซิมาเจ้าเอ๋ย มาฟ้อนรำ มาเล่นระบำ ของไทยเราเอย รำ มาซิมารำ ท่ารำ ท่ารำ ส่าย
คืนเดือนหงายท่ารำ ท่าสอดสร้อยมาลาแปลง เนื้อเพลง ยามกลางคืนเดือนหงาย เย็นพระพายโบกพริ้วปลิวมา เย็นอะไรก็ไม่เย็นจิต เท่าเย็นผูกมิตรไม่เบื่อระอา เย็นร่มธงไทยปกไปทั่วหล้า เย็นยิ่งน้ำ ฟ้ามาประพรมเอย
ดวงจันทร์วันเพ็ญท่ารำ ท่าแขกเต้าเข้ารัง เนื้อเพลง ดวงจันทร์วันเพ็ญ ลอยเด่นอยู่ในนภา ทรงกลดสดสี รัศมีทอแสงงามตา แสงจันทร์อร่าม ฉายงามส่องฟ้า ไม่งามเท่าหน้า นวลน้องยองใย งามเอยแสนงาม งามจริงยอดหญิงชาติไทย งามวงพักตร์ยิ่งดวงจันทรา จริตกิริยานิ่มนวลละไม วาจากังวาน อ่อนหวานจับใจ รูปทรงสมส่วนยั่วยวนหทัย สมเป็นดอกไม้ขวัญใจชาติเอย
ดอกไม้ของชาติท่ารำ ท่ารำ ยั่ว เนื้อเพลง ขวัญใจดอกไม้ของชาติ งามวิลาสนวยนาดร่ายรำ เอวองค์อ่อนงาม ตามแบบนาฎศิลป์ ชี้ชาติไทยเนาว์ถิ่น เจริญวัฒนธรรม งานทุกสิ่งสามารถ สร้างชาติช่วยชาย ดำ เนินตามนโยบาย สู้ทนเหนื่อยยากตรากตรำ
หญิงไทยใจงามท่ารำ ท่าพรมสี่หน้า เนื้อเพลง เดือนพราว ดาวแวววาวระยับ แสงดาวประดับ ส่องให้เดือนงามเด่น ดวงหน้า โสภาเพียงเดือนเพ็ญ คุณความดีที่เห็น เสริมให้เด่นเลิศงาม ขวัญใจ หญิงไทยส่งศรีชาติ รูปงามวิลาส ใจกล้ากาจเรืองนาม เกียรติยศ ก้องปรากฎทั่วคาม หญิงไทยใจงาม ยิ่งเดือนดาวพราวแพรว
ดวงจันทร์ขวัญฟ้าท่ารำ ท่าช้างประสานงาและจันทร์ทรงกลด เนื้อเพลง ดวงจันทร์ขวัญฟ้า ชื่นชีวาขวัญพี่ จันทร์ประจำ ราตรี แต่ขวัญพี่ประจำ ใจ ที่เทิดทูนคือชาติ เอกราชอธิปไตย ถนอมแนบสนิทใน คือขวัญใจพี่เอย
ยอดชายใจหาญท่ารำ ท่าผู้หญิงชะนีร่ายไม้ผู้ชายจ่อเพลิงกาฬ เนื้อเพลง โอ้ยอดชายใจหาญ ขอสมานไมต น้องขอร่วมชีวี กอบกรณีย์กิจชา แม้สุดยากลำ เค็ญ ไม่ขอเว้นเดินต น้องจักสู้พยายาม ทำ เต็มความสามารถามติรี
บูชานักรบท่ารำ ท่ารำ ท่าผู้หญิงขัดจางนางผู้ชายจันทร์ทรงกลด เนื้อเพลง น้องรักรักบูชาพี่ ที่มั่นคงที่มั่นคงกล้าหาญ เป็นนักสู้เชี่ยวชาญ สมศักดิ์ชาตินักรบ น้องรักรักบูชาพี่ ที่มานะที่มานะอดทน หนักแสนหนักพี่ผจญ เกียรติพี่ขจรจบ น้องรักรักบูชาพี่ ที่ขยันที่ขยันกิจการ บากบั่นสร้างหลักฐาน ทำ ทุกด้าน ทำ ทุกด้าน ครันครบ น้องรักรักบูชาพี่ ที่รักชาติที่รักชาติยิ่งชีวิต เลือดเนื้อพี่พลีอุทิศ ชาติยงอยู่ ชาติยงอยู่ คู่พิภพ
จัดทำ โดย ด.ญ.กีรัตตยา กลิ่นมาลี ม.2/5 เลขที่22 ด.ญ.กุลฉัตร กาธรรมณี ม.2/5 เลขที่23 ด.ญ.ชฎาภรณ์ อุระพงค์ ม.2/5 เลขที่24 ด.ญ.พิมพ์ชนก พืชผักหวาน ม.2/5 เลขที่33