สารคดี ชาวกะเหรี่ยง ห้วยเสือเฒ่า จ.แม่ฮ่องสอน
สารคดีเล่มนี้ เป็นส่วนหนึ่งของวิชาภาษาไทย ชั้น ชั้ มัธยมศึกษาปีที่5 โดยมีจุดประสงค์ เพื่อศึกษาหาความรู้เรื่องชาวกะเหรี่ยง ซึ่งรายงานมีเนื้อหาความเป็นมาของชาวกะเหรี่ยง จนไปถึงวิถีชีวิตของ ชาวกะเหรี่ยง ผู้จัดทำ ได้เลือกหัวข้อในการทำ สารคดี เนื่องจากเป็นเรื่อง ที่น่าสนใจ และต้องขอขอบคุณ คุณครูที่ให้ความรู้เรื่องการเขียนสารคดี และแนวทางการศึกษา คำ นำ
สารบัญ ชาวกะเหรี่ยง ห้วยเสือ เฒ่า จ.แม่ฮ่องสอง หน้า 1-4 ของอร่อยชาวกะเหรี่ยง 5-7 วิถีชีวิตที่แตกต่าง 8-9 การแต่งตัวสไตล์ กะเหรี่ยง 10 ประเพสิ่งลี้ลับ 12-15 ของดีชาวกะเหรี่ยง 16-21 ทำ ไมกะเหรี่ยงต้องคอ 22-23 ยาว บทเพลงชาวกะเหรี่ยง 24 25 สาระน่ารู้ชาวกะเหรี่ยงคอ ยาวห้วยเสือเฒ่า ทิวทัศน์สะดุดตา 26
ชาว กะเหรี่ย รี่ งคอยาว ห้วยเสือเฒ่า จ.แม่ฮ่องสอง ความเป็น ป็ มาสุดลึกลับ ชาวกะเหรี่ย รี่ งคอยาว มีถิ่นกำ เนิด จากแม่นํ้าสาละวินรัฐ รั คะยาตอนเหนือ ของประเทศพม่ามายังประเทศไทย การตั้งถิ่นฐาน ในประเทศไทย ตั้งถิ่นฐานอยู่ใกล้ชายแดนไทยตอนเหนือ ในเขตอำ เภอเมืองแม่ฮ่องสอนจำ นวนมาก ในสมัยสงครามกองทับกะเหรี่ย รี่ งกับพม่า 1
การอพยพเข้ามา สร้า ร้ งความหลากหลายทางวัฒนธรรม ในหมู่บ้านต่างๆในแม่ฮ่องสอน และ ความหลากหลายทางเชื้อชาติ เข้าสู่แม่ฮ่องสอน และถูกเล่าขานกันมา โดยอิงจากถิ่นกำ เนิดและ วัฒนธรรมเฉพาะตัว ที่มีความเป็น ป็ เอกลักษณ์ของเชื้อชาติตนเอง ที่มีความน่าสนใจและน่าค้นหามากมายที่ล้วนทั้ง ความแปลกใหม่ มี ความลึกลับ จนนำ มาสู่ชื่อที่เรีย รี กกันว่า “กะเหรี่ย รี่ งคอยาว” 2
แต่ทว่า ความแปลกใหม่นี้เอง ก็ยังมีสิ่งที่ส่งผลให้หมู่บ้านกะเหรี่ย รี่ ง ห้วยเสือเฒ่า จากตอนแรกเริ่มริ่เดิมทีที่มีความเป็น ป็ ธรรมชาติ ปัจ ปั จุบันนั้นเกิดการเปลี่ยนแปลงไปในทางธุรกิจ เพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยว เป็น ป็ ส่วนใหญ่ แต่ถึงอย่างไรก็ตาม หมู่บ้านกะเหรี่ย รี่ งคอยาว ห้วยเสือเฒ่า ก็ยังดึงดูดนักท่องเที่ยวได้ดี และ มีความน่าค้นหาอยู่เสมอ 3
เมื่อพูดถึงวัฒนธรรม สิ่งที่ไม่นึกถึงไม่ได้เลยก็คือ วัฒนธรรมการกินซึ่งชาวกะเหรี่ย รี่ งคอยาว ต่างก็มีอาหารพื้นบ้านที่น่าสนใจ ตามแบบฉบับ ของอร่อ ร่ ยชาวกะเหรี่ย รี่ ง ที่มีการผสมผสานวัฒนธรรมการกินพื้นบ้าน กับวัตถุดิบที่หาได้ไม่ยากแต่ชวนให้หลงไหล นำ มาสรรค์สร้า ร้ งเป็น ป็ เมนูต่างๆที่น่ารับ รั ประทานมากมาย ที่ทุกคนควรจะต้องลองลิ้มลองสักครั้ง รั้ ในชีวิต 4
วัตถุดิบ -หางไหว -เนื้อหมู -ตะไคร้ -กะปิ ของอร่อ ร่ ยชาวกะเหรี่ย รี่ ง แกงไก่ใส่หัวปุก ปุ วัตถุดิบ -ตะไคร้ -กระเทียม -หอมแดง -ขมิ้น -พริกริขี้หนูแห้ง -กะปิ -เกลือ -ไก่ วิธีทำ -ตั้งหม้อแกงเติมนํ้ามันลงไปนิดหน่อย -คั่วเครื่อ รื่ งแกงกับเนื้อไก่ -หัวปุก ปุ -เติมนํ้าพอประมาณรอจนเดือด และเติมหัวปุก ปุ ลงไปรอจนเปื่อ ปื่ ย เป็น ป็ อันเสร็จ ร็ สิ้น แกงหางไหวใส่หมู วิธีทำ -นํ้ามันพืช -พริกริขี้หนู -เกลือ -ข่า -ผักชี -ซอยเนื้อหมูเป็น ป็ ชิ้นๆ -ตั้งหม้อแกงเทนํ้ามันลงไปนิดหน่อย -คั่วเครื่อ รื่ งแกงกับเนื้อหมู -เทนํ้าลงไปพร้อ ร้ งหางไหว -รอสุกและโรยผักชี 5
วัตถุดิบ -ปลาขาว -เกลือ -นำ เครื่อ รื่ งปรุงที่เตรีย รี มไว้คลุกให้เข้ากัน แกงเย็นปลา วิธีทำ แกงเบือ วัตถุดิบ วิธีทำ -ตะไคร้ -หอมแดงซอย -ข่า -พริกริแห้ง -บะเกอะเออ -ลูกมะกอก -ใบผักชี -นำ ปลามาย่างให้สุก -ใส่เนื้อปลาลงไป -เติมนํ้าเปล่าลงไป -นำ ใบผักชีโรยหน้า -ข้าวสาร -หน่อไม้ -หางไหว -เนื้อไก่หรือ รื หมู -กระเทียม -ตะไคร้ -ข่า -ขมิ้น -กะปิ -เกลือ -เอานํ้าเทลงไปในหม้อพอประมาณ -นำ ข้าวสารใส่ลงไปในหม้อแกง -ตั้งกระทะอีกกระทะเทนํ้ามันลงไป โขลกเครื่อ รื่ งแกงคั่วกันเนื้อหมูหรือ รืไก่ -เมื่อข้าวต้มเดือดใส่เนื้อที่ขั้ว ตามด้วยเครื่อ รื่ งแกงลงไป และรอจนสุก 6
แกงข้าวคั่ว วิธีทำ วัตถุดิบ วัตถุดิบ วิธีทำ -เนื้อไก่หรือ รื หมู -ข้าวคั่ว -ดอกงิ้ว -กระเทียม -ตะไคร้ -ขมิ้น -กะปิ -เกลือ -ข่า -นำ เครื่อ รื่ งแกงมาขั้วให้เข้ากัน -นำ เนื้อหมูหรือ รืไก่ใส่ลงไป -เมื่อคั่วเข้าที่เทนํ้าลงไปรอเดือด -ใส่ข้าวคั่วลงไปและรอจนสุก นํ้าพริกถั่วเน่า -ถั่วเน่า -พริกริแห้ง -กระเทียม -เกลือ -ผักชี -นำ พริกริแห้ง กระเทียม เกลือ -นำ ถั่วเน่าคลุกให้เข้ากับเครื่อ รื่ งปรุง ใส่นํ้าอุ่นนิดหน่อยและโรยด้วยผักชี โขลกให้เข้ากัน 7
หลังจากรับ รั รู้สิ่ รู้ สิ่งต่างๆเกี่ยวกับชาวกะเหรี่ย รี่ งคอยาวไปแล้ว เบื้องต้นจะเห็นได้ว่าพื้นฐานการดำ เนินชีวิตบางอย่างนั้น มีความน่าค้นหาสืบค้นกว่าการใช้ชีวิตปกติอยู่มากมาย ทั้งความแปลกใหม่ด้านวัฒนธรรม และการใช้ชีวิต ทั้งที่ได้กล่าวไว้ข้างต้นและยังไม่ได้กล่าวไว้ สิ่งต่างๆนี้ล้วนเป็น ป็ วิถีชีวิตที่แตกต่าง ที่น่าสนใจสำ หรับ รั ชาวเราๆทั่วไป และยังคงมีให้ต้องศึกษาเพิ่ม อีกมากมายหลายเรื่อ รื่ งต่อจากนี้ 8
วัฒนธรรมการแต่งกายสำ หรับ รั ชาวกะเหรี่ย รี่ งคอยาว อย่างที่เรารู้กั รู้ กั นคงจะพอนึกได้แค่ห่วงกับชุดที่ดูแปลกใหม่ แต่ถ้าทำ ความรู้จั รู้ จั กดีๆจะจำ แนกได้ดังนี้ การแต่งกายสไตล์ กะเหรี่ย รี่ งคอยาวผู้ชาย นุ่งกางเกงขาก๊วยแบบจีน เสื้อตัวสั้น ศีรษะโพกผ้า ผ้าโพกศีรษะ กางเกงขาก๊วย เสื้อตัวสั้น 9
กำ ไลอลูมิเนียม การแต่งกายสไตล์ กะเหรี่ย รี่ งคอยาวผู้หญิง รอบคอใส่ห่วงทองเหลืองตั้งแต่ไหปลาร้า ร้ จรดคาง และไว้ทรงผมหน้าม้าด้านหน้า ข้างหลังไว้เป็น ป็ มวย คาดผ้าทับ แขนใส่กำ ไลอลูมิเนียมข้างละ3-5วง และห่วงทองเหลืองใต้หัวเข่า 10-15วง สวมเสื้อขาวคอวี ทรงกระสอบยาวถึงสะโพกล่าง สวมผ้าถุงสีกรมท่าสั้นแค่หัวเข่านุ่งพับทบกันด้านหน้า ห่วงทองเหลือง เสื้อคอวี 10
ประเพณีและสิ่งลี้ลับ การใส่ห่วงทองเหลืองที่คอของชาวกะเหรี่ยรี่งนั้นมีเรื่อรื่งเล่าที่เล่าขาน ถึงความเป็น ป็ มาของห่วงนี้อยู่หลายแบบด้วยกัน ว่าด้วยเรื่อรื่งแรกเชื่อว่า ภูติผีไม่พอใจชาวปาดองจึงส่งเสือมากัดกินโดยเฉพาะผู้หญิงจึงทำ ให้ ต้องใส่ห่วงทองเหลืองป้อ ป้ งกันเสือมากัดเข้าที่คอ 11
หรือรือีกหนึ่งความเชื่อมีอยู่ว่า ชาวปาดองมีแม่เป็น ป็ มังกรและหงส์ จึงต้องใส่ห่วงให้คอยาวระส่ายไปมา เพื่อให้เหมือนคอของหงส์และมังกร และยังมีอีกมากมายหลายเหตุผล 12
ด้านประวัติศาสตร์ มีการเล่าขานกันว่า ปาดองเคยมีอำ นาจเหนือเมียนมา แต่ถูกเมียนมาร่ว ร่ มมือกับชนเผ่าบังการีบ รี รรพบุรุษของบังคลาเทศ 13
ชนเผ่าปาดองผู้พ่ายแพ้ต่อสงครามอพยพมาพร้อ ร้ มราชธิดา ผู้นำ เผ่าที่อายุเพียง9ปี และราชธิดาได้นำ ต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ของเผ่า ที่มีสีทองเหลืองอร่า ร่ มมาพันรอบคอไว้ และให้สัญญาว่าจะ ไม่ถอดออกจนกว่าปาดองจะสามารถกลับมาปกครองเมียนมาร์ไร์ ด้ ชาวบ้านจึงนำ ราชธิดาเข้าพิธีใส่ห่วงทองเหลืองที่คอ เป็น ป็ เครื่อ รื่ งหมายเตือนใจว่าต้องพยายาม กู้บ้านเมือง 14
ด้านศาสนาความเชื่อ ชาวปาดองนับถือพระพุทธศาสนา ควบคู่กับภูติผี จึงมีการตั้งศาลไว้ตามบริเริวณห้วยและในป่าป่ ถ้าเกิดมีการล่าสัตว์และเกิดการเจ็บป่วป่ยชาวปาดองจะเชื่อว่า วิญญาณ เอาขวัญผู้ป่ว ป่ ยไป ต้องให้หม้อผีประกอบพิธีกรรมเซ่นไหว้ จึงจะหายกลับมาเป็น ป็ ปกติ 15
ของดีชาวกะเหรี่ย รี่ ง ชุมชนกะเหรี่ยรี่งคอยาวห้วยเสือเฒ่า อุดมไปด้วยสิ่งแปลกใหม่น่าสนใจหลายอย่างดังนี้ อาหารหลากรส น่าลิ้มลอง ที่วัตถุดิบส่วนใหญ่ได้มาจากธรรมชาติ ผสมผสานกับวัฒนธรรมการกินที่แตกต่าง 16
การแต่งตัวแบบแตกต่าง สไตล์กะเหรี่ย รี่ ง ที่ไม่ซํ้าใครและมีเอกลักษณ์ของตัวเอง ดึงความเป็น ป็ เอกลักษณ์ของชาวกะเหรี่ย รี่ งออกมามากที่สุด 17
ผ้าทอที่วิจิตรงดงาม ที่ได้ไปแล้ว ควรค่าต่อการซื้อ กลับบ้านเป็น ป็ ของฝาก 18
ผืนนาที่เต็มไปด้วย ข้าวรวงสีทอง กับวิถีชีวิตที่อาศัยบนภูเขาสูง แต่ยังมีกลิ่นอายของชนบท ชนิดที่ว่าครบเครื่อ รื่ งเรื่อ รื่ งวิถีชีวิต 19
พิธีใส่ห่วงทองเหลือง ที่เรีย รี กได้ว่าถ้าไม่ได้มาถึงที่ ก็อาจจะไม่ได้เห็นและหาดูที่ไหนไม่ได้แล้ว 20
วิถีชีวิตที่น่าพิศวง เช่นการตั้งศาลตามป่า ป่ เขาความเชื่อเกี่ยวกับภูติผี ที่ควรดูไว้แค่วิถีชีวิต แต่ไม่ควร นำ กลับบ้าน 21
ทำ ไมต้องกะเหรี่ย รี่ งคอยาว? การที่เราเห็นชาวกะเหรี่ย รี่ งใส่ห่วงทองเหลือง จนทำ ให้ดูเหมือนคอยืดยาวนั้น ตามหลักวิทยาศาสตร์ กะเหรี่ย รี่ งนั้นไม่ได้คอยาวขึ้นเลยจากการใส่ห่วงทองเหลือง 22
แต่สิ่งที่ทำ ให้คอดูยาวนั้นเกิดขึ้นจากการใส่ห่วงทองเหลือง ที่มีนํ้าหนักที่มากจึงทำ ให้หน้าอกเกิดการกดทับเป็น ป็ เวลานาน จนทรุดจึงทำ ให้กะเหรี่ย รี่ งดูคอยาว จนนำ มาสู่ชื่อเรีย รี กว่า กะเหรี่ย รี่ งคอยาว 23
บทเพลงชาวกะเหรี่ย รี่ ง นอกจากวิถีชีวิตที่สำ คัญ ชาวกะเหรี่ย รี่ งก็ยังมี บทเพลงต่างๆ ถือเป็น ป็ วัฒนธรรมอีกอย่างหนึ่งที่สำ คัญ ซึ่งมีอยู่ไม่มากนักไม่กี่เพลง ส่วนมากเป็น ป็ เพลงจากชนเผ่าอื่น แต่นำ มาใช้ร้อ ร้ งร่ว ร่ มกัน เพราะศิลปินปิที่แต่งเพลงกะเหรี่ย รี่ งแท้ มีน้อยมากๆ และยากจะหาเนื้อเพลงไทย มีเพียงแต่ชื่อศิลปินปิผู้แต่งเพลงชาวกะเหรี่ย รี่ งแท้เท่านั้น โดยศิลปินปิท่านที่ว่ามีชื่อว่า ตือโพ และศิลปินปิท่านนี้ ได้เสียชีวิตไปแล้ว 24
สาระน่ารู้ช รู้ าวกะเหรี่ย รี่ งคอยาวห้วยเสือเฒ่า? ชาวกะเหรี่ย รี่ งอพยพมาจากประเทศพม่า คอของชาวกะเหรี่ย รี่ งนั้นไม่ได้ยาว แต่นํ้าหนักของห่วงทำ ให้หน้าอกทรุด ชาวกะเหรี่ย รี่ งแม้จะอยู่บนภูเขาแต่ก็ยังทำ นา ชาวกะเหรี่ย รี่ งนับถือพระพุทธศาสนา แต่ก็ควบคู่ไปกับภูติผี ชาวกะเหรี่ย รี่ งมีหลายเผ่าพันธุ์กระจาย กันออกไป ทั้วประเทศไทยหลายที่ 25
นอกจากจะมีความหลากหลายของวิถีชีวิตก็ยังมี ทิวทัศน์สะดุดตา มากมายในห้วยเสือเฒ่า 26