ความหมาย-ประเภทของแผน

การวางแผนเชงิ กลยุทธ์และการจดั การ
เสนอ

รศ.ดร.จรัส อตวิ ิทยาภรณ์
จดั ทาโดย

นางสาวมาลีย๊ะ แท่นทอง 6319050076

แนวคิดเก่ียวกบั การวางแผน

มีผู้กล่าวไว้ว่า “การปฏิบัติงานจะประสบผลสาเร็จมากหรือน้อย
เพียงใด ข้ึนอยู่กับการวางแผน และถา้ วางแผนดี ก็เท่ากับปฏิบัติงาน
สาเร็จไปแลว้ กว่าครง่ึ ”

ความหมายของการวางแผน

คำวำ่ “กำรวำงแผน” ได้มนี ักวิชำกำรได้ใหค้ วำมหมำยไวห้ ลำยท่ำนดังนี้

ประชมุ รอดประเสริฐ (2535:89) กำรวำงแผนเป็นกระบวนกำรท่ีบคุ คล
หรือหน่วยงำนได้กำหนดข้ึนไว้ล่วงหน้ำเพื่อกำรปฏิบัติงำนในอนำคต
ประกอบด้วยขน้ั ตอนตำ่ งๆเพ่ือให้บรรลุเป้ำหมำย (Goals) ทกี่ ำหนดไว้

ความคหวมาามยหขมอางยกขาอรวงแางผแนผน

อุทัย บุญประเสริฐ (2538 : 19) ได้ให้ควำมหมำยว่ำ กำรวำงแผนเป็น
กจิ กรรมที่คำดหวังวำ่ จะตอ้ งปฏิบัติ ซึ่งเปน็ ผลจำกกำรคน้ หำและกำหนด
วิธีทำงำนในอนำคตเพ่ือให้บรรลุจุดมุ่งหมำย บรรลุวัตถุประสงค์ และ
เป้ำหมำยท่ีกำหนดไว้อย่ำงมีประสิทธิภำพ เกิดประโยชน์ต่อหน่วยงำน
และหน่วยงำนมำกที่สุด แสดงให้เห็นว่ำจะมีกำรทำอะไร ทำที่ไหน
เมื่อใด ให้ใครทำ ทำอย่ำงไร และให้รำยละเอียดอื่นๆ ท่ีจำเป็นช่วยให้
กำรปฏิบัตงิ ำนลลุ ว่ งไปอย่ำงมปี ระสทิ ธภิ ำพ

ความคหวมาามยหขมอางยกขาอรวงแางผแนผน

วโิ รจน์ สารรัตนะ (2539 : 35-36) ได้ให้ควำมหมำยว่ำ กำรวำงแผนเปน็
กระบวนกำรตัดสนิ ใจเพ่อื กำหนดวตั ถุประสงค์และแนวทำงกำรกระทำ
ไว้ล่วงหนำ้ เพ่อื ให้บคุ คลในองคก์ ำรปฏิบตั ติ ำมให้บรรลตุ ำมวัตถปุ ระสงค์
ทก่ี ำหนดไว้

ความคหวมาามยหขมอางยกขาอรวงแางผแนผน

อนันต์ เกตุวงศ์ (2541 : 3-4) ไดใ้ หค้ วำมหมำยวำ่ กำรวำงแผนกค็ ือกำร
ตัดสินใจลว่ งหนำ้ ในกำรเลือกทำงเลือกเกยี่ วกบั สงิ่ ตำ่ งๆ ไมว่ ่ำจะเป็น
วัตถปุ ระสงคห์ รอื วิธีกำรกระทำ โดยทว่ั ไปจะเปน็ กำรตอบคำถำมตอ่ ไปน้ี
คือ จะทำอะไร (What) ทำไมจึงต้องทำ (Why) ใครบำ้ ง ที่จะเป็น
ผูก้ ระทำ (Who) จะกระทำเมือ่ ใด (When) จะกระทำกันท่ีไหนบำ้ ง
(Where) และจะกระทำกันอย่ำงไร (How)

ความคหวมาามยหขมอางยกขาอรวงแางผแนผน

Simmons (อำ้ งถึงใน ธงชัย สันตวิ งษ์. 2540 : 138) ไดใ้ ห้ควำมหมำยวำ่
กำรวำงแผนหมำยถึง (1) ควำมหมำยในแง่ของงำนท่ีต้องปฏิบัตขิ อง
ผู้บริหำรแตล่ ะคน คอื กำรกำหนดวตั ถุประสงค์ กำรจงู ใจและสือ่ ควำม
กำรวัดผล และกำรพัฒนำบคุ คล (2) ควำมหมำยที่มขี อบเขตกวำ้ งกว่ำท่ี
คลุมถึงกำรบริหำรท้งั หมด คือ กระบวนกำรบริหำรทต่ี ่อเนื่อง ครอบคลุม
ถงึ ทกุ กิจกรรม ของงำนและมงุ่ สูอ่ นำคต

ความคหวมาามยหขมอางยกขาอรงวแาผงแนผน

Wohlstetter (อำ้ งถงึ ใน อนันต์ เกตวุ งศ.์ 2541 : 2) ใหค้ ำอธิบำย
ควำมหมำยของกำรวำงแผนไว้แตกตำ่ งออกไปจำกท่ำนอน่ื ๆ โดยให้ควำม
หมำยถงึ วธิ ีกำรทจ่ี ำเป็นของกำรทำใหก้ ำรตัดสนิ ใจก้ำวหนำ้ และเปน็ สง่ิ ท่ี
จะต้องมีอยู่ก่อนกำรกระทำ กำรวำงแผนจะตอ้ งหำคำตอบ 2 ประกำรนี้
ให้ได้ คอื 1) ควำมมงุ่ หมำยขององค์กำรหรือแผนงำนคอื อะไร 2) อะไรคือ
วิธกี ำรทีด่ ที ่ีสุดจะทำใหบ้ รรลผุ ลสำเรจ็ ของควำมมงุ่ หมำยนน้ั ย่งิ กว่ำน้นั ยงั
เน้นอีกตอ่ ไปวำ่ กำรวำงแผนเป็นเร่อื งทีต่ ้องทำอยำ่ งตอ่ เนอ่ื ง ต้องมกี ำร
ปรับเปลยี่ นอยู่เสมอ และสำมำรถทำนำย กำรเปลี่ยนแปลงในอนำคตได้

ความคหวมาามยหขมอางยกขาอรงวแาผงแนผน

จำกควำมหมำยของกำรวำงแผน สรุปไดว้ ำ่ กำรวำงแผน (Planning)
หมำยถึง กระบวนกำรในกำรกำหนดทศิ ทำง เปำ้ หมำย วตั ถุประสงคท์ ี่
ต้องกำรให้เกิดข้ึนในอนำคตขององค์กำรหรือหน่วยงำนโดยเลอื กวิธี
ทำงำนทดี่ ีทส่ี ดุ มปี ระสทิ ธิภำพมำกท่สี ดุ ให้บรรลผุ ลตำมที่ต้องกำรภำยใน
เวลำทกี่ ำหนด โดยแสดงให้เหน็ วำ่ จะมีกำรทำอะไร ทำทไี่ หน เมอ่ื ใด ให้
ใครทำ ทำอยำ่ งไร เพอ่ื ใหบ้ คุ คลในองคก์ ำรปฏิบตั ติ ำมใหบ้ รรลุตำม
วตั ถุประสงคท์ กี่ ำหนดไว้

ประเภทของการวางแผน

กำรจำแนกประเภทของกำรวำงแผน ขึน้ อยู่กับบรรทดั ฐำนทน่ี ำมำใช้ในกำร
จำแนกและจดั แบง่ ประเภท เพอ่ื ใหง้ ำ่ ยต่อกำรทำควำมเขำ้ และสอดคล้องกบั
ควำมตอ้ งกำรใช้งำน ประเภทของกำรวำงแผน ได้แก่

ประเภทของการวางแผน

1. กำรวำงแผนตำมระดับของกำรบรหิ ำรงำนองคก์ ร
2. กำรวำงแผนตำมระยะเวลำ (Planning Time Frames)
3. กำรวำงแผนตำมหนำ้ ทดี่ ำเนินงำน (Functional Planning)
4. กำรวำงแผนตำมควำมถี่ของกำรนำแผนไปใช้ (Repetitiveness Use Plan)
5. กำรวำงแผนตำมขอบเขตครอบคลุมของแผน (Scope of Planning )

ประเภทของการวางแผน

1. การวางแผนตามระดบั ของการบรหิ ารงานองคก์ ร

สำมำรถจำแนกได้เป็น 3 ประเภท ไดแ้ ก่
1.1. กำรวำงแผนกลยุทธ์ (Strategic Planning)
1.2. กำรวำงแผนยทุ ธวิธี (Tactical Planning)
1.3. กำรวำงแผนปฏิบตั ิกำร (Operational Plans)

ประเภทของการวางแผน

1. การวางแผนตามระดบั ของการบรหิ ารงานองคก์ ร

1.1. การวางแผนกลยทุ ธ์ (Strategic Planning) เปน็ กำรวำงแผนทถี่ กู จดั ทำ
ขึน้ โดยผู้บรหิ ำรระดบั สงู เพ่อื ใหส้ อดคล้องกบั เป็นหมำยกลยทุ ธ์ขององคก์ รแล้วประสำนไป
ยังผบู้ ริหำรระดบั กลำง และระดบั ลำ่ ง ทำให้กำรวำงแผนกลยุทธม์ ลี ักษณะกำรบริหำร
แบบลงล่ำง (Top-Dow Planning) ทผี่ ูบ้ ริหำรระดับสงู มีบทบำทสำคญั ทส่ี ุด กำรวำงแผน
กลยุทธจ์ ะกลำ่ วถงึ ขอบเขตกว้ำงๆ ของกำรจัดกิจกรรมขององค์กร ซ่งึ ต้องครอบคลมุ
ทรพั ยำกรทง้ั หมดทีอ่ งคก์ รมอี ย่ตู ลอดจนกำรพยำกรณส์ ภำวะแวดลอ้ มท้ังภำยในและ
ภำยนอก เปำ้ หมำยของกำรวำงแผนกลยุทธ์ โดยท่ัวไปจะมงุ่ เน้นใหอ้ งคก์ รเจริญเตบิ โตและ
ดำรงอยไู่ ดใ้ นอนำคต กบั กำรช่วยเพม่ิ ประสทิ ธิภำพและประสิทธผิ ลในกำรดำเนินงำนของ
องค์กร

ประเภทของการวางแผน

1. การวางแผนตามระดบั ของการบริหารงานองคก์ ร

1.2 การวางแผนยุทธวิธี (Tactical Planning) เปน็ กำรวำงแผนทเ่ี กดิ จำกกำร
กระทำร่วมกนั ระหวำ่ งผ้บู ริหำรระดับสงู กบั ผ้บู รหิ ำรระดับกลำงเพอ่ื ให้องค์กรธุรกิจก้ำวไปสู่
ผลสำเร็จทว่ี ำงไว้ ซ่ึงเปน็ ไปตำมเปำ้ หมำยยุทธวิธีและสอดคล้องกับแผลกลยุทธ์ แผนยุทธวิธี
จะมีลกั ษณะเฉพำะเจำะจง และเปน็ กจิ กรรมทีต่ ้องกระทำโดยหนว่ ยงำนย่อยซง่ึ อยู่ภำยใน
องคก์ ร กำรวำงแผนยุทธวธิ ตี ้องอยู่ภำยใตข้ อบเขตกำหนดของแผนกลยทุ ธ์ แต่แผนยุทธวิธี
จะทำหนำ้ ที่ในกำรผสมผสำนสอดคลอ้ งระหว่ำงแผนกลยทุ ธ์ ซงึ่ ถกู สร้ำงข้นึ โดยผบู้ ริหำร
ระดับสงู กับแผนปฏิบัตกิ ำร ซ่งึ เป็นแผนระดบั ล่ำงและมกั เปน็ แผนระยะส้ันเขำ้ ดว้ ยกนั
โดยเน้นให้ครอบคลุมในสิง่ ทมี่ ีควำมสำคัญทงั้ หมด เช่น คำ่ ใชจ้ ำ่ ย รำยได้เวลำ และ
เครือ่ งมอื เคร่อื งใช้

ประเภทของการวางแผน

1. การวางแผนตามระดับของการบริหารงานองคก์ ร

1.3 การวางแผนปฏิบัติการ (Operational Plans) ใช้อธบิ ำยเปำ้ หมำยในกำร
ปฏิบัติงำนขององคก์ รในลักษณะทีเ่ ปน็ หนำ้ ที่เฉพำะของหนว่ ยงำน หรอื มีลักษณะทเ่ี ป็น
งำนท่ตี ้องทำเปน็ ประจำวนั ตอ่ วนั กำรวำงแผนปฏบิ ตั กิ ำรเป็นหนำ้ ทีข่ องผ้บู รหิ ำรระดับ
ล่ำงท่ีจะตอ้ งกระทำตำมเป้ำหมำยปฏบิ ัติกำร และใหส้ อดคลอ้ งกับแผนยุทธวิธี และ
แผนกลยุทธ์ แผนปฏิบัตกิ ำร และใหส้ อดคลอ้ งกับแผนยุทธวธิ ี และแผนกลยทุ ธ์
แผนปฏบิ ัติกำรจึงมลี กั ษณะกำรวำงแผนระยะส้ัน ซึง่ มกั เก่ยี วข้องกบั ปัจจัยต่ำง ๆภำยใน
องค์กร ซ่ึงเป็นทรพั ยำกรท่ีผู้บรหิ ำรสำมำรถควบคมุ ได้

ประเภทของการวางแผน

2. การวางแผนตามระยะเวลา (Planning Time Frames)

สำมำรถจำแนกได้เปน็ 3 ประเภท ไดแ้ ก่
2.1 กำรวำงแผนระยะยำว (Long range Planning)
2.2 กำรวำงแผนระยะปำนกลำง (Intermediate Range Planning)
2.3 กำรวำงแผนระยะสัน้ (short range Planning)

ประเภทของการวางแผน

2. การวางแผนตามระยะเวลา (Planning Time Frames)

2.1 การวางแผนระยะยาว (Long range Planning) เป็นกำรวำงแผนในระดับกลยุทธ์
โดยมีเป้ำหมำยเพือ่ เชื่อมโยงกำรบรหิ ำรและกำรปฏบิ ตั กิ ำรภำยในองค์กรเขำ้ กับสภำวะแวดลอ้ มปกติ
กำรวำงแผนระยะยำว จะคำนึงถงึ อนำคตข้ำงหน้ำไมต่ ่ำกวำ่ 5 ปีขนึ้ ไป แม้ว่ำกำรวำงแผนระยะยำวจะ
ตง้ั อยบู่ นควำมไม่แน่นอนของสถำนกำรณแ์ วดลอ้ ม แต่หลำยๆ องคก์ รกส็ ำมำรถวำงแผนระยะยำวใหเ้ ปน็
ประโยชน์ตอ่ องคก์ รได้ เช่น

ใช้กำรวำงแผนระยะยำวในกำรพฒั นำทกั ษะและฝีมือของแรงงำน เพ่อื ใหส้ อดคลอ้ งกบั ควำม
ต้องกำรใช้แรงงำนในอนำคต

ผูบ้ ริหำรบรษิ ัทซีรอกซใ์ ช้กำรวำงแผนระยะยำวสำหรบั กำรสร้ำงสรรคส์ ำยผลิตภัณฑใ์ หม่ ท่ีจะ
สนบั สนนุ เปำ้ หมำยกลยทุ ธข์ ององค์กร ในกำรสร้ำงควำมเปน็ หนง่ึ ของโลกในธรุ กจิ กระบวนกำรเอกสำร
และวำงแผนใชเ้ วลำถึง 10 ปใี นกำรพฒั นำดำ้ นกำรตลำดของเทคโนโลยดี ้ำนเอกสำรและใสกำรสรำ้ งสรรค์
เครอ่ื งจักรคอมพิวเตอรด์ จิ ิตอลแบบต้ังโตะ๊ เพ่ือใช้งำนด้ำนเอกสำรสำเนำมม่ี ีควำมเร็วสูงและมคี ณุ ภำพสูง

ประเภทของการวางแผน

2. การวางแผนตามระยะเวลา (Planning Time Frames)

2.2 การวางแผนระยะปานกลาง (Intermediate Range Planning)
กำรวำงแผนระยะปำนกลำง จะครอบคลุมเวลำในกำรดำเนินงำนตำมแผนตั้งแต่ 1 ปี
ถึง 5 ปี แผนระยะปำนกลำงจงึ ทำหนำ้ ทีเ่ ป็นส่อื กลำงประสำนระหว่ำงแผนระยะยำวกับ
แผนระยะสน้ั เพอ่ื ใหก้ ำรปฏิบตั ิงำนภำยในองคก์ รเป็นไปตำมยทุ ธวธิ ี และเปำ้ หมำยยุทธวิธี
ที่วำงไว้ บำงครั้งองคก์ รธุรกจิ บำงแหง่ อำจรวมเอำกำรวำงแผนระยะสั้นและกำรวำงแผน
ระยะปำนกลำงเข้ำดว้ ยกัน โดยมเี ปำ้ หมำยในกำรทำกำไร ขององคก์ รเปน็ หลกั หรอื ำจใช้
วธิ ีวำงแผนระยะปำนกลำงเพือ่ เปน็ แนวทำงในกำรพฒั นำหรอื สำหรบั กำรขยำยกิจกำร และ
ขยำยกำลังกำรผลิตโดยใชช้ ่วงเวลำ 1 ปีถงึ 5 ปเี ป็นเกณฑ์

ประเภทของการวางแผน

2. การวางแผนตามระยะเวลา (Planning Time Frames)

2.3 การวางแผนระยะสัน้ (short range Planning) เป็นกำรวำงแผนเพอื่ ให้
ครอบคลุมและเปน็ ไปตำมเปำ้ หมำยปฏบิ ัตกิ ำรหรือแผนปฏิบัติกำรที่วำงไว้ โดยปกติแผน
ระยะสัน้ จะตอ้ งสอดคลอ้ งและเปน็ ไปในทิศทำงเดียวกันกับแผนระยะยำว ระยะเวลำ
สำหรับกำรวำงแผนระยะส้ันมักเป็นชว่ งเวลำของกำรดำเนินงำนในปจั จุบนั ซง่ึ ถือเอำ
ชว่ งเวลำภำยในเวลำ 1 ปีเป็นเกณฑ์ แผนระยะสัน้ จะชว่ ยให้กำรบริหำรกำรปฏบิ ัติงำน
ประจำวันเปน็ ไปด้วยควำมรำบรนื่ เรียบร้อย

ประเภทของการวางแผน

3. การวางแผนตามหนา้ ที่ดาเนินงาน (Functional Planning)

สำมำรถจำแนกไดเ้ ป็น 5 ชนิด ไดแ้ ก่
3.1 แผนแม่บท (Master Plan)
3.2 แผนหน้ำท่ี (Functional Plan)
3.3 แผนงำนโครงกำร (Project)
3.4 แผนสรปุ (Comprehensive Plan)
3.5 แผนกิจกรรม (Activity Planning)

ประเภทของการวางแผน

3. การวางแผนตามหนา้ ที่ดาเนินงาน (Functional Planning)

3.1 แผนแม่บท (Master Plan) เปน็ แผนที่เกดิ จำกกำรรวมแผนทงั้ หมด
ภำยในองค์กรเข้ำไว้ด้วยกนั เพ่อื ให้เห็นถึงโครงสร้ำงโดยรวมของกำรปฏิบตั ิงำนภำยใน
องค์กร และใชเ้ ป็นแม่แบบในกำรวำงแผนระดบั รองลงไปของกจิ กำร

ประเภทของการวางแผน

3. การวางแผนตามหนา้ ทด่ี าเนนิ งาน (Functional Planning)

3.2 แผนหนา้ ท่ี (Functional Plan) เปน็ แผนท่ีถกู วำงขึ้นเพอ่ื เฉพำะเจำะจง
ใชก้ ับกล่มุ งำน แผนปฏิบตั งิ ำนจะเปน็ แผนย่อยท่ีอย่ใู นแผนใหญ่ทีเ่ รยี กว่ำแผนแมบ่ ท
แผนปฏิบตั งิ ำนจะช่วยใหผ้ ปู้ ฏบิ ัติทรำบว่ำ หน่วยงำนจะต้องทำอะไร ทำอย่ำงไร และทำ
เพือ่ อะไร ตลอดจนแสดง เป้ำหมำยสุดท้ำยท่ีคำดหวัง เมอ่ื ปฏบิ ตั ติ ำมแผนทกุ อยำ่ ง
หมดแล้ว

กำรจำแนกกำรวำงแผนตำมหนำ้ ทน่ี ี้ สำมำรถจำแนกแผนย่อยออกได้เป็น
แผนดำ้ นบคุ ลำกร แผนดำ้ นกำรผลติ แผนด้ำนกำรตลำด และแผนด้ำนกำรเงนิ

ประเภทของการวางแผน

3. การวางแผนตามหนา้ ที่ดาเนนิ งาน (Functional Planning)

3.2 แผนหนา้ ท่ี (Functional Plan)
3.2.1 การวางแผนด้านบคุ คล (Human Resource Planning )

เปน็ กำรคำดคะเนควำมต้องกำรใช้บคุ ลำกร ซง่ึ ถือเปน็ ทรพั ยำกรมนษุ ยท์ ่มี ีคำ่ ขององคก์ ร
ธุรกิจ เพอ่ื ให้มีควำมเหมำะสมสอดคล้องระหวำ่ งบุคลำกรและงำนขององคก์ รท้งั ในปัจจบุ นั
และในอนำคต

ประเภทของการวางแผน

3. การวางแผนตามหน้าท่ดี าเนินงาน (Functional Planning)

3.2 แผนหนา้ ท่ี (Functional Plan)
3.2.2 กำรวำงแผนด้ำนกำรผลิต (Production Planning)

คือ กระบวนกำรในกำรกำหนดชนดิ และปริมำณของทรพั ยำกรทีจ่ ำเปน็ ตอ้ งใช้เพี่อกำรผลติ
โดยมีเปำ้ หมำยเพอื่ ให้เกดิ กำรสูญเสียทรัพยำกร กำลงั ผลิต แรงงำนที่ใช้ และเวลำในกำร
ผลติ ให้นอ้ ยท่ีสดุ แต่กอ่ ให้เกดิ ประสิทธิผลดีทสี่ ดุ ตำมเป้ำหมำยทว่ี ำงไว้

ประเภทของการวางแผน

3. การวางแผนตามหน้าทดี่ าเนินงาน (Functional Planning)

3.2 แผนหนา้ ที่ (Functional Plan)
3.2.3 กำรวำงแผนดำ้ นกำรตลำด (Marketing Planning)

คอื กระบวนกำรในกำรกำหนดเปำ้ หมำยและวิธกี ำร เพอื่ กำรตลำดปฏิบตั ิกำรทำงกำร
ตลำดใหบ้ รรลผุ ลสำเร็จตำมทค่ี ำดหวงั และก่อให้เกดิ ผลตอบแทนอย่ำงคุม้ ค่ำ น่ำพอใจ
โดยใชท้ รัพยำกรอยำ่ งมีประสิทธภิ ำพ กำรวำงแผนทำงดำ้ นกำรตลำด ทำไดห้ ลำยวิธี เชน่
กำรวำงแผนเพ่ือเพมิ่ ยอดขำย เพื่อขยำยส่วนแบง่ ตลำด และเพ่ือเพมิ่ ผลกำไร เปน็ ต้น

ประเภทของการวางแผน

3. การวางแผนตามหน้าทดี่ าเนินงาน (Functional Planning)

3.2 แผนหนา้ ท่ี (Functional Plan)
3.2.4 กำรวำงแผนด้ำนกำรเงนิ (Financial Planning)

คือ กระบวนกำรในกำรพิจำรณำเพ่ือจัดสรรทรพั ยำกรทำงกำรเงนิ ที่กิจกำรมอี ยู่เพอ่ื
ก่อให้เกดิ ประโยชนส์ ูงสุด ในขณะเดียวกนั ก็พิจำรณำเพ่ือแสวงหำแหลง่ เงนิ ทุนท่ีก่อใหเ้ กิด
ต้นทนุ และควำมเส่ยี งต่ำ เพ่ือนำมำใชป้ ระโยชน์ภำยในธุรกิจอยำ่ งมปี ระสทิ ธิภำพ
กำรวำงแผนด้ำนกำรเงนิ นจ้ี ะมีลักษณะเปน็ กำรวำงแผนด้ำนสนับสนุน เพือ่ แผนอ่ืนๆ
ดำเนนิ ไปไดอ้ ยำ่ งมปี ระสิทธภิ ำพ

ประเภทของการวางแผน

3. การวางแผนตามหน้าที่ดาเนนิ งาน (Functional Planning)

3.3 แผนงานโครงการ (Project) เปน็ แผนท่ีองคก์ รทำขึ้นเพอ่ื ตอบสนอง
นโยบำย เกี่ยวกบั กิจกรรมใหญข่ ององคก์ รเฉพำะคร้ัง (เปน็ กจิ กรรมทน่ี ำน ๆ ทำที มใิ ช่ทำ
เปน็ ประจำสมำ่ เสมอ) ซ่ึงต้องใช้ปัจจยั เปน็ จำนวนมำก จำกหน่วยงำนตำ่ ง ๆ ขององคก์ ร
หลำย ๆหน่วยงำน

กำรวำงแผนงำนโครงกำรจะชว่ ยใหห้ นว่ ยงำนยอ่ ยแต่ละหนว่ ยงำนรหู้ น้ำท่ี และ
ควำมรบั ผิดชอบของตน มีกำรประสำนสัมพันธ์อันดี ซึ่งจะทำใหง้ ำนบรรลเุ ป้ำหมำยทีว่ ำง
ไวไ้ ดอ้ ยำ่ งมปี ระสทิ ธิภำพ

ประเภทของการวางแผน

3. การวางแผนตามหนา้ ทีด่ าเนนิ งาน (Functional Planning)

3.4 แผนสรุป (Comprehensive Plan) เปน็ แผนที่จัดทำขน้ึ เพ่อื สรุปรวม
แผนหนำ้ ที่ตลอดจนแผนงำนโครงงำนทอ่ี งค์กรกระทำ โดยอำจจำแนกเปน็ หมวดหมู่ หรอื
จำแนกตำมขอบเขตของงำนหรอื ระดบั ควำมซบั ซ้อนในกำรปฏิบัติ เพื่อใหง้ ่ำยตอ่ กำรทำ
ควำมเขำ้ ใจ

กำรวำงแผนประเภทนี้ จะเหน็ ไดช้ ัดในกำรวำงแผนบริหำรประเทศของรฐั บำล
ตัวอย่ำงเช่น แผนสำธำรณสุข แผนกำรจัดกำรศึกษำ เปน็ ตน้

ประเภทของการวางแผน

3. การวางแผนตามหนา้ ท่ดี าเนนิ งาน (Functional Planning)

3.5 แผนกิจกรรม (Activity Planning) เปน็ แผนท่ีจดั ทำข้ึนเพ่ือแสดงให้เห็น
ตำรำงเวลำของกำรปฏิบตั งิ ำน (Schedule) แผนกจิ กรรมจะแสดงให้เห็นวำ่ แต่ละ
หน่วยงำนย่อยในองคก์ รมหี นำ้ ทรี่ ับผดิ ชอบในกำรดำเนินกิจกรรมอะไร ในชว่ งเวลำใดบ้ำง
กจิ กรรมนนั้ จะเร่ิมตน้ เม่อื ไร และจะต้องดำเนินกจิ กรรมตอ่ เน่อื งกบั หนว่ ยงำนใด บ้ำง
หรอื ไม่ เพอ่ื ใหง้ ำนนั้นแล้วเสร็จบรรลผุ ลสำเร็จตำมเป้ำหมำยอย่ำงมปี ระสิทธภิ ำพ

ประเภทของการวางแผน

4. การวางแผนตามความถขี่ องการนาแผนไปใช้ (Repetitiveness Use Plan)

สำมำรถจำแนกได้เป็น 2 ประเภท ไดแ้ ก่
4.1 แผนหลกั (Standing Plan)
4.2 แผนใช้เฉพำะครัง้ (Single-Use Plan)

ประเภทของการวางแผน

4. การวางแผนตามความถขี่ องการนาแผนไปใช้ (Repetitiveness Use Plan)

4.1 แผนหลกั (Standing Plan) (หรืออำจเรยี กไดว้ ำ่ แผนยนื พนื้ แผนถำวร
หรือแผนประจำ) เป็นแนวคดิ หลกั กำร หรือแนวทำงปฏบิ ัติในกำรกระทำกจิ กรรม
บำงอยำ่ งภำยในองค์กร ซึ่งต้องมกี ำรกระทำซำ้ บ่อยๆ แผนหลกั หรอื แผนประจำน้ี จะถูก
นำมำใชไ้ ดห้ ลำย ๆ คร้ังโดยไมม่ กี ำรกำหนดอำยุ (ขึน้ อย่กู ับกำรเปลี่ยนแปลงสภำวกำรณ์
ท้งั ภำยในและภำยนอกเป็นเกณฑ์) แผนหลกั หรือแผนประจำจงึ ตอ้ งเป็นเครือ่ งมอื สำหรับ
ผู้บริหำรในกำรตัดสนิ ใจแกไ้ ขปญั หำระหว่ำงฝำ่ ยตำ่ ง ๆ

ประเภทของการวางแผน

4. การวางแผนตามความถข่ี องการนาแผนไปใช้ (Repetitiveness Use Plan)

4.1 แผนหลกั (Standing Plan)

หลักหรือแผนประจำประกอบดว้ ย

- นโยบาย เปน็ ขอ้ ควำม หรอื ส่ิงทีเ่ ขำ้ ใจงำ่ ยเป็นที่ยอมรับและเปน็ แนวทำงสำหรบั กำรตัดสินในและ
ปฏิบัติ

- ระเบยี บวธิ ีปฏิบตั ิ (Procedures) เปน็ ขั้นตอนวธิ ีปฏบิ ตั งิ ำนที่เลือกหรือกำหนดไวเ้ ปน็ มำตรฐำน
สำหรบั กำรดำเนนิ งำนในอนำคต เพ่ือให้เป็นไปตำมนโยบำย และวัตถปุ ระสงค์ระเบียบปฏิบตั ิจะใช้มำกสำหรบั กำร
ดำเนนิ งำนในระดบั แผนกซงึ่ มหี นำ้ ท่ีในทำงปฏบิ ัติโดยตรง

ความแตกต่างระหว่างนโยบายกบั ระเบียบวธิ ปี ฏบิ ัติจะอยทู่ นี่ โยบำยเป็นเรอ่ื งของกำรวำงหลักปฏิบตั ิ
ทว่ั ๆ ไป สว่ นระเบียบวธิ ีปฏบิ ัติจะบอกใหท้ รำบว่ำ จะตอ้ งทำอะไร ทำอยำ่ งไรเพือ่ ใหส้ ัมฤทธิ์ผล ดังนน้ั จงึ มผี ู้กลำ่ ววำ่
ระเบยี บปฏบิ ัติ คือ แผนซ่ึงกำหนดแนวปฏบิ ัติทเ่ี ฉพำะเจำะจงภำยในนโยบำยทว่ี ำงไว้

- กฎ (Rule) หมำยถึง แผนงำนประจำที่มคี วำมเฉพำะเจำะจง จำเป็นต้องปฏบิ ตั ิ กฎจะชใ้ี ห้เหน็ ถงึ วธิ ี
ปฏิบัติงำนโดยไม่มีกำรลำดับเหตกุ ำรณ์ กฎอำจเป็นหรือไมเ่ ปน็ สว่ นหนี่งของวิธีปฏิบัติก็ได้ และถำ้ นโยบำยทีน่ ำมำใช้
ไมเ่ ปดิ โอกำสให้ผกู้ ระทำได้ใช้ดุลพนิ ิจในกำรปฏิบตั ิงำนแล้วถูกเรยี กว่ำกฎทนั ที

ประเภทของการวางแผน

4. การวางแผนตามความถข่ี องการนาแผนไปใช้ (Repetitiveness Use Plan)

4.2 แผนใช้เฉพาะคร้งั (Single-Use Plan) หมำยถึง แผนทเ่ี ตรียมข้ึนอยำ่ ง
เฉพำะเจำะจงกบั เหตุกำรณท์ ่ีเกดิ ขนึ้ เพียงคร้งั เดยี วแล้วจะไมม่ โี อกำสเกดิ ข้ึนอกี
(one time Goal ) เมอ่ื บรรลุผลตำมท่กี ำหนดแลว้ จะเลกิ ใช้แผนนั้น ๆ แตถ่ ้ำสถำนกำรณ์
เออ้ื อำนวยจะนำกลับมำใช้ใหม่อีกก็ได้ แผนประเภทนีไ้ ด้แก่

ประเภทของการวางแผน

4. การวางแผนตามความถข่ี องการนาแผนไปใช้ (Repetitiveness Use Plan)

4.2 แผนใชเ้ ฉพาะครงั้ (Single-Use Plan)

4.2.1 โปรแกรมหรือ แผนงำน (Program) เป็นแผนท่ีถูกจดั ให้อยูใ่ น
ลำดบั สงู สดุ ของแผนใช้เฉพำะคร้งั (กำรวำงแผนและควบคุมกำรบรหิ ำร) โปรแกรมจะ
ครอบคลุมกจิ กรรมที่คำดวำ่ จะตอ้ งกระทำทั้งหมด หรือเพอ่ื ใช้กับสถำนกำรณ์ท่คี ่อนขำ้ ง
ยงุ่ ยำกและสลับซับซ้อนในกำรแกป้ ัญหำ (Management) เพ่ือใหม้ กี ำรใช้ทรัพยำกรอย่ำง
เหมำะสม และประหยดั ส่ิงท่ีผูบ้ ริหำรควรกระทำในกำรวำงโปรแกรม ได้แก่

ประเภทของการวางแผน

4. การวางแผนตามความถ่ขี องการนาแผนไปใช้ (Repetitiveness Use Plan)

4.2 แผนใช้เฉพาะครัง้ (Single-Use Plan)

4.2.1 โปรแกรมหรือ แผนงำน (Program)

- ทำให้กจิ กรรมทง้ั หลำยมีขั้นตอน
- เรียงลำดบั ข้ันตอนว่ำอะไรควรทำก่อน อะไรควรทำหลงั
- วำงแผนว่ำใครเป็นผกู้ ระทำกิจกรรมใดแต่ละขน้ั ตอนนั้น
- ประมำณกำรทรพั ยำกรทีม่ ี ใหเ้ พียงพอในกำรปฏบิ ัตงิ ำนแตล่ ะขนั้ ตอน

- ประมำณกำรทรพั ยำกรทมี่ ี ใหเ้ พียงพอในกำรปฏบิ ตั งิ ำนแต่ละขน้ั ตอน

- ประมำณเวลำทจ่ี ำเป็นในกำรปฏบิ ัตงิ ำนแตล่ ะข้นั ตอน
- เตรียมเคร่ืองมอื สนับสนุนงำนแตล่ ะข้นั ตอน

ประเภทของการวางแผน

4. การวางแผนตามความถข่ี องการนาแผนไปใช้ (Repetitiveness Use Plan)

4.2 แผนใช้เฉพาะคร้งั (Single-Use Plan)

4.2.1 โปรแกรมหรือ แผนงำน (Program)

4.2.1.1 โครงการ (Project) เป็นกำรวำงแผนที่ใชก้ บั เหตุกำรณท์ ี่ไม่คอ่ ยมีควำม
ยุ่งยำกหรอื สลบั ซับซอ้ น โครงกำรจงึ มีลกั ษณะเป็นแผนงำนย่อยทีม่ ีควำมเฉพำะเจำะจง

4.2.1.2 แผนรายละเอียด (Detailed Plan) เปน็ แผนแสดงกำรดำเนนิ งำนอยำ่ ง
ละเอียดทุกข้นั ตอน และมลี ักษณะเปน็ แผนระยะสน้ั

4.2.1.3 งานเฉพาะกิจพเิ ศษ (Special Task) เปน็ แผนกจิ กรรมสำหรบั
เหตกุ ำรณ์เฉพำะหน้ำท่อี ำจเกดิ ข้นึ และต้องรบี แก้ไขอยำ่ งปัจจุบันทนั ดว่ นเป็นกรณีพิเศษ บำงครั้งอำจ
เรียกวำ่ แผนฉกุ เฉนิ (Contingency Plan)

ประเภทของการวางแผน

5. การวางแผนตามขอบเขตครอบคลมุ ของแผน (Scope of Planning )

สำมำรถจำแนกแผนออกไดเ้ ป็น
5.1 วัตถปุ ระสงค์
5.2 นโยบำย
5.3 ระเบียบวธิ ีปฏบิ ัติ
5.4 วธิ กี ำรทำงำน
5.5 มำตรฐำนงบประมำณ
5.6 งบประมำณ
5.7 แผนงำน

ประเภทของการวางแผน

5. การวางแผนตามขอบเขตครอบคลมุ ของแผน (Scope of Planning )

5.1 วตั ถปุ ระสงค์ (Objective) จัดเป็นแผนลักษณะหนง่ึ เพรำะเป็นกจิ กรรม
หลกั ในกิจกรรมตำ่ งๆ ที่เกย่ี วเนือ่ งกบั กำรวำงแผน นอกจำกนีก้ ำรกำหนดวตั ถปุ ระสงคต์ อ้ ง
อำศยั กำรพยำกรณ์ กำรคำดเดำ และกำรตดั สนิ ใจในอนำคต ซ่งึ เปน็ กจิ กรรมท่เี กย่ี วเนอื่ ง
กบั กำรวำงแผน

ประเภทของการวางแผน

5. การวางแผนตามขอบเขตครอบคลมุ ของแผน (Scope of Planning )

5.2 นโยบาย (Policy) เปน็ แผนซึง่ กำหนดขอบเขตของแนวปฏบิ ตั ไิ ว้อยำ่ ง
กว้ำง ๆ เพือ่ ให้เลอื กตดั สนิ ใจ และกำรตัดสินใจภำยใต้นโยบำย จะชว่ ยให้บรรลเุ ป้ำหมำย
และวัตถปุ ระสงค์ที่ตอ้ งกำร นโยบำยจึงจดั เป็นแผนรอง หรอื แผนปฏบิ ัตชิ นดิ หนง่ึ

ประเภทของการวางแผน

5. การวางแผนตามขอบเขตครอบคลมุ ของแผน (Scope of Planning )

5.3 ระเบียบวธิ ีปฏบิ ตั ิ (Procedure) เป็นลักษณะของแผนชนิดหนึง่ ทีเ่ กยี่ วข้อง
กบั กำรกำหนดแนวปฏบิ ตั ิทเี่ ฉพำะเจำะจง และเป็นกำรลำดับเหตุกำรณ์ทีต่ ้องกระทำภำยใต้
ขอบเขตของนโยบำย

ประเภทของการวางแผน

5. การวางแผนตามขอบเขตครอบคลมุ ของแผน (Scope of Planning )

5.4 วธิ ีการทางาน (Method) เป็นลักษณะของแผนชนดิ หนึ่งที่บอกใหท้ รำบ
แนวทำงกำรปฏบิ ตั งิ ำนท่ีละเอยี ดสมบรู ณ์กว่ำระเบียบวิธปี ฏิบัติ วธิ กี ำรทำงำนจะพบเห็นใน
หน่วยงำนปฏิบัตซิ ่งึ ต้องแจกแจงถึงกรรมวิธีทบ่ี ุคลำกรจะต้องกระทำทกุ ขนั้ ตอนโดยละเอียด

ประเภทของการวางแผน

5. การวางแผนตามขอบเขตครอบคลมุ ของแผน (Scope of Planning )

5.5 มาตรฐาน (Standard) เปน็ ลักษณะของแผนซ่ึงกำหนดขน้ึ เพ่อื ใชว้ ดั และ
เปรียบเทยี บ

ประเภทของการวางแผน

5. การวางแผนตามขอบเขตครอบคลมุ ของแผน (Scope of Planning )

5.6 งบประมาณ (Budget) คือ แผนซงึ่ ต้องประกอบดว้ ยข้อควำมแสดงผลท่ี
คำดหมำยล่วงหนำ้ เป็นตวั เลขในรูปของตวั เงิน เวลำ จำนวนหรอื อ่นื ๆ ภำยในระยะเวลำท่ี
กำหนด ในบำงองคก์ รจะใหค้ วำมสำคญั ของแผนงบประมำณมำกที่สดุ

ประเภทของการวางแผน

5. การวางแผนตามขอบเขตครอบคลมุ ของแผน (Scope of Planning )

5.7 แผนงาน (Program) คอื แผนพิเศษซ่งึ เกดิ จำกกำรผสมผสำนแผนปฏบิ ตั ิ
กำร ทเ่ี หมือนๆ กันเข้ำดว้ ยกัน แผนงำนส่วนใหญจ่ ะมลี กั ษณะเปน็ รำ่ งครำ่ ว ๆเกี่ยวกบั
กิจกรรม อุปกรณ์ และผลสมั ฤทธทิ์ ค่ี ำดหวงั

ทาไมต้องวางแผน

• ช่วยลดกำรสญู เสยี จำกกำรทำงำนซ้ำซอ้ น
• ทำใหม้ ีกำรกำหนดขอบเขตในกำรทำงำนทแ่ี น่นอน และมนี โยบำยทชี่ ัดเจน
• ช่วยใหผ้ บู้ ริหำรสำมำรถเตรียมรบั สถำนกำรณท์ ไ่ี มแ่ นน่ อน และควำม

ย่งุ ยำกท่ีอำจเกดิ ขนึ้ ในอนำคต ตลอดจนป้องกันกำรขดั แย้งที่อำจเกิดขึ้นใน
หน่วยงำน

ทาไมต้องวางแผน

• กำรวำงแผนเปน็ เครอื่ งมอื ในกำรบรหิ ำรของผบู้ รหิ ำร เพอ่ื ใหก้ ำร
ดำเนินงำนประสบผลสำเร็จ อยำ่ งมปี ระสทิ ธภิ ำพ รวดเร็ว ประหยัดเวลำ
และทรัพยำกร

• กำรวำงแผนจะชว่ ยใหเ้ กิดกำรประสำนสมั พนั ธภ์ ำยในองค์กร ทำใหก้ ำร
ปฏิบตั เิ ปน็ ไปด้วยควำมรำบร่นื และสำมำรถตรวจสอบควำมสำเร็จของ
เป้ำหมำยได้

บรรณานุกรม

• วชิ ำกำรบรหิ ำรโครงกำร.บทที่ 1 ความรทู้ วั่ ไปเกี่ยวกบั การวางแผน. สืบค้นเมอื่ 11 มกรำคม
2564,จำก https://sites.google.com/site/pmtech32152009/1-sa-ma-rthxth-bay-
naew-kh-dke-ywk-bka-rbr-har-khorngkar-khwam-s-akh-y-khwam-pe-nma-
khwam-hmay-khwam-taek-t-ang-rahw-a-ngka-rbr-har-khorngkar-k-bkar-br-har-
th-w-pi-laea-pra-yo-chn-khxng-kar-br-har-khorngkar-rwm-th-ng-khwam-s-mph-
nth-khxng-khorngkar-wngcr-khorngkar-laea-kar-wangphaen-khorngkar

• Naysor (2551). แนวคิดเก่ยี วกบั การวางแผน. สบื คน้ เมอ่ื 12 มกรำคม 2564,จำก
https://www.bloggang.com/mainblog.php?id=mhajoy&month=12-01-
2008&group=4&gblog=3