Draft 2

มาตรฐานชา่ งเจาะแจค๊ แฮมเมอร์
มาตรฐานชา่ งเจาะนิวเมตกิ ส์
มาตรฐานช่างเจาะไฮดรอลคิ
มาตรฐานช่างเจาะจมั โบ้
มาตรฐานชา่ งเจาะโรตารี

มาตรฐานฝมี อื แรงงาน
(Skill Standard)

ความนำ
บริษัท ไร้ท์ทันเน็ลล่ิง จำกัด (มหาชน) ดำเนินธรุ กิจรบั เหมาก่อสรา้ งดา้ นงานวิศวกรรมโยธาและธรณี

เทคนิคท่ตี อ้ งอาศยั ความชำนาญและเทคโนโลยรี ะดับสงู ประกอบดว้ ย ทมี งานวศิ วกร นกั ธรณีวทิ ยา บุคลากร
ทางเทคนิค และแรงงานฝีมือจำนวนมาก ที่มีความคุ้นเคยและชำนาญการในงานด้านธรณี เทคนิค
โดยเฉพาะงานกอ่ สร้างอุโมงค์ งานระเบิดหิน งานขุดเจาะโดยไม่ใช้ระเบิด งานพัฒนาเหมือง งานเจาะสำรวจ
งานคอนกรีตโครงสร้าง งานวิศวกรรมโยธาทวั่ ไป และงานดา้ นธรณีวิทยา

ทางบริษัท ไร้ทท์ นั เน็ลลิ่ง จำกดั (มหาชน) มีความม่งุ ม่ันทจี่ ะพัฒนาบุคลากรของบริษัทฯ ให้มีความรู้
ความสามารถเท่าทนั ต่อการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี และมีทัศนคติที่ดีในการปฏิบัติงาน ตลอดจนจำแนก
คุณภาพของกำลังแรงงานให้เป็นไปตามมาตรฐานสากลและมาตรฐานฝีมือแรงงานแห่งชาติ จึงได้จัดทำ
มาตรฐานฝมี อื แรงงาน (Skill Standard) ในสาขาอาชพี ตา่ ง ๆ โดยผู้เช่ียวชาญในแต่ละสาขาอาชีพ เพอื่ ใช้เป็น
แนวทางในการจัดทำหลักสูตร ระบบการฝึกฝีมือ และทดสอบมาตรฐานฝีมือแรงงานให้สอดคล้องกับความต้องการ
ของบริษัทฯ รวมถึงการเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน กำหนดค่าจ้างตามระดับความสามารถ ลดปัญหา
ขาดแคลนแรงงานฝมี ือ วางแผนการคดั เลือก บรรจุ และแต่งตั้งบุคลากรให้เหมาะสมกบั งาน

จุดหมาย
1. เพื่อจัดระดบั ฝีมือของลูกจ้าง ประกอบการพจิ ารณากำหนดตำแหน่งหน้าท่ี หรอื เงินเดอื นตามความเหมาะสม
2. เพิ่มประสทิ ธิภาพและประสทิ ธิผลในการทำงาน
3. มีการถา่ ยทอด พัฒนาองค์ความรภู้ ายในองคก์ ร
4. แก้ปญั หาขาดแคลนแรงงานฝีมอื

คำจำกดั ความ
บริษัท ไร้ท์ทันเน็ลลิ่ง จำกัด (มหาชน) ได้นิยามความหมายของคำศัพท์เฉพาะที่ใช้ในการกำหนด

มาตรฐานฝมี ือแรงงาน ดงั นี้

1. สมรรถนะวชิ าชพี (Functional Competency)
สมรรถนะวิชาชีพ หมายถึง คุณลักษณะที่บุคคลในแต่ละสายวิชาชีพจำเป็นต้องมี เพื่อให้สามารถ
ปฏิบัติงานจนสำเร็จ ซึ่งจะเป็นสมรรถนะท่ีแตกต่างกนั ไปตามบทบาท หน้าที่ ความรับผิดชอบ ประกอบด้วย
องค์ประกอบหลกั 3 องค์ประกอบ ดังน้ี
(1) ความรู้ (Knowledge) หมายถึง สิ่งที่สั่งสมมาจากการศึกษา ค้นคว้า เรียนรู้ และประสบการณ์
รวมทั้งทกั ษะความเข้าใจ หรอื สารสนเทศทีไ่ ด้รบั มาจากการไดย้ ิน ได้ฟงั การคิด หรือการปฏิบัติ องคว์ ิชาในแต่
ละสาขาซงึ่ จำเปน็ ท่จี ะต้องนำมาใช้ในการทำงานไดอ้ ยา่ งถกู ตอ้ งตามหลักวชิ าการ

1|Page

(2) ทักษะ (Skills) หมายถึง ความสามารถเชิงปฏิบัติ การสะสมประสบการณ์จนเกิดความชำนาญ
มีความสามารถเพียงพอที่จะทำงานได้อย่างมคี ุณภาพตามข้อกำหนดถูกข้ันตอน และเสร็จตามเวลาที่กำหนดไว้

(3) ทัศนคติ (Attitude) หมายถึง การแสดงออกซึ่งพฤติกรรมหรือความคิดของบุคคลในการทำงาน
การมีจิตสำนึกในการทำงานทด่ี ี และมจี รรยาบรรณในอาชีพ

2. มาตรฐานฝีมอื แรงานแหง่ ชาติ (National Skill Standards)
มาตรฐานฝีมือแรงงานแห่งชาติ หมายถึง ข้อกำหนดเกี่ยวกับความรู้ ความสามารถของแรงงานท่ี
ปฏิบัติงานอาชีพหนึ่ง ๆ โดยมีองค์กรระดับชาติเป็นผู้กำหนดขึ้น โดยคำนึงถึงเกณฑ์ มาตรฐานสากล และ
สอดคลอ้ งกับความต้องการของสงั คมในขณะนั้น

3. มาตรฐานฝมี อื แรงงาน บริษัท ไร้ทท์ นั เน็ลล่ิง จำกัด (มหาชน)
ข้อกำหนดเกี่ยวกับสมรรถนะวิชาชีพของแรงงานที่ปฏิบัติงาน โดยคณะทำงานกำหนดมาตรฐานฝีมือ
แรงงาน บริษัท ไร้ท์ทันเน็ลลิ่ง จำกัด (มหาชน) โดยคำนึงถึงเกณฑ์ มาตรฐานสากล และสอดคล้องกับ
มาตรฐานฝมี อื แรงงานแห่งชาติ

4. ความหมายของแรงงานฝมี ือ
ผมู้ ฝี ีมือและความสามารถในการทำงานท่ีจะต้องอาศัยความชำนาญโดยมีเคร่ืองมือ เครอ่ื งจกั รช่วยหรือไม่มีก็
ได้ ซึ่งผลงานจะตอ้ งเปน็ ไปตามขอ้ กำหนดท่รี ะบุไว้ มีคณุ ภาพตามมาตรฐานทีย่ อมรับได้ ภายในเวลาที่กำหนด

5. ระดบั มาตรฐานฝีมอื แรงงาน
มาตรฐานฝมี อื แรงงานแบ่งเป็น 3 ระดับ ดังนี้
ระดับที่ 1 หมายถึง ช่างที่มีความรู้ทักษะพื้นฐานการตัดสินใจได้น้อย ต้องมีผู้แนะนำหรือคอย
ตรวจสอบในขณะปฏิบตั งิ าน
ระดับที่ 2 หมายถึง ช่างที่มีความรู้ความสามารถสูง ใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ได้ดี ต้องการคำแนะนำบ้าง
คุณภาพงานสงู
ระดับที่ 3 หมายถึง ชา่ งทม่ี ีความรู้ทกั ษะสูง ชัน้ วนิ จิ ฉยั งานไดต้ ดั สินใจแกป้ ัญหาให้คำปรึกษาช่วยเหลือ
แก่ผ้อู ื่น ประยกุ ต์ใชค้ วามรู้ความสามารถกบั เทคโนโลยใี หม่ได้

ขอ้ กำหนดการทดสอบมาตรฐานฝมี อื แรงงาน บรษิ ัท ไรท้ ท์ ันเนล็ ลิ่ง จำกัด (มหาชน)
1. ภาคความรู้ (แบบปรนัย/อตั นัย)
2. ภาคความสามารถ (ปฏบิ ัต)ิ
3. ทศั นคติในการปฏบิ ตั ิงาน (แบบประเมิน)

เกณฑท์ ใ่ี ชใ้ นการทดสอบมาตรฐานฝีมอื แรงงาน
1. ความปลอดภัยในการทำงานด้านสถานที่ ด้านบคุ คล และสงิ่ แวดล้อม
2. ความร้คู วามเข้าใจพนื้ ฐานในการปฏบิ ัติงาน
3. วธิ ีการปฏิบตั งิ าน ซึ่งเนน้ ความถูกต้องและเรยี บร้อย รวมท้งั ความปลอดภยั ขณะทำงาน

2|Page

4. การเลือกใช้และการดูแลรักษาเคร่ืองมือ เครอ่ื งจกั ร และอปุ กรณ์ทใ่ี ชใ้ นการปฏบิ ัตงิ าน
5. การเลอื กใชว้ สั ดอุ ย่างถูกตอ้ ง เหมาะสม และประหยัด
6. ระยะเวลาทใ่ี ชใ้ นการปฏบิ ัติงานการทดสอบ
7. ผลท่สี ำเรจ็ และได้คณุ ภาพตามที่กำหนด

3|Page

อตั ราค่าจ้างตามมาตรฐานฝมี ือแรงงาน
ในประเทศ (อตั ราเดยี วกนั ทั่วประเทศในแตล่ ะระดับ) หรือ (คา่ จ้างขน้ั ตำ่ ในแต่ละจงั หวดั +ค่าวชิ าชพี )

สาขาอาชีพ อตั ราค่าจา้ ง (บาท/วัน)
กลมุ่ สาขา................................. ระดบั 1 ระดับ 2 ระดบั 3
1.
2.
3.

ต่างประเทศ

4|Page

กลุม่ อาชพี ชา่ งเจาะ (Drilling Technician)
สาขาอาชีพ : ชา่ งเจาะโรตารี (Rotary Drilling Operator)

1. หลักการ
บรษิ ัท ไร้ท์ทันเน็ลลิ่ง จำกดั (มหาชน) ได้กำหนดมาตรฐานกลุม่ อาชีพชา่ งเจาะ สาขา ชา่ งเจาะโรตารี เป็น 3 ระดับ

ไดแ้ ก่ ระดับท่ี 1 (ระดับต้น) ระดบั ที่ 2 (ระดบั กลาง) และ ระดับท่ี 3 (ระดบั สงู ) โดยผทู้ ่ปี ระสงค์จะเข้ารับการ
ทดสอบมาตรฐานฝีมือแรงงาน สาขาช่างเจาะโรตารี จะต้องผ่านการทดสอบภาคความรู้ ความสามารถ และ
ทัศนคตใิ นการทำงานตามมาตรฐานทกี่ ำหนด

2. คำจำกัดความ
2.1 ช่างเจาะโรตารี (Rotary Drilling Operator) หมายถึง ผู้ทป่ี ระกอบอาชพี เก่ยี วกับการเจาะช้ันดิน

และชั้นหินเพื่อเก็บตัวอย่างแท่งหินหรือตัวอย่างดินในรูปแบบต่าง ๆ โดยใช้วิธีการเจาะแบบหมุน (Rotary
Method) เพ่ือใชใ้ นการทดสอบคุณสมบัตใิ นห้องปฏิบัติการ โดยมีจดุ ประสงคท์ างด้านวิศวกรรมในสาขาต่าง ๆ
ด้านธรณีวิทยา ธรณีวิศวกรรม ด้านงานวิจัยหรืองานวิชาการต่าง ๆ หรือเพื่อจุดประสงค์อื่นๆ ตามความ
ตอ้ งการของโครงการฯ

2.2 ช่างเจาะโรตารี (Rotary Drilling Operator) ระดับที่ 1 หมายถงึ ชา่ งท่ีมคี วามรู้ ทักษะพ้นื ฐานการตัดสินใจ
ได้น้อย ต้องมีผูแ้ นะนำ หรือ คอยตรวจสอบในขณะปฏบิ ัตงิ าน

2.3 ช่างเจาะโรตารี (Rotary Drilling Operator) ระดับท่ี 2 หมายถึง ช่างที่มีความรู้ ความสามารถสูง ใช้
เคร่ืองมือและอปุ กรณ์ได้ดี ตอ้ งการคำแนะนำบ้าง คุณภาพงานสูง

2.4 ช่างเจาะโรตารี (Rotary Drilling Operator) ระดับท่ี 3 หมายถึง ช่างที่มีความรู้ ทักษะสูงขั้น
วินิจฉัยปัญหางานได้ ตัดสินใจแก้ปัญหาให้คำปรึกษาช่วยเหลือแก่ผู้อื่น ประยุกต์ใช้ความรู้ความสามารถกับ
เทคโนโลยใี หมไ่ ด้

3. คุณสมบตั ิของผู้เข้ารับการทดสอบ
ระดับที่ 1
1. ผา่ นการฝึกปฏบิ ตั ิงานหลักสูตรช่างเจาะโรตารี ในระดบั ช่างฝกึ หดั ของ บริษทั ไรท้ ์ทันเน็ลลง่ิ จำกัด

(มหาชน) หรือ มีประสบการณ์ในสาขาอาชีพชา่ งเจาะโรตารี (Rotary Drilling Operator) ไมน่ ้อยกว่า 1 ปี

ระดบั ที่ 2
1. มีประสบการณ์ในสาขาอาชีพช่างเจาะโรตารี ระดับที่ 1 ไม่น้อยกว่า 1 ปี นับจากได้รับวุฒิบัตร
มาตรฐานฝีมอื แรงงาน บริษทั ไร้ท์ทันเน็ลลง่ิ จำกัด (มหาชน)
2. ในกรณีผ่านการทดสอบมาตรฐานฝีมือแรงงานบรษิ ัท ไร้ท์ทันเน็ลลิ่ง จำกัด (มหาชน) สาขาอาชีพ
ช่างเจาะโรตารี ระดับที่ 1 โดยได้คะแนนเฉลี่ย 80% ขึ้นไป สามารถสมัครเข้ารับการทดสอบมาตรฐานฝีมือ
แรงงานบริษัท ไร้ทท์ ันเนล็ ลง่ิ จำกดั (มหาชน)

ระดับที่ 3
1. มีประสบการณ์ในสาขาอาชีพช่างเจาะโรตารี ระดับที่ 2 ไม่น้อยกว่า 1 ปี นับจากได้รับวุฒิบัตร
มาตรฐานฝีมือแรงงาน บรษิ ทั ไรท้ ์ทนั เน็ลล่ิง จำกดั (มหาชน)
2. ในกรณีผ่านการทดสอบมาตรฐานฝีมอื แรงงานบริษัท ไร้ท์ทันเน็ลลิ่ง จำกัด (มหาชน) สาขาอาชีพ
ช่างเจาะโรตารี ระดับที่ 2 โดยได้คะแนนเฉลี่ย 80% ขึ้นไป สามารถสมัครเข้ารับการทดสอบมาตรฐานฝีมือ
แรงงาน บริษัท ไร้ท์ทันเน็ลลิ่ง จำกัด (มหาชน) สาขาอาชีพช่างเจาะโรตารี Rotary ระดับที่ 3 ได้โดยไม่ต้องรอ
ระยะเวลา 1 ปี

4. วฒุ ิบัตรมาตรฐานฝมี อื แรงงาน บรษิ ัท ไรท้ ท์ นั เน็ลลิ่ง จำกดั (มหาชน)
ผู้มีสิทธิ์ได้รับวุฒิบัตรมาตรฐานฝีมือแรงงานบริษัท ไร้ท์ทันเน็ลลิ่ง จำกัด (มหาชน) จะต้องผ่านการ

ทดสอบมาตรฐานฝีมือแรงงาน บริษัท ไร้ท์ทันเน็ลลิ่ง จำกัด (มหาชน) สาขาอาชีพช่างเจาะโรตารี ในแต่ละ
ระดับ โดยต้องไดค้ ะแนนรวมทง้ั ภาคความรู้ ทกั ษะ และทศั นคติ รวมกนั ไม่นอ้ ยกวา่ ร้อยละ 60

(สอบผ่าน ต้องได้คะแนน 60% ขึ้นไป แต่กรณีสอบเลื่อนชั้นแบบไม่ต้องรอเวลา ต้องได้ 80% ขึ้นไป
สามารถสอบตอ่ ไดเ้ ลย ไมต่ อ้ งรอเวลา ??)

สมรรถนะวชิ าชีพ : ช่างเจาะโรตารี (Rotary Drilling Operator) ร
1. หลกั ความปลอดภยั ในการทำง
ระดบั ที่ 1 2. การเจาะชัน้ หิน
ความรู้ 1. หลกั ความปลอดภยั ในการทำงานเจาะเก็บตัวอย่างหิน 3. เคร่ืองมือ/อปุ กรณ์
4. เครอ่ื งเจาะ
2. การเจาะชน้ั หนิ 5. วธิ ปี ฏบิ ัตงิ าน
3. เครอื่ งมอื /อุปกรณ์
4. เครือ่ งเจาะ
5. วธิ ีปฏบิ ตั งิ าน

ทกั ษะ 1. การดูแลความปลอดภยั ของทีมงานเจาะอยา่ งเหมาะสม 1. การดแู ลความปลอดภยั ขอ

2. การตดิ ต้งั เคร่อื งเจาะ 2. การตดิ ตง้ั เครอ่ื งเจาะ

3. การเคล่ือนยา้ ยเครือ่ งเจาะระหวา่ งหลุม 3. การเคล่ือนยา้ ยเคร่อื งเจาะ

4. การจดั เตรียมอุปกรณ์ตา่ งๆ ท่ีจะใช้ในการเจาะเกบ็ ตัวอยา่ งแท่งหิน 4. การจดั เตรียมอปุ กรณ์ต่างๆ

5. การเจาะเพอื่ ติดตั้งทอ่ กันดนิ พัง 5. การเจาะเพอื่ ตดิ ต้งั ท่อกันด

6. การเจาะเพื่อเก็บแทง่ ตวั อย่างหนิ 6. การเจาะเพ่อื เก็บแทง่ ตวั อย

7. การเรยี งแท่งตวั อย่างหินทเ่ี จาะได้ 7. การเรียงแทง่ ตัวอยา่ งหินท

8. การบันทกึ รายงานการเจาะ 8. การบนั ทกึ รายงานการเจา

9. การเฝ้าสงั เกตในขณะเจาะ 9. การเฝ้าสังเกตในขณะเจาะ

10. การซ่อมแซม บำรุงรกั ษาอุปกรณ์และเคร่ืองเจาะ 10. การซอ่ มแซม บำรุงรักษา

ทัศนคติ 1. ความตระหนกั ถึงความปลอดภัยในการทำงาน 1. ความตระหนกั ถงึ ความปล
2. มคี วามรับผดิ ชอบตอ่ ตนเองและผู้ร่วมงาน 2. มีความรบั ผดิ ชอบต่อตนเอ
3. มีความต้ังใจที่จะเรยี นรู้งาน 3. มีความตั้งใจท่จี ะเรียนรงู้ าน
4. มคี วามเช่อื ฟังผ้บู ังคับบญั ชา 4. มคี วามซอื่ สัตย์ตอ่ บรษิ ัทฯ
5. มคี วามเชื่อฟงั ผบู้ งั คบั บัญช

ระดับท่ี 2 ระดับท่ี 3
งานเจาะเก็บตวั อย่างหิน 1. หลกั ความปลอดภยั ในการทำงานเจาะเก็บตวั อยา่ งหิน
2. การเจาะชนั้ ดิน
องทมี งานเจาะอยา่ งเหมาะสม 3. การเจาะช้ันหนิ
4. เคร่อื งมือ/อปุ กรณ์
ะระหว่างหลุม 5. เคร่อื งเจาะ
ทจ่ี ะใชใ้ นการเจาะเก็บตัวอยา่ งแท่งหิน 6. วธิ ปี ฏิบัติงาน
ดินพัง 1. การดแู ลความปลอดภยั ของทมี งานเจาะอย่างเหมาะสม
ยา่ งหนิ 2. การตดิ ตัง้ เคร่ืองเจาะ
ทเ่ี จาะได้ 3. การเคลอ่ื นยา้ ยเครื่องเจาะระหวา่ งหลมุ
าะ 4. การจัดเตรยี มอปุ กรณ์ตา่ ง ๆ ท่จี ะใช้ในการเจาะเก็บตวั อย่างแท่งหิน
ะ 5. การเจาะเพ่อื ติดต้งั ท่อกนั ดนิ พัง
าอปุ กรณ์และเครื่องเจาะ 6. การเก็บตวั อย่างดิน
7. การตอกทดสอบมาตรฐาน
ลอดภัยในการทำงาน 8. การทดสอบการรวั่ ซมึ นำ้ แบบ ความดนั คงที่ และความดนั ไมค่ งที่
องและผูร้ ว่ มงาน 9. การอุดกลบหลุมเจาะท่เี สร็จแลว้
นและช่วยเหลอื ช่างเจาะคนอื่นๆ 10. การเจาะเพ่อื เก็บแท่งตวั อยา่ งหนิ
และวิชาชพี ชา่ งเจาะ 11. การเรียงแทง่ ตวั อย่างหินที่เจาะได้
ชา 12. การบนั ทกึ รายงานการเจาะ
13. การเฝา้ สังเกตในขณะเจาะ
14. การทดสอบในหลมุ เจาะทเี่ กยี่ วขอ้ ง
15. การติดตัง้ ทอ่ ติดตามระดบั น้ำใต้ดิน ภายหลังการเจาะแล้วเสร็จ
1. ความตระหนกั ถึงความปลอดภัยในการทำงาน
2. มีความรบั ผิดชอบตอ่ ตนเองและผรู้ ว่ มงาน
3. มีความต้ังใจท่จี ะเรียนรงู้ านและช่วยเหลือชา่ งเจาะคนอื่นๆ
4. มีความซือ่ สัตยต์ ่อบรษิ ัทฯ และวชิ าชีพช่างเจาะ
5. มีความตั้งใจทจี่ ะสอนงานแกผ่ ูใ้ ตบ้ ังคบั บญั ชา
6. มีความเช่อื ฟังผ้บู ังคับบญั ชา

ระดับท่ี 1

มาตรฐานฝมี อื แรงงาน บรษิ ัท ไรท้ ์ทันเนล็ ลง่ิ จำกดั (มหาชน) สาขาอาชีพ ชา่ งเจาะโรตารี

ความรพู้ ื้นฐานสำหรับช่างเจาะโรตารี ระดบั ที่ 1
ช่างเจาะโรตารี ระดับที่ 1 ของ บริษัท ไร้ท์ทันเน็ลลิ่ง จำกัด (มหาชน) จะต้องมีความสามารถในการ

ประเมินความยากง่ายในการเจาะเก็บตัวอย่าง จากสภาพหินได้ สามารถใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ต่าง ๆ ได้
เหมาะสมกบั งาน เข้าใจเทคนิคการเคลือ่ นย้ายเครื่องเจาะระหวา่ งหลมุ สามารถปฏิบัติงานไดอ้ ย่างปลอดภัย และ
ประหยดั ต้นทนุ รวมถงึ สามารถประเมินระยะเวลาท่ใี ชใ้ นการปฏิบัติงานอยา่ งคร่าว ๆ ได้

ความร้พู น้ื ฐาน คำอธิบาย

1. ความรูเ้ รอ่ื ง : ลักษณะช้นั หนิ

1.1 การประเมินความยากง่ายใน - ทราบและประเมินลักษณะของชั้นหินที่พบที่หน้างาน ว่ามีความเกี่ยวข้อง

การเจาะเกบ็ ตัวอยา่ งแทง่ หนิ กบั ความยากง่ายในการเจาะเกบ็ ตัวอยา่ งแท่งหินอยา่ งไร

2. ความร้เู รอื่ ง : เครอ่ื งมือ/อปุ กรณ์

2.1 การใชเ้ ครอ่ื งมอื อุปกรณ์ตา่ ง ๆ - ทราบว่าจะต้องใช้เครื่องมืออุปกรณ์ต่าง ๆ ที่จำเป็นและเหมาะสมกับงาน

ว่ามีอะไรบ้าง และสามารถใชอ้ ุปกรณ์เหลา่ นั้นไดอ้ ยา่ งเหมาะสม

3. ความรู้เร่อื ง : เครอื่ งเจาะ

3.1 การเคล่อื นยา้ ยเคร่อื งเจาะ - ทราบเทคนิคการเคลื่อนย้ายเครือ่ งเจาะระหว่างหลุมอยา่ งปลอดภัย

4. ความรเู้ รื่อง : วิธปี ฏิบัติงาน

- ทราบว่าควรจะใช้วิธีการปฏิบตั ิงานอย่างไร จึงจะเหมาะสม ประหยัด และ

ปลอดภยั

- ทราบว่าผลการปฏบิ ตั ิงานทีด่ ี ควรจะต้องมีผลลพั ธเ์ ป็นอยา่ งไร

- ประเมินเวลาทจ่ี ะใชใ้ นการปฏบิ ัติงานจนแล้วเสร็จอย่างคร่าว ๆ ได้

ระดบั ท่ี 1

ทกั ษะการปฏบิ ัตงิ าน ชา่ งเจาะโรตารี ระดับที่ 1
ช่างเจาะโรตารี ระดับที่ 1 ของ บริษัท ไร้ท์ทันเน็ลลิ่ง จำกัด (มหาชน) จะต้องมีทักษะและสามารถ

ปฏิบตั งิ านไดต้ ามมาตรฐานทบ่ี รษิ ัทฯ กำหนด ดังน้ี
มาตรฐานที่ 1 การติดต้ังเครอ่ื งเจาะ
มาตรฐานที่ 2 การเคล่อื นย้ายเคร่ืองเจาะระหวา่ งหลมุ
มาตรฐานที่ 3 การจดั เตรียมอุปกรณ์ตา่ ง ๆ ทจี่ ะใชใ้ นการเจาะเก็บตวั อยา่ งแทง่ หิน
มาตรฐานที่ 4 การเจาะเพอ่ื ติดต้ังท่อกันดนิ พัง
มาตรฐานท่ี 5 การเจาะเพื่อเกบ็ แทง่ ตัวอยา่ งหิน
มาตรฐานที่ 6 การเรียงแทง่ ตัวอยา่ งหนิ ท่ีเจาะได้
มาตรฐานท่ี 7 การบันทึกรายงานการเจาะ
มาตรฐานท่ี 8 การเฝ้าสังเกตในขณะเจาะ
มาตรฐานท่ี 9 การดแู ลความปลอดภัยของทมี งานเจาะอย่างเหมาะสม

ทกั ษะปฏบิ ตั ิงาน คำอธบิ าย/ตัวชี้วดั

มฐ.1 การตดิ ตงั้ เคร่อื งเจาะ

1.1 ความถกู ต้องของหลมุ เจาะ ภายหลังการติดตั้งแล้ว หลุมเจาะมีตำแหน่งและ

ทิศทางถูกตอ้ งตามทีก่ ำหนด

1.2 การยึดเครอ่ื งเจาะและความม่ันคงของเครือ่ งเจาะ ภายหลังการติดตั้งและยึดเครื่องเจาะแล้ว เครื่อง

เจาะมีเสถียรภาพดี มีความมั่งคง แข็งแรงสามารถ

เจาะหลมุ เจาะไดล้ กึ ตามทกี่ ำหนด

มฐ.2 การเคลอ่ื นยา้ ยเครือ่ งเจาะระหวา่ งหลมุ

2.1 การเคลอื่ นยา้ ยในพืน้ ทีร่ าบ การเคลื่อนย้ายเครื่องเจาะจากจุดหนึ่งไปอีกจุดหนึ่ง

ในบริเวณพื้นทีร่ าบ

2.2 การเคลอ่ื นย้ายในพน้ื ทลี่ าดชัน การเคลื่อนย้ายเครื่องเจาะจากจุดหนึ่งไปอีกจุดหนง่ึ

ในบริเวณพนื้ ท่ลี าดชันได้อยา่ งปลอดภยั

มฐ.3 การจัดเตรียมอปุ กรณต์ ่างๆ ทจ่ี ะใช้ในการเจาะเก็บตัวอย่างแท่งหนิ

3.1 ความเหมาะสมของอุปกรณท์ ีเ่ ตรียมไวใ้ ชง้ าน การเลือกใช้และเตรียมอุปกรณ์เจาะได้ครบถ้วนและ

เหมาะสมกบั สภาพช้ันดินและหนิ ทจ่ี ะเจาะ

3.2 จำนวนของอุปกรณท์ ่เี ตรยี มไว้ใชง้ าน การเตรียมอุปกรณ์เจาะได้ครบถ้วนและเพียงพอกับ

ปรมิ าณงานและสภาพช้ันดนิ ชัน้ หินท่จี ะเจาะ

3.3 การเก็บสำรอง และการดูแลรักษาอุปกรณ์ที่เตรยี ม การเก็บสำรองอุปกรณ์เจาะ ได้อย่างถูกต้องและ

สำรองไว้ เหมาะสม

ทักษะปฏบิ ตั ิงาน ระดบั ท่ี 1
มฐ.4 การเจาะเพอื่ ตดิ ตัง้ ท่อกันดินพงั (Casing)
4.1 การเรม่ิ ตดิ ตั้งท่อกนั ดนิ พัง คำอธบิ าย/ตวั ชีว้ ัด
4.2 การพจิ ารณาความลกึ ท่อกันดนิ พงั
มฐ.5 การเจาะเพ่ือเก็บแท่งตัวอยา่ งหนิ ขั้นตอนการเจาะตดิ ตั้งท่อกนั ดินพัง
5.1 การเลือกใชอ้ ปุ กรณเ์ จาะ การตดั สนิ ใจในการเลือกความลึกในการติดตั้งท่อกัน
5.2 การใช้ความเรว็ รอบในการเจาะ ดนิ พังเหมาะสมกบั สภาพช้ันดนิ ช้นั หนิ ดา้ นบน

5.3 การใช้แรงกดในขณะเจาะ การเลอื กใชอ้ ุปกรณ์เจาะและเครอ่ื งมอื ต่างๆ ได้อย่าง
เหมาะสมกับสภาพชั้นดินและหนิ ที่จะเจาะ
5.4 ผลการเกบ็ แท่งตัวอยา่ งหนิ การปรับใช้ความเร็วรอบของเครื่องเจาะตามสภาพ
ชั้นหินและอุปกรณ์ที่ใช้เจาะให้เหมาะสม เพื่อให้ได้
มฐ.6 การเรียงแท่งตัวอยา่ งหนิ ทเี่ จาะได้ ประสทิ ธภิ าพในการเจาะท่ดี ที ่สี ุด
6.1 การเรียงตัวอยา่ ง กรณไี มม่ ี Core Loss การปรับใช้แรงกดบนหัวเจาะ ตามสภาพชั้นหินที่
กำลังเจาะให้เหมาะสม เพอ่ื ให้ได้ประสทิ ธภิ าพในการ
6.2 การเรียงตัวอยา่ ง กรณีมี Core Loss เจาะท่ีดที ส่ี ุด
ผลการเกบ็ แท่งตวั อย่างหิน พจิ ารณาจากผลรวมของ
6.3 รายละเอียดบนลังเก็บตัวอยา่ ง ความยาวตัวอย่างหินที่เก็บขึ้นมาได้ ( Core
Recovery)

การจัดเรียงแท่งตัวอย่างหินที่เก็บขึ้นมาได้ บรรจุลง
ในลังสำหรบั เก็บตวั อย่างหิน โดยปกติจะเรมิ่ เรียงจาก
ซ้ายมือไปขวามือ และจากด้านบนลงดา้ นลา่ ง
การจัดเรียงแท่งตัวอย่างหินที่เก็บขึ้นมาได้ บรรจุลง
ในลงั สำหรบั เก็บตวั อยา่ งหนิ โดยปกตหิ ากไดต้ ัวอยา่ ง
ขนึ้ มาไมค่ รบตามความลึกท่ีเจาะ (Core Loss) จะใช้
ไม้เนื้อแข็งวางคั่นไว้ในลังช่วงที่ไม่ได้ตัวอย่างขึ้นมา
พร้อมเขียนความลกึ กำกบั ใหช้ ัดเจน

ก า ร เ ข ี ย น ร า ย ละ เ อ ี ย ด ข อ ง ห ล ุ ม เ จ า ะ บ น ลั ง เ ก็ บ
ตัวอย่าง ปกติจะมี ชื่อโครงการ ชื่อหลุมเจาะ
ตำแหน่งหลุมเจาะ ความลึกรวมของหลุมเจาะ วันท่ี
ทำการเจาะ หมายเลขลงั ใสต่ วั อยา่ ง เปน็ ต้น

ระดบั ที่ 1

ทกั ษะปฏิบัตงิ าน คำอธิบาย/ตัวช้วี ัด
มฐ.7 การบนั ทึกรายงานการเจาะ
7.1 ขอ้ มูลทัว่ ไปของหลมุ เจาะ การเขียนรายละเอียดของหลุมเจาะในรายงานการ
ปฏิบัติงานเจาะ ปกติจะมี ชื่อโครงการ ชื่อหลุมเจาะ
7.2 อัตราเรว็ ในการเจาะ ตำแหน่งหลุมเจาะ ความลึกรวมของหลุมเจาะ วันท่ี
ทำการเจาะ ขนาดและความลึกท่อกันดินพัง ชนิด
7.3 สนี ้ำในขณะเจาะ และขนาดของหัวเจาะท่ใี ช้ ช่ือช่างเจาะและผู้ควบคุม
มฐ.8 การเฝ้าสงั เกตในขณะเจาะ การเจาะ เปน็ ต้น
8.1 เศษหนิ ท่เี กิดจากการเจาะ (Cutting) การบันทึกอัตราเร็วในการเจาะในรายงานการ
8.2 อตั ราเร็วในการเจาะ ปฏิบัติงานเจาะ ปกติจะบันทึกในรูปของช่วงเวลาและ
8.3 ความราบเรยี บในขณะทำการเจาะ ช่วงความลึกที่ทำการเจาะ หรือกำหนดเป็น ซม./นาที
8.4 ปริมาณนำ้ ท่ีใช้เจาะและน้ำที่ข้ึนปากหลุมเจาะ เมตร/ชม. กไ็ ด้
การบันทึกสีของน้ำที่ไหลกลับขึ้นมาที่ปากหลุมเจาะ
8.5 การวเิ คราะหล์ ักษณะหิน จากการสกึ หรอของหัวเจาะ ในรายงานการปฏิบัติงานเจาะ

การเฝ้าสังเกตเศษหินที่เกิดจากการเจาะท่ีไหลขึน้ มา
ที่ปากหลุมเจาะ เพื่อคาดการณ์ว่าหินที่เจาะอยู่เป็น
อย่างไร
การเฝ้าสังเกตอัตราการลงของหัวเจาะ เพื่อทำการ
ปรับตัวแปรต่าง ๆ ให้เหมาะสมกับสภาพหินที่กำลงั
เจาะอยู่
การปรับใช้ค่าตัวแปรต่าง ๆ ในขณะเจาะอย่าง
ถูกต้องและเหมาะสม สอดคล้องกัน เพื่อให้มีความ
ราบเรยี บและประสทิ ธภิ าพในการเจาะสูงสดุ
การสังเกตุปริมาณน้ำที่ใช้เจาะ และน้ำที่ไหลกลับ
ขึ้นมาที่ปากหลุมเจาะ ถ้ามีปริมาณน้อยกว่ากันมาก ๆ
แสดงว่ามีการสูญหายของน้ำลงไปในหิน ควรระวัง
เรอื่ งกา้ นเจาะตดิ เปน็ ต้น
การพิจารณาลักษณะการสึกหรอของหัวเจาะ เพ่ือ
คาดการณ์ลักษณะหินที่ทำการเจาะ เช่น หัวเจาะไหม้
แสดงว่าทางน้ำไหลเวียนอุดตัน ชั้นหินควรเป็นหิน
เนื้ออ่อนและเนื้อมีความเหนียวแน่น อาจจะเป็นหนิ
โคลนหรอื หนิ ดินดาน เป็นต้น

ระดบั ท่ี 1

ทกั ษะปฏบิ ตั งิ าน คำอธบิ าย/ตวั ชี้วดั

8.6 เสียงผิดปกตขิ องเคร่ืองเจาะ การเฝ้าระวังเครื่องจะในขณะเจาะ เสียงเครื่องท่ี

เปล่ยี นไป หากไมใ่ ชค่ วามเสียหายของเครอื่ งยนต์ จะ

บ่งบอกถึงความต้านทานต่อการเจาะ เช่น เสียง

เครอ่ื งยนตท์ ำงานหนักข้ึน อาจมกี ารบวมตวั ของผนัง

หลุมเจาะจนสัมผัสกับก้านเจาะ หรือ มีการพังใน

หลมุ เจาะท่คี วามลกึ ชว่ งใดช่วงหนึง่ เปน็ ต้น

มฐ.9 การดแู ลความปลอดภัยของทีมงานเจาะอยา่ งเหมาะสม

9.1 การแตง่ กายของทีมงาน การแต่งกายที่รัดกุม จะช่วยให้ป้องกันอุบัติเหตุได้

ปกติชุดทำงานเจาะควรใส่เสื้อแขนสั้น แขนยาวกลดั

กระดุม ใส่รองเท้าเซฟตี้ หรือผ้าใบ ใส่หมวกแข็ง

เปน็ อย่างน้อย

9.2 การควบคมุ การใชอ้ ุปกรณ์ เครือ่ งมือของคนงานเจาะ การดูแลการทำงานของคนงานชุดเจาะ ใหใ้ ช้อปุ กรณ์

เครื่องมือต่าง ๆ อย่างถูกวิธี จะช่วยให้ป้องกัน

อุบัตเิ หตุได้

9.3 การจัดพืน้ ทบ่ี รเิ วณเจาะ และการจัดวางอุปกรณ์ต่าง ๆ การดูแลความสะอาดของพื้นที่ทำงาน และการจัด

วางอุปกรณ์ต่างๆ อย่างเหมาะสม สะดวกต่อการใช้

งานของคนงานชดุ เจาะ จะชว่ ยใหป้ ้องกันอบุ ัตเิ หตุได้

และชว่ ยให้อุปกรณ์เคร่ืองมือตา่ ง ๆ ไม่เสยี หายงา่ ย

ระดับท่ี 2

มาตรฐานฝมี ือแรงงาน บรษิ ทั ไรท้ ์ทันเนล็ ลิ่ง จำกดั (มหาชน) สาขาอาชพี ช่างเจาะโรตารี

ความรพู้ ื้นฐาน ช่างเจาะโรตารี ระดับที่ 2
ช่างเจาะโรตารี ระดับท่ี 2 ของ บรษิ ัท ไรท้ ์ทนั เนล็ ล่ิง จำกัด (มหาชน) จะต้องมีความรู้ในเรอ่ื งลกั ษณะของ

ชนั้ หนิ โดยสามารถจำแนกชนั้ หิน ประเมินความยากง่ายในการเจาะเกบ็ ตวั อย่างแท่งหนิ ใชเ้ ครอ่ื งมอื และอุปกรณ์
ต่าง ๆ ได้เหมาะสมกบั งาน สามารถประเมินความสน้ิ เปลอื งของอุปกรณ์ได้ เข้าใจเทคนิคการเคลอ่ื นย้ายเคร่อื งเจาะ
ระหว่างหลุม สามารถปฏิบัติงานได้อย่างปลอดภัยและประหยัดต้นทุน ทราบถึงข้อควรระวังในขณะปฏิบัติงาน
รวมถงึ สามารถประเมนิ ระยะเวลาทใ่ี ช้ในการปฏิบัติงานได้อย่างชัดเจน รับทราบและเข้าใจเหตุผลเมื่อเกิดปัญหาใน
การปฏบิ ัติงาน สามารถหาแนวทางการแก้ไขได้ เขา้ ใจเทคนคิ และวิธีการทำงานในทุกขั้นตอน สามารถใหค้ ำแนะนำ
แกช่ า่ งเจาะโรตารี ระดบั ท่ี 1 และทมี งานเจาะไดอ้ ย่างถกู ต้องเหมาะสม

ความรู้พ้ืนฐาน คำอธบิ าย/ตวั ชี้วดั

1. ความรู้เรือ่ ง : ลักษณะช้นั หิน

1.1 การประเมนิ ลกั ษณะชั้นหนิ - ทราบว่าลกั ษณะของชั้นหนิ ท่ีพบท่ีหน้างาน มคี วามเกย่ี วขอ้ งกับความยาก

ง่ายในการเจาะเก็บตัวอย่างแท่งหินอย่างไร เช่น เจาะยาก หรือ เจาะง่าย

และความสิ้นเปลอื งของอปุ กรณต์ า่ ง ๆ เป็นตน้

2. ความรเู้ รอื่ ง : เคร่อื งมือ/อปุ กรณ์

2.1 การใชเ้ คร่ืองมือ อปุ กรณ์ต่าง ๆ - ทราบว่าจะต้องใช้เคร่ืองมืออุปกรณ์ต่าง ๆ ทีจ่ ำเป็นและเหมาะสมกับงาน

วา่ มอี ะไรบ้าง

- ทราบและสามารถประยุกต์ ดัดแปลง อุปกรณ์ต่างๆ เพื่อใช้ในการ

แก้ปญั หาทีพ่ บในขณะปฏิบตั ิงานได้

3. ความรเู้ รอื่ ง : เครอ่ื งเจาะ

3.1 การเคลื่อนย้ายเครอื่ งเจาะ - ทราบเทคนิคการเคล่ือนยา้ ยเครือ่ งเจาะระหวา่ งหลมุ

4. ความร้เู ร่อื ง : วธิ ปี ฏบิ ัตงิ าน

- ทราบว่าควรจะใช้วิธกี ารปฏิบตั ิงานอย่างไร จงึ จะเหมาะสม ประหยัดและ

ปลอดภัย รวมถงึ ข้อควรระวังในขณะปฏิบัตงิ าน

- ทราบว่าผลการปฏิบตั งิ านทดี่ ี ควรจะตอ้ งมีผลลพั ธ์เป็นอยา่ งไร

- ประเมินเวลาที่จะใชใ้ นการปฏิบตั ิงานจนแล้วเสรจ็ ได้อยา่ งชัดเจน

- ทราบเหตุผล หากเกดิ ปัญหางา่ ย ๆ - ปานกลาง ในขณะปฏบิ ัตงิ าน รวมท้งั

แนวทางการแกไ้ ข

- ทราบเทคนิค วิธีการทำงานในทุกขั้นตอน และสามารถให้คำแนะนำแก่

ชา่ งเจาะระดบั 1 และทีมงานเจาะ ไดอ้ ย่างถูกตอ้ งและเหมาะสม

ระดับท่ี 2

ทักษะการปฏบิ ตั ิงาน ชา่ งเจาะโรตารี ระดบั ที่ 2
ช่างเจาะโรตารี ระดับที่ 2 ของ บริษัท ไร้ท์ทันเน็ลลิ่ง จำกัด (มหาชน) จะต้องมีทักษะและสามารถ

ปฏบิ ัตงิ านได้ตามมาตรฐานที่บริษัทฯ กำหนด ดงั นี้
มาตรฐานท่ี 1 การติดต้งั เครือ่ งเจาะ
มาตรฐานที่ 2 การเคลอ่ื นย้ายเครอื่ งเจาะระหว่างหลุม
มาตรฐานที่ 3 การจดั เตรียมอุปกรณ์ตา่ งๆ ที่จะใช้ในการเจาะเก็บตัวอยา่ งแท่งหนิ
มาตรฐานท่ี 4 การเจาะเพือ่ ติดต้ังท่อกันดินพงั (Casing)
มาตรฐานที่ 5 การเจาะเพ่ือเกบ็ แทง่ ตัวอยา่ งหนิ (Coring)
มาตรฐานที่ 6 การเรียงแทง่ ตัวอย่างหนิ ทเี่ จาะได้
มาตรฐานท่ี 7 การบันทึกรายงานการเจาะ
มาตรฐานท่ี 8 การเฝา้ สังเกตในขณะเจาะ
มาตรฐานท่ี 9 การดูแลความปลอดภยั ของทีมงานเจาะอยา่ งเหมาะสม
มาตรฐานที่ 10 การซอ่ มแซม บำรุงรักษาอุปกรณ์

ทกั ษะปฏบิ ตั ิงาน คำอธบิ าย/ตัวช้ีวดั

มฐ.1 การติดตง้ั เครื่องเจาะ

1.1 ความถกู ตอ้ งของหลมุ เจาะ ภายหลังการติดตั้งแล้ว หลุมเจาะมีตำแหน่งและ

ทศิ ทางถกู ตอ้ งตามท่กี ำหนด

1.2 การยึดเครือ่ งเจาะและความมั่นคงของเคร่ืองเจาะ ภายหลังการติดตั้งและยึดเครื่องเจาะแล้ว เครื่อง

เจาะมีเสถียรภาพดี มีความมั่งคง แข็งแรงสามารถ

เจาะหลมุ เจาะไดล้ กึ ตามทก่ี ำหนด

มฐ.2 การเคล่ือนยา้ ยเครื่องเจาะระหวา่ งหลุม

2.1 การเคลื่อนย้ายในพนื้ ที่ราบ การเคลื่อนย้ายเครื่องเจาะจากจุดหนึ่งไปอีกจุดหนง่ึ

ในบรเิ วณพนื้ ที่ราบ

2.2 การเคลอ่ื นยา้ ยในพ้ืนท่ลี าดชนั การเคลื่อนย้ายเครื่องเจาะจากจุดหนึ่งไปอีกจุดหนง่ึ

ในบริเวณพื้นทลี่ าดชัน

มฐ.3 การจัดเตรียมอุปกรณต์ า่ งๆ ทจ่ี ะใช้ในการเจาะเกบ็ ตัวอยา่ งแท่งหนิ

3.1 ความเหมาะสมของอปุ กรณ์ทเ่ี ตรยี มไว้ใช้งาน การเลือกใช้และเตรียมอปุ กรณ์เจาะได้ครบถ้วนและ

เหมาะสมกบั สภาพชนั้ ดนิ และหินท่ีจะเจาะ

3.2 จำนวนของอุปกรณ์ที่เตรียมไวใ้ ช้งาน การเตรียมอุปกรณ์เจาะได้ครบถ้วนและเพียงพอกับ

ปรมิ าณงานและสภาพชนั้ ดิน ชัน้ หินท่ีจะเจาะ

3.3 การเก็บสำรอง และการดูแลรักษาอุปกรณ์ทีเ่ ตรยี ม การเก็บสำรองอุปกรณ์เจาะ ได้อย่างถูกต้องและ

สำรองไว้ เหมาะสม

ทักษะปฏิบัติงาน ระดบั ท่ี 2
มฐ.4 การเจาะเพอื่ ตดิ ตั้งทอ่ กนั ดนิ พัง
4.1 การเร่มิ ตดิ ตั้งท่อกนั ดินพงั คำอธิบาย/ตวั ช้วี ัด
4.2 การพจิ ารณาความลึกทอ่ กนั ดินพงั
มฐ.5 การเจาะเพือ่ เกบ็ แท่งตวั อยา่ งหนิ ข้ันตอนการเจาะติดตั้งทอ่ กนั ดนิ พงั
5.1 การเลอื กใชอ้ ปุ กรณเ์ จาะ การตดั สินใจในการเลือกความลึกในการติดตั้งท่อกัน
5.2 การใช้ความเร็วรอบในการเจาะ ดนิ พงั ใหเ้ หมาะสมกับสภาพชัน้ ดนิ ชั้นหินด้านบน

5.3 การใชแ้ รงกดในขณะเจาะ การปรับใช้ความเร็วรอบของเครื่องเจาะตามสภาพ
ชั้นหินและอุปกรณ์ที่ใช้เจาะให้เหมาะสม เพื่อให้ได้
5.4 ผลการเกบ็ แทง่ ตัวอยา่ งหนิ ประสทิ ธภิ าพในการเจาะทีด่ ที ี่สุด
การปรับใช้แรงกดบนหัวเจาะ ตามสภาพชั้นหินที่
5.5 ความราบเรียบในการควบคุมเครอ่ื งเจาะ กำลังเจาะใหเ้ หมาะสม เพอ่ื ให้ได้ประสิทธิภาพในการ
เจาะที่ดที ่สี ดุ
5.6 การแกป้ ัญหาท่พี บในขณะทำการเจาะ ผลการเกบ็ แท่งตัวอย่างหิน พิจารณาจากผลรวมของ
มฐ.6 การเรยี งแท่งตัวอยา่ งหินทเ่ี จาะได้ ความยาวตัวอย่างหินที่เก็บขึ้นมาได้ ( Core
6.1 การเรยี งตวั อย่าง กรณไี มม่ ี Core Loss Recovery)
การปรบั ใชค้ ่าตัวแปรต่างๆ ในขณะเจาะอย่างถูกต้อง
6.2 การเรยี งตัวอยา่ ง กรณีมี Core Loss และเหมาะสม สอดคล้องกนั เพือ่ ให้มีความราบเรียบ
และประสทิ ธภิ าพในการเจาะสงู สดุ
วิธีการปฏิบตั ิเพ่ือหลกี เล่ียงหรือแก้ปญั หา เมื่อพบว่า
มีบางอยา่ งผดิ ปกติในขณะเจาะ

การจัดเรียงแท่งตัวอย่างหินที่เก็บขึ้นมาได้ บรรจุลง
ในลงั สำหรบั เก็บตวั อย่างหนิ โดยปกตจิ ะเริ่มเรยี งจาก
ซา้ ยมอื ไปขวามือ และจากด้านบนลงด้านลา่ ง
การจัดเรียงแท่งตัวอย่างหินที่เก็บขึ้นมาได้ บรรจุลง
ในลงั สำหรับเก็บตวั อยา่ งหนิ โดยปกติหากไดต้ ัวอยา่ ง
ข้นึ มาไม่ครบตามความลกึ ที่เจาะ (Core Loss) จะใช้
ไม้เนื้อแข็งวางคั่นไว้ในลังช่วงที่ไม่ได้ตัวอย่างขึ้นมา
พร้อมเขียนความลกึ กำกับใหช้ ัดเจน

ทักษะปฏิบัตงิ าน ระดับท่ี 2
มฐ.7 การบันทึกรายงานการเจาะ
7.1 ข้อมลู ทวั่ ไปของหลมุ เจาะ คำอธบิ าย/ตวั ชว้ี ดั

7.2 อตั ราเรว็ ในการเจาะ การเขียนรายละเอียดของหลุมเจาะในรายงานการ
ปฏิบัติงานเจาะ ปกติจะมี ชื่อโครงการ ชื่อหลุมเจาะ
7.3 สีนำ้ ในขณะเจาะ ตำแหน่งหลุมเจาะ ความลึกรวมของหลุมเจาะ วันท่ี
7.4 การบอกลักษณะหินที่กำลังเจาะ ทำการเจาะ ขนาดและความลึกท่อกันดินพัง ชนิด
และขนาดของหวั เจาะที่ใช้ ชอ่ื ช่างเจาะและผู้ควบคุม
มฐ.8 การเฝ้าสังเกตในขณะเจาะ การเจาะ เปน็ ต้น
8.1 เศษหนิ ทเี่ กดิ จากการเจาะ (Cutting) การบันทึกอัตราเร็วในการเจาะในรายงานการ
ปฏิบัติงานเจาะ ปกติจะบันทึกในรูปของช่วงเวลาและ
8.2 อัตราเรว็ ในการเจาะ ช่วงความลึกที่ทำการเจาะ หรือกำหนดเป็น ซม./นาที
เมตร/ชม. กไ็ ด้
8.3 ความราบเรยี บในขณะทำการเจาะ การบันทึกสีของน้ำที่ไหลกลับข้ึนมาที่ปากหลุมเจาะ
ในรายงานการปฏิบตั ิงานเจาะ
การบรรยายลักษณะของหินที่กำลังเจาะ โดยทั่วไป
จะบอกในรูปของ ความแข็ง อัตราเร็วในการเจาะ
การแตกของมวลหิน สังเกตุจากการสั่นสะเทือนใน
ระหวา่ งเจาะ

เศษหินที่เกิดจากการเจาะ จะสามารถบอกถึงชนิด
หินได้เช่น เป็นเศษทรายละเอียดมาก อาจเป็นหิน
ทรายแข็ง ถ้าเป็นโคลน สีน้ำเปลี่ยนไป อาจเป็นหิน
เน้อื ออ่ น หนิ ดินดาน หินโคลน ถ้าสีน้ำใส ไมม่ เี ศษหิน
อาจเปน็ หินภเู ขาไฟแขง็ มาก หรอื สายแรค่ วอร์ซ หรือ
หัวเจาะเกา่ ไป เป็นตน้
อตั ราเร็วในการเจาะ บอกถึงความแข็งของหนิ ท่ีกำลัง
เจาะได้ เช่น อัตราในการเจาะเร็ว อาจเป็นหิน
เน้อื ออ่ น หนิ ปนู ปกตใิ ชส้ ังเกตุร่วมกับการดูสนี ้ำเจาะ
และคา่ ตัวแปรตา่ ง ๆ ท่ใี ชใ้ นการเจาะ
การปรับใช้ค่าตัวแปรต่าง ๆ ในขณะเจาะอย่าง
ถูกต้องและเหมาะสม สอดคล้องกัน เพื่อให้มีความ
ราบเรียบและประสทิ ธิภาพในการเจาะสงู สุด

ระดบั ที่ 2

ทกั ษะปฏิบตั ิงาน คำอธบิ าย/ตัวช้วี ัด
8.4 ปริมาณนำ้ ทใ่ี ช้เจาะและน้ำทข่ี ้นึ ปากหลมุ เจาะ การสงั เกตปุ รมิ าณน้ำท่ีใช้เจาะ และน้ำทไ่ี หลกลับข้ึนมา
ทปี่ ากหลุมเจาะ ถา้ มปี ริมาณน้อยกว่ากันมาก ๆ แสดง
8.5 การวเิ คราะหล์ กั ษณะหนิ จากการสึกหรอของหวั เจาะ ว่ามีการสูญหายของน้ำลงไปในหิน ควรระวังเรื่อง
ก้านเจาะตดิ เป็นตน้
การพิจารณาลักษณะการสึกหรอของหัวเจาะ เพ่ือ
คาดการณ์ลักษณะหินที่ทำการเจาะ เช่น หัวเจาะ
ไหม้ แสดงว่าทางน้ำไหลเวียนอุดตัน ชั้นหินควรเปน็
หินเนื้ออ่อนและเนือ้ มีความเหนียวแน่น อาจจะเป็น
หินโคลนหรอื หนิ ดินดาน เปน็ ต้น

8.6 เสยี งผดิ ปกติของเครอื่ งเจาะ การเฝ้าระวังเครื่องจะในขณะเจาะ เสียงเครื่องท่ี
เปลี่ยนไป หากไม่ใชค่ วามเสียหายของเครอ่ื งยนต์ จะ
บ่งบอกถึงความต้านทานต่อการเจาะ เช่น เสียง
เคร่อื งยนตท์ ำงานหนักขึ้น อาจมกี ารบวมตัวของผนัง
หลุมเจาะจนสัมผัสกับก้านเจาะ หรือ มีการพังใน
หลมุ เจาะท่คี วามลึกช่วงใดชว่ งหนึ่ง เป็นตน้

มฐ.9 การดแู ลความปลอดภัยของทีมงานเจาะอย่างเหมาะสม

9.1 การแต่งกายของทีมงาน การแต่งกายที่รัดกุม จะช่วยให้ป้องกันอุบัติเหตุได้

ปกติชุดทำงานเจาะควรใส่เสื้อแขนสั้น แขนยาวกลัด

กระดมุ ใสร่ องเท้าเซฟต้ี หรือผา้ ใบ ใส่หมวกแขง็ เปน็

อย่างน้อย

9.2 การควบคมุ การใช้อุปกรณ์ เครือ่ งมอื ของคนงานเจาะ การดแู ลการทำงานของคนงานชดุ เจาะ ใหใ้ ชอ้ ปุ กรณ์
เครื่องมือต่าง ๆ อย่างถูกวิธี จะช่วยให้ป้องกัน
อบุ ัตเิ หตไุ ด้

9.3 การจดั พืน้ ทีบ่ ริเวณเจาะ และการจัดวางอุปกรณ์ต่าง ๆ การดูแลความสะอาดของพื้นที่ทำงาน และการจัด
วางอุปกรณ์ต่าง ๆ อย่างเหมาะสม สะดวกต่อการใช้
งานของคนงานชุดเจาะ จะช่วยให้ปอ้ งกันอุบตั ิเหตุได้
และชว่ ยใหอ้ ุปกรณ์เครือ่ งมือตา่ ง ๆ ไม่เสยี หายง่าย

ทักษะปฏิบัตงิ าน ระดับท่ี 2
มฐ. 10 การซ่อมแซม บำรงุ รกั ษาอุปกรณ์
10.1 การปรับแตง่ กอ่ นการใช้งาน คำอธบิ าย/ตวั ชีว้ ัด

10.2 การทำความสะอาดหลังการใชง้ าน การจัดเตรียม ปรับแต่ง ประกอบชุดอุปกรณ์ให้
เรียบร้อย ก่อนที่จะหย่อนลงไปในหลุมเพื่อเริ่มต้น
10.3 การตรวจเชค็ หลงั การใช้งาน การเจาะ
การตรวจสอบ ทำความสะอาดชุดอุปกรณ์หลังการใช้
10.4 การเกบ็ รักษาอปุ กรณห์ ลงั การใช้งาน งานเจาะเสร็จแล้ว หรอื หลงั จากดึงขน้ึ มาจากหลุมเจาะ
การตรวจสอบ ปรับแต่ง ซ่อมแซม ชุดอุปกรณ์หลัง
การใช้งานเจาะเสรจ็ แลว้
การจัดเก็บ บำรุงรักษา ชุดอุปกรณ์หลังการใช้งาน
เจาะเสร็จแลว้ อยา่ งเหมาะสม

ระดบั ท่ี 3

มาตรฐานฝมี อื แรงงาน บรษิ ัท ไร้ท์ทันเน็ลล่ิง จำกดั (มหาชน) สาขาอาชพี ช่างเจาะโรตารี

ความรพู้ น้ื ฐาน ช่างเจาะโรตารี ระดบั ที่ 3
ช่างเจาะโรตารี ระดับที่ 3 ของ บริษัท ไร้ทท์ ันเน็ลลงิ่ จำกดั (มหาชน) จะต้องมคี วามรู้พื้นฐานในเร่ืองการ

เจาะชัน้ ดิน โดยมีความเข้าใจเกย่ี วกับวธิ กี ารเจาะชน้ั ดนิ ออ่ น การเก็บตัวอยา่ งดนิ การตอกทดสอบมาตรฐาน (SPT)
การทดสอบการรั่วซึมน้ำในหลุมเจาะ ลักษณะของชั้นหินเบ้ืองต้น โดยสามารถประเมินความยากง่ายในการเจาะ
เกบ็ ตัวอยา่ งแท่งหนิ สามารถใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ตา่ ง ๆ ได้เหมาะสมกบั งาน สามารถประเมนิ ความส้ินเปลือง
ของอุปกรณ์ที่ใช้ในการปฏิบตั ิงานได้ เข้าใจเทคนิคการเคลื่อนยา้ ยเคร่ืองเจาะระหวา่ งหลุม สามารถปฏิบัติงานได้
อยา่ งปลอดภยั และประหยัดตน้ ทุน ทราบถึงข้อควรระวงั ในขณะปฏิบัตงิ าน รวมถึงสามารถประเมินระยะเวลาที่ใช้
ในการปฏิบัติงานตั้งแต่เริ่มต้นจนแล้วเสร็จได้อย่างแม่นยำ รับทราบและเข้าใจเหตุผลเมื่อเกิดปัญหาในการ
ปฏิบัติงาน สามารถหาแนวทางการแก้ไขได้ เข้าใจเทคนิคและวิธีการทำงานในทุกขั้นตอน สามารถให้คำแนะนำ
แกช่ ่างเจาะระดบั ที่ 1 และระดบั ที่ 2 ไดอ้ ยา่ งถูกต้องและเหมาะสม

ความรู้พนื้ ฐาน คำอธิบาย

1. ความรู้เรอ่ื ง : การเจาะชนั้ ดนิ

1.1 การเจาะชน้ั ดนิ - เขา้ ใจวธิ ีการและสามารถเจาะชัน้ ดนิ ออ่ นได้

1.2 การเก็บตัวอยา่ งดนิ - เขา้ ใจวิธกี ารและสามารถเกบ็ ตัวอยา่ งดินแบบตา่ ง ๆ ได้

1. Undisturbed Sample

2. Disturbed Sample

1.3 การทดสอบการตอกทดลอง - เข้าใจวิธีการและสามารถทดสอบการตอกทดลองมาตรฐาน (SPT) ได้

1.4 การทดสอบการรัว่ ซมึ นำ้ - เข้าใจวธิ ีการและสามารถทดสอบการร่ัวซมึ น้ำในหลุมเจาะได้

2. ความรเู้ รอ่ื ง : การเจาะช้นั หนิ

2.1 ลักษณะชนั้ หิน - ทราบและประเมินลกั ษณะของชัน้ หินที่พบท่ีหนา้ งานว่ามีความเกีย่ วข้อง

กับความยากง่ายในการเจาะเก็บตัวอย่างแท่งหินอย่างไร รวมทั้งความ

ส้ินเปลอื งของอุปกรณ์ต่าง ๆ ท่ีใชใ้ นการปฏบิ ตั งิ าน

2.2 การเจาะชัน้ หิน - สามารถให้คำอธิบาย ข้อมูล รายละเอียดการเจาะ และประสานงานกับ

ผคู้ วบคุมงานและวศิ กรสนามไดด้ ี

2.3 การทดสอบการรั่วซึม - ทราบและสามารถทำการทดสอบการรว่ั ซมึ ของนำ้ ในหลุมเจาะแบบตา่ ง ๆ

ไดอ้ ยา่ งถูกตอ้ ง

3. ความรเู้ รอ่ื ง : เคร่ืองมือ/อปุ กรณ์

3.1 การใชเ้ ครอ่ื งมือ อปุ กรณ์ตา่ ง ๆ - ทราบวา่ จะต้องใชเ้ ครื่องมืออุปกรณ์ต่าง ๆ ท่ีจำเป็นและเหมาะสมกับงาน

ว่ามีอะไรบ้าง จำนวนโดยประมาณ และสามารถวางแผนการใช้อุปกรณ์

เหล่าน้ันไดอ้ ยา่ งเหมาะสม

- ทราบและสามารถประยุกต์ ดัดแปลง อุปกรณ์ต่าง ๆ เพื่อใช้ในการ

แกป้ ญั หาทพ่ี บในขณะปฏบิ ัติงานได้

ระดบั ท่ี 3

ความรู้พนื้ ฐาน คำอธบิ าย
4. ความรเู้ ร่อื ง : เคร่ืองเจาะ
4.1 การเคลือ่ นยา้ ยเครอ่ื งเจาะ - ทราบเทคนิคการเคลื่อนย้ายเครือ่ งเจาะระหวา่ งหลมุ
5. ความรเู้ รอ่ื ง : วิธีปฏบิ ตั ิงาน
- ทราบว่าควรจะใช้วิธกี ารปฏิบตั ิงานอย่างไร จึงจะเหมาะสม ประหยัดและ
ปลอดภัย รวมถึงขอ้ ควรระวังในขณะปฏบิ ตั งิ าน
- ทราบว่าจะต้องประยุกต์วิธีการปฏิบัติงานอย่างไร ในกรณีที่เกิดการขาด
แคลนอุปกรณ์ที่ต้องการ เพื่อให้สามารถปฏิบัติงานได้ต่อเนื่องเป็นการ
ชว่ั คราว
- ทราบว่าผลการปฏิบตั ิงานทด่ี ี ควรจะต้องมีผลลพั ธ์เปน็ อยา่ งไร
- ประเมินเวลาท่ีจะใช้ในการปฏิบัติงาน ตั้งแต่เริ่มต้นจนแล้วเสร็จได้อย่าง
แม่นยำ
- ทราบเหตผุ ล หากเกดิ ปญั หาในขณะปฏบิ ตั งิ าน รวมท้ังแนวทางการแกไ้ ข
- ทราบเทคนิค วิธีการทำงานในทุกขั้นตอนเป็นอย่างดี และสามารถให้
คำแนะนำแก่ช่างเจาะระดับ 1 & 2 และทีมงานเจาะ ได้อย่างถูกต้องและ
เหมาะสม

ระดบั ที่ 3

ทักษะการปฏิบัติงาน ชา่ งเจาะโรตารี ระดับท่ี 3
ช่างเจาะโรตารี ระดับที่ 3 ของ บริษัท ไร้ท์ทันเน็ลลิ่ง จำกัด (มหาชน) จะต้องมีทักษะและสามารถ

ปฏบิ ตั งิ านได้ตามมาตรฐานท่ีบริษัทฯ กำหนด ดงั นี้

การเจาะชั้นดิน
มาตรฐานท่ี 1 การติดตัง้ เครือ่ งเจาะ
มาตรฐานที่ 2 การเคลอ่ื นยา้ ยเครอ่ื งเจาะระหวา่ งหลมุ
มาตรฐานที่ 3 การวางแผนและจัดเตรียมอุปกรณ์ต่าง ๆ ท่จี ะใชใ้ นการเจาะดนิ
มาตรฐานท่ี 4 การเจาะเพ่อื ตดิ ตั้งท่อกันดินพงั (Casing)
มาตรฐานท่ี 5 การเก็บตัวอยา่ งดนิ
มาตรฐานที่ 6 การตอกทดสอบมาตรฐาน (Standard Penetration Test, SPT)
มาตรฐานท่ี 7 การทดสอบการรั่วซมึ นำ้ แบบ ความดนั คงท่ี และความดันไม่คงท่ี
มาตรฐานท่ี 8 การเฝา้ สงั เกตในขณะเจาะ
มาตรฐานท่ี 9 การอุดกลบหลมุ เจาะท่เี สรจ็ แลว้
มาตรฐานท่ี 10 การซ่อมแซม บำรุงรักษาอุปกรณ์

การเจาะช้ันหิน
มาตรฐานที่ 1 การดแู ลความปลอดภยั ของทีมงานเจาะอยา่ งเหมาะสม
มาตรฐานที่ 1 การตดิ ต้งั เครอ่ื งเจาะ
มาตรฐานท่ี 2 การเคล่ือนย้ายเคร่อื งเจาะระหว่างหลุม
มาตรฐานท่ี 3 การวางแผนและจัดเตรยี มอุปกรณต์ ่าง ๆ ทีจ่ ะใชใ้ นการเจาะหิน
มาตรฐานที่ 4 การเจาะเพอ่ื ติดตัง้ ท่อกันดินพัง (Casing)
มาตรฐานที่ 5 การเจาะเพอื่ เก็บแทง่ ตัวอยา่ งหนิ (Coring)
มาตรฐานที่ 6 การเรียงแทง่ ตวั อย่างหนิ ทเ่ี จาะได้
มาตรฐานท่ี 7 การบันทึกรายงานการเจาะ
มาตรฐานที่ 8 การเฝา้ สังเกตในขณะเจาะ
มาตรฐานที่ 10 การทดสอบในหลุมเจาะที่เก่ยี วขอ้ ง
มาตรฐานที่ 11 การติดต้งั ท่อตดิ ตามระดับน้ำใตด้ นิ ภายหลงั การเจาะแล้วเสร็จ
มาตรฐานท่ี 12 การซอ่ มแซม บำรงุ รักษาอุปกรณ์และเครอื่ งเจาะ

ระดบั ที่ 3

การเจาะช้ันดนิ

ทักษะปฏิบัติงาน คำอธบิ าย

มฐ.1 การตดิ ตง้ั เครือ่ งเจาะ

1.1 ความถูกต้องของหลมุ เจาะ ภายหลังการติดตั้งแล้ว หลุมเจาะมีตำแหน่งและ

ทิศทางถูกต้องตามท่ีกำหนด

1.2 การยึดเครอ่ื งเจาะและความมน่ั คงของเครื่องเจาะ ภายหลังการติดตั้งและยึดเครื่องเจาะแล้ว เครื่อง

เจาะมีเสถียรภาพดี มีความมั่งคง แข็งแรงสามารถ

เจาะหลมุ เจาะได้ลึกตามท่ีกำหนด

มฐ.2 การเคลอ่ื นย้ายเครอ่ื งเจาะระหว่างหลมุ

2.1 การเคลอ่ื นย้ายในพน้ื ทีร่ าบ การเคลื่อนย้ายเครื่องเจาะจากจุดหนึ่งไปอีกจุดหนง่ึ

ในบรเิ วณพ้ืนท่รี าบ

2.2 การเคลือ่ นย้ายในพนื้ ท่ลี าดชัน การเคลื่อนย้ายเครื่องเจาะจากจุดหนึ่งไปอีกจุดหนง่ึ

ในบริเวณพ้ืนทีล่ าดชัน

มฐ.3 การวางแผนและจดั เตรียมอุปกรณ์ต่าง ๆ ท่ีจะใช้ในการเจาะดิน

3.1 ความเหมาะสมของอุปกรณท์ ่ีเตรยี มไว้ใช้งาน การเลือกใช้และเตรียมอุปกรณ์เจาะได้ครบถ้วนและ

เหมาะสมกับสภาพชน้ั ดินและหินที่จะเจาะ

3.2 จำนวนของอุปกรณ์ท่ีเตรยี มไว้ใชง้ าน การเตรียมอุปกรณ์เจาะได้ครบถ้วนและเพียงพอกบั

ปริมาณงานและสภาพช้ันดิน ชัน้ หนิ ที่จะเจาะ

3.3 การเก็บสำรองและการดแู ลรักษาอุปกรณ์ การเก็บสำรองอุปกรณ์เจาะ ได้อย่างถูกต้องและ

เหมาะสม

มฐ.4 การเจาะเพือ่ ตดิ ตัง้ ทอ่ กันดนิ พงั (Casing)

4.1 การเริ่มตดิ ตง้ั ท่อกนั ดินพงั ขน้ั ตอนการเจาะตดิ ต้งั ทอ่ กนั ดนิ พัง

4.2 การพจิ ารณาความลึกท่อกันดินพัง การตดั สินใจในการเลือกความลึกในการติดตั้งท่อกัน

ดินพัง ใหเ้ หมาะสมกับสภาพชั้นดนิ ช้ันหินด้านบน

มฐ.5 การเกบ็ ตวั อยา่ งดนิ

5.1 Undisturbed Sample การเกบ็ ตัวอย่างดินออ่ นแบบไมถ่ กู รบกวน

5.1.1 Shelby Tube -กระบอกเก็บตัวอยา่ งผนังบาง ปกตจิ ะใชเ้ ครื่องเจาะ

กดกระบอกลงไปในชั้นดินที่ความลึกที่ต้องการ

5.1.2 Bulk Sample โดยตรง

-การเก็บต้วอย่างแบบไม่ถูกรบกวนทั้งก้อน ปกติจะ

ใชว้ ธิ ีขดุ ดว้ ยแรงคนและบรรจุลงในกล่องไม้ทีแ่ ข็งแรง

โดยมีตวั กลางท่ีอ่อนนิ่มเปน็ ตวั กันกระแทก

ระดบั ที่ 3

ทักษะปฏิบัติงาน คำอธบิ าย

5.2 Disturbed Sample การเก็บตัวอย่างดินแบบถูกรบกวน ปกติใช้กับงาน

วสั ดกุ อ่ สรา้ ง ถ้าอยใู่ นหลุมเจาะตวั อย่างดินจะได้จาก

การตอกทดลองมาตรฐาน

มฐ.6 การตอกทดสอบมาตรฐาน (Standard Penetration Test, SPT)

มฐ.7 การทดสอบการรวั่ ซึมนำ้ แบบ ความดนั คงที่ และความดันไม่คงที่

7.1 ความดันคงท่ี (Constant Head Permeability Test) การการทดสอบการรว่ั ซึมน้ำ โดยใช้ความดนั แบบคงที่

7.2 ความดนั ไม่คงที่ (Variable Head Permeability Test) การการทดสอบการรว่ั ซึมน้ำ โดยใชค้ วามดันแบบแปรผนั

มฐ. 8 การอุดกลบหลุมเจาะทเ่ี สร็จแล้ว

มฐ. 9 การซอ่ มแซม บำรุงรักษาอปุ กรณ์

9.1 การปรบั แตง่ กอ่ นการใช้งาน การจัดเตรียม ปรับแต่ง ประกอบชุดอุปกรณ์ให้

เรียบร้อย ก่อนที่จะหย่อนลงไปในหลุมเพื่อเริ่มต้น

การเจาะ

9.2 การทำความสะอาดหลังการใช้งาน การตรวจสอบ ทำความสะอาดชุดอุปกรณ์หลังการใช้

งานเจาะเสรจ็ แล้ว หรือหลงั จากดึงขึน้ มาจากหลมุ เจาะ

9.3 การตรวจเชค็ หลงั การใช้งาน การตรวจสอบ ปรับแต่ง ซ่อมแซม ชุดอุปกรณ์หลัง

การใช้งานเจาะเสร็จแลว้

9.4 การเกบ็ รกั ษาอปุ กรณห์ ลงั การใช้งาน การจัดเก็บ บำรุงรักษา ชุดอุปกรณ์หลังการใช้งาน

เจาะเสรจ็ แล้ว อยา่ งเหมาะสม

ระดับท่ี 3

การเจาะชัน้ หิน

ทักษะปฏิบตั งิ าน คำอธบิ าย

มฐ.1 การตดิ ตัง้ เครือ่ งเจาะ

1.1 ความถกู ตอ้ งของหลุมเจาะ ภายหลังการติดตั้งแล้ว หลุมเจาะมีตำแหน่งและ

ทศิ ทางถกู ต้อง

1.2 การยึดเครอ่ื งเจาะและความม่นั คงของเคร่ืองเจาะ ภายหลังการติดตั้งและยึดเครื่องเจาะแล้ว เครื่อง

เจาะมีเสถียรภาพดี มีความมั่งคง แข็งแรงสามารถ

เจาะหลมุ เจาะไดล้ ึกตามทตี่ อ้ งการ

มฐ.2 การเคลื่อนยา้ ยเคร่อื งเจาะระหว่างหลุม

2.1 การเคลือ่ นยา้ ยในพ้นื ทรี่ าบ การเคลื่อนย้ายเครื่องเจาะจากจุดหนึ่งไปอีกจุดหนึ่ง

ในบรเิ วณพ้ืนทร่ี าบ

2.2 การเคลอ่ื นย้ายในพ้ืนทล่ี าดชนั การเคลื่อนย้ายเครื่องเจาะจากจุดหน่ึงไปอีกจุดหนงึ่

ในบรเิ วณพ้ืนท่ลี าดชัน

มฐ.3 การวางแผนและจัดเตรียมอุปกรณ์ตา่ ง ๆ ท่จี ะใชใ้ นการเจาะหิน

3.1 ความเหมาะสมของอุปกรณ์ท่ีเตรียมไว้ใช้งาน การเลือกใช้และเตรียมอปุ กรณ์เจาะได้ครบถ้วนและ

เหมาะสมกับสภาพช้ันดนิ และหนิ ทีจ่ ะเจาะ

3.2 จำนวนของอปุ กรณ์ทีเ่ ตรียมไวใ้ ชง้ าน การเตรียมอุปกรณ์เจาะได้ครบถ้วนและเพียงพอกับ

ปรมิ าณงานและสภาพช้นั ดิน ชั้นหนิ ท่ีจะเจาะ

3.3 การเก็บสำรองและการดูแลรักษาอุปกรณ์ที่เตรียม การเก็บสำรองอุปกรณ์เจาะ ได้อย่างถูกต้องและ

สำรองไว้ เหมาะสม

มฐ.4 การเจาะเพือ่ ติดต้งั ทอ่ กันดนิ พงั (Casing)

4.1 การเรม่ิ ติดตง้ั ทอ่ กันดินพงั ข้ันตอนการเจาะติดตั้งท่อกนั ดินพงั

4.2 การพจิ ารณาความลกึ ท่อกันดนิ พงั การตดั สินใจในการเลือกความลึกในการติดต้ังท่อกัน

ดินพังเหมาะสมกบั สภาพชัน้ ดนิ ชัน้ หนิ ด้านบน

มฐ.5 การเจาะเพื่อเกบ็ แท่งตวั อย่างหิน (Coring)

5.1 การเลอื กใช้อปุ กรณเ์ จาะ การเลือกใช้อุปกรณ์เจาะและเครื่อวมือต่าง ๆ ได้

อยา่ งเหมาะสมกบั สภาพชนั้ ดนิ และหินทจ่ี ะเจาะ

5.2 การใชค้ วามเรว็ รอบในการเจาะ การปรับใช้ความเร็วรอบของเครื่องเจาะตามสภาพ

ชั้นหินและอุปกรณ์ที่ใช้เจาะให้เหมาะสม เพื่อให้ได้

ประสทิ ธิภาพในการเจาะทดี่ ีทส่ี ดุ

5.3 การใช้แรงกดในขณะเจาะ การปรับใช้แรงกดบนหัวเจาะ ตามสภาพชั้นหินที่

กำลังเจาะให้เหมาะสม เพื่อให้ได้ประสทิ ธภิ าพในการ

เจาะทดี่ ที ่สี ุด

ทักษะปฏิบตั งิ าน ระดับท่ี 3
5.4 ผลการเกบ็ แทง่ ตัวอย่างหนิ
5.5 ความราบเรียบในการควบคุมเครื่องเจาะ คำอธบิ าย
5.6 การแก้ปญั หาท่ีพบในขณะทำการเจาะ ผลการเก็บแท่งตัวอย่างหิน พิจารณาจากผลรวมของ
มฐ.6 การเรยี งแท่งตัวอยา่ งหนิ ทเี่ จาะได้ ความยาวตวั อย่างหนิ ทเ่ี ก็บข้นึ มาได้ (Core Recovery)
6.1 การเรียงตัวอย่าง กรณีไมม่ ี Core Loss การปรบั ใชค้ า่ ตวั แปรต่างๆ ในขณะเจาะอย่างถูกต้อง
6.2 การเรยี งตัวอยา่ ง กรณีมี Core Loss และเหมาะสม สอดคลอ้ งกัน เพอ่ื ให้มคี วามราบเรียบ
และประสทิ ธภิ าพในการเจาะสงู สุด
6.3 รายละเอียดบนลงั เกบ็ ตัวอย่าง วิธีการปฏิบตั ิเพื่อหลีกเลี่ยงหรือแก้ปญั หา เมื่อพบว่า
มีบางอย่างผดิ ปกติในขณะเจาะ
มฐ.7 การบันทึกรายงานการเจาะ
7.1 ขอ้ มลู ทั่วไปของหลุมเจาะ การจัดเรียงแท่งตัวอย่างหินที่เก็บขึ้นมาได้ บรรจุลง
ในลังสำหรบั เกบ็ ตัวอยา่ งหิน โดยปกติจะเรม่ิ เรียงจาก
7.2 อัตราเร็วในการเจาะ ซ้ายมือไปขวามอื และจากด้านบนลงด้านลา่ ง
การจัดเรียงแท่งตัวอย่างหินที่เก็บขึ้นมาได้ บรรจุลง
7.3 สนี ำ้ ในขณะเจาะ ในลงั สำหรับเก็บตวั อย่างหิน โดยปกตหิ ากได้ตวั อยา่ ง
ข้ึนมาไมค่ รบตามความลกึ ท่ีเจาะ (Core Loss) จะใช้
ไม้เนื้อแข็งวางคั่นไว้ในลังช่วงที่ไม่ได้ตัวอย่างขึ้นมา
พร้อมเขียนความลกึ กำกบั ใหช้ ัดเจน
ก า ร เ ข ี ย น ร า ย ล ะ เ อ ี ย ด ข อ ง ห ล ุ ม เ จ า ะ บ น ล ั ง เ ก็ บ
ตัวอย่าง ปกติจะมี ชื่อโครงการ ชื่อหลุมเจาะ
ตำแหน่งหลุมเจาะ ความลึกรวมของหลุมเจาะ วันท่ี
ทำการเจาะ หมายเลขลังใส่ตวั อย่าง เป็นตน้

การเขียนรายละเอียดของหลุมเจาะในรายงานการ
ปฏิบัติงานเจาะ ปกติจะมี ชื่อโครงการ ชื่อหลุมเจาะ
ตำแหน่งหลุมเจาะ ความลึกรวมของหลุมเจาะ วันที่
ทำการเจาะ ขนาดและความลึกท่อกันดินพัง ชนิด
และขนาดของหัวเจาะท่ใี ช้ ชอื่ ชา่ งเจาะและผู้ควบคุม
การเจาะ เป็นตน้
การบันทึกอัตราเร็วในการเจาะในรายงานการ
ปฏิบัติงานเจาะ ปกติจะบันทึกในรูปของช่วงเวลาและ
ช่วงความลึกที่ทำการเจาะ หรือกำหนดเป็น ซม./นาที
เมตร/ชม. กไ็ ด้
การบันทึกสีของน้ำที่ไหลกลับขึ้นมาที่ปากหลุมเจาะ
ในรายงานการปฏบิ ัตงิ านเจาะ

ระดบั ท่ี 3

ทักษะปฏิบตั ิงาน คำอธบิ าย
7.4 การบอกลกั ษณะหนิ ที่กำลังเจาะ การบรรยายลักษณะของหินที่กำลังเจาะ โดยทั่วไป
จะบอกในรูปของ ความแข็ง อัตราเร็วในการเจาะ
7.5 บนั ทึกการคาดคะเนปญั หาทีอ่ าจจะเกดิ ขึ้น การแตกของมวลหิน สังเกตุจากการสั่นสะเทือนใน
ระหวา่ งเจาะ
มฐ.8 การเฝา้ สังเกตในขณะเจาะ การคาดคะเนลักษณะชั้นหินที่อยู่ด้านล่าง และ
8.1 เศษหนิ ที่เกดิ จากการเจาะ (Cutting) ปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้น เช่น เจาะชั้นหินปนู ท่ีมอี ัตรา
การเจาะเร็ว อาจพบโพรง ช่องว่าง หรือ น้ำไม่ขึ้น
8.2 อตั ราเร็วในการเจาะ ปากหลุม เป็นต้น

8.3 ความราบเรียบในขณะทำการเจาะ เศษหินที่เกิดจากการเจาะ จะสามารถบอกถึงชนิด
8.4 ปริมาณนำ้ ทีใ่ ช้เจาะและนำ้ ทขี่ ้นึ ปากหลมุ เจาะ หินได้เช่น เป็นเศษทรายละเอียดมาก อาจเป็นหิน
ทรายแข็ง ถ้าเป็นโคลน สีน้ำเปลี่ยนไป อาจเป็นหิน
8.5 การวิเคราะห์ลกั ษณะหนิ จากการสึกหรอของหวั เจาะ เนอื้ อ่อน หนิ ดนิ ดาน หนิ โคลน ถ้าสนี ำ้ ใส ไมม่ ีเศษหิน
อาจเปน็ หินภเู ขาไฟแข็งมาก หรอื สายแรค่ วอร์ซ หรือ
หัวเจาะเก่าไป เปน็ ต้น
อัตราเร็วในการเจาะ บอกถึงความแข็งของหินที่กำลัง
เจาะได้ เช่น อตั ราในการเจาะเร็ว อาจเป็นหินเน้ืออ่อน
หินปูน ปกติใช้สังเกตุร่วมกับการดูสีน้ำเจาะ และ
ค่าตวั แปรต่าง ๆ ทีใ่ ชใ้ นการเจาะ
การปรับใช้ค่าตัวแปรต่าง ๆ ในขณะเจาะอย่างถูกต้อง
และเหมาะสม สอดคลอ้ งกัน เพอ่ื ใหม้ ีความราบเรียบ
และประสิทธภิ าพในการเจาะสงู สดุ
การสังเกตุปริมาณน้ำที่ใช้เจาะ และน้ำที่ไหลกลับ
ขึ้นมาที่ปากหลุมเจาะ ถ้ามีปริมาณน้อยกว่ากันมาก ๆ
แสดงว่ามีการสูญหายของน้ำลงไปในหิน ควรระวัง
เรือ่ งกา้ นเจาะตดิ เปน็ ตน้
การพิจารณาลักษณะการสึกหรอของหัวเจาะ เพื่อ
คาดการณ์ลักษณะหินที่ทำการเจาะ เช่น หัวเจาะไหม้
แสดงว่าทางน้ำไหลเวียนอุดตัน ชั้นหินควรเป็นหิน
เนื้ออ่อนและเนื้อมีความเหนียวแน่น อาจจะเป็นหิน
โคลนหรอื หินดินดาน เปน็ ตน้

ระดบั ที่ 3

ทักษะปฏิบัตงิ าน คำอธิบาย
8.6 เสยี งผดิ ปกตขิ องเครอื่ งเจาะ การเฝ้าระวงั เครอื่ งจะในขณะเจาะ เสยี งเครือ่ งท่ีเปลี่ยนไป
หากไม่ใช่ความเสียหายของเครื่องยนต์ จะบ่งบอกถึง
ความต้านทานต่อการเจาะ เชน่ เสียงเครือ่ งยนต์ทำงาน
หนักขึ้น อาจมีการบวมตัวของผนังหลุมเจาะจนสัมผัส
กับก้านเจาะ หรือ มีการพังในหลุมเจาะที่ความลึก
ชว่ งใดช่วงหน่ึง เป็นตน้

มฐ.9 การดแู ลความปลอดภยั ของทีมงานเจาะอย่างเหมาะสม

9.1 การแตง่ กายของทมี งาน การแต่งกายทรี่ ัดกมุ จะช่วยใหป้ อ้ งกนั อบุ ัตเิ หตไุ ด้ ปกติ

ชุดทำงานเจาะควรใส่เส้ือแขนสั้น แขนยาวกลัดกระดุม

ใส่รองเทา้ เซฟตี้ หรือผา้ ใบ ใส่หมวกแข็ง เปน็ อยา่ งน้อย

9.2 การควบคุมการใช้อุปกรณ์ เครอื่ งมือของคนงานเจาะ การดูแลการทำงานของคนงานชุดเจาะ ให้ใช้อุปกรณ์
เครอ่ื งมอื ตา่ ง ๆ อย่างถกู วิธี จะชว่ ยใหป้ อ้ งกนั อบุ ัติเหตไุ ด้

9.3 การจดั พนื้ ที่บรเิ วณเจาะ และการจดั วางอุปกรณ์ต่าง ๆ การดูแลความสะอาดของพื้นที่ทำงาน และการจัด

วางอุปกรณ์ตา่ ง ๆ อย่างเหมาะสม สะดวกต่อการใช้

งานของคนงานชดุ เจาะ จะช่วยให้ป้องกันอบุ ตั ิเหตุได้

และช่วยให้อปุ กรณ์เคร่ืองมือตา่ ง ๆ ไมเ่ สียหายงา่ ย

9.4 สถติ ิการเกดิ อบุ ตั ิเหตุ การดูแลความปลอดภัยและวธิ ีการทำงานของคนงาน

ชดุ เจาะ จะชว่ ยใหป้ ้องกันและลดอุบัตเิ หตลุ งได้

มฐ. 10 การทดสอบในหลมุ เจาะ ท่ีเกย่ี วข้อง

10.1 การทดสอบการรว่ั ซึมน้ำ

10.1.2 การทดสอบแบบใช้แรงโน้มถ่วง การทดสอบการรั่วซึมน้ำแบบใช้แรงโน้มถ่วง ปกติท่ี

นิยมใช้กันมี 2 วธิ ี คอื แบบ ความดนั คงที่ และความดัน

แปรผนั

10.1.3 การทดสอบแบบลูย็อง การทดสอบการรั่วซึมน้ำในชั้นหิน แบบใช้ความดัน
5 ระดับ คือ ความดันต่ำ ความดันกลาง ความดันสูง
ความดนั กลาง และความดันต่ำ

10.2 การตอกทดลองแบบมาตรฐาน การตอกทดลองแบบมาตรฐาน (ASTM 000000)
(Standard Penetration Test, SPT)

ระดบั ที่ 3

ทกั ษะปฏิบตั งิ าน คำอธิบาย

มฐ. 11 การตดิ ตงั้ ท่อตดิ ตามระดับน้ำใตด้ นิ ภายหลังการเจาะแล้วเสร็จ

มฐ. 12 การซ่อมแซม บำรุงรักษาอุปกรณ์

12.1 การปรบั แต่งกอ่ นการใชง้ าน การจัดเตรยี ม ปรบั แตง่ ประกอบชุดอปุ กรณ์ให้เรียบร้อย

ก่อนทจี่ ะหยอ่ นลงไปในหลมุ เพอ่ื เรม่ิ ตน้ การเจาะ

12.2 การทำความสะอาดหลังการใช้งาน การตรวจสอบ ทำความสะอาดชุดอุปกรณ์หลังการใช้

งานเจาะเสร็จแลว้ หรือหลังจากดึงข้นึ มาจากหลุมเจาะ

12.3 การตรวจเช็คหลังการใช้งาน การตรวจสอบ ปรับแต่ง ซ่อมแซม ชุดอุปกรณ์

หลังการใชง้ านเจาะเสรจ็ แล้ว

12.4 การเก็บรักษาอปุ กรณ์หลังการใชง้ าน การจัดเก็บ บำรุงรักษา ชุดอุปกรณ์หลังการใช้งาน

เจาะเสรจ็ แล้ว อย่างเหมาะสม