รูปแบบการส่งมอบสินค้าและกรอบของกฎหมายตามสัญญาซื้อขายระหว่างประเทศ

การสง่ มอบสนิ ค้ารูปแบบ CPT : CARRIAGE PAID TO ข้อตกลง CPT (ระบุสถานที่
(insert named place of destination)
ปลายทาง) เป็ นข้อตกลงที่ผู้ขายมี
ทมี่ า: https://www.acerislaw.com/incoterms-in-international-trade/ หน้าท่ีทาสัญญากับผู้ขนส่งเพื่อให้ผู้
ขนส่งนาสินคา้ ไปยังสถานท่ีปลายทาง
เป็ นข้อตกลงท่ีเปิ ดกว้างให้เลือก ต า ม ท่ี ต ก ล ง กั น ไ ว้ ร ว ม ท้ั ง เ ป็ น
รูปแบบการขนส่งประเภทใดก็ได้ แต่ทั้งนี้ ผรู้ บั ผิดชอบในค่าใชจ้ ่ายในการขนส่ง
จะตอ้ งระบสุ ถานทีป่ ลายทางไวด้ ว้ ย สินคา้ ไปยังสถานท่ีปลายทางน้ันดว้ ย
ส่วนผู้ซื้อเป็ นผู้รับเส่ียงภัยในความ
สูญ เ สี ย หาย ข อ ง สิ น ค้า แ ละ ออ ก
คา่ ใชจ้ า่ ยอน่ื ใดนบั แตผ่ ขู้ ายไดท้ าหนา้ ที่
ส่งมอบสาเร็จคือเมื่อไดส้ ่งมอบสินค้า
ใหแ้ ก่ผูข้ นส่งแล้ว ในส่วนของพิธีการ
ศุ ล ก า ก ร เ พื่ อ ก า ร ส่ ง อ อ ก สิ น ค้า นั้ น
ผขู้ ายยังคงมีหนา้ ท่ีทาพิธีการศลุ กากร

ในประเทศของตนเองอยู่

การสง่ มอบสินค้ารูปแบบ CIP : CARRIAGE AND INSURANCE PAID TO
(insert named place of destination)

ข้ อ ต ก ล ง CIP(ร ะ บุส ถ า น ที่ ทม่ี า: https://www.acerislaw.com/incoterms-in-international-trade/
ปลายทาง) จะเหมือนข้อตกลง CPT
เพียงแตเ่ พมิ่ หนา้ ที่ของผขู้ ายในการทา ข้อตกลง CIPนี้ ผู้ซือ้ จะต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายอ่ืน ๆ
สญั ญาประกันภัยเขา้ มาดว้ ย และใน ตงั้ แต่สถานที่ปลายทางเป็นตน้ ไป ในส่วนของความเส่ียง
ขณะเดียวกนั หากเปรียบเทียบในอีก ภยั ไดโ้ อนไปยงั ผซู้ อื้ เม่ือผขู้ ายไดส้ ง่ มอบสินคา้ ใหแ้ ก่ผขู้ นส่ง
มมุ หน่ึงจะคลา้ ยกบั ขอ้ ตกลง CIFตรงที่ เรียบรอ้ ยแล้ว ข้อตกลงนีผ้ ูข้ ายยังคงมีหน้าท่ีทาพิธีการ
ผูข้ ายมีหน้าท่ีทาสัญญาประกันภัย ศลุ กากรเพื่อการสง่ ออก
( Insurance)แ ต่ แ ต ก ต่ า ง ต ร ง ที่ ว่ า
ขอ้ ตกลง CIPเป็นขอ้ ตกลงท่ีเปิดกวา้ ง 47
ใหเ้ ลอื กรูปแบบการขนส่งประเภทใดก็
ไดแ้ ละโดยนยั นีข้ อ้ ตกลง CIP จึงให้
ระบสุ ถานที่ปลายทางซงึ่ กวา้ งกว่าการ

ระบทุ ่าเรือปลายทาง

การส่งมอบสินค้ารูปแบบ DAP : DELIVERED AT ผู้ข า ย มี ห น้า ท่ี ส่ง ม อ บ สิน ค้ า ณ
PLACE (insert named place of destination) สถานที่ปลายทางท่ีมีการระบุไว้โดย
ไม่ตอ้ งทาการขนลงจากพาหนะขนส่ง
ทีม่ า: https://www.acerislaw.com/incoterms-in-international-trade/ เพียงแต่ให้พรอ้ มสาหรับการขนถ่าย
ลงจากพาหนะ ทงั้ นี้ ผขู้ ายจะรบั ภาระ
ข้อตกลง DAP (ระบุสถานท่ีปลายทาง) เป็นขอ้ ตกลงใหม่ ความเส่ียงภยั จนกว่าจะมีการสง่ มอบ
ที่เพ่ิมเติมเขา้ มาใน INCOTERMS 2010 พรอ้ มกบั ขอ้ ตกลง สนิ คา้ ณ สถานที่ ที่ระบุนนั้ รวมไปถึง
DATใชไ้ ดก้ ับทุกรูปแบบการขนส่ง รวมไปถึงกรณีที่มีการใช้ ผขู้ ายมีหนา้ ท่ีในการทาพิธีศุลกากรขา
รูปแบบการขนสง่ หลายรูปแบบ ออก แต่ไม่มีหน้าท่ีใน การทาพิธี
ศลุ กากรขาเขา้ หากค่สู ญั ญาตอ้ งการ
ที่ จ ะ ใ ห้ผู้ข า ย มี ห น้า ท่ี ใ น ก า ร ท า พิ ธี
ศุลกากรขาเข้าด้วย ก็จะต้องใช้
ข้อ ต กล ง อื่ น คื อ ข้อ ต กล ง DDP

(Delivered Duty Paid)

การส่งมอบสินค้ารูปแบบ DPU : ข้อตกลง DPU เป็นขอ้ ตกลงท่ีเพิ่ง
DELIVERED AT PLACE UNLOAD (insert มีใน INCOTEMS2020 โดยยกเลกิ
named place of destination) ขอ้ ตกลงDATออกไป ผขู้ ายภายใต้
ข้อตกลงนีม้ ีหน้าท่ีส่งมอบสินค้า
ท่มี า: https://www.acerislaw.com/incoterms-in-international-trade/ ณ สถานท่ีปลายทางที่มีการระบุไว้
ทานองเดียวกบั ขอ้ ตกลง DAPแต่มี
ขอ้ แตกต่างตรงท่ีผขู้ ายตอ้ งทาการ
ขนสนิ คา้ ลงจากพาหนะขนส่งดว้ ย

48

การสง่ มอบสนิ ค้ารูปแบบ DDP : DELIVERED DUTY
PAID (insert named place of destination)

ทีม่ า: https://www.acerislaw.com/incoterms-in-international-trade/

ผขู้ ายภายใตข้ ้อตกลง DDP
(ร ะ บุ ส ถ า น ท่ี ป ล า ย ท า ง ) นี้จ ะ มี
ภาระหนา้ ท่ีมากท่ีสุดในบรรดาขอ้ ตกลง
11 ขอ้ ตกลง คือ ผขู้ ายจะตอ้ งทาสญั ญา
ขนส่งเพ่ือนาสินคา้ ไปส่งมอบให้แก่ผซู้ ือ้
ณ สถานท่ีปลายทางที่ตกลงกนั ไว้ แต่ไม่
ตอ้ งขนถ่ายสินคา้ ลงจากยานพาหนะที่
ขนส่ง นอกจากนี้ ผขู้ ายต้องรบั ผิดชอบ
แ ล ะ เ สี ย ค่ า ใ ช้จ่ า ย ใ น ก า ร ท า พิ ธี ก า ร
ศุลกากรทงั้ ขาเขา้ และขาออก ตลอดจน
ตอ้ งรบั ภาระความเสี่ยงภัยไปจนถึงจุด
การส่งมอบสินคา้ ณ สถานท่ี ข้อตกลง
DDPนี้ เปิดโอกาสใหใ้ ชร้ ูปแบบการขนสง่
รูปแบบใดก็ได้ แต่ทั้งนี้จะต้อง ระบุ
สถานท่ีปลายทางไว้

49

50

3.4.2 ข้อตกลงทางการค้า 4 กล่มุ ตวั อกั ษร

จากขอ้ ตกลงทางการคา้ ทงั้ หมด 11 ขอ้ ตกลงตามท่ีกลา่ วมาแลว้ นนั้ สามารถจาแนกออกเป็น
กลมุ่ ขอ้ ตกลงทางการคา้ ระหวา่ งประเทศไดท้ งั้ หมด 4 กลมุ่ ตวั อกั ษร ดงั นี้

กล่มุ E กล่มุ F
ก ลุ่ ม นี้ ประกอบดว้ ยขอ้ ตกลงทางการคา้ 3
ประกอบดว้ ยขอ้ ตกลงแบบ EXW เป็นกล่มุ ประเภท คือ FCA, FAS และ FOB ซ่ึงเป็นกลุ่ม
ของขอ้ ตกลงทางการคา้ ระหว่างประเทศที่ ของข้อตกลงทางการค้าที่ผูข้ ายมีหน้าที่ในการ
ผขู้ ายจะสง่ มอบสนิ คา้ ณ โรงงานหรือที่ทา ขนสง่ แต่จากดั เฉพาะการขนสง่ ภายในประเทศใน
การของตนเท่านั้น หน้าท่ีในการขนส่ง ประเทศของผูข้ ายเท่านั้น ไม่รวมถึงการขนส่ง
สิ น ค้ า ไ ม่ ว่ า จ ะ เ ป็ น ก า ร ข น ส่ ง ระหว่างประเทศและการขนส่งภายในประเทศใน
ภายในประเทศในประเทศของผขู้ ายเอง ประเทศของผซู้ ือ้ ผขู้ ายมีหนา้ ท่ีและดว้ ยค่าใชจ้ ่าย
หรือการขนส่งระหว่างประเทศหรือการ ของตนเองในการทาสญั ญาขนส่งภายในประเทศ
ขนส่งหลกั หรือการขนส่งภายในประเทศ ส่วนผูซ้ ือ้ มีหนา้ ที่ในการทาสญั ญาขนส่งระหว่าง
ในประเทศของผซู้ อื้ จะเป็นภาระหนา้ ท่ีของ ประเทศและขนส่งภายในประเทศของตน สาหรบั
ผซู้ ือ้ ทงั้ สิน้ ดังนนั้ ภาระเร่ืองค่าใชจ้ ่ายใน ภาระของผูข้ ายในการส่งมอบสินคา้ หรือในการ
การขนสง่ และภาระในการเสี่ยงภยั ในการ ขน ส่ง สิน ค้าภ าย ใ นป ร ะเท ศนี ้จะมี ร าย ละเอี ย ด
ขนส่งจึงตกแก่ผู้ซือ้ ทั้งหมด กล่าวได้ว่า แตกต่างกนั ออกไปแลว้ แต่ประเภทของขอ้ ตกลง
ผขู้ ายในการทาความตกลงทางการคา้ ใน คือ ในกรณีท่ีเป็นขอ้ ตกลงประเภท FCA ภาระใน
กลุ่มนี้ จะไม่รบั ภาระหน้าที่ใด ๆ ในการ การส่งมอบสินคา้ และความเส่ียงภัยของผู้ขายจะ
เคล่อื นยา้ ยหรอื ขนสง่ สนิ คา้ เลย จึงเรียกวา่ สิน้ สดุ เมื่อไดส้ ่งมอบของหรือสินคา้ ให้แก่ผขู้ นส่ง
ข้อตกลงหรือสัญญาแบบ Departure (Carrier) ส่วนในกรณีที่เป็นขอ้ ตกลงแบบ FAS
Term ซงึ่ ขอ้ ตกลงในลกั ษณะนี้ ผูข้ ายจะมี ภาระและความเส่ียงภยั ของผขู้ ายจะสนิ้ สดุ เม่ือได้
ภาระน้อยที่สุดในบรรดาข้อตกลงทาง ส่งมอบของไวท้ ี่ขา้ งเรือ (Alongside ship) และใน
กรณีท่ีเป็นขอ้ ตกลงแบบ FOB ภาระและความ
การคา้ ระหวา่ งประเทศทงั้ หมด เสี่ยงภยั ของผขู้ ายจะสิน้ สดุ เมื่อไดส้ ่งมอบของใน

ระวางเรือ (On ship) แลว้

กล่มุ C กล่มุ D

กลุ่มนี้ประกอบด้วยข้อตกลง ประกอบด้วยข้อตกลง
4 ประเภท คือ CFR หรือท่ีแต่เดิมใชค้ าย่อวา่ 3ประเภท คือ DAP, DPUและ DDP
C&F CIF, CPT และCIP
เป็ นกลุ่มของข้อตกลงทาง
เป็ นกลุ่มของข้อตกลงทาง การค้าที่ผู้ขายรับผิดชอบมากท่ีสุด คือ
การคา้ ที่มีความละเอียดมากขึน้ กล่าวคือ รบั ผดิ ชอบสง่ มอบสนิ คา้ ไปจนถึงปลายทางท่ี
ข้อตกลงในกลุ่มนีจ้ ะเร่ิมดว้ ยหลักคล้าย ๆ ตกลงกันไว้ คือสถานท่ีปลายทาง เช่น
กบั ขอ้ ตกลงในกล่มุ F คือผขู้ ายมีหนา้ ท่ีและ โรงงานของผซู้ ือ้ เป็นตน้ ภาระค่าใชจ้ ่ายและ
ภาระในการส่งมอบสินคา้ และดาเนินการ ความเสยี่ งภยั ในสนิ คา้ ตกแก่ผขู้ ายจนกวา่ จะ
ขนส่งภายในประเทศ แต่แตกต่างกันตรงที่ ไดส้ ง่ มอบ ณ จดุ ใดจุดหน่ึงตามท่ีตกลงกนั ไว้
ข้อตกลงทางการค้าในกลุ่ม C ผู้ขายจะมี
ภาระในการทาสญั ญาและเสียค่าใชจ้ ่ายใน โดยรวมแลว้ ขอ้ ตกลงทางการคา้
ส่วนของการขนส่งระหว่างประเทศดว้ ย แต่ 3 ประเภทนี้ ผขู้ ายมีหนา้ ท่ีและความเส่ียงภยั ใน
ไมม่ ีภาระในการเสี่ยงภยั ในระหวา่ งการขนส่ง การนาสินคา้ ไปส่งมอบใหแ้ ก่ผซู้ ือ้ ในประเทศผู้
ระหว่างประเทศ อีกนัยหนึ่งคือข้อตกลงใน ซือ้ เพียงแต่แต่ละขอ้ ตกลงอาจส่งมอบ ณ จุด
กล่มุ นีค้ วามเส่ียงภัยของผขู้ ายจะสิน้ สุดเมื่อ ใดจุดหน่ึงแตกต่างกันไปเท่านั้น และในทุก
ไดส้ ่งมอบของใหแ้ ก่ผขู้ นสง่ แลว้ ณ จุดใดจุด ขอ้ ตกลงผขู้ ายมีหนา้ ที่ดาเนินการพิธีการทาง
หนึ่งในประเทศของผู้ขาย แต่มีภาระเพ่ิม ศุลกากรเพ่ือการส่งออกเท่านนั้ ไม่มีหนา้ ท่ีใน
เฉพาะเร่ืองค่าใชจ้ ่ายในการขนส่งระหว่าง การดาเนินการพิธีการศุลกากรเพ่ือการนาเขา้
ประเทศ ยกเวน้ เฉพาะขอ้ ตกลง DDP 22

กล่าวโดยสรุปไดว้ ่า ค่าใชจ้ ่าย
ในการขนส่งระหว่างประเทศเป็นของผขู้ าย
แ ต่ ค ว า ม เ สี่ ย ง ภั ย ใ น ก า ร ข น ส่ ง ร ะ ห ว่ า ง
ประเทศยงั ตกแก่ผซู้ อื้

22 เรอ่ื งเดียวกัน, 106-109.

51

3.4.3 ข้อตกลงทางการค้า 3 กลุ่มความรับผดิ

หมายถึง ข้อตกลงที่ผู้ขายมี หมายความว่า หากสนิ คา้ สญู หายหรือเสียหาย
ความเส่ียงภยั นอ้ ยท่ีสดุ กลา่ วคือ ในระหวา่ ง ไมว่ า่ จะดว้ ยเหตใุ ด ๆ ท่ีไม่ใช่ความผิดของผขู้ าย
ก า ร ข น ส่ ง ไ ม่ ว่ า จ ะ เ ป็ น ก า ร ข น ส่ ง ผซู้ ือ้ จะต้องเป็นผูร้ บั ผิดชอบในบาปเคราะหใ์ น
ภายในประเทศของผขู้ าย การขนสง่ ระหวา่ ง ภยั พิบตั ิที่เกิดขนึ้ กบั สนิ คา้ นนั้ ไม่สามารถปฏิเสธ
ประเทศ หรือการขนส่งภายในประเทศของผู้ การชาระราคาต่อผูข้ ายได้ เน่ืองจากผูข้ ายได้
ซือ้ หากสินคา้ สญู หายหรือเสียหาย ผู้ซือ้ จะ ปฏิบตั ิหนา้ ที่ในการส่งมอบสินคา้ เรียบรอ้ ยแลว้
เป็นผู้รับความเสี่ยงภัยเองทั้งสิ้น ผู้ขายมี ผขู้ ายย่อมมีสิทธิไดร้ บั การชาระราคา อย่างไรก็
ความเส่ียงภัยเฉพาะในขณะที่สินค้าอยู่ใน ตาม ในส่วนของผู้ซื้อ ผู้ซื้ออาจจะสามา รถ
ความครอบครองของตนจนกระท่งั ไดส้ ่งมอบ เรียกรอ้ งใหผ้ ขู้ นสง่ หรือผรู้ บั ประกนั ภยั รบั ผดิ ชอบ
ใหแ้ ก่ผูซ้ ือ้ ณ สถานที่ของตนหรือท่ีโรงงาน ในความสญู เสียหายของสนิ คา้ ไดห้ รือไม่อย่างไร
เท่านนั้ ซึ่งที่กล่าววา่ ความเสี่ยงภยั ตกอย่กู บั ก็เป็นอกี กรณีหน่ึง

ผซู้ อื้ ห ากพิจารณาใน ส่วน ของ
ภาระหนา้ ท่ีแลว้ ขอ้ ตกลง Departure term
จะเป็นข้อตกลงท่ีผูข้ ายมีภาระหน้าท่ีน้อย
ท่ีสุดด้วย ข้อตกลงทางการค้าระหว่าง
ประเทศท่ีมีลกั ษณะเป็น Departure term มี
เพียงขอ้ ตกลงเดียวคือ EXW

52

หมายถึง ขอ้ ตกลงทางการคา้ ที่
อยู่ในทิศท างตรงกัน ข้ามกับข้อต กลง
Departure term ท่ีผขู้ ายจะมีความเส่ียงภยั
มากที่สดุ กลา่ วคือผขู้ ายจะมีความเส่ียงภัย
ในความสูญหายหรือเสียหายของสินค้า
จนกระท่งั สินคา้ ไดไ้ ปถึงยงั ประเทศของผซู้ ือ้
คว า ม เ สี่ ยง ภัย จ ะ ต กอยู่กับ ผู้ข าย ย า ว น า น
จนกระท่งั สนิ คา้ ไดไ้ ปถึงปลายทางที่ตกลงกนั
ไว้ ต่างจากขอ้ ตกลงทางการคา้ Departure
term ที่ผขู้ ายไม่รบั ภาระความเสี่ยงภยั เลย
และใหค้ วามเส่ียงภยั โอนไปยงั ผซู้ ือ้ ตงั้ แต่ ณ

โรงงานของผขู้ าย

พิจารณาในแงข่ องภาระหนา้ ที่ของผขู้ าย ผขู้ าย
ตามขอ้ ตกลง Arrival tern จะมีหนา้ ที่มากท่ีสดุ
เมื่อเปรียบเทียบกับข้อตกลงทางการคา้ แบบ
Departure term และ Shipment term
ขอ้ ตกลงทางการค้าที่มีลักษณะเป็น Arrival
term นีค้ ือขอ้ ตกลงในกล่มุ D ทงั้ หมด คือ
ขอ้ ตกลง DAP (Delivered At Place) DPU
(Delivered At Place Unload) และ DDP

(Delivered Duty Paid)

53

โดยหลกั แลว้ คือขอ้ ตกลง ในส่วนของภาระหน้าที่ต่าง ๆ
ทางการคา้ ท่ีความเสี่ยงภยั ในความสญู ตามขอ้ ตกลงทางการคา้ Shipment term จะ
หายหรือเสียหายของสินค้าจะอยู่กับ หมายความวา่ หนา้ ที่ของผขู้ ายไดป้ ฏิบตั ิครบถว้ น
ผู้ ข า ย ใ น ช่ ว ง ข อ ง ก า ร ข น ส่ ง ตามสญั ญาในประเทศที่สง่ สนิ คา้ จดั สง่ สินคา้ แลว้
ภายในประเทศจากโรงงานหรือสถานท่ี เพี ย งแ ต่ ว่าใ น ส่วน ราย ละเอี ย ด ข องห น้าท่ี ข อง
ของผขู้ ายจนกระท่งั สินคา้ ไดถ้ ูกยกขา้ ม ผขู้ ายในขอ้ ตกลงทางการคา้ แตล่ ะขอ้ ผขู้ ายอาจมี
พน้ กราบเรือมาอยู่ในระวางเรือ ณ ท่า หนา้ ท่ีมากนอ้ ยแตกต่างกนั ไป เช่น หนา้ ท่ีผขู้ าย
ตน้ ทางเรียบรอ้ ยแลว้ หลงั จากเวลานี้ ตามขอ้ ตกลง FCA เสร็จสนิ้ ครบถว้ นแลว้ เมื่อส่ง
เป็นตน้ ไป ความเส่ียงภัยจะโอนไปยังผู้ มอบสนิ คา้ ใหแ้ ก่ผขู้ นส่งที่ผซู้ ือ้ กาหนดมา โดยไม่
ซือ้ ซึ่งขอ้ ตกลงทางการคา้ ท่ีมีลกั ษณะ ต้องทาสัญญาขนส่งระหว่างประเทศ หรือ
Shipment termที่ไดร้ บั ความนิยมมาก ขอ้ ตกลง FASทาหนา้ ท่ีเสร็จสิน้ เมื่อส่งมอบสินคา้
คือ ขอ้ ตกลงทางการคา้ FOB,CIF และ ไปที่ข้างเรือ หรือผู้ขายตามข้อตกลง CPT
นอกจากมีหนา้ ที่ส่งมอบสินคา้ ใหแ้ ก่ผู้ขนส่งแลว้
CFR (C & F) ต้องทาสญั ญากับผูข้ นส่งในการขนส่งระหว่าง
ประเทศดว้ ย หรือกรณีขอ้ ตกลง CIP นอกจาก
ขอ้ ตกลงทางการคา้ ในกลุ่ม หน้าที่ทาสัญญากับผูข้ นส่งแลว้ ยังมีหน้าที่ทา
Fและ Cเป็ นข้อตกลงทางการค้าใน สัญ ญ า ประกัน ภัย กับผู้รับปร ะกัน ภัยเพื่ อ
ลกั ษณะ Shipment termเหมือนกนั
กลา่ วคือ จุดของการโอนความเสี่ยงภัย ประโยชนข์ องผซู้ อื้ ดว้ ย เป็นตน้
อย่ใู นประเทศของผขู้ ายเม่ือผขู้ ายไดส้ ่ง
จะเห็นไดว้ ่าขอ้ ตกลง Shipment
มอบสนิ คา้ เรียบรอ้ ยแลว้ เหมือนกนั term เป็นขอ้ ตกลงทางการคา้ ที่กาหนดจดุ ของ
การโอนความเส่ียงภัยระหว่างผูซ้ ือ้ กับผู้ขายใน
ลักษณะที่สมดุลหรือประนีประนอมมากกว่า
ขอ้ ตกลงทางการคา้ Departure term และ
Arrival term ท่ีผซู้ ือ้ หรือผขู้ ายตอ้ งรบั ความ
เสี่ยงภยั คอ่ นขา้ งมากแตเ่ พียงฝ่ายเดียว 23

23 เรื่องเดียวกัน, 106-111.

54

4 4.1 การสง่ มอบตามประมวลกฎหมายแพ่งและ
พาณิชยก์ บั การส่งมอบตามอนุสัญญาฯ
4.2 การสง่ มอบตามประมวลกฎหมายแพง่ และ
พาณิชยก์ บั การสง่ มอบตาม INCOTERM
4.3 แนวทางแก้ไขปัญหาการแกป้ ัญหาการส่ง
มอบในสญั ญาซอื้ ขายระหวา่ งประเทศของ

ประเทศไทย

เปรียบเทียบการส่ งมอบตาม

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กบั การส่งมอบ
ในสัญญาซื้อขายระหว่างประเทศตามอนุสัญญา
สหประชาชาติว่ าด้ วยสั ญญาซื้อขายสิ นค้ า
ระหว่างประเทศ กบั INCOTERM

56

4.1 การส่งมอบตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณชิ ยก์ ับ

การส่งมอบตามอนุสัญญาสหประชาชาตวิ า่ ดว้ ยสญั ญาซอื้

ขายสนิ ค้าระหวา่ งประเทศ 2) เน่ืองจากการซือ้ ขายระหวา่ งประเทศ
นั้น คู่สัญญาคือผู้ซือ้ และผู้ขายอยู่คนละ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ประเทศ ระยะทางไกลกนั ดังนนั้ อนสุ ญั ญา
และอนุสญั ญาสหประชาชาติว่าด้วยสัญญาซื้อ สหประชาชาติว่าด้วยสญั ญาซือ้ ขายสินคา้
ขายสินค้าระหว่างประเทศหรือ CISGต่างก็มี ร ะ ห ว่ า ง ป ร ะ เ ท ศ ห รื อ CISG จึ ง ไ ด้ใ ห้
หลักเกณฑ์เกี่ยวกับการส่งมอบสินค้าท่ีผูซ้ ือ้ กับ ความสาคญั เก่ียวกบั การบรรจหุ รือใส่สนิ คา้ ที่
ผูข้ ายได้ตกลงทาการซื้อขายกันเหมือนกัน คือ ซือ้ ขายในกล่องหรือในลกั ษณะที่สอดคลอ้ ง
ผขู้ ายตอ้ งส่งมอบสินคา้ ที่ทาการซือ้ ขายใหแ้ ก่ผซู้ ือ้ กับวิธีปฏิบตั ิสาหรบั สินคา้ นั้น ๆ แต่ในส่วน
ส่วนผูซ้ ือ้ ก็ตอ้ งรบั มอบสินคา้ ดังกล่าวที่ตกลงซือ้ ข อง ประมวลแ พ่งแ ล ะพ าณิ ชย์ไม่ได้ค านึ ง
ขายกัน แต่ทั้งนี้การส่งมอบสินค้าตามประมวล เร่ืองนี้ อีกทั้ง อนุสัญญาสหประชาชาติว่า
กฎหมายแพ่งและพาณิชย์และตามอนุสัญญา ดว้ ยสัญญาซือ้ ขายสินคา้ ระหว่างประเทศ
สหประชาชาติวา่ ดว้ ยสญั ญาซือ้ ขายสินคา้ ระหวา่ ง หรือ CISG ยงั ใหค้ วามสาคญั เกี่ยวกบั เอกสาร
ประเทศหรือ CISG ก็ยังมีความแตกต่างกัน เช่น ที่ เ ก่ี ย ว กั บ สิ น ค้า ที่ ผู้ข า ย จ ะ ต้อ ง ส่ ง ม อ บ
เอกสารที่เกี่ยวกับสินคา้ ใหแ้ ก่ผูซ้ ือ้ ถา้ หากมี

เอกสารดงั กลา่ ว

1) การสง่ มอบสนิ คา้ ที่ไม่ใช่ทรพั ยเ์ ฉพาะสิ่ง ถา้ หากมีเอกสารดงั กลา่ ว ถา้ หากผูข้ าย
ตามอนุสญั ญาสหประชาชาติว่าดว้ ยสญั ญาซือ้ ไม่ส่งมอบเอกสารที่เกี่ยวกับสินคา้ (เอกสาร
ขายสินค้าระห ว่างประเทศ หรือ CISG ได้ เก่ียวกับสินค้า หมายถึง เอกสารท่ีเก่ียวกับ
กาหนดใหผ้ ขู้ ายตอ้ งส่งมอบสินคา้ ที่ซือ้ ขายกนั การครอบครองสินค้า ใบตราส่ง เอกสารท่ี
ณ สถานท่ีซึ่งผขู้ ายมีสถานที่ทาการในขณะทา เก่ียวกับการส่งออก เอกสารที่เกี่ยวกับการ
สญั ญา แต่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ นาเขา้ เป็นตน้ ) ถือว่า ผขู้ ายสง่ มอบสินคา้ ไม่
กาหนดใหส้ ง่ มอบ ณ ภมู ิลาเนาปัจจุบนั ของผซู้ ือ้ ถูกต้องตรงตามสัญญา แต่ในประมวล
กฎหมายแพ่งและพาณิชยไ์ ม่ไดม้ ีบทบัญญัติ
ทานองนี้ อย่างไรก็ตาม ศาลไทยก็ไดน้ าหลกั
กฎหมายในเรื่องความรบั ผิดในความชารุด
บกพร่องมาใช้ แต่หลกั เกณฑก์ ็ยังแตกต่าง
จากอนุสญั ญาสหประชาชาติวา่ ดว้ ยสญั ญา

ซอื้ ขายสนิ คา้ ระหวา่ งประเทศหรือ CISG อย่ดู ี

57

3) อนสุ ญั ญาสหประชาชาติวา่ ดว้ ยสญั ญาซือ้ ขาย
สินค้าระหว่างประเทศหรือ CISG ให้ความสาคัญ
เกี่ยวกบั เวลาในการสง่ มอบ เพราะเวลาในการส่งมอบ
นนั้ จะเกี่ยวเน่ืองกับการโอนความเสี่ยงภัยในความ
สูญหายหรือเสียหายของสินค้า ซ่ึงถ้าได้ทาตาม
มาตรา 31 มาตรา 32 และมาตรา 34 แลว้ การส่ง
มอบกถ็ ือวา่ สาเรจ็ ลงแลว้ ความเส่ยี งภยั ก็จะโอนไปยงั
ผซู้ อื้ ทนั ที แต่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
นนั้ ความเส่ียงภัยในความสญู หายหรือเสียหายของ
สนิ คา้ จะโอนไปพรอ้ มกบั การโอนกรรมสทิ ธิ์โดยทผี่ ซู้ ือ้
ยงั ไมไ่ ดร้ บั มอบสนิ คา้ เลย 24

4.2 การส่งมอบตามประมวล ถ้า เ ข้า ห ลัก เ ก ณ ฑ์ต า ม บ ท บัญ ญั ติ
กฎหมายแพ่งและพาณชิ ยก์ บั ดงั กล่าว INCOTERMS ก็จะถกู นามาบงั คบั
การส่งมอบตาม INCOTERM ใชเ้ ป็นส่วนหนึ่งของสญั ญาซือ้ ขายระหว่าง
ประเทศโดยอตั โนมตั ิ แต่ประมวลกฎหมาย
เนื่องจาก INCOTERMS ไม่ใช่กฎหมาย แพ่งและพาณิชยน์ นั้ ถา้ ค่กู รณีไม่ไดแ้ สดง
คู่สัญญาจึงมีเสรีภาพท่ีจะเลือกนาข้อต กลงใน เจตนาไม่ว่าโดยชัดแจง้ หรือโดยปริยายให้
INCOTERMS มาใช้เท่าที่ตอ้ งการได้ หรือแม้แต่จะ นาINCOTERMS มาใชบ้ งั คบั หรือนามาเป็น
เปลย่ี นแปลงรายละเอียดบางประการใหแ้ ตกต่างไป ส่วนหน่ึงของสญั ญา INCOTERMS ย่อมไม่
จากที่ INCOTERMS กาหนดไวก้ ็ได้ ทงั้ นีเ้ ป็นไปตาม มีผลใชบ้ งั คบั ในฐานะเป็นส่วนหน่ึงของขอ้
หลกั เสรภี าพในการทาสญั ญาและความศกั ดิ์สิทธิ์ใน สญั ญา 25
การแสดงเจตนา ซ่ึงอนสุ ญั ญาสหประชาชาติว่าด้วย
สัญญาซือ้ ขายสินค้าระหว่างประเทศหรือ CISG
ได้บัญญัติรองรับสถานะของ INCOTERMSไว้ใน
มาตรา 9

24 สวรนิ ทร์ เสาวคนธ,์ “ปัญหากฎหมายเก่ยี วกบั สญั ญาซอื้ ขายระหวา่ งประเทศ : ศกึ ษากรณีการส่งมอบ,” 160-161.
25 กาชยั จงจกั รพนั ธ,์ กฎหมายการคา้ ระหว่างประเทศ, 96.

58

4.3 แนวทางแก้ไขปัญหาการแก้ปัญหาการส่งมอบใน
สญั ญาซอื้ ขายระหวา่ งประเทศของประเทศไทย

การแกไ้ ขปัญหาการสง่ มอบในสญั ญาซอื้ ขายระหวา่ งประเทศของประเทศไทย คือ อาจ
พจิ ารณาแนวทางแกป้ ัญหาได้ 2 แนวทาง 26

1) เ ข้าร่วมเ ป็ นภาคีอนุ สัญ ญ า ขอ้ เสีย คือ อนุสญั ญาฯดงั กลา่ วแมจ้ ะ
ส ห ป ร ะ ช า ช า ติ ว่ า ด้ ว ย สั ญ ญ า ซื้ อ ข า ย มีถึง 101มาตรา แต่ก็ไม่ได้ครอบคลุม
สนิ คา้ ระหวา่ งประเทศหรือ CISG ประเด็นต่าง ๆ ทุกเร่ือง เช่น ความสมบูรณ์
ของสัญญาและความสามารถในการทา
มีทงั้ ผลดีและผลเสียคือ อนุสญั ญาฯ ดังกล่าว สญั ญา การคุ้มครองคู่สัญญาท่ีมีอานาจ
ไดร้ บั การยอมรบั จากนานาประเทศ หากไทยเขา้ ร่วม ต่อรองต่ากว่า เป็นต้น และอนุสัญญาฯ
เป็นภาคีจะช่วยลดปัญหาความไม่แน่นอนอนั เกิด ดังกล่าว อาจประสบปัญหาการตีความที่
จากการไมย่ อมรบั กฎหมายภายในของประเทศ ทงั้ นี้ ยุ่งยากซบั ซอ้ น เพราะยังมีความแตกต่าง
ประเทศคู่คา้ ส่วนใหญ่ของประเทสไทยลว้ นไดเ้ ข้า กนั ในระบบกฎหมาย ซึ่งอาจทาใหม้ ีความ
ร่วมเป็นภาคีของอนุสญั ญาฯดงั กล่าว ถา้ ประเทศ
ไ ท ย อ า จ ต ก อ ยู่ ใ น ฐ า น ะ โ ด ด เ ดี่ ย ว ใ น เ ว ที ก า ร ค ้า ไม่แนน่ อนเกิดขนึ้ ได้
ระหว่างประเทศ การมีอนุสัญญาดังกล่าวฯ เป็ น
กฎหมายที่ใช้บังคับแก่สัญญาซือ้ ขายย่อมดีกว่า
จะตอ้ งใชก้ ฎหมายของประเทศที่ไมค่ นุ้ เคย

ทงั้ อนุสญั ญาฯ ดังกล่าวเป็นกฎหมายกลาง
ซงึ่ ค่สู ญั ญาทุกฝ่ายอาจยอมรบั ได้ ถา้ ประเทศไทย
เข้าร่วมเป็ นภาคีก็จะช่วยลดความได้เปรียบ
เสยี เปรยี บของค่สู ญั ญาในการเลอื กใชก้ ฎหมายได้

26 สวรนิ ทร์ เสาวคนธ,์ “ปัญหากฎหมายเก่ยี วกบั สญั ญาซือ้ ขายระหวา่ งประเทศ : ศกึ ษากรณีการส่งมอบ,” 166..

59

2) การปรับปรุงประมวลกฎหมาย แต่การปรบั ปรุงบทบญั ญตั ิดังกล่าว
แพง่ และพาณิชย์ อาจเกิดความยุ่งยากขึน้ ได้ คือ ในกรณีท่ี
ตอ้ งทาการแยกระหว่างการซือ้ ขายสินค้า
ไม่ว่าจะเป็นการปรบั ปรุงตวั บทบญั ญัติใน กรณีใดเป็นการซือ้ ขายภายในประเทศและ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ การแยก การซือ้ ขายสินคา้ กรณีใดเป็นการซือ้ ขาย
กฎหมายพาณิชยต์ ่างหากจากกฎหมายแพ่งแลว้ สินค้าระหว่างประเทศออกจากกันนั้น
ร ว ม ก ฎ ห ม า ย พ า ณิ ช ย์แ ล ะ ก า ร ซื ้อ ข า ย สิ น ค้ า อาจตอ้ งไปทาการปรบั ปรุงแกไ้ ขบทบญั ญัติ
ระหว่างประเทศมาอยู่ในบังคับของกฎหมาย ในส่วนของกฎหมายลักษณะหนีแ้ ละนิติ
เดียวกัน หรือไม่ก็บญั ญัติกฎหมายซือ้ ขายสินค้า กรรมสัญญาด้วย เน่ืองจากกฎหมาย
ระหว่างประเทศขึน้ เป็นกฎหมายพิเศษ มีทั้งผลดี ลักษณะหนี้และนิติกรรมสัญญาเป็ น
และผลเสยี บ ท บัญ ญั ติ ที่ ใ ช้ค ว บ คู่ ไ ป กั บ ก ฎ ห ม า ย
ลกั ษณะซือ้ ขาย แต่ถึงอย่างไรก็ตามก็ยัง
ผลดีก็คือ สามารถท่ีจะบัญญัติตัวบท เป็นกฎหมายภายในอย่ดู ี จึงอาจทาใหเ้ กิด
กฎหมายให้สอดคล้องกับความต้องการของ ปั ญ ห า ใ น เ รื่ อ ง ข อ ง ก า ร ย อ ม รับ ใ น ร ะ ดับ
ประเทศไทยไดอ้ ย่างแทจ้ รงิ
สากลได้ 27

27 เรอ่ื งเดยี วกนั , 166-169..

60

จากที่ได้กล่าวมา ข้าพเจ้าเห็นด้วยกับ จึงเห็นว่าประเทศไทยควร
เ ข้ า ร่ ว ม เ ป็ น ภ า คี ข อ ง
แนวทางแก้ไขปัญหาที่หนึ่ง คือ การเข้าร่วมเป็นภาคี อนสุ ญั ญาดงั กลา่ ว ทัง้ นีก้ ็จะ
ทาใหร้ ะบบกฎหมายซือ้ ขาย
อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยสัญญาซื้อขายสินค้า สิ น ค้า ร ะ ห ว่ า ง ป ร ะ เ ท ศ มี
ระหว่างประเทศหรือ CISG เน่ืองจาก ในปัจจุบัน ความเป็นอนั หนึง่ อนั เดียวกนั
อนสุ ญั ญาฯ ดงั กลา่ วมีรฐั ภาคีถึง 94 ประเทศ และ และมีความเป็นกลางสาหรบั
ประเทศคคู่ า้ สาคญั ของประเทศไทย 28 ไม่วา่ จะเป็น ผูซ้ ือ้ และผู้ขายจากประเทศ
สหรฐั อเมรกิ า จนี ญ่ีป่ นุ สงิ คโปร์ เวยี ดนาม ตา่ งเป็น
รฐั ภาคขี องอนสุ ญั ญาสหประชาชาติวา่ ดว้ ยสญั ญา ตา่ ง ๆ ไดอ้ ีกดว้ ย
ซอื้ ขายสินคา้ ระหวา่ งประเทศหรอื CISG 29

อี ก ทั้ ง ข้ า พ เ จ้ า เ ห็ น ว่ า อ นุ สั ญ ญ า ฯ
ดัง ก ล่ า ว บัญ ญั ติ ขึ ้น มา เ พื่อ ก า ร ซื ้อข า ย ร ะ ห ว่ า ง
ประเทศโดยเฉพาะ จึงใหค้ วามสาคัญและมีความ
ละเอียด กาหนดขอ้ บังคบั ต่าง ๆ ไวส้ าหรบั การซือ้
ขายระหว่างประเทศไวม้ าก ซง่ึ ต่างจากการสญั ญา
ซอื้ ขายตามประมวลกฎหมายแพง่ และพาณิชยข์ อง
ไ ท ย ที่ บั ญ ญั ติ ขึ ้น ม า เ พ่ื อ ร อ ง รั บ ก า ร ซื ้ อ ข า ย กั น
ภายในประเทศ อีกทั้งเพื่อเป็นการอานวยความ
ยุติธรรมใหก้ ับผู้ซือ้ และผู้ขายท่ีมีสถานประกอบ
กิจการอยตู่ า่ งรฐั กนั

28 กระทรวงพาณชิ ย,์ “ประเทศคคู่ า้ ท่สี าคญั ของไทยและกิจกรรมการสง่ เสรมิ สนิ คา้ ท่สี าคญั ,” สืบคน้ เม่ือ 18 ตลุ าคม 2564,
https://data.moc.go.th/OpenData/Scenario2

29 ประเทศท่เี ป็นรฐั ภาคอี นสุ ญั ญา CISG ไดแ้ ก่ แอลเบเนีย อารเ์ จนตินา อารเ์ มเนีย ออสเตรเลีย ออสเตรยี อาเซอรไ์ บจาน บาห์เรน เบลารุส
เบลเย่ยี ม เบนิน บอสเนียและเฮอรเ์ ซโก บราซลิ บลั แกเรยี บุรุนดี แคเมอรูน แคนาดา ชิลี จีน โคลอมเบีย คองโก คอสตารกิ า โครเอเชีย คิวบา
ไซปรสั สาธารณรฐั เช็ก สาธารณรฐั ประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี เดนมารก์ สาธารณรฐั โดมินิกนั เอกวาดอร์ อียิปต์ เอลซัลวาดอร์ เอสโตเนีย
ฟิจิ ฟินแลนด์ ฝร่งั เศส กาบอง จอรเ์ จยี เยอรมนี กรซี กวั เตมาลา กินี กายอานา ฮอนดูรสั ฮังการี ไอซแ์ ลนด์ อิรกั อิสราเอล อิตาลี ญ่ีป่ ุน คีรก์ ีซ
สถาน ลตั เวีย ลาว เลบานอน เลโซโท ไลบเี รยี ลิกเตนสไตน์ ลทิ วั เนีย ลกั เซมเบิรก์ มาดากสั การ์ มอรเิ ตเนีย เม็กซิโก มอลโดวา มองโกเลีย มอน
เตเนโกร เนเธอรแ์ ลนด์ (ดินแดนยุโรปและอารูบา ) นิวซีแลนด์ มาซิโดเนียเหนือ นอรเ์ วย์ รฐั ปาเลสไตน์ ปารากวัย เปรู โปแลนด์ โปรตุเกส
สาธารณรฐั เกาหลี โรมาเนีย สหพนั ธรฐั รสั เซยี เซนตว์ นิ เซนตแ์ ละเกรนาดีนส์ ซานมารโิ น เซอรเ์ บยี สิงคโปร์ สโลวาเกีย สโลวีเนีย สเปน สวีเดน
สวติ เซอรแ์ ลนด์ สาธารณรฐั อาหรบั ซเี รยี ตรุ กี ยกู นั ดา ยเู ครน สหรฐั อเมรกิ า อรุ ุกวยั อซุ เบกสิ ถาน เวยี ดนาม แซมเบีย

61

บรรณานุกรม

กระทรวงพาณิชย.์ “ประเทศคู่ค้าท่ีสาคญั ของไทยและกจิ กรรมการส่งเสริมสินค้าทส่ี าคญั ,” สืบคน้ เมื่อ
18 ตุลาคม 2564. https://data.moc.go.th/OpenData/Scenario2

กาชยั จงจกั รพนั ธ.์ กฎหมายการค้าระหว่างประเทศ. พมิ พค์ ร้ังที่ 8, กรุงเทพฯ: สานกั อบรมศกึ ษา
กฎหมายแห่งเนตบิ ณั ฑิตยสภา, 2564.

เขม็ เพชร แสงทองคา. “ความเหมาะสมของ สปป ลาวในการเข้าเป็ นภาคอี นุสัญญาสหประชาชาตวิ ่า
ด้วยสัญญาซื้อขายสินค้าระหว่างประเทศ ค.ศ. 1980,” วทิ ยานิพนธป์ ริญญามหาบณั ฑิต,
สาขากฎหมายการคา้ ระหวา่ งประเทศ คณะนิติศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั ธรรมศาสตร์, 2559.
สืบคน้ เมื่อ 16 ตลุ าคม 2564.
http://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2016/TU_2016_5701090010_4943_387
4.pdf?fbclid

จารุภทั ร กวนี นั ทวงศ.์ “ปัญหาทางกฎหมายเรื่องหลักการโอนความเส่ียงภยั ในทางการค้าระหว่าง
ประเทศ :กรณผี ู้รับโอนความเส่ียงภัยเป็ นโจทก์ฟ้องคดีในศาลไทย,” สารนิพนธป์ ริญญา
มหาบณั ฑติ , สาขากฎหมายธุรกิจระหวา่ งประเทศและธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ คณะ
นิติศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั กรุงเทพ, 2550.

ชวลิต อตั ถศาสตร์. คาอธิบายกฎหมายการค้าระหว่างประเทศ (กฎหมายเกยี่ วกบั การซื้อขายระหว่าง
ประเทศและการชาระเงิน ค่าสินค้าระหว่างประเทศ). พมิ พค์ ร้งั ท่ี 4, กรุงเทพฯ:
สานกั อบรมศกึ ษากฎหมายแห่งเนติบณั ฑิตยสภา, 2558.

ธิดารัตน์ ศลิ ป์ ภิรมยส์ ุข. คาอธิบายอนุสัญญาสหประชาชาตวิ ่าด้วยสัญญาซื้อขายสินค้าระหว่างประเทศ :
ขอบเขตการใช้บังคบั และบททวั่ ไป. กรุงเทพฯ: วญิ ญูชน, 2564.

ศนนั ทก์ รณ์ โสตถิพนั ธุ.์ คาอธิบายลักษณะซื้อขาย แลกเปลยี่ น ให้. พมิ พค์ ร้ังที่ 8, กรุงเทพฯ: วญิ ญูชน,
2560.

สวรินทร์ เสาวคนธ.์ “ปัญหากฎหมายเกย่ี วกบั สัญญาซื้อขายระหว่างประเทศ : ศึกษากรณกี าร
ส่งมอบ,” วทิ ยานิพนธป์ ริญญามหาบณั ฑติ , คณะนิตศิ าสตร์ มหาวทิ ยาลยั ศรีปทุม, 2552.
สืบคน้ เม่ือ 11 กนั ยายน 2564. ใน SPU Thesis, http://dspace.spu.ac.th/handle/123456789/3181

สุทธิพล ทวชี ยั การ. “ประเทศไทยกบั ความจาเป็ นในการเร่งพัฒนากฎหมายซื้อขายระหว่างประเทศ,”
วารสารกฎหมายทรพั ยส์ ินทางปัญญาและการคา้ ระหวา่ งประเทศ 8, (2548): 291-292,
สืบคน้ เม่ือ 4 กนั ยายน 2564.
https://ipitc.coj.go.th/th/content/category/detail/id/10378/iid/192801

หมายเหตุ

เพือ่ เน้ือหาท่ีครบถว้ น และการจดั เรียงเน้ือหาท่เี ป็นระเบยี บ
สามารถดูเน้ือหารายงานน้ีในรูปแบบรูปเล่มวิชาการไดท้ ี่

https://anyflip.com/putua/iski/

E-Book

และสามารถดรู ูปเลม่ เชิงสรา้ งสรรคน์ ไี้ ดท้ าง
https://anyflip.com/putua/tdfb/