เซียมซี จีโอปาร์ค สายพันธุ์ไดโนเสาร์

เซียมซีจีโอปาร์ค

มีความรู้
สายพันธุ์ไดโนเสาร์

ห้องสมุดประชาชนอำเภอเวียงเก่า

ใบที่ 1

สายพันธุ์ไดโนเสาร์

1. ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน (Phuwiangosaurus
Sirindhornae)

เป็นไดโนเสาร์กินพืช เดิน 4 เท้า ความยาวประมาณ 15-20
เมตร คอและหางยาว มักอยู่รวมกันเป็นฝูง เป็นไดโนเสาร์
สกุลใหม่และชนิดใหม่ของโลก มีชีวิตอยู่ในยุคครีเทเชียสตอน
ต้น เมื่อประมาณ 130 ล้านปีก่อน พบที่จังหวัดขอนแก่น
“สิรินธรเน” เป็นชื่อชนิดของไดโนเสาร์ ตั้งขึ้นเพื่อถวายพร
เกียรติแด่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี
ผู้ทรงสนพระทัยในงานด้านบรรพชีวินวิทยาเป็นอย่างมาก

ใบที่ 2

สายพันธุ์ไดโนเสาร์

2. กินรีไมมัส ขอนแก่นเอสซิส (Kinnareemimus
Khonkaennsis)

ไดโนเสาร์นกกระจอกเทศ วิ่งเร็ว ปราดเปรียว ไม่มีฟัน ความ
ยาวประมาณ 1-2 เมตร กินทั้งพืชและสัตว์เป็นอาหาร มีชีวิต
อยู่ในยุคครีเทเชียสตอนต้นเมื่อประมาณ 130 ล้านปีก่อน พบ
ที่จังหวัดขอนแก่น และกาฬสินธุ์

ใบที่ 3

สายพันธุ์ไดโนเสาร์

3. สยามโมไทรันนัส อิสานเอนซิล (Siamotyrannus
Isanensis)

เป็นไดโนเสาร์กินเนื้อขนาดใหญ่ เดิน 2 เท้า ความยาว
ประมาณ 6.5 เมตร มีขาหลังที่ใหญ่และแข็งแรง พบเฉพาะ
ส่วนกระดูกโคนหางและกระดูกสะโพกในลักษณะที่สมบูรณ์ฝัง
อยู่ในชั้นหินทราย เป็นไดโนเสาร์วงศ์ไทรันโนซอริเดที่เก่าแก่
ที่สุด มีชีวิตอยู่ในยุคครีเทเชียสตอนต้น เมื่อประมาณ 130 ล้าน
ปีก่อน สันนิษฐานว่าเริ่มมีวิวัฒนาการครั้งแรกในทวีปเอเชีย
แล้วแพร่กระจายไปยังเอเชียเหนือและอเมริกาเหนือ ก่อนที่จะ
สูญพันธุ์ พบที่จังหวัดขอนแก่น กาฬสินธุ์ ชัยภูมิ สกลนคร
อุดรธานี และนครราชสีมา

ใบที่ 4

สายพันธุ์ไดโนเสาร์

4) สยามโมซอรัส สุธีธรนิ (Siamosaurus
Suteethorni)

เป็นไดโนเสาร์กินเนื้อขนาดใหญ่ชนิดแรกที่พบในประเทศไทย
เดิน 2 เท้า ความยาวประมาณ 7 เมตร ฟันมีลักษณะเป็นทรง
กรวย มีแนวร่องและสันเรียงสลับตลอดคล้ายฟันของจระเข้
สันนิษฐานว่ามีแหล่งหากินอยู่ริมน้ำ และกินปลาเป็นอาหาร มี
ชีวิตอยู่ในยุคครีเทเชียสตอนต้น เมื่อประมาณ 130 ล้านปีมา
แล้ว พบที่จังหวัดขอนแก่น กาฬสินธุ์ ชัยภูมิ อุบลราชธานี
สกลนคร อุดรธานี และนครราชสีมา ตั้งชื่อเพื่อเป็นเกียรติแก่
นายวราวุธ สุธีธร ผู้มีส่วนร่วมในการสำรวจ

ใบที่ 5

สายพันธุ์ไดโนเสาร์

5) ภูเวียงเวเนเตอร์ แย้มนิยมมี (Phuwiangvenator
Yaemniyomi) **ไดโนเสาร์ที่ค้นพบตัวล่าสุด!!

ใบที่ 6

สายพันธุ์ไดโนเสาร์

6. อีสานโนซอรัส อรรถวิภัชน์ชิ (Isanosaurus
Attavipachi)

เป็นไดโนเสาร์กินพืชพวกซอโรพอตที่เก่าแก่ที่สุด มีขนาดใหญ่ คอและ
หางยาว เดินสี่ขา ตัวอย่างต้นแบบพบกระดุกสันหลังส่วนคอ กระดูกสันหลัง
กระดูกหาง กระดูกเซฟรอน กระดูกซี่โครง กระดูกรองแผ่นอกขวา กระดูก
สะบักไหล่ขวา และกระดูกขาหลังซ้ายท่อนบน ต่อมาได้พบกระดูกขาหน้า
ท่อนบนเพิ่มเติม ทำให้สามารถประมาณรูปร่างขนาดและความยาวของ
ไดโนเสาร์ชนิดนี้ได้ประมาณ 13 ถึง 15 เมตร พบในชั้นหินทรายอายุ
ประมาณ 210 ล้านปี\n เป็นไดโนเสาร์กินพืช อันดับ Saurischia อันดับ
ย่อย Sauropdomorpha อันดับแยกย่อย Sauropoda จากชั้นหินของหมวด
หินน้ำพอง ยุคไทรแอสซิกตอนปลาย (Lata Norian-Rhaetian) จังหวัด
ชัยภูมิ\n ชื่อสกุล “อีสาน” มาจากภาษาไทยหมายถึงภาคตะวันออกเฉียง
เหนือ และคำว่า “sauros” เป็นภาษากรีก หมายถึงสัตว์เลื้อยคลาน ส่วนชื่อ
ชนิดตั้งขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแต่ นายปรีชา อรรถวิภัชน์ อดีตอธิบดีกรม
ทรัพยากรธรณี

ใบที่ 7

สายพันธุ์ไดโนเสาร์

7. ซิตตะโกซอรัส สัตยารักษ์กิ (Psittacosaurus
Sattayaraki)

ซิตตะโกซอรัส (อังกฤษ: En:Psittacosaurus) หรือ ไดโนเสาร์ปากนก
แก้ว มีชีวิตอยู่ในยุคครีเตเชียสตอนต้น พบได้ในทวีปเอเชีย และทวีปยุโรป
เป็นสัตว์กินพืช 2 เท้าที่มีขนาดเล็ก เพราะมีความ ยาวลำตัวเพียง 2 เมตร
กะโหลกศีรษะแคบ กระดูกแก้มมีลักษณะคล้ายเขา ตาและรูจมูกอยู่ค่อน
ข้างสูง จะงอยปากมีลักษณะงองุ้มคล้ายปากของนกแก้ว จึงทำให้มันได้ชื่อ
ว่า "ไดโนเสาร์นกแก้ว" หน้าตาของมันไม่ค่อยดุร้ายเหมือนไดโนเสาร์ตัวอื่น
ๆ ในตระกูลเดียวกัน Psittacosaurus เป็นหนึ่งในตระกูล Ceratopsians
แต่สายพันธ์ุใกล้เคียงกับ Triceratops มากกว่า

ในภายหลัง ได้มีการค้นพบไดโนเสาร์ปากนกแก้วชนิดใหม่ ที่หมวดหิน
โคกกรวด อำเภอคอนสวรรค์ จังหวัดชัยภูมิ ซึ่งเป็นการค้นพบซากฟอสซิล
ไดโนเสาร์ปากนกแก้วครั้งแรกของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จึงได้มีการตั้ง
ชื่อให้กับไดโนเสาร์ปากนกแก้วชนิดใหม่นี้ว่า "ซิตตะโกซอรัส สัตยารักษ์กี"
เพื่อเป็นเกียรติแด่นเรศ สัตยารักษ์ ซึ่งเป็นผู้ค้นพบซากฟอสซิลดังกล่าว

ใบที่ 8

สายพันธุ์ไดโนเสาร์

8. สยามโมดอน นิ่มงามมิ (Siamodon Nimngami)

สยามโมดอน นิ่มงามมิ (Siamodon nimngami) เป็นไดโนเสาร์ ออร์นิโธ
พอด กลุ่มที่เรียกว่า อิกัวโนดอนเทีย (Iguanodontia) พบชิ้นส่วนกระดูกขา
กรรไกรบนด้านซ้าย (PRC-4), ฟันจากขากรรไกรบนเดี่ยวๆ 1 ซี่ (PRC-5),
และกระดูกส่วนสมองด้านท้ายทอย (PRC-6) จากแหล่งขุดค้นบ้านสะพาน
หิน ตำบลสุรนารี อำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา โดยผู้ที่พบ
คือ นายวิทยา นิ่มงาม [2] พบฟันและกระดูกไดโนเสาร์ ในหินกรวดมนปน
ปูน หมวดหินโคกกรวดยุคครีตาเชียสตอนต้น มีอายุประมาณ 125 - 113
ล้านปีมาแล้ว
สยามโมดอน นิ่มงามมิ มีลักษณะของกระดูกขากรรไกรบนเป็นรูป
สามเหลี่ยมหน้าจั่ว ที่มียอดสามเหลี่ยมไม่สูงนัก ซึ่งมีความยาวทางด้านหน้า
สามเหลี่ยม กับด้านหลังสามเหลี่ยมเกือบเท่าๆ กัน คือมีความยาวของขา
กรรไกรบน 230 มิลลิเมตร และมีความสูง 100 มิลลิเมตร , มีส่วนโป่งของ
พื้นผิวด้านในของขากรรไกรบน เป็นแนวยาวที่เด่นชัด , มีฟันของขา
กรรไกรบน ประมาณ 25 ซี่ ซึ่งมีสันอยู่ตรงกลางตามแนวยาวของฟัน
จำนวน 1 สันที่เด่นชัดมาก และบางทีอาจมีสันเล็กๆ บางๆ อยู่ด้านข้างของ
สันใหญ่ อีก 1 สัน หรืออาจไม่มีเลยก็ได้ , ความยาวของฟันประมาณ 25 -
28 มิลลิเมตร และความกว้างของฟันประมาณ 14 - 17 มิลลิเมตร

ใบที่ 9

สายพันธุ์ไดโนเสาร์

9. ราชสีมาซอรัส สุรนารีเอ (Ratchasimasaurus
Suranareae)

ราชสีมาซอรัส สุรนารีเอ ( Ratchasimasaurus suranareae ) เป็น
ไดโนเสาร์ประเภทกินพืช จัดอยู่ในกลุ่มที่มีสะโพกแบบนก ( ออร์นิโธพอด )
กลุ่มเดียวกับอิกัวโนดอน พบกรามล่างซ้าย ในชั้นหินกรวดมนปนปูน
หมวดหินโคกกรวด ซึ่งอยู่ในสมัยแอปเทียน (Aptian) ยุคครีเทเชียสตอน
ต้น หรืออายุประมาณ 100 ล้านปีก่อน แหล่งที่พบคือบริเวณสระน้ำของ
หมู่บ้านโป่งแมลงวัน ตำบลโคกกรวด อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา
การค้นพบนี้ เป็นผลงานวิจัยร่วมกันของนักวิจัยจากสถาบันวิจัยไม้กลาย
เป็นหินฯ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา และพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ฟูกูอิ
[2] ประเทศญี่ปุ่น คณะผู้วิจัยได้ให้ชื่อสกุลของไดโนเสาร์นี้ว่า "ราชสีมาซอ
รัส" ตามชื่อแบบสั้นของจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งเป็นแหล่งค้นพบ และให้ชื่อ
เฉพาะชนิดพันธุ์ว่า "สุรนารีเอ" ตามชื่อของท้าวสุรนารี วีรสตรีของจังหวัด
นครราชสีมา แต่เป็นที่น่าสังเกตว่า ไดโนเสาร์นี้ ไม่ได้วิจัยโดย นักไดโนเสาร์
(Dinosaurologist) โดยตรง

ใบที่ 10

สายพันธุ์ไดโนเสาร์

10. ไทยซอรัส จงลักษมณี หรือ อิกธิโอซอร์
(Ichthyosaurs)

"ไทยซอรัส จงลักษมณี" อิกธีโอซอร์ตัวจิ๋วจากพัทลุง!!!
จากบันทึกฟอสซิลสัตว์มีกระดูกสันหลังที่พบในภาคใต้ของประเทศไทย
ได้มีการค้นพบอิกธีโอซอร์สายพันธุ์เก่าแก่ "ไทยซอรัส จงลักษมณี"
(Thaisaurus chonglakmanii) ในชั้นหินปูน หมวดหินชัยบุรี ยุคไทรแอส
สิก ที่เขาทอง ตำบล มะกอกเหนือ อำเภอ ควนขนุน จ.พัทลุง ในปีพ.ศ.
2531

โดยชื่อของมันได้มาจาก ดร.จงพันธ์ จงลักษมณี นักโบราณชีววิทยาของ
กรมทรัพยากรธรณีซึ่งเป็นผู้ค้นพบ โดยการค้นพบไทยซอรัสแสดงถึงการ
วิวัฒนาการของอิกธีโอซอร์ในแถบเอเซียในช่วงยุคไทรแอสสิก
มันไม่ใช่ไดโนเสาร์แต่เป็นสัตว์เลื้อยคลานทะเลที่ปมีรู ปร่างคล้ายกับโลมา
ด้วยความยาวเพียง 20 เซนติเมตร มันเป็นอิกธิโอซอร์ที่ยังอยู่ในช่วงเพิ่ง
วิวัฒนาการเพื่อปรับตัวลงไปอยู่ในทะเล มีการค้นพบกระดูกซี่โครง(ribs)
กระดูกครีบหน้าทั้งสองข้างยังเปลี่ยนเป็นครีบไม่สมบูรณ์นักและ
โครงสร้างของกะโหลก(skull)ยังมีร่องรอยของสัตว์เลื้อยคลานที่เป็น
บรรพบุรุ ษของมันซึ่งอาศัยอยู่บนบกอยู่