มัทนะพาธา ม.5

มัทนะพาธา

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

กิจกรรม : แคปชั่นความรัก

ขอนิ ยาม/แคปชั่นความรักในแบบตนเอง

ไม่มีถูก ไม่มีผิด เพราะรักก็คือรัก...

ราชินี แห่งดอกไม้

"ROSE" มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า "ROSA HYBRIDS" ตำนาน
ดอกกุหลาบมี
คำว่ากุหลาบนั้นมาจากคำว่า "คุล" ในภาษาเปอร์เซียแปลว่า "สีแดง ดอกไม้ หลากหลาย
หรือดอกกุหลาบ" ใครบอกได้บ้าง

กุหลาบ เป็นดอกไม้ที่นิยมปลูกมาแต่โบราณ ว่ากันว่ากุหลาบเกิดขึ้นเมื่อ
70 ล้านปีมาแล้ว

ตามประวัติศาสตร์เล่าว่า กุหลาบป่าถูกนำมาปลูกไว้ในพระราชวังของ
จักรพรรดิ ในสมัยราชวงศ์ ฮั่น ราว 5,000 ปีมาแล้ว ขณะที่อียิปต์ก็ปลูกกุหลาบ
เป็นไม้ดอกส่ งไปขายให้แก่ชาวโรมันอีกทั้งชาวโรมันถือว่าดอกกุหลาบเป็น
สั ญลักษณ์ ของความรัก

ราชินี แห่งดอกไม้

แม้จะไม่มีการบันทึกอย่างชัดเจนว่าดอกกุหลาบนั้ นเข้ามาเกี่ยวข้องกับ
บ้านเราตอนไหน แต่จากบันทึกของ ลา ลูแบร์ ราชทูตฝรั่งเศสในสมัย
สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ได้บันทึกไว้ว่าเห็นกุหลาบที่กรุงศรีอยุธยา
และในกาพย์ห่อโคลงนิราศธารโศกสมัยกรุงศรีอยุธยา ซึ่งเป็นพระราช
นิพนธ์ของเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร์ ก็ได้มีการกล่าวถึงกุหลาบเอาไว้ และยังมี
ตำนานดอกกุหลาบของไทยที่เป็นบทละครพระราชนิพนธ์ของรัชกาลที่ 6

บทละครพูด

ละครพูด คือ ละครแบบหนึ่ ง รับอิทธิพลจากละครแบบ
ยุโรป ตัวละครพูดบทของตนในการดำเนิ นเรื่อง อาจพูดเป็น
ถ้อยคำธรรมดา คำกลอน คำฉันท์ มีการจัดฉากและแต่งกาย
ตามสมัยที่ปรากฏในเรื่อง เช่น ละครพูดเรื่องหัวใจนั กรบ
ละครพูดคำกลอนเรื่องพระร่วง ละครพูดคำฉันท์เรื่องมัทนะ
พาธา

สาระการเรียนรู้

ผู้แต่ง/ประวัติ ที่มา/จุดประสงค์ ลักษณะคำประพันธ์

เนื้ อเรื่อง/ตัวละคร ภาพสะท้อน/มุมมอง คุณค่า

จัดกลุ่มการเรียนรู้กันสั กนิ ด

ลักษณะคำประพันธ์ ตัวละคร เนื้ อเรื่อง
(กาพย์,ฉั นท์)

ภาพสะท้อนสั งคม คุณค่า

ผู้แต่ง/ประวัติ

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นพระมหากษัตริย์
ไทยรัชกาลที่ 6 แห่งราชวงศ์จักรี เสด็จพระราชสมภพเมื่อวันที่
1 มกราคม พ.ศ. 2424
มีพระนามเดิมว่า เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฏราชกุมาร
พระองค์ท่านทรงใช้พระนามแฝงมากมาย เช่น น้ อยลา อัศว
พาหุ รามจิตติ พระขรรค์เพชร นายแก้วนายขวัญ พันแหลม
ศรีอยุธยา ฯลฯ

ผู้แต่ง/ประวัติ

พระราชนิ พนธ์

ที่มา/จุดประสงค์

ที่มา จุดประสงค์

เป็นบทพระราชนิ พนธ์ที่ แต่เดิมใช้สำหรับอ่านเป็น
ร.6 ทรงแต่งขึ้นตาม หนั งสือแบบกวีนิ พนธ์
จินตนาการและทรงแปล ทั่วไป
เป็นร้อยแก้วจากนั้ นทรง ภายหลังใช้ในการแสดง
พระราชนิ พนธ์ขึ้นใหม่เป็น ละครด้วย
ร้อยกรองแต่ทรงพระราชนิ
พรธ์ได้เพียง 4 องก์ ก็
สวรรคต

ที่มา/จุดประสงค์

มัทน/มทน มัทนะพาธา

หมายถึงความลุ่มหลงหรือ หมายถึงความเจ็บหรือ
ความรัก ความเดือดร้อนแห่งความ
รักซึ่งเป็นแก่นของบท
พาธา ละครเรื่องนี้

หมายถึงความเจ็บปวด

ลักษณะคำประพันธ์

บทละครพูดคำฉั นท์

ทรงใช้ฉันท์ 21 ชนิ ดและกาพย์ 3 ชนิ ดซึ่งจะมีความเหมาะสมกับเนื้ อเรื่องใน
แต่ละตอนด้วย

อินทรวิเชียรฉันท์ ๑๑ เป็นฉันท์ที่มีลีลางดงาม จิตรปทาฉันท์ ๘ เป็นฉันท์ที่มีส่วนหรือ
ประดุจสายฟ้าที่เป็นอาวุธของพระอินทร์ นิ ยมแต่ง ข้อความวิจิตรงดงาม

ในบทชม หรือบทโศกที่มีการคร่ำครวญ นิ ยมแต่ง ๒ บทคู่กันเป็นตอนหนึ่ ง

ลักษณะคำประพันธ์

วสันตดิลกฉันท์ ๑๔
เป็นฉั นท์ที่มีความงดงามประดุจสายฝน
มักใช้เพื่อพรรณาหรือสดุดีสิ่ งใดสิ่ งหนึ่ ง




กมลฉันท์ ๑๒
ฉั นท์ที่มีลีลากล่อมใจให้เพลิดเพลิน

ลักษณะคำประพันธ์

สาลินีฉันท์ ๑๑
เป็นฉั นท์ที่มากไปด้วยครุ

วิชชุมมาลาฉันท์ ๘
เป็นฉั นท์ที่เปล่งสำเนี ยงยาวดุจสายฟ้าแลบ

ลักษณะคำประพันธ์

ครุ -ลหุ

ครุ คือพยางค์ที่มีเสียงหนัก ได้แก่ พยางค์ที่ ลหุ คือพยางค์ที่มีเสียงเบา ได้แก่พยางค์ที่
ประกอบด้วย สระเสียงยาว คำครุ แปลว่า เสียง ประกอบด้วย สระสั้นที่ไม่มีตัวสะกด
หนัก สัญลักษณ์ ( อั ) ประกอบด้วย คำลหุ แปลว่า เสียงเบา สัญลักษณ์ (อุ)
-พยางค์ที่มีสระเสียงยาวไม่มีตัวสะกด เช่น มาหา ประกอบด้วย พยางค์ที่มีสระเสียงสั้นไม่มี
พารา ตัวสะกด เช่น มะลิ ชิชะ ก็ เถอะ พยางค์ที่มี
-พยางค์ที่มีตัวสะกดทั้ง 8 แม่ เช่น รัก ชิด ชอบ ฯลฯ ตัวพยัญชนะตัวเดียว เช่น ณ บ ธ
-พยางค์ที่มีสระ อำ ไอ ใอ เอา เช่น เรา จำ ใจ ไป

เนื้ อเรื่อง/ตัวละคร

ตัวละคร

เทพธิดาที่สุเทษณ์ หมายปอง สุเทษณ์ เป็นเทพผู้มีฤทธิ์
มีรู ปโฉมงดงาม มีนิ สั ยเอาแต่ใจ

และมีจิตใจซื่อตรง และหลงใหลนางมัทนาเป็นที่สุด

เนื้ อเรื่อง/ตัวละคร

ตัวละคร

กษั ตริย์หนุ่ มรู ปงาม วิทยาธรที่มีความเชี่ยวชาญ
ผู้ครองเมืองหัสตินาปุระ ด้านเวทมนตร์

เนื้ อเรื่อง/ตัวละคร

ตัวละคร

ฤาษีผู้บำเพ็ญเพียร มเหสสี ของท้าวชัยเสน
อยู่ในป่าหิมวันต์ รักและหวงสวามีมาก
และคอยดูแลนางมัทนา

เนื้ อเรื่อง/ตัวละคร

เนื้ อเรื่อง บทละครพูดเรื่องมัทนะพาธามีทั้งหมด 5 องก์ ได้แก่

องก์ที่ 1 องก์ที่ 2 แบ่งเป็น 3 ตอน องก์ที่ 3
ลานหน้ ามุจเด็จ
แห่งวิมานของสุ ในกลางหิมะวัน ลานหน้ าอาศรม
เทษณ์ เทพบุตร
บนสวรรค์ ทางเดินในดง ของพระฤษีกาละ

ลานหน้ าอาศรมของ ทรรศิน

พระฤาษีกาละทรรศิน

เนื้ อเรื่อง/ตัวละคร

เนื้ อเรื่อง บทละครพูดเรื่องมัทนะพาธามีทั้งหมด 5 องก์ ได้แก่

องก์ที่ 4 แบ่งเป็น 3 ตอน องก์ที่ 5 แบ่งเป็น 2 ตอน
สวนหลวงข้างพระราชวัง พลับพลาในค่ายหลวง
ในกรุงหัสตินาปุระ ตำบลกุรุเกษตร
ริ้มรั้วค่ายหลวง ตำบล ในกลางหิมะวัน
กุระเกษตร
สวนหลวงข้างพระราชวัง
ในกรุงหัสตินาปุระ

ภาพสะท้อน/มุมมอง

แนวคิด : สะท้อนถึงความทุกข์อันเกิดจากความรัก
ที่มีทั้งคุณและโทษและแสดงให้เห็นว่าความรัก
ที่แท้จริงนั้ นควรเกิดจากใจอันบริสุทธิ์

คุณค่า

1.ให้ความรู้เรื่องการแต่งฉั นท์
2.ให้คุณค่าทางด้านวรรณศิ ลป์ (โวหาร/
ภาพพจน์ /การใช้ภาษา)
3.สะท้อนค่านิ ยมและแนวคิดเรื่องความรัก