คู่มือการเก็บตัวอย่าง

ชนดิ ของบรกิ าร ตวั อยา่ งทสี่ ่ง วธิ ีการตรวจ ระยะเวลาการตรวจ
- เตรยี มตัวอยา่ งส�ำหรบั ตรวจดว้ ยกลอ้ ง ของเหลวที่ผา่ น หยดลงบน grid ย้อมสี 3 วันทำ� การ
จุลทรรศนอ์ ิเล็กตรอนชนดิ ล�ำแสงส่องผ่าน กระบวนการส�ำหรับ แลว้ ตรวจดว้ ยกลอ้ ง
negative stain 8 วันทำ� การ
- เตรยี มตวั อยา่ งส�ำหรบั ตรวจดว้ ตวั อยา่ งขนาดกว้าง -
กลอ้ งจุลทรรศนอ์ เิ ล็กตรอนชนดิ ลำ� แสงสอ่ งกราด 10 มม. ยาว 10 มม.
หนา 3 - 5 มม. ถ่ายภาพและล้างรปู 3 วันทำ� การ
- บรกิ ารถ่ายภาพดว้ ยกลอ้ งจุลทรรศนอ์ เิ ลก็ ตรอน ตัวอย่างบน grid ขาว - ดำ� 3 วันทำ� การ
ชนดิ ล�ำแสงสอ่ งผา่ น และล้างรปู 3 วันทำ� การ
- บริการถ่ายภาพดว้ ยกล้องจุลทรรศน์อเิ ลก็ ตรอน ตวั อยา่ งบน stub ถ่ายภาพและลา้ งรูป
ชนดิ ลำ� แสงสอ่ งกราด และลา้ งรูป ขาว-ดำ�
- อดั ขยายรูป ขนาด 3” x 5” ฟิล์มขาว - ด�ำ
อดั ขยายภาพขาว - ดำ�
ขนาด 5” x 7” เลอื ดใน EDTA
ขนาด 8” x 10” ปรมิ าณ 1 มล. โลหติ วทิ ยา 3 - 8 วันทำ� การ
1.6 การตรวจทางโลหติ วิทยา (Hematology) (complete blood

cell count)

2. การตรวจทางอิมมนู และซีรัมวิทยา * ข้นึ กบั ปริมาณตวั อยา่ งซีรมั สง่ ตรวจ
2.1 โรคบรูเซลโลสิส
ซีรัม Rose Bengal test (RBT) หรือ 2 วนั ทำ� การ
Rapid Plate test (RPT)

Standard tube 4 วนั ทำ� การ
agglutination test

(EDTA –TAT)

CFT 4 วนั ทำ� การ

ELISA (in House) 2 - 3 วนั

ทุกวธิ ี 5 วนั ทำ� การ

เน้อื เย่ือจากการผ่าซาก, ลูกแท้ง, นำ้� นม, เลอื ด แยกเชือ้ Brucella spp. 16 วนั - 1 เดือน
(ใส่สารปอ้ งกนั การแข็งตัวของเลือด)
ตรวจยืนยันเช้ือ Brucella spp. 4 - 16 วนั ทำ� การ
ด้วย PCR

คูม่ อื การเกบ็ ตัวอย่าง 47

ชนดิ ของบริการ ตัวอยา่ งทสี่ ง่ วิธกี ารตรวจ ระยะเวลาการตรวจ
2.2 โรคพาราทเู บอร์คูโลสสิ ซีรัม CFT 4 วันทำ� การ
ซรี ัม 4 วนั ทำ� การ
2.3 โรควณั โรค ซรี มั ELISA (In House) 4 วันทำ� การ
พลาสมา (ตดิ ตอ่ ล่วงหนา้ ) ELISA (Commercial Kits) 6 วันทำ� การ
ตัวอย่างเนอ้ื เยือ่ ท่มี รี อยโรค (แช่แข็ง) Gamma interferon assay 1 - 2 เดือน

2.4 โรคเมลิออยโดสิส ซีรัม เพาะแยกเช้อื 3 วนั ทำ� การ
2.5 โรคข้ออักเสบ/สมองอักเสบในแพะ-แกะ ซีรัม Mycobacterium spp. 3 วันทำ� การ
และตรวจยืนยนั ดว้ ย PCR 3 วนั ทำ� การ
(Caprine Arthritis/Encephalitis) ซีรัม 3 วนั ทำ� การ
ซีรัม IHA 3 วันทำ� การ
2.6 โรคบลทู งั จ์ (Bluetongue) ซีรมั Indirect ELISA 3 วันทำ� การ
2.7 โรค Q - Fever Competitive ELISA
2.8 โรค Ovine progressive pneumonia ซรี ัม Competitive ELISA
ซีรมั Indirect ELISA
(OPP) ซีรัม Indirect ELISA
2.9 โรค CRD complex
Rapid Plate test (RPT) 2 วันทำ� การ
- Mycoplasma gallisepticum (Mg.) Rapid Plate test (RPT) 2 วนั ทำ� การ
- Mycoplasma synoviae (Ms.) Rapid Plate test (RPT) 2 วนั ทำ� การ
2.10 โรค Pullorum Disease (PD)
- Salmonella gallinarum

2.11 โรค Equine Infectious Disease (EIA) ซรี มั AGID 4 วนั ทำ� การ

หมายเหตุ * ELISA = Enzyme-linked immunosorbent assay , IHA = Indirect hemagglutination test, CFT= Complement fixation Test,
AGID = Agar gel immunodiffusion test
* ระยะเวลาในการตรวจทางซีรัมวทิ ยาจะขึ้นอยกู่ ับจำ� นวนตัวอยา่ งท่ีสง่ ตรวจ

3. การตรวจโรคเลปโตสไปโรสิส ซรี มั 1 มล. ตรวจหาแอนตบิ อดีต่อ 5 วนั ทำ� การ
3.1 ตรวจทางซีรมั วทิ ยา เช้ือเลปโตสไปรา โดยวิธี
Microscopic Agglutination

Test (MAT)

48 คมู่ อื การเกบ็ ตวั อยา่ ง

ชนิดของบรกิ าร ตัวอย่างทส่ี ง่ วิธกี ารตรวจ ระยะเวลาการตรวจ
7 วันท�ำการ
3.2 การตรวจหาเชื้อเลปโตสไปรา ไต, ลกู แท้ง, เลือด 1 มล., ปสั สาวะ 1 มล. ตรวจหาเชอ้ื เลปโตสไปรา ดว้ ย 12 สปั ดาห์
Dark field microscope 5 วันทำ� การ

ตรวจหาเชอื้ เลปโตสไปรา ดว้ ย 3 - 8 วนั ทำ� การ
การเพาะเลย้ี งเช้ือ
3 - 8 วนั ทำ� การ
3.3 การตรวจหาสารพนั ธุกรรมของ ไต, ลูกแทง้ , ปัสสาวะ 1 มล. Polymerase Chain Reaction
เช้อื เลปโตสไปรา (PCR) 3 วนั ทำ� การ
3 - 8 วนั ทำ� การ
หมายเหตุ ELISA = Enzyme-linked immunosorbent assay, MAT = Microscopic agglutination test ,
DET = Direct examination from Transport medium, FA = Direct immunofluorescent assay 21 วนั ทำ� การ
6 วนั ท�ำการ
4. การตรวจทางปรสิตวทิ ยา 3 - 8 วันทำ� การ

4.1 การตรวจอุจจาระ อุจจาระสด อย่างนอ้ ย 20 กรัมใสถ่ งุ พลาสตคิ การตรวจหาไข่พยาธิ
แช่เยน็ Flotation, Simple
sedimentation
และ Direct smear

การตรวจนับปริมาณไข่
พยาธิ และเช้อื โปรโตซวั

Wisconsin หรือ
Mc Master หรอื Beads

technique

การตรวจชนั สูตรเช้อื
Cryptosporidium spp.
( Modified Ziehl - Neelsen )

4.2 การตรวจเลือด เลือดสด 1 มล.ใส่สารปอ้ งกนั เลือดแข็งตวั แช่เยน็ การตรวจหาเชอื้ ปรสติ ในเลอื ด
( Fresh smear, Thin blood
smear - ย้อมสี Giemsa's ,

Micro - haematocrit
centrifuge method)

การตรวจหาเชื้อ Trypanosoma
evansi โดยฉีดหนทู ดลอง
PCR

เลอื ดป้ายสไลด์ Thin blood smear - ย้อมสี
Giemsa's

ค่มู ือการเกบ็ ตัวอยา่ ง 49

ชนิดของบริการ ตวั อยา่ งทส่ี ่ง วิธกี ารตรวจ ระยะเวลาการตรวจ
4.3 การตรวจซีรัมตอ่ เช้ือ ซีรัม 1 มล. ELISA / IFAT 6 วันทำ� การ

Trypanosoma evansi ซีรัม 1 มล. LAT 4 วันทำ� การ
4.4 การตรวจซีรัมต่อเชื้อ
ซรี ัม 1 มล. ELISA 2 วันทำ� การ
Toxoplasma gondii Vaginal fluid หรือpreputial fluid โดยใช้ เพาะเลยี้ ง 11 วันทำ� การ
4.5 การตรวจซีรมั ต่อ Trichinella spiralis swab ปา้ ยหรอื pipette ดูด แล้วจุ่มหรือ
4.6 การตรวจหาเช้อื หยด 1-2 หยด ลง ใน transport medium Digestion 3 - 8 วนั ทำ� การ
ช้ินเนอ้ื สด (กลา้ มเนอื้ กระบังลม กลา้ มเน้ือ Compression 3 วันทำ� การ
Tritrichomonas foetus ระหว่างซโ่ี ครงลนิ้ น่อง) อยา่ งนอ้ ย 20 กรมั
แชเ่ ยน็
4.7 การตรวจกล้ามเนอ้ื เพอ่ื หาเชื้อ
Trichinella spp.

4.8 การพสิ ูจนแ์ ยกชนดิ ปรสติ พยาธ,ิ เหบ็ , แมลง, ไร จำ� แนกชนดิ ของปรสติ 3 - 8 วันทำ� การ
(Identification of parasites) - พยาธแิ ชใ่ นนำ้� อนุ่ ใหส้ ะอาดและยดื ตวั เสยี กอ่ น (ข้ึนกบั ชนดิ
แลว้ จึงแชใ่ นแอลกอฮอลล์ 70% ของปรสิต )
- เหบ็ หรอื แมลงตายแลว้ แชใ่ นแอลกอฮอลล์ 70%
- ไร ใช้เศษผวิ หนังที่ขดู
( Skin Scraping) ป้ายมาบนแผน่ สไลด์
หรอื ใสใ่ นถงุ พลาสตกิ สะอาดทม่ี แี อลกอฮอลล์ 70 %

4.9 การตรวจหาปรสติ ของผงึ้ ผงึ้ ประมาณ 100 ตัว(เก็บขณะมีชีวิต) ใส่ภาชนะที่ จำ� แนกชนิดของปรสติ 3 - 4 วนั ทำ� การ
มีฝาปดิ มิดชิดแช่เยน็

หมายเหตุ ELISA = Enzyme-linked immunosorbent assay, IFAT = Indirect fluorescent antibody test , LAT = Latex agglutination test

5. การตรวจทางพิษวิทยา และชวี เคมี

5.1 การตรวจทางพิษวทิ ยา

- สารพษิ จากเชือ้ รา (Mycotoxin)

• อะฟลาทอกซิน (Aflatoxin) อาหารสตั ว,์ วัตถดุ บิ , อาหารสัตว์ Fluorometry 4 วันทำ� การ
500 - 1,000 กรัม

- สารก�ำจัดศตั รูพชื และสตั ว์ (Pesticides) อาหารในกระเพาะสตั ว์ 100 กรัม,อาหารสตั ว์ GC 6 วันทำ� การ
• ออรก์ าโนฟอสฟอรสั 200 กรัม,หญ้า 100 กรัม,นำ�้ 1 ลติ ร TLC 4 - 6 วันทำ� การ
(Organophosphorous)

• คาร์บาเมต (Carbamate) GC 6 วนั ทำ� การ

TLC 4 - 6 วนั ทำ� การ

50 คู่มือการเก็บตัวอยา่ ง

ชนดิ ของบรกิ าร ตวั อยา่ งท่ีสง่ วิธกี ารตรวจ ระยะเวลาการตรวจ
• ออร์กาโนคลอรนี (Organochlorine) อาหารในกระเพาะสตั ว์ 100 กรมั ,อาหารสตั ว์ TLC 4 - 6 วนั ทำ� การ
200 กรมั ,หญ้า 100 กรมั ,นำ�้ 1 ลิตร GC 6 วันทำ� การ
5.2 การตรวจทางชีวเคมี ไขมนั สตั ว์, เนื้อสัตว์ ,ไข่ นำ้� ผ้ึง, Royal jelly GC 6 วันทำ� การ
แรธ่ าตุ (Mineral)
• แคลเซียม (Calcium) ซีรมั 3 - 5 มล.,อาหารสตั ว์ 500 กรัม,ตับ, ICP-OES / AAS / 4 - 8 วันทำ� การ
• แมกนีเซยี ม (Magnesium) ไต 100 กรัมอาหารในกระเพาะ 100 กรัม, Spectrophotometer ( ไม่เกนิ 5 ตวั อยา่ ง/
• ทองแดง (Copper) น�้ำ 500 มล.,พืชอาหารสัตว,์ หญ้า 100 กรมั
• เหล็ก (Iron) เลือดใส่ heparin 10 มล.,หญ้า 500 กรัม รายการ)
• สังกะสี (Zinc) นำ้� 500 มล., อาหารในกระเพาะ 200 กรมั ,
• ตะก่ัว (Lead) ตับ,ไต 200 กรัม Spectrophotometer
• แคดเมยี ม (Cadmium) ซรี ัม 3 - 5 มล., อาหารสัตว์ 500 กรมั ICP-OES / AAS ร่วมกบั
• ฟอสฟอรสั (Phosphorus) hydride generator vapor

• ซลี เี นี่ยม (Selenium) ซีรัม 3 - 5 มล., น้�ำ 500 มล.

- วิตามนิ (Vitamins) ซรี ัม 1 มล. HPLC 4 - 8 วันทำ� การ
• วิตามินเอ (Vitamin A) (เก็บโดยปอ้ งกนั แสง) (ไมเ่ กิน 10 ตวั อยา่ ง
• วติ ามนิ อี (Vitamin E) / รายการ)

- ค่าทางชวี เคมี (Clinical Biochemistry) ซรี มั 0.5 มล. Commercial Kits 2-3 วนั ทำ� การ
• Cholinesterase วดั ด้วย Spectrophotometer (ไม่เกนิ 5 ตัวอยา่ ง/
• Lactate dehydrogenase (LDH)
• Creatinine รายการ)
• Albumin
• Alkaline phosphatase (ALP)
• Aspartate amino transferase
(AST or SGOT)
• Alanine amino transferase (ALT or SGPT)
• Blood Urea Nitrogen (BUN)

คมู่ อื การเก็บตัวอย่าง 51

ชนิดของบริการ ตวั อย่างที่ส่ง วธิ กี ารตรวจ ระยะเวลาการตรวจ
Commercial Kits 2-3 วนั ทำ� การ
• Bilirubin ซีรัม 0.5 มล. วดั ดว้ ย Spectrophotometer
(ไมเ่ กนิ 5 ตวั อย่าง/
• Cholesterol รายการ)

• Creatine Kinase (CK)

• Glucose ซีรัม 0.5 มล. Commercial Kits 2-3 วันทำ� การ
วดั ดว้ ย Spectrophotometer (ไมเ่ กนิ 5 ตวั อย่าง/
• Total Protein (TP)
รายการ)
• Triglyceride

• Uric acid

5.3 การตรวจวิเคราะห์คณุ ภาพนำ�้ เสียจากฟาร์มปศุสตั ว์

• ความเปน็ กรด - ด่าง (pH) นำ้� ทีใ่ ช้เล้ียงสัตว์ 500 มล. pH meter 1 วันทำ� การ
• Carbonate hardness (ไม่เกนิ 10 ตวั อยา่ ง / รายการ) Titration 3 วันทำ� การ
Evaporation / conductivity 3 วันทำ� การ
• Total Dissolved Solid (TDS) AOAC หรือ MPN 4 - 8 วนั ทำ� การ
AOAC หรือ MPN 4 - 8 วนั ทำ� การ
• โคลิฟอรม์ แบคทีเรยี (Coliform bacteria)

• ฟคี ัลโคลิฟอร์มแบคทเี รยี
(Faecalcoliform bacteria)

• แบคทเี รียท้ังหมด นำ้� ทีใ่ ช้เลย้ี งสัตว์ 500 มล. AOAC หรือ Standard plate 4 - 8 วันทำ� การ
(ไม่เกิน 10 ตัวอย่าง / รายการ) count
1 วนั ทำ� การ
• ความเป็นกรด - ด่าง (pH) น�ำ้ เสียจากฟาร์ม / น้�ำทงิ้ จากโรงฆา่ สตั ว์ pH meter 1 วันทำ� การ
• สี (Color) ปรมิ าณ 3 ลิตร(ไมเ่ กิน 10 ตวั อยา่ ง / รายการ) วัดดว้ ย Colorimeter 1 วันทำ� การ
วัดด้วย Colorimeter 1 วนั ทำ� การ
• ความขุ่น (Turbidity) วดั ด้วย Conductivity meter 1 วนั ทำ� การ
วัดด้วย Conductivity meter 5 วนั ทำ� การ
• Conductivity Total suspended solids,
dried at 103 - 105oC 6 - 9 วันทำ� การ
• Salinity Titration หรือ DO meter 2 - 4 วนั ทำ� การ
commercial Kits วัดดว้ ย
• ปริมาณของแข็งแขวนลอย Colorimeter หรือ Dichromate 2 - 4 วันทำ� การ
(Total Suspended Solids : TSS) closed reflux and titrimetric
หรือ Dichromate digestion
• Biochemical Oxygen Demand (BOD)
Titration
• Chemical Oxygen Demand (COD)

52 ค่มู ือการเก็บตัวอยา่ ง

ชนดิ ของบริการ ตวั อย่างท่สี ่ง วิธกี ารตรวจ ระยะเวลาการตรวจ
2 - 4 วันทำ� การ
• ปรมิ าณไนโตรเจนทง้ั หมด น้�ำเสียจากฟารม์ / น้�ำท้งิ จากโรงฆ่าสตั ว์ Macro - kjeldahl nitrogen 2 - 4 วนั ทำ� การ
(Total Kjeldahl Nitrogen : TKN) ปริมาณ 3 ลิตร(ไมเ่ กนิ 10 ตวั อย่าง / รายการ) and Titration 2 - 4 วนั ทำ� การ
2 - 4 วันทำ� การ
Titration 2 - 4 วันทำ� การ
3 วนั ทำ� การ
• ปริมาณไนเตรท (Nitrate) Colorimeter 3 วันทำ� การ

spectrophotometer 4 - 8 วันทำ� การ

• ปรมิ าณไนไตรท์ (Nitrite) Spectrophotometer 6 - 8 วนั ทำ� การ
8 - 31 วันทำ� การ
• ปรมิ าณสงั กะสี (Zinc) Zincon method 4 - 8 วันทำ� การ
8 - 15 วนั ทำ� การ
• ปริมาณทองแดง (Copper) Bicinchoninate method
8 - 31 วนั ทำ� การ
หมายเหตุ GC = Gas chromatography, TLC = Thin layer chromatography 15 - 31 วันทำ� การ
AAS = Atomic absorption spectrophotometry, HPLC = High performance liquid chromatography 3 - 8 วันทำ� การ
AOAC = Official Methods of Analysis of Association of Official Analytical Chemists 3 - 8 วนั ทำ� การ
15 - 31 วนั ทำ� การ
6. การตรวจทางแบคทเี รียวิทยา

6.1 การตรวจวิเคราะห์เชื้อแบคทีเรยี

- ตรวจเช้ือแบคทเี รยี ทว่ั ไป เช่น E.coli, อวยั วะภายใน, สมอง, อจุ จาระ, ขอ้ เพาะแยกเช้อื และ/หรอื PCR
Salmonella spp. Pasteurella spp.,
Streptococcus spp., Actinobacillus spp.

- Bacillus anthracis เลือด/ไม้พันส�ำลีชุ่มด้วยเลือด, เพาะแยกเช้อื
ดนิ ที่มีเลอื ดสัตวต์ าย

- Mycoplasma spp. สมอง, ปอด, หวั ใจ, ขอ้ ,หลอดลม, ถุงลม เพาะแยกเชอ้ื และ/หรอื PCR

- ตรวจชนั สตู รเช้อื แบคทเี รยี อวยั วะภายใน อวยั วะทีม่ ีรอยโรค เพาะแยกเชอ้ื และ/หรือ PCR
Anaerobic Bacteria (เก็บในสภาวะไรอ้ ากาศ)

- Campylobacter fetus แม่โค (swab เย่ือเมือกจากปากมดลูก, เพาะแยกเชอ้ื และ/หรือ PCR
นำ้� ครำ�่ 1 มล. ) พอ่ โค (นำ�้ ลา้ งอวยั วะเพศผู้ 5 มล. )
ลกู ทแ่ี ทง้ (กระเพาะอาหารและลำ� ไส้)

- Ureaplasma diversum แม่โค (swab เยื่อเมือกจากปากมดลูก,พ่อโค (นำ�้ เพาะแยกเชอื้ และ/หรือ PCR
ลา้ งอวัยวะเพศผู้ 5 มล. )

- Brachyspira spp. ล�ำไส้หมู (ช่วงตอ่ ระหว่างล�ำไสเ้ ล็กกบั ล�ำไส้ใหญ)่ เพาะแยกเช้อื และ/หรือ PCR

- Mycobacterium avium subsp. ลำ� ไส้, อจุ จาระ Acid - fast staining
paratuberculosis PCR

- Melissococcus pluton (anaerobes) ในผึ้ง ตัวหนอนผ้งึ เพาะแยกเช้อื และ/หรอื PCR

คมู่ อื การเก็บตัวอย่าง 53

ชนิดของบรกิ าร ตัวอยา่ งทสี่ ่ง วิธีการตรวจ ระยะเวลาการตรวจ
- Paenibacillus larvae ในผ้งึ ตัวหนอนผ้งึ เพาะแยกเช้ือ และ/หรือ PCR 8 - 16 วันทำ� การ
- Ascophaera apis (Chalkbrood) ตัวอยา่ งผ้ึงทต่ี ิดเชอื้
- Aspergillus flavus ตวั อยา่ งอวัยวะทต่ี ิดเช้ือ (ปอด) เพาะแยกเช้ือ 8 วนั ทำ� การ
- Aspergillus fumigatus ตวั อย่างอวยั วะท่ตี ิดเช้ือ (ปอด) เพาะแยกเช้อื 8 วันทำ� การ
- ตรวจหาเชอ้ื โรคเตา้ นมอกั เสบ น�้ำนม เพาะแยกเชื้อ 8 วนั ทำ� การ
- ตรวจคุณภาพนำ้� นำ�้ เพาะแยกเชอื้ 4 - 8 วนั ทำ� การ
- Total bacterial count Surface swab เพาะแยกเชอ้ื 4 - 8 วนั ทำ� การ
- Coliform count Surface swab Petrifilm count Plate 4 - 6 วันทำ� การ
- Streptoccoccus spp. เชอ้ื แบคทีเรยี บนอาหารเลี้ยงเชอื้ Petrifilm count Plate 4 - 6 วันทำ� การ
- E.coli toxin เชอ้ื แบคทเี รยี บนอาหารเลย้ี งเช้ือ โดยใช้ API Strep 5 - 8 วนั ทำ� การ
- Staphylococcus aureus toxin หรอื MRSA เชอ้ื แบคทีเรียบนอาหารเลีย้ งเช้ือ 4 วันทำ� การ
6.2 การทดสอบประสทิ ธิภาพของยาตอ่ เชอ้ื เชื้อแบคทีเรยี บนอาหารเลี้ยงเชอื้ PCR 4 -8 วันทำ� การ
6.3 การตรวจหา Serotype ของเช้อื PCR 3 - 4 วันทำ� การ
- Salmonella spp. เชื้อแบคทเี รียบนอาหารเลยี้ งเช้ือ Disc diffusion method
- Actinobacillus pleuropneumoniae (APP) เช้ือแบคทีเรยี บนอาหารเลี้ยงเชอ้ื
- Riemerella anatipestifer เชื้อแบคทีเรียบนอาหารเลี้ยงเชอ้ื Slide agglutination test 4 - 8 วนั ทำ� การ
- Pasteurella multocida เชอ้ื แบคทเี รยี บนอาหารเลย้ี งเชื้อ Slide agglutination test 3 วนั ทำ� การ
- Salmonella spp. สัตว์มชี ีวิตทงั้ ตวั หรือแชแ่ ขง็ , อจุ จาระ
AGID 3 - 4 วันทำ� การ
- Actinobacillus pleuropneumoniae (APP) สตั ว์มีชวี ติ ท้ังตัว หรือแชแ่ ข็ง IHA และ AGID 3 - 4 วนั ทำ� การ
- Riemerella anatipestifer สัตว์มีชีวิตทงั้ ตวั หรอื แชแ่ ข็ง เพาะแยกเชือ้ และ 4 - 8 วันทำ� การ
- Pasteurella multocida สัตว์มชี ีวิตทง้ั ตวั หรือแชแ่ ข็ง Slide agglutination test
เพาะแยกเชือ้ , PCR 4 - 8 วันทำ� การ
เพาะแยกเชอ้ื , PCR 4 - 8 วันทำ� การ
เพาะแยกเช้อื , PCR 4 - 8 วันทำ� การ

54 คู่มอื การเก็บตัวอย่าง

ชนดิ ของบรกิ าร ตัวอยา่ งท่สี ่ง วิธกี ารตรวจ ระยะเวลาการตรวจ

6.4 การตรวจวเิ คราะห์เชื้อแบคทีเรียสำ� หรับ
สัตวน์ ้�ำ (ปลา , กงุ้ )

- Streptococcus agalactiae สัตวม์ ีชีวิตทงั้ ตวั หรือแช่แขง็ เพาะแยกเชอ้ื , API strep 8 วนั ทำ� การ

- Streptococcus iniae เพาะแยกเชื้อ, API strep 8 วันทำ� การ

- Vibrio spp. เพาะแยกเช้ือ, API 20 E 8 วนั ทำ� การ

- Flavobacterium columnaris เพาะแยกเชือ้ , PCR 8 วันทำ� การ

- Aeromonas spp. เพาะแยกเชอ้ื , API 20 E 4 - 8 วนั ทำ� การ

- Plesiomonas spp. เพาะแยกเช้อื , API 20 E 4 - 8 วันทำ� การ

- Edwardsiella tarda เพาะแยกเชือ้ , API 20 E 4 - 8 วันทำ� การ

หมายเหตุ AGID = Agar gel immunodiffusion test, IHA = Indirect hemagglutination test, PCR = Polymerase chain reaction

7. การตรวจทางไวรสั วิทยา

7.1 การตรวจโรคในสกุ ร

- โรคพษิ สนุ ัขบ้าเทยี ม ทอนซลิ , สมอง FAT 2 - 3 วนั ทำ� การ
(Aujeszky's Disease) ซรี มั SN Test 6 วนั ทำ� การ

ซรี ัม ELISA (Ab ตอ่ gl) 2 - 3 วนั ทำ� การ

ทอนซิล, สมอง, ปอด แยกเช้อื 7 วันทำ� การ

PCR 2 - 3 วนั ทำ� การ

- โรค พี อาร์ อาร์ เอส (Porcine Reproductive ซีรัม ELISA 2 - 3 วันทำ� การ
and Respiratory Syndrome) PCR 2 - 3 วนั ทำ� การ
สมอง, ทอนซิล, ม้าม,ปอด, ตอ่ มนำ�้ เหลือง

- โรคอหวิ าต์สุกร ซีรมั NPLA 6 วันทำ� การ
(Classical Swine Fever) ทอนซิล, ต่อมน�้ำเหลอื ง, FAT 2 - 3 วนั ทำ� การ

มา้ ม, ไต, แยกเชื้อ 6 วันทำ� การ

ล�ำไสเ้ ลก็ ส่วน ileum PCR 2 - 3วันทำ� การ

- โรคกระเพาะอาหารและล�ำไส้อกั เสบตดิ ต่อ ซรี มั SN Test 6 วนั ทำ� การ
( Transmissible Gastroenteritis) ล�ำไส้เลก็ ส่วน jejunum FAT 2 - 3 วันทำ� การ

แยกเชอ้ื 6 - 11 วันทำ� การ

PCR 2 - 3 วนั ทำ� การ

คูม่ ือการเกบ็ ตัวอย่าง 55

ชนิดของบริการ ตวั อย่างทส่ี ่ง วธิ ีการตรวจ ระยะเวลาการตรวจ
- โรคพาร์โวไวรัสในสุกร ซรี มั HI Test 3 - 4 วันทำ� การ
(Porcine Parvovirus) ลูกกรอก, FAT 2 - 3 วันทำ� การ
ลูกตายแรกคลอด แยกเชือ้ 7 วนั ทำ� การ
- โรคไขส้ มองอักเสบ PCR 2 - 3 วนั ทำ� การ
(Japanese B Encephalitis) ซีรมั HI Test 3 - 4 วันทำ� การ
ลูกแทง้ FAT 2 - 3 วันทำ� การ
- โรคไข้หวดั ใหญใ่ นสุกร PCR 2 - 3 วันทำ� การ
(Swine Influenza) ซรี มั HI Test 3 - 4 วนั ทำ� การ
Nasal swab แยกเช้อื 6 - 11 วันทำ� การ
- โรคเซอรโ์ คไวรัสในสุกร อวยั วะทางเดนิ หายใจ PCR 2 - 3 วันทำ� การ
(Porcine Circovirus Disease, PCVD) อวัยวะทางเดนิ หายใจ PCR 2 - 3 วันทำ� การ
- โรคท้องร่วงตดิ ต่อในสุกร ทอนซลิ / ตอ่ มน�้ำเหลอื ง
(Porcine Epidemic Diarrhea, PED) ล�ำไลเ้ ลก็ แยกเชอื้ 8 วันทำ� การ
7.2 การตรวจโรคในสัตวป์ กี PCR 2 - 3 วันทำ� การ
- โรคนิวคาสเซิล ซีรมั
(Newcastle Disease) สมอง, หลอดลม, ปอด, HI Test 3 วนั ทำ� การ
ตบั , ม้าม, caecal, แยกเชือ้ 6 - 11 วันทำ� การ
- โรคหลอดลมอกั เสบ tonsil, cloacal swab, real time PCR 2 - 3 วันทำ� การ
(Infectious Bronchitis) tracheal swab
อวยั วะในระบบทาง-เดินหายใจ,ไต, PCR 4 วันทำ� การ
- โรคอนิ ฟลเู อนซา่ tracheal swab แยกเชอ้ื 11 - 16 วันทำ� การ
(Avain Influenza, H5) 2 - 3 วนั ทำ� การ
อวยั วะในระบบทาง-เดนิ หายใจ และทางเดิน FAT 2 - 3 วนั ทำ� การ
อาหาร, ไต, tracheal swab, cloacal swab, PCR 6 - 11 วันทำ� การ
sinus ซรี มั แยกเชื้อ 2 - 4 วันทำ� การ
PCR 2 - 4 วนั ทำ� การ
Real - time PCR 3 - 4 วนั ทำ� การ
HI Test

56 คมู่ ือการเกบ็ ตัวอยา่ ง

ชนิดของบริการ ตวั อย่างที่สง่ วธิ ีการตรวจ ระยะเวลาการตรวจ
- โรคฝีดาษไก่ เมด็ ตมุ่ บรเิ วณผวิ หนงั ปากและหลอดอาหาร แยกเชอื้ 6 - 11 วนั ทำ� การ
(Fowl Pox)
- โรคพารโ์ วไวรัสในหา่ นและเปด็ เทศ ตับ, ไต, ล�ำไส้ แยกเชื้อ 6 - 11 วันทำ� การ
(Goose and Muscovy Duck Parvovirus) FAT 2 - 3 วันทำ� การ
PCR 2 - 3 วันทำ� การ
- โรคกาฬโรคเปด็ หลอดอาหาร, ตบั ,ม้าม, ไต 6 - 11 วนั ทำ� การ
(Duck Plaque) แยกเชอื้ 2 - 3 วนั ทำ� การ
FAT 2 - 3 วันทำ� การ
- โรคกัมโบโร ตอ่ มเบอรซ์ ่า, มา้ ม PCR
(Gumboro หรือ Infectious Bursal Disease) AGID 3 วันทำ� การ
8 วันทำ� การ
- โรคไวรสั ตับอกั เสบในเปด็ ตบั แยกเชื้อ 4 วนั ทำ� การ
(Duck Viral Hepatitis) FAT 2 - 3 วนั ทำ� การ
- โรคโลหติ จางติดตอ่ ในไก่ ตบั , มา้ ม PCR 2 - 3 วันทำ� การ
(Chicken Infectious Anemia) PCR 6 - 11วนั ทำ� การ
- โรคกลอ่ งเสยี งอกั เสบ อวัยวะในระบบทางเดินหายใจ, tracheal swab 2 - 3 วนั ทำ� การ
(Infectious Laryngotracheitis) แยกเชอ้ื
- โรค ไอ บี อาร์ ซรี มั PCR 6 - 11 วันทำ� การ
(Infectious Bovine Rhinotracheitis) nasal and eye swab, 2 - 3 วนั ทำ� การ
รก, ตบั และปอดของลกู ทแ่ี ท้ง แยกเชือ้
- โรค บี วี ดี (Bovine Viral Diarrhea) เลอื ด (ใส่สาร EDTA) FAT 8 วันทำ� การ
- โรค บลูทังจ์ (Bluetongue) ซรี มั 1 - 2 เดือน
- โรคลิวโคสสิ ในโค ซีรัม SN Test
(Enzootic Bovine Leucosis) แยกเช้ือ/ 3 วันทำ� การ
7.4 การตรวจโรคในแพะแกะ เลอื ด (ใส่สาร EDTA) ตรวจยนื ยนั 2 - 4 วันทำ� การ
- โรคข้ออักเสบและสมองอักเสบในแพะ - แกะ 2 - 3 วนั ทำ� การ
(Caprine Arthritis/Encephalitis) PCR
AGID 2 - 4วนั ทำ� การ
ELISA

PCR

คู่มอื การเกบ็ ตัวอย่าง 57

ชนดิ ของบรกิ าร ตัวอยา่ งท่ีส่ง วธิ ีการตรวจ ระยะเวลาการตรวจ
- โรค Ovine Pulmonary Adenocarcinoma ปอด PCR 2-3 ทำ� การ

(OPA) ในแกะ ปอด PCR 2-3 ทำ� การ
- โรค Ovine Progressive Pneumonia (OPP)
ซรี มั AGID 4 วันทำ� การ
ในแกะ
7.5 การตรวจโรคในมา้ ซรี ัม HI Test 3 - 4 วนั ทำ� การ
- โรคโลหิตจางตดิ ต่อในมา้ สมอง (ท้งั ก้อน) แยกเช้อื / ตรวจยนื ยัน 1 - 2 เดอื น
(Equine Infectious Anemia) ซรี ัม 3 - 4 วนั ทำ� การ
- โรคไข้สมองอกั เสบในมา้ หวั หรือซากสตั ว์ HA - HI Test 2 - 3 วันทำ� การ
(Japanese B Encephalitis, JE) (ตายไม่เกิน 24 ชัว่ โมง) แช่เยน็ FAT 30 วนั ทำ� การ
MIT 2 - 3 วนั ทำ� การ
- โรคไขห้ วัดใหญใ่ นม้า (Equine Influenza)
7.6 โรคพษิ สนุ ขั บ้า Real - time PCR 3 วนั ทำ� การ

(Rabies) PCR

7.7 การตรวจโรคในสัตว์นำ�้ และสัตวอ์ ่นื ๆ กุ้ง
- โรคตวั แดงดวงขาว
(White Spot Syndrome Virus) กุ้ง
- โรคหวั เหลือง (Yellow Head Virus) ปลา
- โรค Koi Herpes Virus กุ้ง
- โรค IHHNV (Infectious Hypodermal and
Haematopoietic Necrosis Virus) กุ้ง
- โรค HPV (Hepatopancreatic Parvovirus) กงุ้
- โรค BP (Baculovirus Penaei) กุ้ง
- โรค MBV (Monodon-typed Baculovirus) กงุ้
- โรค NHPB (Necrotizing Hepatopancreatitis
like Bacterium) กงุ้
- โรค Taura Syndrome Virus กุ้ง
- โรค IMNV (Infectious Myonecrosis Virus) กุ้ง
- โรค White Tail Disease กุ้ง ปลา ฯลฯ
- โรคสัตว์นำ�้ อบุ ัตใิ หมอ่ ื่นๆ

58 คมู่ ือการเก็บตัวอยา่ ง

ชนิดของบริการ ตัวอย่างทส่ี ง่ วิธกี ารตรวจ ระยะเวลาการตรวจ

- โรค Iridovirus จง้ิ หรดี ทง้ั ตัว PCR 3 วันทำ� การ

- โรค Sacbrood ผ้ึงท้ังตวั

หมายเหตุ FAT = Fluorescent antibody test, SN = Serum neutralization, ELISA = Enzyme-linked immunosorbent assay,
PCR = Polymerase chain reaction, NPLA = Neutralizing peroxidase -linked assay, HI = Hemagglutination inhibition ,
AGID = Agar gelimmunodiffusion, HA-AI = Hemagglutination and hemagglutination - inhibition , MIT = Mouse inoculation test

8. การตรวจวิเคราะห์และวินิจฉัยโรคปากและเท้าเป่ือย

8.1 การตรวจสอบดา้ นการตรวจหาแอนติเจน - เนื้อเยือ่ , รอยโรค, ผลติ ภัณฑส์ ตั ว์และอืน่ ๆ ELISA Typing 2 วนั ทำ� การ
(Antigen Detection) - น�้ำสกดั จากเน้อื เยอ่ื , น�ำ้ ยาไวรัส กอ่ น หรือ Virus Isolation test 15 วนั ทำ� การ
หลังผา่ น Tissue culture

- น้�ำสกัดจากเนอ้ื เยื่อ หรอื น้�ำยาไวรสั จากตัวอย่าง Virus Isolation test 15 วนั ทำ� การ
และยนื ยนั ดว้ ย
ELISA typing

- น้�ำยาไวรสั Antigenic Variation 30 วันทำ� การ
( r - value ) ต่อ 1 - 5 ตัวอย่าง

45 วนั ทำ� การ
ต่อ 10 ตวั อย่าง

8.2 การตรวจหาแอนตบิ อดจี ากตวั อยา่ ง - เลือด, ซรี มั และอื่นๆ LP ELISA 3 วนั ทำ� การ ต่อ
(Antibody Detection) 40 ตวั อย่าง

7 วนั ทำ� การ ตอ่
100 ตัวอย่าง
14 วันทำ� การ ต่อ
200 ตวั อยา่ ง

- เลือด, ซีรัม และอ่นื ๆ SN test 7 วันทำ� การ

- เลือด, ซีรมั และอน่ื ๆ NS test 2 วันทำ� การ

- เลือด, ซีรมั และอน่ื ๆ AGID test 2 วันทำ� การ

8.3 การตรวจสอบโดยเทคนิคระดับโมเลกลุ - น้�ำสกดั จากเน้ือเยอ่ื RT - PCR 3 วันทำ� การ
(Molecular Biology Technique) ผลิตภณั ฑ์สตั ว์ และ นำ�้ ยาไวรสั

- PCR product DNA Sequencing 5 วันทำ� การ

- น�้ำสกดั จากเน้ือเยอื่ หรือน้�ำยาไวรสั DNA Sequencing 8 วันทำ� การ

หมายเหตุ LP ELISA = Liquid phase blocking ELISA test, SN = Serum neutralization , AGID = Agar gel immunodiffusion ,
PCR = Polymerase chain reaction NS = Non structural protein, ELISA = Enzyme-linked immunosorbent assay

คู่มือการเก็บตวั อย่าง 59

ชนดิ ของบรกิ าร ตวั อย่างที่สง่ วิธกี ารตรวจ ระยะเวลาการตรวจ
9. การตรวจสอบคุณภาพสินค้าปศสุ ัตว์ นำ้� นมดิบ 200 มล.
9.1 การตรวจคุณภาพน้�ำนม (ไม่เกิน 50ตัวอยา่ ง/รายการ) Standard plate count 5 วนั ทำ� การ
- การตรวจนบั จ�ำนวนจุลินทรยี ท์ ั้งหมด หรือ AOAC หรือ Petrifilm 3-4 วนั ทำ� การ
(Total Plate Count) count plate 4 วันทำ� การ
Standard plate count 3 วนั ทำ� การ
- การตรวจนบั จ�ำนวน Eschericia coli หรอื AOAC หรอื Petrifilm
count plate
- การตรวจนบั จ�ำนวน Coliform Standard plate count
(Coliform Count) หรอื AOAC
หรอื Petrifilm count plate
- คณุ ภาพน�้ำนมดบิ (Fat, Protein, Lactose, เครื่อง Milko Scan FT 6000
Solid not fat, Total Solid)
- เมด็ เลอื ดขาว (Somatic Cell Count) เครอ่ื ง Fossomatic 5000 3 วันทำ� การ
- จดุ เยอื กแข็ง (Freezing Point) เครือ่ ง Cryoscope Model 4D3 3 วันทำ� การ
เครือ่ ง Cryoscope 1-2 วันทำ� การ
- ความเป็นกรด-ด่าง (pH) Model 4250
- สารต้านจุลชีพในน้�ำนม เคร่อื ง pH-meter 3 วันทำ� การ
ชดุ ตรวจสอบ AM-Test 3 วันทำ� การ
- การตรวจนบั จ�ำนวนจุลินทรีย์ทท่ี นความร้อน หรือ Delvo test
(Thermoduric) เพาะเชอ้ื หรือ 4 - 6 วนั ทำ� การ
- การตรวจปริมาณเชอ้ื จลุ นิ ทรยี โ์ ดยการเปล่ยี นสี Petrifilm count plate
ของน�้ำยา Methylene blue Methylene blue 3 วันทำ� การ
- การตรวจปรมิ าณเชื้อจุลนิ ทรียโ์ ดยการเปลยี่ นสี
ของน�้ำยา Resazulin Resazulin 3 วันทำ� การ
- Aflatoxin M1
VICAM 4 วันทำ� การ

60 คมู่ ือการเกบ็ ตัวอย่าง

ชนิดของบรกิ าร ตวั อย่างทส่ี ่ง วธิ กี ารตรวจ ระยะเวลาการตรวจ

9.3 การตรวจวเิ คราะห์สารตกคา้ งยาสตั ว์

กลุ่มไนโตรฟแู รนส์ อาหารสัตว์ 500 กรัม Screening Test 3 - 4 วนั ทำ� การ

- Furazolidone

- Nitrofurazone

- Furaltadone

- Nitrofurantoin

- Nitrovin (Roxazone, Zoalene)

กลุ่มเตตรา้ ไซคลิน (Tetracyclines) อาหารสัตว์ Screening Test 3 - 4 วันทำ� การ

- Chlortetracycline

- Oxytetracycline

กล่มุ ซลั ฟาเมทาซนี (Sulphamethazine) ซีรัม ELISA 3 วนั ทำ� การ

เบตา้ อะโกนิสต์ (Beta-agonist) ปัสสาวะสุกร ELISA 4 - 6 วันทำ� การ

อาหารสกุ ร ELISA 4 - 6 วันทำ� การ

แรคโตพามีน (Ractopamine) ปัสสาวะ ELISA 3 - 6 วันทำ� การ

หมายเหตุ ELISA = Enzyme-linked immunosorbent assay, AOAC = Official Methods of Analysis of Association of Official Analytical Chemists

การบันทึกรายละเอยี ดตวั อยา่ งก่อนส่งตัวอยา่ ง

1. กรอกรายละเอียดลงในแบบฟอร์มรับตัวอย่าง เพอ่ื ตรวจทางหอ้ งปฏบิ ัติการชันสูตรโรคสัตว์
ใหค้ รบถว้ น เชน่ ชนดิ ชอ่ื หมายเลขสตั ว์ เลา้ คอก วนั ทเี่ กบ็ และควรระบุโรคท่ีต้องการทดสอบด้วยทุก
ครั้ง (สามารถดาวโหลดแบบฟอร์มรบั ตัวอย่างจาก http://dld.go.th/niah/files/case_submit.pdf)
2. กรณที ม่ี ีจำ� นวนตัวอย่างมากกว่า 1 ตัวอย่าง หมายเลขตัวอย่างต้องตรงกับล�ำดับเลขใน
ประวัติสัตว์ ชนิด เพศ พันธุ์ อายุ วันท่ีเก็บตัวอย่าง อาการของสัตว์ป่วย ฯลฯ ให้บันทึกรายละเอียด
แตล่ ะตัวอยา่ งในแบบฟอร์มส่งตวั อยา่ งโดยใหแ้ ยกเกษตรกร 1 รายตอ่ 1 แบบฟอรม์
3. ให้ระบุกิจกรรมที่ส่งตรวจ เช่น ชันสูตร โครงการวิจัย ตรวจสุขภาพ ทดสอบโรค พร้อมตวั อย่าง
สง่ ตรวจ ถา้ มขี ้อสงสัยใดสามารถติดต่อหนว่ ยงานตามรายละเอียดหนังสอื คมู่ อื การเก็บตัวอยา่ ง

คมู่ ือการเกบ็ ตัวอยา่ ง 61

สอบถามขอ้ มูลเพิ่มเติม

1. สถาบนั สุขภาพสัตว์แห่งชาติ 6. ศูนย์วจิ ยั และพัฒนาการสตั วแพทยภ์ าคตะวนั ออก
50/2 เกษตรกลาง ลาดยาว จตุจกั ร กรงุ เทพฯ 10900 844 หมู่ 9 ต.คลองก่วิ อ.บ้านบึง จ.ชลบุรี 20220
โทรศัพท์ : 0-2579-8908-14 โทรสาร : 0-2579-8918-9 โทรศัพท์ : 0-3874-2116-19 E-mail : [email protected]
E-mail : [email protected] http://www.dld.go.th/vrd_ep/th
http://www.dld.go.th/niah
2. ศูนย์วิจัยและพฒั นาการสัตวแพทยภ์ าคเหนือตอนบน 7. ศนู ย์วจิ ัยและพัฒนาการสตั วแพทย์ภาคตะวนั ตก
221 หมู่ 6 ถ.ลำ� ปาง-เชยี งใหม่ ต.เวยี งตาล อ.หา้ งฉตั ร จ.ลำ� ปาง 52190 126 หมู่ 10 ต.เขาชะงมุ้ อ.โพธาราม จ.ราชบรุ ี 70120
โทรศพั ท์ : 0-5483-0195, 0-5483-0196 โทรศัพท/์ โทรสาร : 0-3222-8419, 0-3222-8379
E-mail : [email protected], [email protected] E-mail : [email protected]
http://www.dld.go.th/vrd_np http://www.dld.go.th/vrd_wp
3. ศูนย์วจิ ยั และพฒั นาการสตั วแพทยภ์ าคเหนอื ตอนล่าง 8. ศนู ย์วิจยั และพัฒนาการสัตวแพทย์ภาคใต้
9 หมู่ 15 ถนนพษิ ณโุ ลก-หลม่ สกั ต.วงั ทอง อ.วงั ทอง จ.พษิ ณโุ ลก 65130 124/2 ม.7 ถ.ทงุ่ สง-ห้วยยอด ต.ท่ีวงั อ.ทุง่ สง จ.นครศรธี รรมราช 80110
โทรศพั ท์ : 0-5531-2069-70 โทรสาร : 0-5531-2069-71 ตอ่ 24 โทรศพั ท์/ โทรสาร : 0-7577-0008-9, 0-7577-0128-130
E-mail : [email protected] E-mail : [email protected]
http://www.dld.go.th/vrd_sn http://www.dld.go.th/vrd_sp
4. ศนู ย์วจิ ยั และพฒั นาการสตั วแพทยภ์ าคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื ตอนบน 9. ศนู ย์อา้ งองิ โรคปากและเท้าเป่อื ย ภมู ภิ าคเอเชียตะวนั ออกเฉยี งใต้
ต.ทา่ พระ อ.เมือง จ.ขอนแก่น รหสั ไปรษณยี ์ 40260 1213/1 หมู่ 11 อ�ำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสมี า 30130
โทรศัพท์ : 0-4326-2050 ตอ่ 102 โทรสาร : 0-4326-1246 โทรศพั ท์ : 0-4427-9112 โทรสาร : 0-4431-4889
E-mail: [email protected] Email : [email protected]
http://www.dld.go.th/vrd_ne http://www.dld.go.th/rrl
5. ศนู ยว์ จิ ยั และพฒั นาการสตั วแพทยภ์ าคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื ตอนลา่ ง
ม.9 ถนน สรุ นิ ทร์–ปราสาท ต.นาบัว อ.เมือง จ.สุรินทร์ 32000
โทรศพั ท์ : 0-4454-6104 e-mail : [email protected]
www.dld.go.th/vrd_se

62 คมู่ อื การเกบ็ ตวั อยา่ ง

ท่ปี รึกษา คณะผู้จดั ทำ�

น.สพ.ปรชี า วงษว์ จิ ารณ์
ผู้อำ�นวยการสถาบันสขุ ภาพสตั วแ์ ห่งชาติ
คณะทำ�งาน
1. น.สพ.ปฏิพร ฐาปนกุลศกั ด์ิ 8. น.สพ.ศรายทุ ธ แกว้ กาหลง
2. สพ.ญ.สนทนา มิมะพนั ธ ์ุ 9. น.สพ.นพพร โต๊ะมี
3. น.สพ.เสริมพันธุ์ สุนทรชาต ิ 10. ดร.ทวีวัฒน์ ดีมะการ
4. น.สพ.สมชยั เจยี มพทิ ยานวุ ฒั น ์ 11. นายศรศกั ดิ์ รกั ษาจติ ร
5. น.สพ.พีรวิทย์ บุญปางบรรพ 12. นายพลกฤต มหานาม
6. สพ.ญ.นนั ทพร วนั ดี 13. นางสาวชนกพร บญุ ศาสตร์
7. สพ.ญ.จนั ทรา วัฒนะเมธานนท ์

จดั ทำ�เนือ้ หา ภาพประกอบ และรปู เลม่
สถาบันสขุ ภาพสตั ว์แห่งชาติ