ภัยพิบัติทางธรรมชาติด้านสภาพอากาศ ม.1

1.1 วาตภัย 1.2 อุทกภัย
1.3 ภัยแล้ง 1.4 ไฟป่า

วาตภัยหรอื พายุลมแรง
เป็นภัยที่เกดิ จากพายหุ มุนเขตร้อน พายฤุ ดรู ้อน และลมงวง ซ่ึงทาให้เกิด
ความเสียหายแก่อาคารบ้านเรือน สิ่งก่อสร้าง สิ่งมีชีวิต และส่ิงแวดล้อม
วาตภัยท่ีเกิดบ่อยในทวีปเอเชีย ทวีปออสเตรเลียและโอเชียเนียที่สร้างความ
เสยี หายรุนแรง คือ พายหุ มนุ เขตรอ้ น

ผลกระทบจากพายุไตฝ้ ุ่นเลกิมา พัดถลม่ ชายฝงั่ ภาคตะวนั ออกของจนี
ในช่วงเดือนสงิ หาคม พ.ศ. 2562

เกดิ จากพายหุ มุนเขตร้อน ทเี่ กิดเหนอื ทะเลหรอื มหาสมุทรในเขตรอ้ น
เกิดจากนา้ ทะเลมีอณุ หภมู สิ งู มคี วามกดอากาศต่้าในบรเิ วณใกล้

ละติจูดท่ี 5 - 25 องศาเหนอื และใต้ในเขตร้อน

เมฆจะกอ่ ตวั และหมุนเข้าสแู่ ผน่ ดิน
เกดิ เป็นพายุฝนฟ้าคะนองรว่ มกับกระแสลมแรง

ระดับความรุนแรงของพายุหมุนเขตร้อน

พายุไต้ฝนุ่ พายโุ ซนรอ้ น พายุดเี ปรสชัน

118 กม./ชม. ขนึ ไป 62-117 กม./ชม. 61 กม./ชม.

ขณะเกดิ พายคุ วรอยู่ในสถานทีพ่ ัก - อากาศร้อนอบอ้าวตดิ ต่อกนั
ทแ่ี ขง็ แรง ไม่ควรออกไปในทีโ่ ล่ง หลายวัน
- ทอ้ งฟา้ มดื ครมึ มีเมฆเพ่มิ ขนึ
ปดิ กนั ชอ่ งทางทล่ี มเข้าได้ เม่อื ลม อย่างรวดเร็วเกดิ ลมกระโชกแรง
สงบรอดูสถานการณอ์ ย่างน้อย ฟ้าคะนอง และมีฝนตกหนัก

3 ช่ัวโมงจึงจะวางใจได้

ติดตามข่าวพยากรณ์อากาศและประกาศค้าเตือนจากหนว่ ยงานที่
เก่ียวขอ้ ง

ตดั กิ่งไมโ้ ดยเฉพาะกง่ิ ขนาดใหญ่ทอี่ าจเป็นอันตราย
ดูแลโครงสรา้ งอาคารบ้านเรือนใหม้ ่ันคง

ความเสียหายจากพายไุ ตฝ้ นุ่ โมลาเบ ความเสียหายจากพายุโซนร้อนปาบกึ
ในประเทศเวยี ดนาม พ.ศ.2563 ในประเทศไทย พ.ศ.2562

อุทกภัยหรอื ภยั จากนา้ ทว่ ม
เปน็ ภัยทีเ่ กิดจากการเออ่ ล้นของนาในลาธาร ท่รี าบตา่ ที่ราบลมุ่ แมน่ า
และชายฝ่ังทะเล โดยเกดิ ขนึ หลงั จากที่ฝนตกลงมาอย่างต่อเน่ือง จนไม่สามารถ
ระบายนาออกจากพนื ที่ได้

ฝนตกหนักต่อเน่ืองเป็นเวลานาน จนไมส่ ามารถระบายนา้ ออกจาก
พนื ที่ไดท้ นั

นา้ ระบายออกจากพืนทไี่ มท่ นั เพราะ ??

การตดั ไม้ท้าลายป่า ท้าให้ไมม่ ตี น้ ไมช้ ่วยดูดซับน้าฝนไว้

การระบายน้าไม่ดีหรือมสี ง่ิ กีดขวางทางนา้ เช่น
การสร้างบา้ นเรือนขวางนา้ ถนนไมม่ ีท่อระบายน้า

การละลายของหิมะส่งผลใหน้ า้ ทะเลสงู ขึน และเกดิ น้า
ทะเลหนุน

น้าท่วมในประเทศญป่ี ุ่น พ.ศ.2561 นา้ ทว่ มในประเทศอนิ เดีย พ.ศ.2562

บรเิ วณที่ราบและเนินเขา พืนทีร่ าบลมุ่ รมิ แมน่ า บริเวณปากแมน่ า
เมือ่ ฝนตกหนักน้าจะไหลบ่า และชายฝ่ัง เกิดจากน้าที่ไหลมาจาก
ที่สงู กวา่ หรือ อาจมีนา้
จากภเู ขาอยา่ งรวดเรว็ เกิดจากน้าล้นตลงิ่ เมื่อเกิด ทะเลหนนุ ประกอบกบั ดิน
น้าทว่ มจะครอบคลมุ พนื ที่ ทรดุ จงึ ท้าให้เกิดน้าท่วมขงั
บริเวณกว้างและทว่ มเปน็
ในทล่ี ่มุ
เวลานาน

ตัดสะพานไฟและปดิ แก๊สหุงต้มให้เรียบรอ้ ย - มีพายุฤดูรอ้ นหรอื พายหุ มนุ เขต
อยใู่ นอาคารท่แี ขง็ แรงและท่ีสูงพน้ จาก รอ้ นและมีฝนตกตดิ ตอ่ กันหลายวัน
- ระดับนา้ ในแม่นา้ ลา้ ธารหรือทาง
นา้ ที่ทว่ ม น้าเพิ่มสูงขึนอย่างรวดเรว็
ไมค่ วรขับข่ยี านพาหนะฝ่ากระแสน้าหลาก
ไมล่ งเลน่ นา้ หรอื ว่ายน้าเล่นในขณะน้าท่วม
ระวงั สตั ว์มพี ษิ ทห่ี นีน้าทว่ มขนึ มาอยูใ่ นบา้ น

และหลงั คา
ติดตามการพยากรณอ์ ากาศ และปฏบิ ัตติ าม

คา้ เตอื นของกรมอตุ นุ ิยมวิทยา

สรา้ งเส้นทางคมนาคม โดยค้านงึ ถึงมวลน้าท่ีจะไหลผา่ นไดส้ ะดวก
ใชท้ ีด่ ินใหเ้ หมาะตามก้าหนดของหน่วยงานทีเ่ กยี่ วขอ้ ง
ไม่ตดั ไมท้ ้าลายป่า
เตรยี มพืนทอี่ พยพของชมุ ชน
ใช้เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศในการวางแผนป้องกนั และแก้ปญั หา

นา้ ทว่ ม

ภัยแล้ง
เป็นภัยท่ีเกิดในช่วงเวลาท่ีอากาศแห้งผิดปกติ ทาให้ปริมาณฝนน้อยหรือ
ฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาลเป็นระยะเวลานานกว่าปกติ และครอบคลุมพืนที่
บริเวณกว้าง ส่งผลให้ขาดแคลนนาในการอุปโภค บริโภค และการ
ทาการเกษตร

ภยั แล้งในประเทศไทย เมือ่ พ.ศ. 2563

สาเหตุ : มีปรมิ าณฝนตามฤดกู าลต่้ากว่าค่าปกติ 3-5 % ในเขตพนื ทแ่ี ลง้ ซา้ ซาก ได้แก่
ภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื และภาคใตต้ อนบน
ผลกระทบ : วกิ ฤตภยั แลง้ ได้ส่งผลกระทบรนุ แรงต่อผ้คู นไปแลว้ อยา่ งนอ้ ย 14 จังหวัด 3,785
หมูบ่ ้าน ท้าใหเ้ ศรษฐกจิ ภาคการเกษตรเกดิ ความเสียหายดว้ ย

สาเหตจุ ากธรรมชาติ สาเหตุจากการกระทา้ ของมนษุ ย์
การเปล่ยี นแปลงสภาพอากาศ การทา้ ลายชันโอโซน ส่งผลให้

จากปรมิ าณฝนท่นี อ้ ยกวา่ ปกติ เกิดปรากฏการณ์เรือนกระจก
จ้านวนประชากรเพ่มิ ขนึ ทา้ ให้ใช้
เช่น เอลนีโญ ภาวะโลกร้อน
นา้ มากขนึ
การทา้ ลายปา่ ตน้ น้า ทา้ ใหไ้ มม่ ี

ต้นไม้คอยดูดซับนา้
การบริหารจัดการน้าทีไ่ ม่มี

ประสทิ ธภิ าพ
แหลง่ กกั เกบ็ น้ามีน้อย

- ฝนไมต่ กต้องตามฤดกู าล
- นา้ ในแหลง่ น้าลดลงผดิ ปกติ

วางแผนการใช้นา้ และใช้อยา่ งประหยดั
หาแหลง่ นา้ เช่น ขุดเจาะนา้ ใต้ดนิ

ขดุ บ่อนา้ ในครวั เรือน
ลดการปลกู พืชใช้นา้ มากในฤดูแลง้

เช่น การท้านาครังท่สี อง
ตดิ ตามขา่ วสารและปฏิบัตติ าม

คา้ แนะน้าจากหนว่ ยงานทเี่ กี่ยวข้อง

ไม่ตดั ไม้ท้าลายป่า
ส้ารวจและขุดเจาะน้าใตด้ ินมาใช้
สร้างแหล่งกักเกบ็ นา้ เช่น บอ่ น้า อ่างเกบ็ นา้ เขื่อน
น้านา้ มาใชห้ มนุ เวียนโดยผ่านกระบวนการปรับปรุงคณุ ภาพนา้
แปรสภาพนา้ ทะเลเปน็ นา้ จดื โดยใช้วิธกี ารกล่นั
ทา้ ฝนเทยี มเพอื่ แก้ปัญหาการขาดแคลนน้าจืด
ใชเ้ ทคโนโลยภี ูมิสารสนเทศแสดงแหลง่ น้าผวิ ดินและน้าใตด้ นิ เพอ่ื

ปอ้ งกนั และเฝา้ ระวังภยั แล้ง

ไฟป่า
เป็นภัยทเี่ กดิ ในฤดรู ้อนและฤดแู ลง้ ทีม่ อี ุณหภมู ิสงู อากาศแห้ง สภาพป่าที่
แห้งแล้ง ท้าให้ติดไฟได้ง่ายและลุกลามเป็นบริเวณกว้าง ส่งผลกระทบต่อพืช
และสัตว์ ทังนี ควนั ไฟยังทา้ ใหเ้ กิดมลพษิ ในอากาศเป็นเวลานาน

สาเหตจุ ากธรรมชาติ สาเหตจุ ากการกระท้าของมนุษย์
การจุดไฟหาของป่า
ฟา้ ผา่ ในฤดแู ล้ง การเผาไรเ่ พ่อื กา้ จดั วชั พืชเพื่อ
กิ่งไม้เสียดสกี นั
ภเู ขาไฟปะทุ เตรียมเพาะปลกู
ปฏกิ ิริยาเคมีในดนิ ป่าพรุ การขดั แยง้ ผลประโยชน์

ไฟปา่ ในประเทศออสเตรเลยี
ชว่ งเดอื นกนั ยายน 2562 ถงึ เดือนมกราคม 2563
สาเหตุ : ความแห้งแลง้ ทา้ ให้ผืนปา่ เสื่อมโทรม
ประกอบกบั อทิ ธพิ ลจากความเปลี่ยนแปลงของสภาพ
ภมู อิ ากาศ
ผลกระทบ : ประชาชนตอ้ งอพยพ สตั วป์ ่าตายเปน็
จ้านวนมาก อณุ หภูมิในออสเตรเลยี สงู ขนึ และเกดิ
เขม่าควนั ลอยคลุ้งปกคลมุ ในหลายพนื ท่ี

1. ไฟเรือนยอด
เผาไหม้เรือนยอดไมย้ อดหนง่ึ ไปสูย่ อดหนึ่ง มคี วามรนุ แรงของไฟมาก

2. ไฟผิวดนิ
เผาไหมพ้ วกซากพชื และผลทีร่ ่วงหลน่ บนผวิ ดนิ มีการลุกลามของไฟตังแตช่ า้

จนเรว็ มาก

3. ไฟใต้ดิน
เผาไหม้พวกอนิ ทรยี วัตถุสลายตวั แล้ว รวมถงึ รากไม้ มีลักษณะเผาไหม้อยา่ ง

ช้าๆ มีความรุนแรงของไฟนอ้ ย

- อากาศแห้งแลง้ ผดิ ปกติ
- เกิดภาวะโลกร้อน

หากพบการจุดไฟขนาดเลก็ ตอ้ งรีบ
ช่วยกันดบั ไฟทนั ที

เมื่อพบเหน็ ไฟไหม้ปา่ ตอ้ งรีบแจ้ง
หน่วยงานในพนื ท่ี

ท้าแนวกนั ไฟรอบชุมชน
หลกี เล่ยี งการเผาขยะ และการจดุ

ไฟเผาปา่

ประชาสัมพนั ธ์ ใหค้ วามรู้ ตดิ ตาม และแจ้งเตือนภัยแก่ประชาชน

เก่ยี วกบั ไฟปา่

กา้ จัดเชือเพลงิ ในพนื ท่เี สย่ี งเกิดไฟป่าและเพ่ิมความชุ่มชนื ใหแ้ ก่พนื ท่ี
ปอ้ งปรามและบังคบั ใช้กฎหมายอย่างเคร่งครัด
สง่ เสรมิ การมีสว่ นรว่ มของประชาชนในการแกไ้ ขปัญหาไฟปา่
จดั ระเบียบและควบคุมการเผาเศษพชื ในพืนที่เกษตรทีอ่ ย่ตู ิดเขตปา่
เตรียมความพร้อมในการดับไฟป่า เชน่ จดั ตงั หนว่ ยงานเฝ้าระวัง

ไฟป่า เตรยี มอปุ กรณ์ดบั ไฟปา่