ส่งเสรมิกิจกรรม 5 ส ว ั ตถ ุ ประสงคก ์ ารทา ํ 5ส เพิÉมการทาํกิจกรรมดว้ยตนเอง สรา้งท ี มงานทÉีดี สรา้งภาวะผนู้าํของหวัหนา้ จด ุ มงุ่ หมายสง ู สด ุ จด ุ มงุ่ หมายทางตรง เพิÉมแนวคิดการปรบั ปรุงของธุรกิจ เพิÉมประสทิธิภาพ ลด lead time และรกัษาการสง่มอบ ลดวสัดคุงคลงั เพิÉมคณุภาพ กาํจดัการชาํรุดเส ี ยหาย รกัษาความปลอดภยัลดตน้ทนุทาํ ใหโ้ครงสรา้งการบรหิารม ี ความ กระต ื อรอ ื รน้และเพÉมิขวญักาํลงัใจ
ระบบทีÉม ุ ่ งสร้างวินัยใหเ ้ ก ิ ดข Êึ น และนา ํไปส ู ่ การปร ั บปร ุ ง สภาพพื Ê นฐานในการปฏ ิ บต ัิ งานประจา ํ วน ั เพ ืÉอเอื Ê ออา ํ นวยใหเ ้ ก ิ ด ประสิทธิภาพ และค ุ ณภาพการทา ํ งาน ปั จจย ั พ Ê น ื ฐาน ในการปร ั บปร ุ งงาน และพฒ ั นา ประส ิ ทธ ิ ภาพการทา ํ งานโดยป ู พ Ê นฐานตั ื Ê งแต ่ การการด ู แลตว ั เองด ู แล อุปกรณ์ เครืÉองมือ เครืÉองจก ั ร สถานท ีÉทา ํ งาน
สะสาง(คัดแยก) “ลดความสูญเปล่า” 5ส เพื É อเพิ É มประสิทธิภาพ สะดวก(จัดใหเ ้ป็ นระบบ) “ลดความสูญเปล่า” สร้างนิสัย (มีวน ิัย) สร้างวินัยในการปฏิบัติ ตามวิธีการ,สภาพทีเราได้ÉปรับปรุงเปลีÉยนแปลงแล้ว ทาํการคัดแยกสิÉงทีไม่ต้องการ ÉสิÉงทีไÉม่เป็นประโยชนอ์อกจากสิÉงทีÉต้องการแล้วทาํการกาํจัด หรือ ขาย เก็บสิÉงทีต้องการไว้ในทีÉทีÉ Éเหมาะสม เป็ นระบบ สะดวก และ รวดเร็วต่อการใช้งาน สร้างมาตรฐาน (การ กาํหนดให ้ เป็ นมาตรฐาน) “ลดความผันแปรและ ทาํงาน แทนกันได”้ เพือรักษาสภาพของ É 3 ส แรก คือ สะสาง สะดวก สะอาด เพือÉสร้างมาตรฐาน สะอาด(ทาํความสะอาด) “แก้ไขและป้องกัน ความผิดปกติ” เก็บกวาด รือÊค้นทาํความสะอาด เครืÉองมืออุปกรณ์เพอค้นหา ืÉจุดบกพร่อง/ผิดปกติ
• พนกังานทาํงานไดร ้ วดเร ็ วยงขึ ิÉ Ê น • เกิดความร่วมม ื อร่วมใจภายในองคก ์ ร • พนกังานม ี ระเบ ี ยบวนิยัมากข Êึ น • การปฎิบตัิตามกฎระเบ ี ยบ และคู่ม ื อการปฎิบตัิงาน จะทาํใหค ้ วามผิดพลาดและความเสÉี ยงต่าง ๆ ลด นอ ้ ยลงไป • มีจิตสาํน ึ กของการปรับปรุงตวัซÉึ งจะนาํไปสู่ประสิทธิภาพและประสิทธิผลในการทาํงาน • เป็ นการยด ื อายกุารใชง ้ านของเครÉื องจกัร,อุปกรณ์ และเครืÉองมือต่าง ๆ • การไหลเว ี ยนของวสัดุและกระบวนการทาํงานจะราบรÉืนขึÊ น • พื Ê นทีÉทาํงานม ี ระเบ ี ยบและสะอาดตา สามารถสงัเกตสิÉงผิดปกติต่าง ๆ ไดง ้่าย • ตน ้ ทุนขององคก ์ รลดลงแต่ไดป้ ระสิทธิภาพทÉีเพิÉมขึÊ น
Organization : การจัดระบบ (สิÉงของ ระบบงาน) ตัวชีÊวัด : จํานวนสิÉงของหรือระบบงานทีสÉูญเปล ่ า หร ื อ ซํÊาซ ้ อน ถูกกําจัดออก Organization : การจัดระบบ (สิÉงของ ระบบงาน) วัตถุประสงค ์ : ลดความสูญเปล ่ า ตัวชีÊวัด : จํานวนสิÉงของหรือระบบงานทีสÉูญเปล ่ า หร ื อ ซํÊาซ ้ อน ถูกกําจัดออก
ความถีÉในการใช้งาน ทําอย่างไรดี ? ไม่ได้ใช้งานแล้ว ไม่เคยใช้เลย ให้คนอืÉน ขาย หรือทิงÊ 1 – 2 ครัÊง/ปี จัดเก็บในพืนทีÊทีÉอÉย ู่ไกลจากสถานทปÉี ฏ ิ บตัิ งาน 1 ครัÊง/เด ื อน จัดเกบ ็ พ ืนทีÊส่วนกลาง ทีÉง่ายต่อการใช้งานÉ 1 ครัÊง /สัปดาห ์ จัดเกบ ็ ในพ ืนทีÊใกล้ ๆ ทีÉทÉาํงาน 1 ครัÊง / วัน หรือมากกว่านัÊน เก็บในส่วนทีทÉาํงาน
“ท ํ าทก ุ อยา ่ งใหง้่ ายต ่ อการหา ใช้และเก ็ บเขา้ท ี É เดิม” ใช้Visual control ช่วย เช่น ป้ าย ตีกรอบ เงา Neatness : ความเป็ นระเบย ี บเร ี ยบร ้ อย ตัวชีÊวัด : 30 วินาที Neatness : ความเป็ นระเบย ี บเร ี ยบร ้ อย วัตถุประสงค ์ : เพิมประสิทธิภาพ (ความเร็ว) ÉตัวชีÊวัด : 30 วินาที
หลก ั การ ส สะดวก ใครก็ ทําได้ ทันที 1.หาเจอ (เวลา) 2.ใช้งานได้ 3.เกบ็ค ื นถูกทÉี 1.อะไร(กาํหนด สิÉงของ) 2.ทีÉไหน (กาํหนด ตาํแหน่ง) 3.เท่าไร(กาํหนด จํานวน) • ป้ายแสดงสถานทีÉ (สถานทีÉ/ตาํแหน่ง) • ป้ายแสดงสิÉงของ (ชัÊนวาง/สิÉงของ) • ป้ ายแสดงจาํนวน (สูงสุดตาÉํสุด)
การทา ํ สะดวกเป็ นการจด ั วางของทจําเป็ นให้ ี É ง่ายต่อการใช้ โดยจะต ้ องค ํ าน ึ งถ ึ ง ความปลอดภย ั ค ุ ณภาพ และ ประส ิ ทธ ิ ภาพ ต ้ องทา ํ ให ้ ร ้ ู และ สะดวกขน ึ Ê ด ู แล ้ วไม ่ ร ้ ู ว ่ าเป็ นอะไร อย ่ าให ้ เกด ิ การ ค้นหา
ต ้ องทา ํ ให ้ ร ้ ู และ สะดวกขน ึ Ê ด ู แล ้ วไม ่ ร ้ ู ว ่ าเป็ นอะไร อย ่ าให ้ เกด ิ การ ค้นหา
Cleaning : ทําความสะอาด ตัวชีÊวัด : จํานวนสิÉงผด ิปกต ิ ทตรวจพบ ีÉ Cleaning : ทําความสะอาด วัตถุประสงค ์ : ตรวจสอบสิÉงผด ิปกต ิ(บาํรุงรักษาเช ิ งป้ องกัน) ตัวชีÊวัด : จํานวนสิÉงผด ิปกต ิ ทตรวจพบ ีÉ
กาํหนดผรู้ับผดิชอบพ Ê นที ืÉตามทีÉได้ ออกแบบผงัไว ้ รวมถ ึ งเครÉื องจกัร อุปกรณ์ 1. กาํหนดผรู้ับผดิชอบ ศ ึ กษาวธิี การทาํความสะอาดระดบัความสะอาดของพื Ê นทีÉ เครืÉองจกัร อุปกรณ์ เพืÉอไม่ใหเ ้ กิดความเส ี ยหาย 2.ศ ึ กษารายละเอียดวิธีการทาํความสะอาด กาํหนดแผนการทาํความสะอาดขณะทาํงาน ราย กะรายวนัรายเด ื อน รายปี3. กาํหนดแผนการทาํความสะอาด ขณะทาํความสะอาดจะตอ ้ งตรวจสอบสิÉง ผดิปกติหากพบใหต ้ิดป้ ายและดาํเนิน แกไ้ ขหร ื อแจง ้ ผเู้ กÉี ยวขอ ้ ง 4. ตรวจสอบสิÉงผิดปกติ
Standardization : สร้างมาตรฐาน ตัวชีÊวัด : พนักงานในหน ่ วยงานเด ี ยวกนัทํางานแทนกันได ้ Standardization : สร้างมาตรฐาน วัตถุประสงค ์ : ลดความผันแปร ตัวชีÊวัด : พนักงานในหน ่ วยงานเด ี ยวกนัทํางานแทนกันได ้
จดัทาํมาตรฐานอยใู่นรูปทÉีสามารถสืÉอให ้ เขา ้ใจ ตรงกนั ปัจจุบนั ใชม ้ ลัติมีเดีย ภาพถ่าย ภาพเคลืÉอนไหว ทาํให ้ใชง ้่ายเรียนรู้ไดเ ้ ร ็ ว 1. กาํหนดเป็นลายลกัษณ ์(Documented) จดัการฝึ กอบรมพนกังานใหม ้ีความสามารถ ปฏิบตัิตามมาตรฐานโดยมีทดสอบ ความสามารถก่อนและหลงั2. ฝึ กอบรม (Training) สงัเกตการณ ์ การปฏิบตัิตามมาตรฐานของ พนกังาน 3. ต ิ ดตามประเมน ิ ผล(Monitoring) หากพบมาตรฐานไม่ไดถ ู้กนาํไปใช ้ ตอ ้ งปรับปรุง มาตรฐานให ้ใชง ้่ายขÊึ นและสร ้ างความเขา ้ใจกบัพนกังานถ ึ งประโยขน ์ ทีÉไดร ้ับ 4. การจูงใจ(Motivation)
สะสาง : กาํหนดขนัÊ ตอนและวิธ ีปฏิบตัิในการสะสางใหช ้ ดัเจน ความถÉี สะดวก : กาํหนดตาํแหน่งการวางของ ปา ้ ยแสดงทÉีตังสิ Ê Éงของหรอ ื เอกสารตา่งๆ ใหเ ้ป็ นระบบ สามารถหยิบใชง ้ านไดง ้่ายโดยไม่ตอ ้ งถามว่าของนนัÊ อย่ทูÉีไหน หรอ ืใครเอาไป สะอาด : กาํหนดขนัÊ ตอนการทาํความสะอาดในบรเิวณต่าง ๆ ม ี การแบ่งพ ืนที Ê Éรบัผิดชอบ กาํหนดหนา ้ ทÉี การดแูลรกัษาอปุกรณข ์ องแต่ละคนใหช ้ ดัเจน ผลล ั พธท ์ ได้ É ี วธิก ี าร แนวทางการปฏบิตังิานเพ ื อŕรกัษา 3ส นําไปส่กูารสรา ้ งวนิัย การรักษา 3 ส ไว้ ซึÉงได้แก่ สะสาง สะดวก สะอาด โดยกา ํ หนดระเบ ี ยบกฎเกณฑ ์ให้ถ ื อปฏิบัติ
Training/Discipline : สร้างนิสัย ตัวชีÊวัด : ทุกคน ทุกทÉี ทุกเวลา (วัฒนธรรมองค์การ) Training/Discipline : สร้างนิสัย วัตถุประสงค ์ : รักษามาตรฐาน และ ระบบ 5ส ตัวชีÊวัด : ทุกคน ทุกทÉี ทุกเวลา (วัฒนธรรมองค์การ)
แนวคด ิ ของก ิ จกรรม 5ส จะเห็นว่า 3 ส แรกนัÊน ส่งผลแก่วัตถุ อุปกรณ์ สถานทีÉทํางานสําหรับ 2 ส หลังจากนัÊน จะส่งผลแก่คนทีÉทํา 3 ส แรกอย่างต่อเนืÉอง บนัไดเพÉื อกา้วสู่ ส่งผลต่อ ความเป็นระเบียบ ส่งผลต่อ ความม ี วินยัสร้างมาตรฐาน
ปั จจ ั ยแห ่ งความสา ํ เร ็ จของ 5ส เราจะรไู้ ดอ้ย ่ างไรว ่ า 5ส ถก ู นา ํ ไป ปฏิบตั โิดยทก ุ คน??? 5s Process
การตรวจประเมน ิ พนที ื Ê É 5ส 1. เพือตรวจความเข้าใจในเรืÉ Éอง 5ส 2. เพือÉตรวจสอบความถูกต้อง 3. เพือÉประเมินความคบืหน้าของการดาํเนินกิจกรรม 4. เพือÉปรับปรุง ยกระดับการดาํเนินกิจกรรม 5. เป็ นกลไกของการบริหารบนพืนฐานความจริงÊ 6. เพือÉเป็ นการเสริมสร้างขวัญกาํลังใจให้แก่ผู้ปฏิบัตงิาน 7. เพือÉวัดผลการดาํเนินกิจกรรมทเÉีป็ นรูปธรรม หว ัใจสํ าคญ ั ของการตรวจ “เพื É อกระตน ้ ุ การปรบ ัปรง ุ เป็ นหลก ั”
ติดตามประเมินผล (Monitoring)
ความหมาย A = Attitude ทศ ั นคต ิ U = Understand ความเข้าใจในข้อบริหาร ควบคุม ปฏิบัติ D = Do ปฏ ิ บ ั ตต ิ ามแผนงานทไ É ี ด ้ กา ํ หนด I = Interest ความสนใจรากปัญหา T = Team เป้าหมายทีเ É ก ิ ดจากทม ี งาน
บทบาทและหนา ้ ท ี É ของคณะกรรมการตรวจพื Ê นที É • ทาํความเขา ้ใจกบันโยบาย5ส และแผนการบริหารกิจกรรม 5ส • วางโครงการและแผนการตรวจ • พิจารณาแบบฟอร์มการตรวจทีÉเหมาะสม • ประชาสมัพนัธ ์ กิจกรรมการตรวจ5ส • ศ ึ กษาและทาํความเขา ้ใจกบัมาตรฐาน • ตรวจพื Ê นทีÉตามกาํหนดการ • พดูคุยเพ ืÉอรับทราบขอ ้ มูลของพ Ê ืนทีÉ • สังเกตสภาพพื Ê นทีÉ • ให ้ คาํแนะนาํในระหวา่งการตรวจตามหลกัการของ5ส • สรุปผลเพืÉอแจง ้ใหพ ้ Ê นที ืÉไดร ้ับทราบผลการตรวจ
ระดบ ั การตรวจประเม ิ น
ติดตามประเมินผล (Monitoring)
Self Audit (SA) • ส่งเสริม และติดตามความต่อเนÉื องของการปฏิบตัิตามมาตรฐาน 5ส ของพืÊนทีÉ • ตรวจประเมินงาน 5ส (ทีÉระดบั SA) อยา่งนอ ้ ย1 ครัÊง / เดือน • แนวทางการตรวจประเมิน เพืÉอ – ตรวจสอบความถูกตอ ้ ง ขÊนัตอนการดาํเนินกิจกรรมวา่ ไดท ้ าํถูกหร ื อไม่เช่นการทาํแผนพฒันา การปฏิบตัิตามมาตรฐาน การจดัทาํป้ าย สญัลกัษณ ์ ต่าง ๆ – มุ่งเนน ้ ให ้ เกิดการปฏิบตัิตามมาตรฐาน 5ส พืÊนทีÉอยา่งต่อเนÉื อง • ศึกษามาตรฐานพืÊนทีÉของตนเอง, เกณฑก ์ ารตรวจและแบบฟอร ์ มให ้ คะแนน ใหเ ้ กิดความเขา ้ใจอยา่งชดัเจน • สมาชิกในพืÊนทีÉตอ ้ งเตรียมขอ ้ มูลทีÉเกีÉยวขอ ้ งไวใ้ หพ ้ ร ้ อมสาํหรับการตรวจ ร่วมกบัตวัแทนพÊืนทีÉการเตร ี ยมพร ้ อมก ่ อนการตรวจSA
• ภายหลงัการตรวจทุกคร Êังตอ ้ งม ี การประชุมสรุปผลการตรวจ หากผล ตํÉากวา่เป้าหมาย ทีÉกาํหนด ตอ ้ งวิเคราะห์สาเหตุ ว่าเป็ นเพราะเหตุใดแลว ้ ร่วมกนักาํหนด มาตรการแกไ้ ข/ป้ องกนั • นาํภาพถ่ายมาพิจารณาในการประชุมดว ้ ย • บนัท ึ กและแสดงผลการตรวจประเมินในรูปแบบทÉี เขา ้ใจง่าย • เกบ ็ บนัท ึ กการแกไ้ ขภายหลงัการปรับปรุงเพÉือเป็ นแหล่งความรู้ต่อไป ขอ ้ปฏ ิ บต ัิ หลง ั การตรวจ SA
Committee Audit (CA) • เพืÉอเป็ นการติดตาม ตรวจสอบวา่พÊืนทีÉมีการรักษาสภาพการทาํระบบงาน 5ส อยา่งสมÉาเสมอ ํและ ต่อเนÉื อง หร ื อไม่ • เพืÉอตรวจสอบวา่ทุกพÊืนทีÉมีการดาํเนินระบบงาน 5ส ภายใตม ้ าตรฐานทีÉถูกกาํหนด • เพืÉอส่งเสริมให ้ มีการยกระดบัมาตรฐาน5ส ใหสู้งขÊึนทัวทัÉ Êงองคก ์ ร • ตรวจประเมินงาน 5ส (ทีÉระดบั CA) อยา่งนอ ้ ย 4 เดือน / ครัÊง • ศ ึ กษาเกณฑก ์ ารตรวจและแบบฟอร ์ มการให ้ คะแนนใหเ ้ กิดความเขา ้ใจอยา่งชดัเจน • ศึกษาผลการตรวจประเมินครัÊงก่อน เพ ืÉอนาํมาติดตามความค ื บหนา ้ ของการปรับปรุง • เตรียมอุปกรณ์การตรวจทีÉจาํเป็ น เช่น ไฟฉายถุงม ื อกลอ ้ งถ่ายรูปให ้ พร ้ อม การเตร ี ยมพร ้ อมก ่ อนการตรวจ CA
• ตรวจตามมาตรฐานพืÊนทีÉกาํหนดแต่ตอ ้ งสอดคลอ ้ งกบัมาตรฐานกลาง • เนน ้ หวัขอ ้ ทÉีเป็ นแก่นสาํคญัของการปฏิบตัิ5ส แต่ละพÊืนทีÉ พิจารณาการรักษาสภาพทีÉดีของการทาํ 3ส แรก (การรักษามาตรฐาน) • มุ่งความสาํคญัว่า “การทาํ5ส ในพืÊนทีÉตอ ้ งทาํใหเ ้ป็ นเป้ าหมายการทาํงานหร ื อดชันีวดัของพÊืนทีÉนัÊนๆ มี ผลลพัธ ์ ทีÉดีขึÊน” • เนน ้ ตรวจในจุดทÉีตอ ้ งปรับปรุงจากการตรวจครÊังก่อนดาํเนินการตรวจใหเ ้ป็ นไปตามแผนทีÉวางไว้ • ไม่เป็ นผตู้ รวจในพÊืนทีÉทีÉตวัเองสงักดั • ตรวจตามเกณฑท ์ ีÉกาํหนดไวอ ้ ยา่งเคร่งครัด ตรงไปตรงมา • หากพบจุดทีÉตอ ้ งปรับปรุงควรถ่ายภาพไวเ ้ พÉื อนาํไปเป็ นประเดน ็ ในการให ้ ขอ ้ เสนอแนะและใชต ้ิดตามผล • ใหข ้ อ ้ เสนอแนะทÉีเป็ นประโยชน์ เพืÉอการปรับปรุงพฒันาและยกระดบัมาตรฐานให ้สูงขÊึ น หลก ัในการตรวจประเม ิ นระดบ ั CA
• ภายหลงัการตรวจทก ุ ครงัÊ ตอ ้ งม ีประชม ุ รว่มกนัเพÉื อลดช่องวา่งมาตรฐาน การตรวจของกรรมการแตล่ะคน และผลตรวจนนัÊ ตอ ้ งม ี ผลสร ุ ปเด ี ยว (ผล คะแนน และขอ ้ แนะนาํ ) • สง่ผลคะแนน, ขอ ้ แนะนาํและภาพถ่ายจด ุ ทÉี ตอ ้ งปรบั ปร ุ งกบัไปยงัพ ืนที Ê Éภายใน 2 วนั (ไม่ควรเก ิ น 7วนั) • รวบรวมคะแนนตรวจทก ุ พ ืนที Ê ÉเพืÉอสร ุ ปผลในภาพรวมของบรษ ิัท • บนัทก ึ และแสดงผลการตรวจประเม ิ นทÉี บอรด ์ รวมในร ู ปแบบทÉี เขา ้ใจง่าย • ต ิ ดตามการปรบั ปร ุ งของแต่ละพ ืนที Ê É ขอ ้ปฏ ิ บต ัิ หลง ั การตรวจ
Top Management Audit (MA) • เพืÉอเป็ นการติดตาม ตรวจสอบการทาํงานระบบงาน 5ส ขององคก ์ รในภาพรวม • เพืÉอเป็ นขวญัและกาํลงัใจแก่พนกังาน รวมถ ึ งการยน ื ยนัเจตนารมณ ์ ความมุ่งมนัÉของผบู้ ริหารทีÉให้ ความสาํคญั ในการดาํเนินงานระบบ 5ส • ตรวจอยา่งเป็ นทางการ4-6 เดือน/ครัÊง หลก ัในการตรวจประเม ิ นระดบ ั MA • ควรเป็ นผบู้ ริหารระดบัผจู้ ดัการฝ่ายขÊึนไป • ไม่เนน ้ การตรวจในรายละเอียดการดาํเนินระบบ 5ส • เนน ้ การสร ้ างแรงจูงใจ ส่งเสริมใหเ ้ กิดความร่วมม ื ออยา่งจริงจงั – ชมเชยและชีÊแนะผลงาน kaizen สิÉงประดิษฐ ์ ต่าง ๆ – เยียÉมชมบอร ์ ดแสดงผลต่าง ๆ ในพÊืนทีÉ • ประเมินผลตรวจแลว ้ แจง ้ให ้ พÊืนทีÉทราบภายใน 2วนั (ไม่ควรเกิน 7วนั )
สรุป....ขั Ê นตอนการตรวจประเมิน 1. เตร ี ยมการก ่ อนการตรวจ 2. ขั Ê นตอนในวน ั ท ีÉตรวจ 3.การดาํเน ิ นการหลงัการตรวจ
หลก ั การใหค ้ า ํ แนะนา ํ ขณะตรวจ • ใชถ ้ อ ้ ยคาํอยา่งสร ้ างสรรค ์ เช่น – “เสนอวา่” – “ควรจะ” – “ฝากใหช ้่วยกนัคิดดู” – “น่าจะปรับปรุงใหด ้ีขÊึ นมากกวา่นÊีไดน ้ ะ” – “เชืÉอว่าพวกเราทาํกนัไดด ้ีกวา่นÊี” – “ตรงจุดนีÊทาํไดด ้ีมากเป็ นตวัอยา่งให ้ พÊืนทีÉอืÉนได้” • สอบถามความคิดเห็นและเหตุผลของการปรับปรุง • ชมเชยในสิÉงทีÉพื Ê นทีÉปฏิบตัิไดด ้ี • หากพื Ê นทีÉทาํไม่ถูกตอ ้ ง ตอ ้ งช Ê ี แจงเหตุผลใหเ ้ ขา ้ใจมากกวา่การตาํหนิคาํพูดท ีÉไม่ควรออกมาระหว่างการ ตรวจเช่น – “แบบนีÊเรียกว่าทาํ5ส แลว ้ เหรอ” – “ ส ทีÉ3 ของพวกคุณมนัค ื อ สะอาด หร ื อ ซ ๊ กหมกกนัแน่ – “เรืÉองพืÊนๆ อยา่ง5ส ยงัทาํไดแ ้ ค่นÊีแลว ้ จะไปทาํอะไรกนัได”้
สิ É งที É พ ึ งกระทา ํในการตรวจ ทาํใหเ ้ กิดความคิดริเริÉมสร ้ างสรรคต ์ ่อไดอ ้ ยา่งเป็ นรูปธรรม (กระตุน ้ ใหเ ้ กิดไคเซ ็ น) ผตู้ รวจยมิÊ แยม ้ แจ่มใส สร ้ างบรรยากาศท ีÉด ี เป็ นมิตร ม ี อารมณ ์ ขนั ใชว ้ าจาสุภาพ ไม่ทะเลาะ หร ื อโตเ ้ ถ ี ยงกนักบัผรู้ับการตรวจ รับฟังความคิดเห ็ น เหตุผลซÉึ งกนัและกนั ท ี มตรวจตอ ้ งไม่โตแ ้ ยง ้ หร ื อขดัแยง ้ กนัเอง หากม ีประเด ็ นใหน ้ าํกลบัมาหาขอ ้สรุปกนั ในภายหลงั สรุปประเด็นทีÉเป็ นขอ ้ ด ี และขอ ้ บกพร่องทÉี พบใหเ ้ ขา ้ใจกนัอยา่งชดัเจน เป็ นท ีÉยอมรับร่วมกนัท Ê งัผตู้ รวจ และผรู้ับการตรวจ
หลักการให้คะแนนพืนที Ê É 5ส ใหค ้ ะแนนตามแบบฟอร ์ ม สัมภาษณ ์ พนกังานในพ Ê ืนทีÉ การทา ํ 5ส มีขั Ê นตอน วธ ิี การถ ู กตอ ้ งหร ื อไม ่ มีการปรับปรุงสิÉงทีÉคณะกรรมการเสนอแนะหร ื อไม ่ ผลคะแนน = คะแนนดิบ+การสัมภาษณ์+การปรับปรุง ความยต ุ ิ ธรรมในการตรวจเป็ นสÉิ งสา ํ คญั
การตรวจประเมินที É ม ีประส ิ ทธ ิ ภาพจะต ้ องตอบคา ํ ถามน ีได้ Ê พนกังานม ี ทศันคติต่อการดาํเนินระบบ 5ส ในเชิงบวกหรือไม่ พนกังานม ี ความเขา ้ใจในระบบ 5ส หรือไม่ พนกังานไดป้ ฏิบตัิตามแผนงานท ีÉไดก ้ าํหนดไวห ้ ร ื อไม่ พนกังานม ี จิตสาํน ึ กต่อปัญหาในการปฏิบตัิงาน และม ี ความต Ê งัใจในการแกไ้ ขตน ้ เหตุของ ปัญหาอยา่งจริงจงัหร ื อไม่ พนกังานม ี ความพยายามท ีÉจะบรรลุเป้ าหมายตามตวัช Ê ี วดัท ีÉกาํหนดไวอ ้ ยา่งพร ้ อมเพร ี ยงกนัหรือไม่
แบบตรวจประเมินระดับ Self Auditกลุ่มพืÊนทีÉบริเวณทีÉตรวจ ผ่าน ไม่ผ่าน 1 1.1 สภาพพืÊนทีทัÉวไป É 1 มีการจัดทาํLayout สถานทีทÉาํงาน จัดวางอุปกรณ์เครÉอืงใชต้า่ง ๆ เป็นสดัส่วน สะดวกตอ่การทาํงานพืÊนทีส่วนกลางÉ 2 มีการจัดทาํผงัพืÊนที เพืÉ Éอแบง่พÊนที ืรÉบัผดิชอบดูแลความเรียบรอ้ย / ความสะอาดของพืÊนทีÉ 1 สะอาด ไม่มีเศษขยะ และนํÊาเจิÉงนอง ทาํความสะอาดทกุวนั2 ไม่มีขอวางบนพืÊนโดยไม่มีภาชนะรองรบัหากกรณีทสิÉีÉงของดงักล่าวมีความจาํเป็นตอ้งวางบนพืÊนเนืÉองจากรอขนยา้ยให้ระบปุ้ายชÊบีง่เชน่รอขนยา้ย,ระหวา่งดาํเนินการและ ระบวุนัทดีÉาํเนินการแลว้เสร็จ 1 สะอาด ไม่มีหยากไย่2 ไม่มีคราบเชือรา สีหลุดลอกÊ 3 ไม่มีเอกสารหรือสิÉงของทังทีÊเกีÉยÉวขอ้งและไม่เกยÉีวขอ้งกบัการทาํงานตดิอยู่ยกเวน้อุปกรณ์ดบัเพลิง/อุปกรณ์ความปลอดภยั/อุปกรณ์ไฟฉกุเฉนิ แบบตรวจประเมิน 5 ส ระดับ SELF AUDIT พืนทีÊ É…ห้องนําชายÊ -หญิง (AMK) มาตรฐาน 5 ส 1.2 พืÊน 1.3 ผนังรายงานผลตรวจ(จาํนวนขอ้ผา่น/ไม่ผา่น) % ผลการตรวจผูต้รวจประเมิน ……………………... วนัท........ / …....... / .......... ีÉตัวแทน/ผูร้ับผิดชอบพนที ืÊ É ………........…..........วนัทีÉ....... / …....... / ..........ผูบ้งัคับบญัชา ……………………………. พนักงาน QS …………………….. รบัทราบ วนัท ีÉ ...…../....…../....….. (จาํนวนขอ้ผา่น / จาํนวนขอ้ทงหมด)ัÊ x 100 = % ผลตรวจทีÉได้ แบบตรวจ สามารถ Download
แบบตรวจประเมินระดับ Committee Auditกลุ่มพืÊนทีÉ: ชืÉอพืÊนทีÉ: วันทีÉตรวจ :ผ้รูับผดิชอบ : เตม็ ได้1) 2) 3 3) 3 4) 3 1) 3 2) 3 3) 3 4) 3 1) 3 2) 3 3) 3 4) 3 1) 3 2) 3 3) 3 4) 3 1) 3 2) 3 3) 3 4) 3 60 รวมคะแนน เกณฑ์ผ่าน = ≥ 80% Rev.1 : 18/8/58 ใบตรวจประเมนิ 5 ส ระดับ Committee AuditพืÊนทีรับการตรวจประเมินÉ Code :หัวข้อการประเมนิรายการตรวจประเมนิ คะแนน บนัทกึคาํแนะนาํ1. สะสาง (แยกของทีจÉาํเป็นออกจากของไม่จาํเป็น ขจัดของทีไÉม่จาํเป็นออกไป จัดเกบ็ของทีจÉาํเป็นให้เป็นหมวดหมู่)มีการกาํหนดระยะเวลาในการสะสางและทาํการสะสางตามระยะเวลาทีกÉาํหนด 3มีเครืÉองมือ อุปกรณ์ สิÉงของทีจÉาํเป็นตอ่การปฏบิตังิานอย่างครบถว้น เพียงพอตอ่การนาํไปใช้พรอ้มอยู่ในพืÊนทีทÉาํงาน ไม่มีสิÉงของ อุปกรณ์ เครืÉองมือวตัถุดิบทไม่เกี ีÉยÉวขอ้ง/ไม่จาํเป็น / มาก เกนิความจาํเป็นกบัการทาํงานอยู่ในพÊนที ืทÉาํงาน มีมาตรการและการปฏบิตักิรณีมีสÉงของ อุปกรณ์ เครื ิÉองมือวตัถุดิบทีÉเสืÉอมสภาพ เสียหรือใชง้านไม่ไดอ้ยู่ในพÊนที ืทÉาํงาน 2. สะดวก (จัดวางหรือจัดเกบ็ของให้เป็นระเบยีบ เป็นหมวดหมู่สะดวกตอ่การหยิบใช้โดยคาํนึงถึงความปลอดภยัและคงไวซ้Éงึคณุภาพ และประสิทธิภาพในการทาํงาน)มีการแบง่พืÊนทีใÉนการจัดวางของให้เป็นสดัส่วน มีการจัดเกบ็ของเป็นระเบยีบ เป็นหมวดหมู่สะดวกตอ่การหยิบใช้ป้ายหรือสญัลกัษณ์ทกีÉาํหนดไว้ง่ายตอ่การมองเห็น มีสภาพแวดลอ้มเหมาะสมกบัการทาํงานนÊันๆ (กรณีทีมีสิÉ Éงผดิปกตมิีการดาํเนินการป้องกนัเชน่ถา้มีเสียงดงัพนง.มีการใชเ้อียร์ปลกËั) 3. สะอาด (รกัษาความสะอาดของพืÊนทีอย่างÉสมําÉเสมอรวมถึงการบาํรุงรกัษาอุปกรณ์ เครืÉองใชใ้ห้อยู่ในสภาพใชง้านได้ตลอดเวลา)กาํหนดผูร้บัผดิชอบในการดูแลพÊนที ื และอุปกรณ์เครื É Éองใช้มีการกาํหนดความถÉใีนการทาํความสะอาด และทาํความสะอาดตาม ระยะเวลาทีกÉาํหนดสะอาด พืÊนแห้ง ไม่มีกลิÉน ไม่มีฝ่นุคราบสกปรก หรือขยะ อุปกรณ์เครืÉองใชอ้ยู่ในสภาพพรอ้มใชง้านและสมบรูณ์ครบถว้นไม่มีชินส่วนสูญหายÊ 4. สรา้งมาตรฐาน มีการจัดทาํผงัแสดงพืÊนทีทีÉรÉบัผดิชอบ (ทาํให้เป็นมาตรฐาน และรกัษามาตรฐาน โดยปฏบิตัิ3 ส แรกอย่างตอ่เนืÉอง)มีการจัดทาํมาตรฐาน 5 ส ของพืÊนทีÉมาตรฐานไดร้บัทบทวน / ปรบัปรุงให้เป็นปัจจุบนัตามการ เปลีÉยนแปลงของสภาพพืÊนทีÉมีการปรบัปรุงพÊนที ื ในกรณีผลการตรวจประเมิน É "ไม่ผา่น" 5. สรา้งนิสยั พนักงานในพืÊนทีไÉดร้บัการอบรม /มีความรู้ความเขา้ใจ/ สามารถปฏบิตัไิดถู้กตอ้ง (ปฏบิตัติามมาตรฐาน 4 ส แรกอย่าง เคร่งครดัและตอ่เนืÉองจนเป็นนิสยัเน้น การสมัภาษณ์หรือสงัเกตพฤตกิรรม)พนักงานในพืÊนทีทÉราบนโยบาย วตัถุประสงค์และเป้าหมายของ 5ส มีการตรวจประเมินการปฏบิตัิ5ส ในพืÊนทีอÉย่างตอ่เนืÉองสมําเสมอÉปัญหาทีพบจากการตรวจประเมินÉ SA / CA จากครัÊงกอ่นไดม้ีการดาํเนินการแกไ้ขปรบัปรุงสมาชิกพืÊนทีÉรับทราบผล ตรวจฯ ........................................................................หมายเหตุ : ใบตรวจประเมิน 5 ส ระดับ Committee Audit จะจัดสง่คนืให้พÊนที ืÉเพืÉอนาํไปปรับปรุงตามคาํแนะนาํต่อไป ภายหลังจากงานQS บันทึกสรุปข้อมูล วันทีÉ.........../............/...........ลงชือÉ .........................................พนง.ส่งเสริมฯ เกณฑ์การให้คะแนน : 1 = ไม่มกีารปฏิบตั, ิ2 = มกีารปฏิบตัิบางส่วน, 3= มกีารปฏิบตัิครบ เทียบเป็ น % ลงชืÉอ คณะกรรมการผู้ตรวจประเมนิหัวหน้าทีมตรวจประเมนิ 1........................................................ผู้ตรวจประเมนิ 2...........................................................ผู้ตรวจประเมนิ 3................................................................ (คะแนนทีÉได้/คะแนนเต็ม)x 100 = % ผลตรวจทีÉได้ แบบตรวจ สามารถ Download
วันทีÉตรวจ : 3 = 2 = 1 = 0 = 1)2) 3) 4) 1)2) 3) 4)1)2) 3) 4) รวมคะแนน % คะแนนเตม็36ผู้ตรวจประเมนิ 3............................................................... Rev.1 : 26/11/58 ใบตรวจประเมิน 5 ส ระดับ Management AuditชืÉอหน่วยงาน : เกณฑ์การให้คะแนน จํานวนพืÊนทีÉ5ส :มีการดาํเนินการเป็นส่วนใหญ่มีการดาํเนินการครบถ้วนหน่วยงานทีรÉบัการตรวจประเมิน เริÉมมีการดาํเนินการเพียงบางส่วน ไม่มีการดาํเนินการNo. รายการตรวจประเมนิ คะแนน ทีÉได้รายละเอียดทีพบÉ 1. ส4 สร้างมาตรฐาน Seiketsu มีการจัดทาํมาตรฐานเป็นเอกสารครบถว้นทกุพืÊนทีÉแสดงให้เห็นอย่างชดัเจน ง่ายตอ่การเขา้ถึงและเป็นปัจจุบนั เกณฑ์ประเมนิ 5ส "มีมาตรฐานครบทุกจุด ทุกคนเข้าใจ และ เข้าถึงได้งา่ย มีการ Update เป็นประจาํ"มาตรฐานทีกÉาํหนดครอบคลุม ส1-3 เชน่การกาํหนดรายการจาํนวนสÉงของ ิการใชง้าน-จัดเกบ็และการบาํรุงรกัษาพนักงานในหน่วยงานมีความรู้ความเขา้ใจ สามารถอธิบายและปฏบิตัิ5ส ได้ถูกตอ้ง (ลดความผนัแปรเพิÉมความถูกตอ้งสมําเสมอÉ )สมาชกิในพืÊนทีไÉดร้บัการฝึกอบรม / สืÉอสารมาตรฐาน 5ส / สามารถปฏบิตัไิด้ตามมาตรฐานทีกÉาํหนดพนักงานทา่นอืÉนทีเÉขา้ไปปฏบิตัใินพÊนที ืสÉามารถคน้หา/หยิบ/จัดเกบ็สÉงของ ิไดอ้ย่างถูกตอ้ง2. ส5 สร้างวินัย Shitsukeมีการให้ความร่วมมือในการปฏบิตัติามมาตรฐาน /ขอ้ตกลงร่วมกนัของสมาชกิ ในพืÊนทีÉ "ทุกคนเข้าใจหลักการ 5ส ได้อย่างถูกต้อง เกดิการปฏิบัติทุกคน ทุกทÉทุกเวลาี"มีการตรวจประเมินการปฏบิตัิ5ส ในพืÊนทีขÉองหน่วยงานอย่างตอ่เนืÉองสมําÉเสมอ ตามระดบัการตรวจประเมินของบริษทัทกีÉาํหนด 3.ความกา้วหน้าในการทาํ5ส มีรายงานการประชมุ/เอกสาร/หลกัฐานอÉนใดที ืแÉสดงให้เห็นวา่หน่วยงานมีการกระตนุ้และตดิตามผลการปฏบิตัิ5 ส อย่างตอ่เนืÉอง เพืÉอผลสาํเร็จตาม วตัถุประสงค์/ เป้าหมายขององคก์รแสดงผลการดาํเนินการปรบัปรุงพÊนที ืÉ5ส อย่างตอ่เนืÉองเพืÉอสอดรบักบัวตัถุประสงคแ์ละเป้าหมายขององคก์รมีการรณรงคห์รือดาํเนินการอืÉนใด เพืÉอสรา้งทศันคตทิดีÉีและสรา้งความสามคัคีของบคุลากรในหน่วยงาน เชน่แผนรณรงคก์ารทาํ5ส ในหน่วยงาน มีแผนงาน/โครงการ/การมอบหมายงานเพืÉอการพฒันาพืÊนทีÉ5ส ของหน่วยงาน เพืÉอให้สอดคลอ้งตามวตัถุประสงค์และเป้าหมายของบริษทัอย่างเป็นรูปธรรม มีหลกัฐานแสดงให้เห็นวา่มีการดาํเนินการพฒันาพÊนที ืÉ5ส ตามแผนงาน/โครงการ/การมอบหมาย เชน่รูปถ่ายกอ่น-หลงัการปรบัปรุง (รกัษามาตรฐานและระบบ 5ส)สรุปความคิดเห็นคณะกรรมการผู้ตรวจประเมนิ 1. การปฏบิตัทิเป็นจุดเด่น Éี: 2. จุดทีคÉวรพฒันาเพิÉมเตมิ:หัวหน้าทีมตรวจประเมนิผู้ตรวจประเมนิผู้จดัการหน่วยงานลงชืÉอรับทราบผลตรวจฯ 1................................................................. 2.................................................................. ...................................................................................ภายหลังจากงาน QS บันทึกสรุปข้อมูล ลงชือÉ ...................................................พนง.ส่งเสริมฯหมายเหตุ : ใบตรวจประเมิน 5 ส ระดับ Management Audit จะจัดส่งคนืให้พืÊนทีÉเพืÉอนาํไปปรับปรุงตามคาํแนะนาํต่อไป วันทีÉ.........../............/........... แบบตรวจประเมินระดับ Management Audit (คะแนนทีÉได้/คะแนนเต็ม)x 100 = % ผลตรวจทีÉได้ แบบตรวจ สามารถ Download
กรรมการตรวจควรมีอาวุโส หรือประสบการณ์ ปฏิบัติตนเป็ นตัวอย่างพนักงานอืนได้ มีความÉเข้าใจในแนวคดิ 5ส เบืองต้นÊ กรรมการทุกคนต้องเข้าใจเนือความมาตรฐานÊการตรวจ/ให้คะแนน ในแนวทางเดยีวกัน ไม่ตรวจให้คะแนนทีตนเองสังกัดÉ ตรวจให้คะแนนเสร็จสินภายในวันและเวลาทีÊ Éกาํหนด เพอไม่ให้สภาพแวดล้อมเปลี ืÉ Éยนแปลง กรรมการตรวจควรมีอาวุโส หรือประสบการณ์ ปฏิบัติตนเป็ นตัวอย่างพนักงานอืนได้ มีความÉเข้าใจในแนวคดิ 5ส เบืองต้นÊ กรรมการทุกคนต้องเข้าใจเนือความมาตรฐานÊการตรวจ/ให้คะแนน ในแนวทางเดยีวกัน ไม่ตรวจให้คะแนนทีตนเองสังกัดÉ ตรวจให้คะแนนเสร็จสินภายในวันและเวลาทีÊ Éกาํหนด เพอไม่ให้สภาพแวดล้อมเปลี ืÉ Éยนแปลง กรรมการทุกคนระลึกเสมอว่า “ตรวจให้คะแนน เพือการปรับปรุง เป็ นนิสัย É ” (ไม่ใช่การจับผิดจับ ถูก...เป็ นการตเิพอก่อ ืÉ ) เพิมÉความยดืหยุ่นในมาตรฐานพนที ืÊบางครัÉ Êง ตามสถานการณ์ การตัดสินผลคะแนนพืนทีÊตÉ้องมีข้อมูล สนับสนุน โดยเฉพาะคะแนนพืนทีÊทีÉใกล้เคียงÉกัน ถ้าเจ้าของพืนทีÊไÉม่อยู่ไม่ควรตรวจ เพราะสิÉงทีÉตรวจต้องการข้อมูลด้วย ควรมีการนัดใหม่ ปัญหาและข้อควรระวังในการตรวจประเมิน 5 ส
การให้ข้อเสนอแนะ... ตรงวัตถ ุ ประสงคข ์ องการตรวจ สร ้ างขวัญและกาํลังใจตอ่ผ ู ้ปฏ ิ บตัิ เกด ิประส ิ ทธ ิ ภาพ ประส ิ ทธ ิ ผลและเพม ิÉค ุ ณค่าต่อการดาํเน ิ นงาน สามารถลดค่าใช ้ จ่าย ความส ูญเปล่า เกด ิ ค ุ ณภาพ ความปลอดภัย ตามกตก ิ า การดาํเน ิ นโครงการ 5ส ทาํใหเ ้ กด ิ การร ิ เรÉิ มสร ้ างสรรคต ์ ่อได ้ อย่างเป็ นร ู ปธรรม สิÉงทีเกิดขึÉ นจากความเป็ นจริงไม่ใช่ความฝัน Ê
พนักงานทุกคนเขารวมเปนผูรับผิดชอบ/สมาชิกพื้นที่ 5ส จัดทํามาตรฐานและดําเนินการ ส1 – ส5 ในพื้นที่รับผิดชอบ รับการตรวจประเมินจาก คกก. 3 ระดับ
ผร ู้บัผิดชอบแตล ่ ะพ ืÊนที É ตอ้งจดัทา ํ ค ื อ • กาํหนดมาตรฐานพ Ê ืนทีÉ • ทาํแผนผงัแสดงพ Ê ืนทีÉทีÉรับผิดชอบ จด ั เตร ี ยมพ Ê นที ืÉ • ปฏิบตัิตามมาตรฐานท ีÉกาํหนด ปฏ ิ บต ัิ 5ส ในพื Ê นทีÉ • จดัทาํแผนพฒันาพ Ê นที ืÉ5ส พ • บนัท ึ กผลการปฏิบตัิตามแผนทÉี กาํหนด ฒ ั นาพ Ê ืนทีÉ
Top Management Audit (MA) = พ.ค. , ต.ค. (ส่งผลตรวจทันท ี หลงัตรวจเสร็จตามแผน) Committee Audit (CA) = เม.ย., ส.ค., ธ.ค. (ส่งผลตรวจทันท ี หลงัตรวจเสร็จตามแผน) Self Audit (SA) = ท ุ กเด ื อน (ส่งผลตรวจผ่านในสัปดาห ์ แรกของเด ื อนถดัไป)
อยากเพิ É มประสิทธิภาพ 5ส ตอ ้ งทา ํ เช ่ นไรด ี นะ? 5ส ไม่ใช่แค่เรÉืองของการทาํความสะอาดแต่เป้าหมายทีÉแทจ ้ ริงของมนัคือการเพÉมิศกัยภาพของพืÊนทีÉใหเ ้ กิด ประสิทธิภาพสูงสุด ปัจจยัทีÉจะช่วยใหก ้ ารประยกุตใ์ ชก ้ิจกรรมดงักล่าวใหเ ้ กิดประสิทธิภาพมากขÊึน ไดแ ้ ก่ • ความรับผิดชอบ ทุกคนจะตอ ้ งเชืÉอมันÉและทาํตามหลกัการนÊีดว ้ ยใจจริงไม่ใช่ว่าทาํครÊังเดียวหรือทาํไปเพราะคนอÉืนสัÉงใหท ้ าํยงิÉถา ้ หากร่วมมือ ร่วมใจกนัทุกคนแลว ้ ล่ะก ็ การสร ้ างวินยักไ็ ม่ใช่เรÉืองยากอีกต่อไป • การแข่งขนั เป็นการเพิÉมความทา ้ ทายและความตืÉนเตน ้ แก่พนกังาน ทาํใหห ้ ลาย ๆ องคก ์ รจึงมกัมีการประกวดกิจกรรมนÊีเป็ นประจาํทุกปี • การปรับปรุง ความยังÉยนืจะเกิดขÊึนถา ้ เราปรับปรุงพฒันาอยา่งต่อเนืÉอง โดยใช้หลกัการวงจร PDCA (Plan – Do – Check – Action) มาร่วมดว ้ ยกได้ ็