หนังสือสวดมนต์ทำวัตรเช้า-ค่ำ และบทสวดมนต์ต่าง ๆ

๔๑
รตนสุุตฺฺตํํ

ยานีีธ ภููตานิิ สมาคตานิิ
ภุุมฺฺมานิิ วา ยานิิว อนฺฺตลิิกฺฺเข
สพฺฺเพ ว ภููตา สุุมนา ภวนฺฺตุุ
อโถปิิ สกฺฺกจฺฺจ สุุณนฺฺตุุ ภาสิิตํํ
ตสฺฺมา หิิ ภููตา นิิสาเมถ สพฺฺเพ
เมตฺฺตํํ กโรถ มานุุสิิยา ปชาย
ทิิวา จ รตฺฺโต จ หรนฺฺติิ เย พลึึ
ตสฺฺมา หิิ เน รกฺฺขถ อปฺฺปมตฺฺตา.
ยงฺฺกิิญฺฺจิิ วิิตฺฺตํํ อิิธ วา หุุรํํ วา
สคฺฺเคสุุ วา ยํํ รตนํํ ปณีีตํํ
น โน สมํํ อตฺฺถิิ ตถาคเตน
อิิทมฺฺปิิ พุุทฺฺเธ รตนํํ ปณีีตํํ
เอเตน สจฺฺเจน สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.
ขยํํ วิิราคํํ อมตํํ ปณีีตํํ
ยทชฺฺฌคา สกฺฺยมุุนีี สมาหิิโต
น เตน ธมฺฺเมน สมตฺฺถิิ กิิญฺฺจิิ
อิิทมฺฺปิิ ธมฺฺเม รตนํํ ปณีีตํํ
เอเตน สจฺฺเจน สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.
ยมฺฺพุุทฺฺธเสฏฺฺโฐ ปริิวณฺฺณยีี สุุจึึ
สมาธิิมานนฺฺตริิกญฺฺญมาหุุ

๔๒

สมาธิินา เตน สโม น วิิชฺฺชติิ
อิิทมฺฺปิิ ธมฺฺเม รตนํํ ปณีีตํํ
เอเตน สจฺฺเจน สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.
เย ปุุคฺฺคลา อฏฺฺฐ สตํํ ปสตฺฺถา
จตฺฺตาริิ เอตานิิ ยุุคานิิ โหนฺฺติิ
เต ทกฺฺขิิเณยฺฺยา สุุคตสฺฺส สาวกา
เอเตสุุ ทิินฺฺนานิิ มหปฺฺผลานิิ
อิิทมฺฺปิิ สงฺฺเฆ รตนํํ ปณีีตํํ
เอเตน สจฺฺเจน สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.
เย สุุปฺฺปยุุตฺฺตา มนสา ทเฬฺฺหน
นิิกฺฺกามิิโน โคตมสาสนมฺฺหิิ
เต ปตฺฺติิปตฺฺตา อมตํํ วิิคยฺฺห
ลทฺฺธา มุุธา นิิพฺฺพุุตึึ ภุุญฺฺชมานา
อิิทมฺฺปิิ สงฺฺเฆ รตนํํ ปณีีตํํ
เอเตน สจฺฺเจน สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.
ยถิินฺฺทขีีโล ปฐวึึ สิิโต สิิยา
จตุุพฺฺภิิ วาเตภิิ อสมฺฺปกมฺฺปิิโย
ตถููปมํํ สปฺฺปุุริิสํํ วทามิิ
โย อริิยสจฺฺจานิิ อเวจฺฺจ ปสฺฺสติิ
อิิทมฺฺปิิ สงฺฺเฆ รตนํํ ปณีีตํํ
เอเตน สจฺฺเจน สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.
เย อริิยสจฺฺจานิิ วิิภาวยนฺฺติิ
คมฺฺภีีรปญฺฺเญน สุุเทสิิตานิิ

๔๓

กิิญฺฺจาปิิ เต โหนฺฺติิ ภุุสปฺฺปมตฺฺตา
น เต ภวํํ อฏฺฺฐมมาทิิยนฺฺติิ
อิิทมฺฺปิิ สงฺฺเฆ รตนํํ ปณีีตํํ
เอเตน สจฺฺเจน สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.
สหาวสฺฺส ทสฺฺสนสมฺฺปทาย
ตฺฺยสฺฺสุุ ธมฺฺมา ชหิิตา ภวนฺฺติิ
สกฺฺกายทิิฏฺฺฐิิ วิิจิิกิิจฺฺฉิิตญฺฺจ
สีีลพฺฺพตํํ วาปิิ ยทตฺฺถิิ กิิญฺฺจิิ
จตููหปาเยหิิ จ วิิปฺฺปมุุตฺฺโต
ฉ จาภิิฐานานิิ อภพฺฺโพ กาตํุุ�
อิิทมฺฺปิิ สงฺฺเฆ รตนํํ ปณีีตํํ
เอเตน สจฺฺเจน สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.
กิิญฺฺจาปิิ โส กมฺฺมํํ กโรติิ ปาปกํํ
กาเยน วาจายุุท เจตสา วา
อภพฺฺโพ โส ตสฺฺส ปฏิิจฺฺฉทาย
อภพฺฺพตา ทิิฏฺฺฐปทสฺฺส วุุตฺฺตา
อิิทมฺฺปิิ สงฺฺเฆ รตนํํ ปณีีตํํ
เอเตน สจฺฺเจน สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.
วนปฺฺปคุุมฺฺเพ ยถา ผุุสฺฺสิิตคฺฺเค
คิิมฺฺหานมาเส ปฐมสฺฺมึึ คิิมฺฺเห
ตถููปมํํ ธมฺฺมวรํํ อเทสยิิ
นิิพฺฺพานคามึึ ปรมํํ หิิตาย
อิิทมฺฺปิิ พุุทฺฺเธ รตนํํ ปณีีตํํ

๔๔

เอเตน สจฺฺเจน สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.
วโร วรญฺฺญูู วรโท วราหโร
อนุุตฺฺตโร ธมฺฺมวรํํ อเทสยิิ
อิิทมฺฺปิิ พุุทฺฺเธ รตนํํ ปณีีตํํ
เอเตน สจฺฺเจน สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.
ขีีณํํ ปุุราณํํ นวํํ นตฺฺถิิ สมฺฺภวํํ
วิิรตฺฺตจิิตฺฺตายติิเก ภวสฺฺมึึ
เต ขีีณพีีชา อวิิรุุฬฺฺหิิฉนฺฺทา
นิิพฺฺพนฺฺติิ ธีีรา ยถายมฺฺปทีีโป
อิิทมฺฺปิิ สงฺฺเฆ รตนํํ ปณีีตํํ
เอเตน สจฺฺเจน สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.
ยานีีธ ภููตานิิ สมาคตานิิ
ภุุมฺฺมานิิ วา ยานิิว อนฺฺตลิิกฺฺเข
ตถาคตํํ เทวมนุุสฺฺสปููชิิตํํ
พุุทฺฺธํํ นมสฺฺสาม สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.
ยานีีธ ภููตานิิ สมาคตานิิ
ภุุมฺฺมานิิ วา ยานิิว อนฺฺตลิิกฺฺเข
ตถาคตํํ เทวมนุุสฺฺสปููชิิตํํ
ธมฺฺมํํ นมสฺฺสาม สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.
ยานีีธ ภููตานิิ สมาคตานิิ
ภุุมฺฺมานิิ วา ยานิิว อนฺฺตลิิกฺฺเข
ตถาคตํํ เทวมนุุสฺฺสปููชิิตํํ
สงฺฺฆํํ นมสฺฺสาม สุุวตฺฺถิิ โหตุุ.

๔๕
บทสวดมนต์พ์ ิเิ ศษหลัังทำำ�วัตั รค่ำำ��

บทสวดมนต์พ์ ิเิ ศษหลังั ทำำ�วัตั รคํ่�านี้� สำำ�หรับั ที่่�วัดั บวรนิเิ วศวิหิ าร
ใช้้สวดเป็็นประจำำ�หลัังจากจบทำำ�วััตรคํ่�ามีี ๓ บทด้ว้ ยกััน คือื

๑) รตนตฺฺตยปฺฺปภาวาภิยิ าจนคาถา
พระราชนิิพนธ์ข์ องพระบาทสมเด็จ็ พระจอมเกล้้าเจ้้าอยู่่�หัวั
๒) สุขุ าภิิยาจนคาถา
ของสมเด็็จพระพุทุ ธโฆษาจารย์์ (ฉิมิ ) วัดั โมลีโี ลกยาราม
๓) รตนตฺฺตยปฺฺปภาวสิทิ ฺธฺ ิคิ าถา
ของสมเด็จ็ พระอริยิ วงศาคตญาณ สมเด็จ็ พระสังั ฆราช
(จวน อุฏุ ฺฐฺ ายีี ป.๙) วััดมกุฏุ กษัตั ริยิ าราม ทรงนิิพนธ์์เมื่�อยังั เป็น็
พระเทพเวทีี

ในการสวดบทสวดมนต์พ์ ิเิ ศษนี้� จะสวดเพียี งวันั ละบทเดีียวเท่่านั้�น
โดยพระเถระผู้ �เป็็นหััวหน้้าจะเป็็นผู้ �เลืือกนำำ�สวดเองตามความ
เหมาะสม เมื่�อสวดจบแล้้วจึึงจะสวดอตีีตปจฺฺจเวกฺขฺ ณ ฯลฯ ต่่อไป.

๔๖

รตนตฺตฺ ยปฺฺปภาวาภิยิ าจนคาถา

คาถาขอความสำำ�เร็็จด้้วยอานุภุ าพของพระรััตนตรััย.

(หััวหน้้านำำ�)

หนฺท มยํ รตนตฺตยป-ฺ เชิญิ เถิดิ เราจงสวดคาถา
ปภาวาภิยาจนคาถาโย ภณาม ขออำำ�นาจพระรัตั นตรัยั .
เส.

(ว่า่ พร้อ้ มกันั )

อรหํ สมมฺ าสมพฺ ทุ โฺ ธ พระสััมมาสััมพุุทธเจ้้า
อตุ ตฺ มํ ธมมฺ มชฺฌคา, เป็็นพระอรหันั ต์์
มหาสงฺฆํ ปโพเธสิ ได้้บรรลุธุ รรมอัันอุดุ ม
อิจฺเจตํ รตนตฺตย,ํ
พทุ โฺ ธ ธมโฺ ม สงโฺ ฆ จาติ ยัังสงฆ์์หมู่ �ใหญ่่ให้้ตรััสรู้ �
นานาโหนฺตมฺปิ วตฺถุโต, แล้ว้
อญญฺ มญฺญาวโิ ยคาว หมวดสามแห่่งรััตนะนี้�
เอกภี ูตมฺปนตฺถโต. อย่่างนี้ �
พระรััตนตรััยแม้้เป็็น
ต่า่ งกันั โดยวัตั ถุวุ ่า่ “พุทุ โธ ธัมั โม
และ สัังโฆ” ดังั นี้�
แต่เ่ ป็น็ อย่า่ งเดียี วกันั โดย
เนื้�อความเพราะไม่พ่ รากจากกันั
และกันั ได้้

๔๗

พทุ โฺ ธ ธมฺมสฺส พระพุุทธเจ้้าเป็็นผู้�ตรััสรู้�
โพเธตา
พระธรรม

ธมฺโม สงเฺ ฆน ธาริโต, พระธรรมอันั พระสงฆ์ท์ รงจำำ�ไว้้
สงโฺ ฆ จ สาวโก พระสงฆ์ก์ ็เ็ ป็น็ สาวกของพระ
พทุ ฺธสฺส พุทุ ธเจ้้า

อิจฺเจกาพทธฺ เมวิท,ํ พระรััตนตรััยเนื่�องเป็็นอััน
เดีียวกันั อย่า่ งนี้�นั่�นเทียี ว

วสิ ทุ ธฺ ํ อุตฺตมํ เสฏฺฐํ พระรััตนตรััยนี้�เป็็นของ
โลกสมฺ ึ รตนตตฺ ย,ํ หมดจดอุุดมประเสริฐิ ในโลก

สวํ ตตฺ ติ ปสนนฺ านํ ย่อ่ มเป็น็ ไปพร้อ้ มเพื่�อความ
อตตฺ โน สุทธฺ กิ ามนิ ํ, หมดจดอย่่างยิ่�ง แก่่สััตว์์ทั้�งหลาย

ผู้ �เลื่ �อมใสแล้้ว

สมมฺ า ปฏปิ ชชฺ นฺตานํ ผู้้�ใคร่ซ่ ึ่ง�่ ความหมดจดแก่ต่ น
ปรมาย วสิ ทุ ฺธิยา, ผู้�ปฎิบิ ััติอิ ยู่�โดยชอบ

วสิ ทุ ธฺ ิ สพฺพเกฺลเสหิ ความหมดจดจากสรรพกิเิ ลส
โหติ ทุกฺเขหิ นิพพฺ ตุ ,ิ ทั้�งหลาย ย่่อมเป็็นความดัับจาก
นิพฺพานํ ปรมํ สญุ ฺญํ ทุกุ ข์์ทั้�งหลาย
นพิ พฺ านํ ปรมํ สขุ ํ, ความดับั เป็น็ ธรรมสูญู อย่า่ งยิ่�ง
เอเตน สจจฺ วชเฺ ชน ความดัับเป็น็ สุุขอย่า่ งยิ่�ง
สุวตถฺ ิ โหนตฺ ุ สพพฺ ทา. ด้ว้ ยความกล่า่ วคำำ�สััตย์น์ี้�
ขอความสวััสดีจี งมีใี นกาลทั้�งปวง

๔๘

รตนตฺตยานภุ าเวน ด้ว้ ยอานุภุ าพแห่ง่ พระรัตั นตรัยั
รตนตฺตยเตชสา, ด้้วยเดชแห่ง่ พระรััตนตรััย
อุปททฺ วนฺตรายา จ อุปุ ัทั วะและอันั ตรายทั้�งหลาย
อปุ สคฺคา จ สพฺพโส, ด้้วย ความข้้องขััดทั้�งหลายด้้วย
มา กทาจิ สมฺผสุ ึสุ อย่่าได้้พ้้องพานสยามรััฐนี้�
รฏฺฐํ สยฺ ามานเมวิท.ํ ในกาลไหนๆ เลย

อาโรคยิ สุขญฺเจว สุขุ เกิดิ แต่ค่ วามเป็น็ คนไม่ม่ ีี
ตโต ทีฆายุตาปิ จ, โรคด้ว้ ยนั่�นเทียี ว แต่น่ั้�นแม้ค้ วามเป็น็

ผู้้�มีอี ายุุยืืนด้้วย

ตพพฺ ตฺถนู ญฺจ ความสมบูรู ณ์แ์ ห่ง่ วัตั ถุทุั้�งหลาย

สมฺปโตยฺ สขุ ํ สพพฺ ตถฺ โสตฺถิ เหล่า่ นั้�นด้ว้ ย ความสุขุ สวัสั ดีี ในเหตุุ
จ, ทั้�งหลายทั้�งปวงด้ว้ ย
ภวนฺตุ สมฺปวตฺตนตฺ ุ จงมีี จงเป็็นไปพร้้อมแก่่
สยฺ ามานํ รฏฐฺ ปาลนิ .ํ คณะรััฐบาลสยามทั้ �งหลาย

เต จ รฏฐฺ ญฺจ ขอเหล่่าเทพดา ผู้้�ดำำ�รงอยู่�

รกขฺ นตฺ ุ สยฺ ามรฏฐฺ กิ เทวตา, ในสยามรััฐ อัันคณะรััฐบาลสยาม
สฺยามานํ รฏฺฐปาลหี ิ บูชู าแล้ว้ ด้ว้ ยธรรมพลีี และอามิสิ พลีี

ธมมฺ ามิเสหิ ปูชิตา. ทั้�งหลาย จงรักั ษาซึ่ง่� คณะรัฐั บาลสยาม

นั้�นด้ว้ ย ซึ่ง่� แว่น่ แคว้้นด้้วย

สทิ ฺธมตถฺ ุ สทิ ธฺ มตถฺ ุ ขอผลแห่่งจิิต อัันเลื่�อมใส
สิทธฺ มตถฺ ุ อทิ ํ ผล,ํ เอตสฺมึ ในพระรัตั นตรัยั นี่�นี้� จงเป็น็ ผลสำำ�เร็จ็
รตนตตฺ ยสมฺ ึ สมปฺ สาทนเจตโส. จงเป็น็ ผลสำำ�เร็็จ จงเป็็นผลสำำ�เร็็จ
เทอญ.

๔๙

สุขุ าภิิยาจนคาถา

คาถาขอความสุุข.

(หัวั หน้้านำำ�)

หนฺท มยํ สขุ าภิยาจน- เชิญิ เถิดิ เราจงสวดคาถา
คาถาโย ภณาม เส. ขอความสุขุ .

(ว่า่ พร้อ้ มกันั )

ยํ ยํ เทวมนสุ ฺสานํ พระปริิตรใด ๆ อัันเรา
มงฺคลตถฺ าย ภาสิตํ, สวดแล้้วเพื่ �อประโยชน์์แก่่มงคล

แห่ง่ เทพยดาและมนุษุ ย์ท์ั้�งหลาย
ตสสฺ ตสฺสานภุ าเวน ด้ว้ ยอานุภุ าพแห่ง่ พระปริติ ร
โหตุ ราชกเุ ล สุขํ. นั้�น ๆ ขอความสุขุ จงมีใี นราชสกุลุ
เย เย อารกฺขกา เทวา เทพเจ้้าทั้�งหลายใด ๆ
ตตถฺ ตตถฺ าธวิ าสโิ น, ผู้้�รักั ษาโดยเอื้�อเฟื้อ�้ ผู้้�สิงิ สถิติ อยู่�

ในสถานที่�นั้�น ๆ

อิมินา ธมมฺ ทาเนน เทพเจ้า้ ทั้�งหมด อันั เราบูชู า
สพฺเพ อมเฺ หหิ ปูชติ า, แล้้วด้้วยธรรมทานนี้ �

สทา ภทฺรานิ ปสสฺ นฺตุ เทพเจ้า้ ทั้�งหลายนั้�น ๆ จง
สุขติ า โหนฺตุ นพิ ภฺ ยา, เห็็นสิ่ �งอัันเจริิญทั้ �งหลายทุุกเมื่ �อ

จงเป็น็ ผู้้�ถึงึ ซึ่ง่� ความสุขุ ปราศจาก

ภัยั

๕๐

อปปฺ มตตฺ า จ อมฺเหสุ อนึ่�ง เหล่่าเทพเจ้้าทั้�งสิ้�น
สพฺเพ รกฺขนฺตุ โน สทา. จ งอ ย่ ่ า ป ร ะมาท แ ล้้ ว ใ นเ ร า
ยญจฺ โน ภาสมาเนหิ รัักษาเราทุุกเมื่ �อ
กสุ ลํ ปสุตํ พหุ,ํ ตนโฺ น อนึ่� ง กุุศลอัันใดมาก
เทวานุโมทนตฺ ุ จริ ํ ติฏฐฺ นตฺ ุ อัันเราภาษิิตอยู่� ขวนขวายแล้ว้
สาตตํ. เทพเจ้า้ ทั้�งหลาย จงอนุโุ มทนากุศุ ล
อันั นั้�นของเรา จงดำำ�รงอยู่่�ติดิ ต่อ่ กันั
เย วา ชลาพุชณฑฺ ชา สิ้ �นกาลนาน,
สํเสทโชปปาติกา, อนึ่�ง สัตั ว์ท์ั้�งหลายใดที่�เป็น็
ชลาพุุชะกำำ�เนิิดในครรภ์์มารดา
อเวรา โหนตฺ ุ สพฺเพ และที่ �เป็็นอััณฑชะกำำ�เนิิดในฟอง
เต อนฆี า นริ ปุ ททฺ วา. แ ล ะ ที่ � เ ป็ ็ น สัั ง เ ส ท ช ะ กำำ� เ นิิ ด ใ น
ปสฺสนฺตุ อนวชฺชานิ เหงื่�อไคล และที่�เป็็นโอปปาติิกะ
มา จ สาวชฺชมาคมา, กำำ�เนิดิ ลอยขึ้�น
ขอสรรพสััตว์์ทั้�งหลายนั้�น
จงเป็น็ ผู้�ไม่ม่ ีเี วร ไม่ม่ ีที ุกุ ข์์ ไม่ม่ ีอี ุปุ ัทั วะ
เห็น็ กรรมทั้�งหลาย อันั หาโทษ
มิไิ ด้้ อนึ่�ง กรรมอันั มีโี ทษอย่า่ มา
พ้อ้ งพานสััตว์์เหล่า่ นั้�น

๕๑

จริ ํ ตฏิ ฐฺ ตุ โลกสมฺ ึ ขอคำำ�สั่่�งสอนของพระสัมั มา-
สมมฺ าสมพฺ ุทฺธสาสน,ํ สัมั พุทุ ธเจ้้า อัันแสดงมรรคา
ทสฺเสนตฺ ํ โสตวนฺตูนํ แก่ส่ ัตั ว์ผ์ู้้�มีโี สตวิญิ ญาณธาตุุ
มคคฺ ํ สตตฺ วสิ ทุ ฺธิยา. เพื่�อความหมดจดแก่่สัตั ว์์ จงดำำ�รง

อยู่ �ในโลกสิ้ �นกาลนาน

ยาว พุทโฺ ธติ นามมปฺ ิ แม้พ้ ระนามว่า่ พุทุ โธ ดังั นี้�
โลกเชฏฺฐสฺส สตถฺ โุ น, ของพระศาสดาผู้�ประเสริิฐในโลก
สมฺมาเทสติ ธมฺมสสฺ ผู้้�มีีธรรมอัันแสดงแล้้วโดยชอบ

ปวตฺตติ มเหสิโน, ผู้�แสวงหาซึ่ง�่ คุณุ อันั ใหญ่่ ยังั เป็น็ ไป

อยู่ �เพีียงใด

ปสนนฺ า โหนฺตุ แม้ส้ รรพสัตั ว์ท์ั้�งหลาย จงเป็น็

สพฺเพปิ ปาณโิ น พทุ ธฺ สาสเน, ผู้�เลื่�อมใสแล้้วในพระพุทุ ธศาสนา
สมมฺ า ธารํ ปเวจฉฺ นฺโต ฝนจงเพิ่�มให้อ้ ุทุ กธารตกต้อ้ ง
กาเล เทโว ปวสสฺ ตุ, ในกาลโดยชอบ

วุฑฺฒิภาวาย สตตฺ านํ จงนำำ�ไปซึ่ง�่ เมทนีดี ลให้ส้ ำำ�เร็จ็
สมิทฺธํ เนตุ เมทนึ. ประโยชน์์ เพื่�ออัันบัังเกิิดความ

เจริิญแก่่สััตว์์ทั้ �งหลาย

มาตา ปิตา จ อตฺรชํ มารดาและบิดิ า ย่อ่ มถนอม
นิจจฺ ํ รกขฺ นฺติ ปุตตฺ กํ บุุ ต ร น้ ้ อ ย อัั น บัั ง เ กิิ ด ใ น ต น

เป็น็ นิติ ย์์ฉันั ใด

เอวํ ธมเฺ มน ราชาโน พระราชาทั้�งหลาย จงทรงรักั ษา
ปชํ รกฺขนฺตุ สพพฺ ทา. ประชาราษฎร์์โดยชอบในกาลทั้ �ง

ปวงฉันั นั้�น.

๕๒

รตนตฺตฺ ยปฺปฺ ภาวสิิทฺฺธิิคาถา

คาถาขอความสำำ�เร็จ็ ด้้วยอานุภุ าพของพระรััตนตรัยั .

(หััวหน้า้ นำำ�)

หนทฺ มยํ รตนตตฺ ยปปฺ - เชิญิ เถิดิ เราจงสวดคาถา
ภาวสทิ ฺธิคาถาโย ภณาม เส. ขอความสำำ�เร็จ็ ด้ว้ ยอานุภุ าพของ
พระรัตั นตรััย

(ว่า่ พร้้อมกััน)

อรหํ สมฺมาสมพฺ ุทโฺ ธ พระอรหันั ตสัมั มาสัมั พุทุ ธ-
โลกานํ อนุกมปฺ โก, เจ้้าทรงอนุเุ คราะห์์สัตั ว์โ์ ลก
เวเนยยฺ านํ ปโพเธตา ทรงปลุกุ เวไนยสัตั ว์ใ์ ห้ต้ื่�น
สนฺตมิ คคฺ านุสาสโก. ทรงพรํ่ �าสอนชี้ �ทางความสงบ.
สวฺ ากฺขาโต อตุ ตฺ โม พ ร ะ ธ ร ร ม อัั น สูู ง สุุ ด
ธมฺโม โลกานํ ตมทาลโก, พระองค์์ตรััสไว้้ดีีแล้้ว ทำำ�ลาย
ความมืืดของสััตว์์โลก
นิยฺยานโิ ก จ ทุกฺขสฺมา และนำำ�สััตว์์ออกจากทุุกข์์
ธมฺมจารนี ุปาลโก. ตามรักั ษาผู้�ประพฤติธิ รรมเป็น็ ประจำำ�

สปุ ฏปิ นโฺ น มหาสงฺโฆ พระสงฆ์ห์ มู่�ใหญ่ผู่้�ปฏิบิ ัตั ิิ
โลกานํ ปุญญฺ มากโร, ดีแี ล้ว้ เป็น็ บ่อ่ เกิดิ บุญุ ของสัตั ว์โ์ ลก

สีลทฏิ ฺฐหี ิ สสํ ุทโฺ ธ เป็็นผู้�บริิสุุทธิ์�ดีี ด้้วยศีีล
สนฺติมคคฺ นิโยชโก. และทิฎิ ฐิิ ช่ว่ ยนำำ�สัตั ว์ไ์ ปในทางสงบ
อิจเฺ จตํ รตนํ เสฏฐฺ ํ ดัังกล่่าวนี้� คืือรััตนะอััน
โลเก สรณมตุ ตฺ ม,ํ ป ร ะ เ ส ริิ ฐ เ ป็ ็ น ส ร ณ ะ คืื อ ที่ �พึ่ � ง
สููงสุดุ ในโลก

๕๓

ปริกขฺ กาน ธรี านํ ทนต่อ่ วิจิ ารณญาณของเหล่า่
ญาณสญจฺ ารณกฺขม.ํ
นักั ปราชญ์ผ์ ู้้�พิจิ ารณาโดยรอบคอบ
ยสสฺ โลกํ ปภาเสติ แสงสว่า่ งแห่ง่ พระรัตั นตรัยั ใด
อาตโปว ตโมนุโท,
ยังั โลกให้้สว่่าง เหมืือนแสงอาทิติ ย์์

กำำ�จััดความมืดื อยู่�ฉะนั้�น
ทยยฺ เทโส อิมาคมฺม ประเทศไทยอาศัยั แสงสว่า่ ง
เขมมคฺคปฺปโชตนํ, แ ห่ ่ ง พ ร ะ รัั ต น ต รัั ย นี้ � ซึ่่� ง ส่ ่ อ ง ท า ง
สนฺติสุเข ปติฏฺฐาติ
อสิ สฺ โร สาตตํ ฐโิ ต. อัันเกษมปลอดภััยตั้ �งอยู่ �ในสัันติิสุุข

ดำำ�รงอิสิ รภาพติิดต่่อมานาน
อคคฺ เมตํ ตริ ตนํ พระรััตนตรััยอัันเลิิศนี้�
ครุํ กตฺวาน รกฺขติ ํ. ประเทศไทยรักั ษาไว้โ้ ดยความเคารพ

ธชํ กตวฺ า ปเทสสสฺ ประเทศไทยยกขึ้�นเป็น็ ธงชัยั
ทยฺยเทเสน อทุ ธฺ ตํ, ของประเทศ

นิตปิ ญฺญตฺตกิ าราย รัฐั ธรรมนูญู ให้ส้ ิทิ ธิแิ ก่ป่ ระชา
สทิฏฺฐิยา ปกุพพฺ เน, ราษฎรในการออกกฎหมาย(นิติ ิบิ ัญั ญัตั ิ)ิ
ธมมฺ นุญฺญํ ว รฏฺฐสสฺ และกระทำำ�ตามกฎหมาย(ตุลุ าการ)

รฏฺฐานํ สทิ ธฺ ิทายกํ. ทั้ �งในการทำำ�ตามความเห็็นของตน

(บริหิ าร)

เอวํ สาสนกจิ ฺเจสุ การปกครองพระพุทุ ธศาสนา
สงฺฆํ กตฺวานธสิ ฺสร,ํ นี้้�ก็็อย่่างนั้�น มอบให้้สงฆ์์เป็็นใหญ่่

ปสิชฺฌนนตฺ ทิ ํ พุทธฺ สาสนสฺส ในศาสนกิิจทั้�งหลาย
ปสาสนํ,

๕๔

เอวํ ปสาสนุปาเยน พระศาสนาดำำ�รงอยู่�ได้น้ าน
ถิรํ ติฏฺฐติ สาสนํ.
ก็็ด้้วยอุุบายเป็็นเครื่�องปกครอง

อย่า่ งนี้�.
รตนตตฺ ยานุภาเวน ด้ว้ ยอานุภุ าพแห่ง่ พระรัตั นตรัยั
รตนตตฺ ยเตชสา,
ด้ว้ ยเดชแห่่งพระรัตั นตรััย
ทยยฺ ชาติ วิโรเจตุ ขอชาติิไทยจงรุ่�งเรืือง
สพฺพสมปฺ ตฺตสิ ิทฺธิยา,
ด้ว้ ยความสำำ�เร็จ็ แห่ง่ สมบัตั ิทิั้�งปวง
อทิ ฺธึ ปปโฺ ปตุ เวปลุ ลฺ ํ และจงถึงึ ความสำำ�เร็จ็ งอกงาม
วิรุฬหฺ ึ จุตฺตรึ สทา. ไพบููลย์์ยิ่�งๆ ขึ้�นไปทุกุ เมื่�อเถิดิ
จริ ํ ตฏิ ฐฺ ตุ โลกสฺมึ ขอคำำ�สอนของพระสััมมา-
สมมฺ าสมฺพทุ ธฺ สาสนํ, สัมั พุทุ ธเจ้า้ อันั แสดงทางเพื่�อความ
ทสฺเสนฺตํ ภพฺพสตตฺ านํ
อญฺชสํ ว วิสทุ ธฺ ิยา. หมดจดแห่่งภััพพสััตว์์ทั้ �งหลาย

จิรญฺชีวตุ ทีฆายุ จงดำำ�รงอยู่ �ในโลกตลอดกาลนาน

ขอพระมหากษัตั ริยิ ์ผ์ู้�ทรงธรรม

ทยฺยานํ ธมมฺ ขตตฺ ิโย, ของนิกิ รชาวไทย

วณณฺ วา พลสมปฺ นโฺ น จงมีพี ระฉวีวี รรณพลานามัยั
นริ ามโย จ นิพภฺ โย. ปราศจากสรรพภยันั ตราย ทรงมีี

พระชนมายุุยิ่�งยืนื นาน

รฏฺฐสสฺ ธมมฺ นุญญฺ ญฺจ และขอรัฐั ธรรมนูญู จงดำำ�รง
จริ ํ ตฏิ ฐฺ ตุ โสตถฺ ินา. อยู่�โดยความสวัสั ดีตี ลอดกาลนานเถิดิ

๕๕

รตนตตฺ ยปปฺ ภาเวน ด้้วยอำำ�นาจพระรััตนตรััย
วฑุ ฒฺ ิยาสา สมิชฺฌต,ุ ขอความหวังั ในความเจริญิ
ทยฺยานํ รฏฺฐปาลนี ํ จงสััมฤทธิ์�แก่่รััฐบาลไทย
สพฺพสทิ ธฺ ิ สทา ถริ .ํ ขอความสำำ�เร็จ็ ในกิจิ ทั้�งปวง จงสถาพร

ทุุกเมื่ �อ
ชยมตฺถุ จ ทยฺยานํ ขอชัยั ชนะ ความเจริิญและ
วฑุ ฒฺ ิสนตฺ นิ ริ นฺตรํ, ความสงบ ทุกุ นิิรันั ดรกาล จงมีีแก่่

ปวงประชาชาวไทย

ปวฑฺฒตํ จ ภิยโฺ ยโส และขอความถึึงพร้้อมด้้วย
ธนฏุ ฺฐาเนน สมฺปทาติ. ความอุุตสาหะอัันก่่อกำำ�เนิิดทรััพย์์
จงเจริญิ ยิ่�ง ๆ ขึ้�นไปเทอญ.

๕๖

คำำ�ประกาศอุโุ บสถ

เมื่�อสวดทำำ�วััตรเช้้าจบแล้้ว ผู้้�นำำ�นั่่�งคุุกเข่่าประณมมืือว่่า
ประกาศอุุโบสถต่่อไปดังั นี้�
อชฺชฺ โภนฺโฺ ต ปกฺขฺ สฺสฺ ปณฺณฺ รสีี๑ ทิวิ โส เอวรูโู ป โข โภนฺโฺ ต
ทิวิ โส, พุทุ ฺเฺ ธน ภควตา ปญฺญฺ ตฺตฺ สฺสฺ ธมฺมฺ สฺสฺ วนสฺสฺ เจว ตทตฺถฺ าย,
อุปุ าสกอุปุ าสิกิ านํํ อุโุ ปสถกมฺมฺ สฺสฺ จ กาโล โหติ,ิ หนฺทฺ มยํํ โภนฺโฺ ต
สพฺฺเพ อิิธ สมาคตา, ตสฺฺส ภควโต ธมฺฺมานุุธมฺฺมปฏิิปตฺฺติิยา
ปูชู นตฺถฺ าย, อิิมญฺฺจ รตฺฺตึึ อิมิ ญฺฺจ ทิวิ สํํ อุโุ ปสถํํ อุุปวสิสิ ฺฺสามาติิ,
กาลปริจิ ฺเฺ ฉทํํ กตฺวฺ า ตํํ ตํํ เวรมณึึ อารมฺมฺ ณํํ กริติ ฺวฺ า อวิกิ ฺขฺ ิติ ฺตฺ จิติ ฺตฺ า,
หุุตฺวฺ า สกฺกฺ จฺจฺ ํํ อุุโปสถงฺคฺ านิิ สมาทิเิ ยยฺยฺ าม, อีที ิิสํํ หิิ อุุโปสถกาลํํ
สมฺปฺ ตฺฺตานํํ อมฺหฺ ากํํ ชีวี ิิตํํ มา นิริ ตฺถฺ กํํ โหตุุ.

ข้้าพเจ้้าขอประกาศเริ่ �มเรื่ �องความที่ �จะได้้สมาทานรัักษาอุุโบสถ
ตามกาลสมัยั พร้้อมไปด้้วยองค์์ ๘ ประการ ให้ส้ าธุชุ นซึ่�่งตั้�งจิติ จะ
สมาทานทราบทั่�วก่่อนแต่่การสมาทาน ณ บััดนี้�

ด้้วยวัันนี้�เป็็นวัันปััณณรสีี ดิิถีีที่� ๑๕ แห่่งปัักษ์์๒ มาถึึงแล้้ว
ก็็แลวัันเช่่นนี้� เป็็นกาลที่�จะได้้ฟัังธรรม และทำำ�การรัักษาอุุโบสถ

๑. นี้�เฉพาะดิิถีทีี่� ๑๕ ค่ำำ��แห่่งปัักษ์.์ ดิถิ ีทีี่� ๑๔ ค่ำำ��ว่่า จาตุทุ ฺฺทสี.ี ดิถิ ีทีี่� ๘ ค่ำำ��ว่่า อฏฺฺฐมีี.
แรม ๑๕ ค่ำำ��ว่า่ อมาวสีี.
๒. เปลี่�ยนดัังนี้� ปััณณรสีี ดิิถีีที่� ๑๕ ค่ำำ��. จาตุทุ ฺฺทสีี ดิถิ ีีที่� ๑๔ ค่ำำ��. อฏฺฺฐมี.ี ดิถิ ีทีี่� ๘
ค่ำำ��. อมาวสีี ดิถิ ีีที่� ๑๕ ค่ำำ��.
วันั อมาวสีีหมายเฉพาะวัันแรม ๑๕ ค่ำำ�� ซึ่�่งเป็็นวัันดัับแห่ง่ กาฬปักั ษ์จ์ ะใช้ไ้ ด้้
เฉพาะวันั นั้�น.

๕๗

[ของอุบุ าสกอุบุ าสิกิ าทั้�งหลาย ตามที่�พระผู้้�มีพี ระภาคทรงบัญั ญัตั ิไิ ว้]้
เพื่�อประโยชน์์แก่่การฟัังธรรมนั้�น บััดนี้� ขอกุุศลอัันใหญ่่ยิ่�งคืือตั้�ง
จิิตสมาทานอุุโบสถจงเกิิดมีีแก่่เราทั้�งหลาย บรรดาที่�มาประชุุมอยู่�
ณ ที่�นี้� เราทั้�งหลายพึงึ มีจี ิติ ยินิ ดีวี ่า่ จะรักั ษาอุโุ บสถประกอบไปด้ว้ ยองค์์
๘ ประการ สิ้�นวันั หนึ่�ง คืนื หนึ่�ง ณ เวลาวันั นี้� แล้ว้ พึงึ ตั้�งจิติ คิดิ เว้น้ ไกล
จากการทำำ�สัตั ว์ท์ ี่่�มีชี ีวี ิติ ให้ต้ กล่ว่ งไป คือื ฆ่า่ เองและใช้ใ้ ห้ค้ นอื่�นฆ่า่ ๑
เว้น้ จากถือื เอาสิ่�งที่�เจ้า้ ของไม่ใ่ ห้้ คือื ลักั และฉ้อ้ และใช้ใ้ ห้ล้ ักั และฉ้อ้ ๑
เว้น้ จากกรรมที่�เป็น็ ข้า้ ศึกึ แก่พ่ รหมจรรย์์ ๑ เว้น้ จากเจรจาคำำ�เท็จ็ อันั
ไม่จ่ ริิง คือื ล่อ่ ลวงอำำ�พรางท่า่ นผู้�อื่�น ๑ เว้้นจากดื่�มกิินสุุราและเมรััย
สารพัดั บรรดาน้ำำ��กลั่�นน้ำำ��ดอง ที่�เป็น็ ของทำำ�ผู้้�ดื่่�มแล้ว้ ให้เ้ มา เป็น็ เหตุุ
ที่�ตั้�งแห่ง่ ความประมาท ๑ เว้น้ จากบริโิ ภคอาหารในเวลาวิกิ าล ตั้�งแต่่
อาทิิตย์์เที่�ยงแล้้วไปจนถึึงอรุุณขึ้�นใหม่่ ๑ เว้้นจากฟ้้อนรำำ�ขัับร้้อง
และประโคมดนตรีี แลดูกู ารเล่น่ บรรดาเป็น็ ข้้าศึึกแก่่กุศุ ล และทัดั
ทรงลูบู ไล้ท้ าตัวั ด้ว้ ยดอกไม้ข้ องหอม เครื่�องย้อ้ ม เครื่�องแต่ง่ ต่า่ งๆ ๑
เว้น้ จากนั่�งนอนเหนือื ที่�นั่�งที่�นอนอันั สูงู ใหญ่่ คือื เตียี ง ตั่�ง มีเี ท้า้ สูงู เกินิ
ประมาณ และที่�นอนใหญ่่ ภายในมีีนุ่�นและสำำ�ลีี เครื่�องลาดวิจิ ิิตร
งาม ๑ พึงึ ทำำ�ความเว้น้ จากองค์ท์ี่�จะพึงึ เว้น้ ทั้�ง ๘ ประการนี้�เป็น็ อารมณ์์
อย่่ามีีจิิตฟุ้�งซ่่านส่่งไปอื่�น พึึงตั้�งจิิตสมาทานองค์์อุุโบสถทั้�ง ๘ นี้�
โดยเคารพเถิิด เพื่�อจะบููชาพระผู้้�มีีพระภาคเจ้้าด้้วยข้้อปฏิิบััติิ
อย่่างยิ่�ง ตามกำำ�ลัังของเราทั้�งหลายที่�เป็็นคฤหััสถ์์ ชีีวิิตของ
เราทั้�งหลายซึ่ง่� เป็น็ มาถึงึ วันั อุโุ บสถเช่น่ นี้� จงอย่า่ ให้้ล่ว่ งไปเปล่า่ จาก
ประโยชน์์เลย.

๕๘

คำำ�อาราธนาศีลี อุุโบสถ

มยํํ ภนฺเฺ ต, ติสิ รเณน สห, อฏฺฐฺ งฺคฺ สมนฺนฺ าคตํ,ํ อุโุ ปสถํํ ยาจามฯ
มยํํ ภนฺเฺ ต, ติสิ รเณน สห, อฏฺฐฺ งฺคฺ สมนฺนฺ าคตํ,ํ อุโุ ปสถํํ ยาจามฯ
มยํํ ภนฺเฺ ต, ติสิ รเณน สห, อฏฺฐฺ งฺคฺ สมนฺนฺ าคตํ,ํ อุโุ ปสถํํ ยาจามฯ

ปุุพฺพฺ ภาคนมการ

นโม ตสฺฺส ภควโต อรหโต สมฺฺมาสมฺฺพุทุ ฺฺธสฺฺส ( ๓ หน )

สรณคมนปาฐ

พุทุ ฺธฺ ํํ สรณํํ คจฺฺฉามิิ
ธมฺมฺ ํํ สรณํํ คจฺฉฺ ามิิ
สงฺฆฺ ํํ สรณํํ คจฺฉฺ ามิิ
ทุุติิยมฺฺปิิ พุทุ ฺธฺ ํํ สรณํํ คจฺฉฺ ามิิ
ทุตุ ิยิ มฺฺปิิ ธมฺมฺ ํํ สรณํํ คจฺฺฉามิิ
ทุุติิยมฺปฺ ิิ สงฺฆฺ ํํ สรณํํ คจฺฺฉามิิ
ตติิยมฺฺปิิ พุุทฺฺธํํ สรณํํ คจฺฉฺ ามิิ
ตติยิ มฺปฺ ิิ ธมฺฺมํํ สรณํํ คจฺฉฺ ามิิ
ตติยิ มฺปฺ ิิ สงฺฆฺ ํํ สรณํํ คจฺฺฉามิิ

๕๙

ศีลี อุุโบสถ

๑. ปาณาติิปาตา เวรมณีี สิกิ ฺฺขาปทํํ สมาทิิยามิิ ฯ
๒. อทินิ ฺนฺ าทานา เวรมณีี สิิกฺขฺ าปทํํ สมาทิิยามิิ ฯ
๓. อพฺฺรหฺมฺ จริิยา เวรมณีี สิกิ ฺขฺ าปทํํ สมาทิิยามิิ ฯ
๔. มุสุ าวาทา เวรมณีี สิิกฺฺขาปทํํ สมาทิยิ ามิิ ฯ
๕. สุรุ าเมรยมชฺชฺ ปมาทฏฺฐฺ านา เวรมณีี สิกิ ฺขฺ าปทํํ สมาทิยิ ามิิ ฯ
๖. วิิกาลโภชนา เวรมณีี สิิกฺขฺ าปทํํ สมาทิยิ ามิิ ฯ
๗. นจฺจฺ คีตี วาทิติ วิสิ ูกู ทสฺสฺ นา มาลาคนฺธฺ วิเิ ลปนธารณมณฺฑฺ น
วิภิ ููสนฏฺฐฺ านา เวรมณีี สิิกฺฺขาปทํํ สมาทิยิ ามิิ ฯ
๘. อุจุ ฺจฺ าสยนมหาสยนา เวรมณีี สิกิ ฺฺขาปทํํ สมาทิยิ ามิิ ฯ

อธิษิ ฐานรัักษาศีีลอุโุ บสถ

อิมิ ํํ อฏฺฐฺ งฺคฺ สมนฺนฺ าคตํํ, พุทุ ฺธฺ ปญฺญฺ ตฺตฺ ํํ อุโุ ปสถํํ, อิมิ ญฺจฺ รตฺตฺ ึึ
อิมิ ญฺจฺ ทิิวสํํ, สมฺมฺ เทว อภิิรกฺฺขิติ ุํํ� สมาทิิยามิิ

คำำ�แปล

ข้า้ พเจ้า้ สมาทานอุโุ บสถ ที่�พระพุทุ ธเจ้า้ ทรงบัญั ญัตั ิไิ ว้ป้ ระกอบ
ด้้วยองค์์ ๘ ประการนี้� เพื่�อจะรักั ษาไว้ใ้ ห้้ดีี ไม่ใ่ ห้้ขาดไม่่ให้้ทำำ�ลาย
สิ้�นวันั หนึ่�งคืนื หนึ่�ง ณ เวลาวันั นี้�, พระท่า่ นว่า่ “อิมิ านิิ อฏฺฐฺ สิกิ ฺขฺ าปทานิิ
อชฺฺเชกํํ รตฺฺติินฺฺทิิวํํ อุุโปสถวเสน สาธุุกํํ รกฺฺขิิตพฺฺพานิิ” ดัังนี้�แล้้ว
พึงึ รัับว่่า “อาม ภนฺฺเต.

๖๐

สมาทานอุุโบสถศีีลจบแล้้วนั่�งเป็็นปกติิฟัังธรรมต่่อไป
เมื่�อพระแสดงธรรมจบแล้ว้ มีีวิธิ ีีอำำ�ลากลัับบ้้าน คำำ�ลาว่่าดังั นี้�

(ผู้�ลา) หนฺทฺ ทานิิ มยํํ ภนฺเฺ ต คจฺฺฉาม พหุกุ ิิจฺจฺ า มยํํ พหุุกรณีียา
(พระภิิกษุ)ุ ยสฺสฺ ทานิิ ตุมุ ฺเฺ ห กาลํํ มญฺญฺ ถ
(ผู้�ลา) สาธุุ ภนฺเฺ ต

กิจิ ตอนเช้้าจบเพีียงเท่า่ นี้�

คำำ�อาราธนาธรรมในวันั ธรรมสวนะ (บ่า่ ย)
จาตุุทฺฺทสีี ปณฺณฺ รสีี ยา จ ปกฺฺขสฺสฺ อฏฺฺฐมีี

กาลา พุทุ ฺเฺ ธน ปญฺฺญตฺตฺ า สทฺฺธมฺฺมสฺฺสวนสฺสฺ ิเิ ม
ปณฺณฺ รสีี๑ อยนฺทฺ านิ ิ สมฺปฺ ตฺฺตา อภิลิ กฺขฺ ิติ า
เตนายํํ ปริิสา ธมฺมฺ ํํ โสตุํํ� อิิธ สมาคตา
สาธุุ อยฺฺโย ภิกิ ฺขฺ ุสุ งฺโฺ ฆ กโรตุุ ธมฺฺมเทสนํํ
อยญฺจฺ ปริสิ า สพฺพฺ า อฏฺฐฺ ิกิ ตฺวฺ า สุณุ าตุุ ตนฺตฺ ิิ

พระขึ้�นเทศน์์จบ ภิิกษุุสามเณรสวด ปตฺฺติิทานคาถา จบ
แล้ว้ พึงึ พร้้อมกัันเปล่่งคำำ�ถึึงสรณะ และขอขมาพระรัตั นตรััยดังั นี้�

๑. ถ้า้ เป็็นดิถิ ีีที่� ๑๔ ค่ำำ�� ว่่า จาตุทุ ฺฺทสี.ี ดิถิ ีี ๘ ค่ำำ�� ว่า่ อฏฺฐฺ มีี โข.

๖๑

บทสวดหลัังฟัังเทศน์ต์ อนบ่า่ ยวันั พระ
ทุุกวัันพระหลัังฟัังเทศน์์ตอนบ่า่ ยแล้้ว

ปตฺตฺ ิทิ านคาถา

ยา เทวตา สนฺตฺ ิิ เทวดาทั้�งหลาย มีปี กติอิ ยู่�ใน
วิิหารวาสิินี,ี ถููเป ฆเร วิหิ าร สถิติ อยู่�ที่�เรือื นพระสถูปู ที่�เรือื น
โพธิฆิ เร ตหึึ ตหึึ, ตา พระโพธิ์ใ� นที่�นั้�น ๆ ขอเทวดาเหล่า่ นั้�น
ธมฺฺมทาเนน ภวนฺฺตุุ ปููชิิตา, จงเป็น็ ผู้้�อันั ข้า้ พเจ้า้ ทั้�งหลาย บูชู าแล้ว้
โสตฺฺถึึ กโรนฺเฺ ตธ ด้ว้ ยธรรมทาน จงกระทำำ�ความสวัสั ดิ์์�
วิิหารมณฺฑฺ เล. ในวิหิ ารมณฑลนี้้�ด้ว้ ยเถิิด.

เถรา จ มชฺฺฌา นวกา ภิกิ ษุทุั้�งหลาย ทั้�งพระนวกะ
จ ภิกิ ฺขฺ โว, สารามิกิ า ทานปตีี พระมััชฌิิมะ และพระเถระ
อุุปาสกา, คามา จ เทสา อุุบาสกและอุุบาสิิกาทั้�งหลาย
นิคิ มา จ อิสิ ฺสฺ รา,
ผู้�เป็็นทานบดีี คนวััดก็็ดีี ชนทั้�ง
สปฺฺปาณภููตา สุุขิติ า ภวนฺตฺ ุุ หลายที่�เป็็นชาวบ้้านที่�เป็็นชาว
เต. นิคิ ม ที่�เป็็นชาวเมืือง ที่�เป็็นใหญ่่

ก็็ดีี ขอสััตว์์ผู้้�มีีปราณเหล่่านั้�น

จงอยู่�เป็น็ สุุขเถิดิ .

๖๒

ชลาพุชุ า เยปิิ จ ทั้้�งเหล่า่ สัตั ว์ท์ี่�เกิดิ ในครรภ์์
อณฺฑฺ สมฺฺภวา, สํํเสทชาตา เกิิดในไข่่ เกิิดในเถ้้าไคล ทั้�งผุุด
อถโวปปาติิกา, นิิยฺยฺ านิกิ ํํ เกิิดขึ้�นก็็ดีี ขอสััตว์์เหล่่านั้�นทุุก
ธมฺฺมวรํํ ปฏิจิ ฺจฺ เต, สพฺเฺ พปิิ หมู่�เหล่่า ได้้อาศััยพระธรรมอััน
ทุกุ ฺฺขสฺสฺ กโรนฺตฺ ุุ สงฺขฺ ยํํ. ประเสริิฐที่่�นำำ�สััตว์์ออกจากทุุกข์์

แล้ว้ จงทำำ�ทุกุ ข์ใ์ ห้ห้ มดสิ้�นไปเถิดิ .
ฐาตุุ จิริ ํํ สตํํ ธมฺโฺ ม ขอธรรมของสััตบุุรุุษและ
ธมฺฺมทฺฺธรา จ ปุุคฺฺคลา,
สงฺโฺ ฆ โหตุุ สมคฺโฺ ค ว บุุคคลทั้�งหลายผู้�ทรงธรรม จง

อตฺถฺ าย จ หิิตาย จ. ดำำ�รงอยู่�ตลอดกาลนาน ขอหมู่�

พระสงฆ์จ์ งเป็น็ ผู้�พร้อ้ มเพรียี งกันั

เพื่�อประโยชน์เ์ กื้�อกููลด้ว้ ยเถิิด.

อเมฺหฺ รกฺขฺ ตุุ สทฺธฺ มฺโฺ ม ขอพระสััทธรรมจงรัักษา
สพฺเฺ พปิิ ธมฺมฺ จาริโิ น, ข้้าพเจ้้าทั้ �งหลายผู้ �ประพฤติิธรรม
วุฑุ ฺฒฺ ึึ สมฺฺปาปุเุ ณยฺยฺ าม
ธมฺฺเม อริิยปฺปฺ เวทิิเต. แม้้ทั้�งหมด ขอข้้าพเจ้้าทั้�งหลาย

พึึงประสบความเจริิญในธรรม

อันั พระอริยิ เจ้า้ ประกาศแล้ว้ เทอญ.

๖๓

คำำ�สาธุกุ าร

อหํํ พุทุ ฺธฺ ญฺฺจ ธมฺฺมญฺจฺ สงฺฆฺ ญฺจฺ สรณํํ คโต
อุปุ าสกตฺตฺ ํํ เทเสสึึ ภิกิ ฺขฺ ุุสงฺฺฆสฺฺส สมฺฺมุุขา
เอตํํ เม สรณํํ เขมํํ เอตํํ สรณมุุตฺฺตมํํ
เอตํํ สรณมาคมฺมฺ สพฺฺพทุกุ ฺขฺ า ปมุุจฺจฺ เย
ยถาพลํํ จเรยฺยฺ าหํํ สมฺมฺ าสมฺฺพุุทฺฺธสาสนํํ
ทุกุ ฺขฺ นิสิ ฺสฺ รณสฺเฺ สว ภาคีี อสฺฺสํํ อนาคเต ฯ

คำำ�ขอขมาพระรััตนตรัยั

กาเยน วาจาย ว เจตสา วา
พุุทฺฺเธ กุกุ มฺมฺ ํํ ปกตํํ มยา ยํํ
พุทุ ฺฺโธ ปฏิิคฺฺคณฺฺหตุุ อจฺจฺ ยนฺตฺ ํํ
กาลนฺฺตเร สํํวริติ ุํํ� ว พุทุ ฺเฺ ธ ฯ
กาเยน วาจาย ว เจตสา วา
ธมฺฺเม กุุกมฺมฺ ํํ ปกตํํ มยา ยํํ
ธมฺฺโม ปฏิคิ ฺคฺ ณฺหฺ ตุุ อจฺฺจยนฺตฺ ํํ
กาลนฺฺตเร สํํวริติ ุํํ� ว ธมฺฺเม ฯ
กาเยน วาจาย ว เจตสา วา
สงฺฺเฆ กุุกมฺมฺ ํํ ปกตํํ มยา ยํํ
สงฺฺโฆ ปฏิคิ ฺฺคณฺฺหตุุ อจฺจฺ ยนฺตฺ ํํ
กาลนฺฺตเร สํํวริติ ุํํ� ว สงฺฺเฆ ฯ

คำำ�ลาพระ

(ผู้�ลา) หนฺฺททานิิ มยํํ ภนฺเฺ ต คจฺฉฺ าม พหุกุ ิิจฺจฺ า มยํํ พหุุกรณีียา
(พระภิิกษุุ) ยสฺสฺ ทานิิ ตุมุ ฺฺเห กาลํํ มญฺฺญถ
(ผู้�ลา) สาธุุ ภนฺฺเต

๖๔

คำำ�ถวายสัังฆทาน

อิมิ านิิ มยํํ ภนฺเฺ ต, (มตก)๑ ภตฺตฺ านิ,ิ สปริวิ ารานิ,ิ ภิกิ ฺขฺ ุสุ งฺฆฺ สฺสฺ ,
โอโณชยาม, สาธุุ โน ภนฺเฺ ต, ภิิกฺฺขุสุ งฺฺโฆ, อิิมานิิ, (มตก) ภตฺฺตานิิ,
สปริวิ ารานิ,ิ ปฏิคิ ฺคฺ ณฺหฺ าตุ,ุ อมฺหฺ ากํํ, (มาตาปิติ ุอุ าทีนี ญฺจฺ , ญาตกานํํ,)
ทีีฆรตฺฺตํํ, หิติ าย, สุขุ าย.

ข้้าแต่่พระสงฆ์์ผู้�เจริิญ, ข้้าพเจ้้าทั้�งหลาย,ขอน้้อมถวาย,
(มตก) ภััตตาหารพร้้อมทั้�งบริิวารทั้�งหลายเหล่่านี้�, แด่่พระสงฆ์์,
ขอพระสงฆ์์จงรัับ, (มตก) ภััตตาหาร, พร้้อมทั้�งบริิวารทั้�งหลาย
เหล่่านี้�ของข้้าพเจ้้าทั้�งหลาย, เพื่�อประโยชน์์, เพื่�อความสุุข,
แก่ข่ ้า้ พเจ้า้ ทั้�งหลาย, (และแก่ญ่ าติทิั้�งหลาย, มีมี ารดาและบิดิ าเป็น็ ต้น้ ,
ที่�ละโลกนี้�ไปแล้ว้ ด้้วย,) ตลอดกาลนาน เทอญ ฯ

คำำ�อาราธนาพระปริิตร

วิิปตฺตฺ ิิปฏิพิ าหาย สพฺฺพสมฺฺปตฺตฺ ิิสิทิ ฺฺธิยิ า
สพฺฺพทุุกฺฺขวิินาสาย ปริิตฺตฺ ํํ พฺฺรููถ มงฺฺคลํํ.
วิปิ ตฺฺติปิ ฏิพิ าหาย สพฺฺพสมฺฺปตฺตฺ ิสิ ิทิ ฺฺธิิยา
สพฺฺพภยวิินาสาย ปริติ ฺฺตํํ พฺฺรููถ มงฺคฺ ลํํ.
วิิปตฺตฺ ิิปฏิิพาหาย สพฺฺพสมฺฺปตฺตฺ ิสิ ิิทฺฺธิิยา
สพฺพฺ โรควินิ าสาย ปริติ ฺฺตํํ พฺฺรูถู มงฺฺคลํํ.

คำำ�ถวายข้า้ วพระพุุทธ

อิมิ ํํ สููปพฺฺยญฺชฺ นสมฺปฺ นฺฺนํํ, สาลีีนํํ โภชนานํํ อุทุ กํํ วรํํ,
พุุทฺฺธสฺฺส ปูเู ชมิิ๒

คำำ�กล่า่ วลาข้า้ วพระพุุทธ

เสสํํ มงฺฺคลํํ ยาจามิิ.๒ หรืือ เสสํํ มงฺคฺ ลา ยาจามิิ ฯ

๑. อุุทิิศผู้�ที่�ตายไปแล้้ว
๒. หลายคน เปลี่�ยน มิิ เป็็น ม