การแต่งฉันท์ ม.5-6

การแต่งคำประพันธ์

บทร้อยกรอง
"ฉั นท์"

ครูฉัตรแก้ว เกียรติไพบูลย์ (ครูยุ้ย)

ฉันท์ คือ... 1

ฉันท์ คือ ลักษณะถ้อยคำที่กวีร้อยกรองขึ้น
เพื่อให้ เกิดความไพเราะ โดยบังคับเสียง
หนัก-เบา ที่เราเรียกกันว่า ครุ-ลหุ

ฉันท์ ได้รับอิทธิพลมาจากประเทศอินเดีย

ตำราฉันท์ที่เป็ นแบบฉบับของไทยคือ คัมภีร์วุตโตทัย













จิตรปทาฉันท์ 8 จิตระปทาฉันท์ (อ่านว่า จิ-ตฺระ-ปะ-ทา-ฉัน)
หมายถึง งดงาม, สดใส, ที่งดงาม
ผังฉั นทลักษณ์
ตัวอย่าง

ว่าด้วยเรื่องฉันท์ 11

อินทรเชียรฉันท์ 11
อุเปนทรวิเชียรฉันท์ 11
อุปชาติฉันท์ 11
สาลินีฉันท์ 11
อุปั ฏฐิตาฉันท์ 11

อินทรวิเชียรฉั นท์ ออิินนททรรววิเิชเีชยียร แร ปแลปว่ลา วเ่พาชเรพพรชะรอิพนทระร์อหินรือทสร์าหยฟร้ือาจาสกาพยระฟ้อิานจทาร์ก
หมพายรถะึงอิฉนันททร์์ที่มหีลมีลาายปรถึะงดุพจฉัเรพนะอชิทนร์ขททีอ่รม์งีพลีรละอาินปทรระ์ ดหุจรือเพสาชยรฟข้ าอจงาก
ผังฉั นทลักษณ์
พระอินทร์ หรือ สายฟ้ าจากพระอินทร์


ตัวอย่าง

อุเปนทรวิเชียรฉั นท์ หออุมิเนปาทยนรถึวทงิเชรฉีัวยนิเรทช์ีแทยีป่มรีลฉลัีวล่นาาทเป์พรชะ(ดรอุพ่จารเนพะอวชิ่นราขทอรอ์งุห-พรเรือปะอสนินา-ทยทฟร์ฺ้ รหาะจรื-าอกวสิพ-ารยเะชฟอี้ิยนานจทาร-์กฉั น)
มีความหมายว่า “ฉันท์พทีร่มะีอลิีนลทาร์คล้ายหรือรองจากอินทรวิเชียร
ผังฉั นทลักษณ์ ฉันท์” ซึ่งฉันท์ประเภทนี้ใช้สำหรับดำเนินเรื่องอย่างธรรมดา

ตัวอย่าง

สาลินี ฉั นท์ อินทรวิเชียร แปลว่า เพชรพระอินทร์ หรือ สายฟ้ าจากพระอินทร์

ผังฉั นทลักษณ์ หสมาาลยิถนึงีฉฉัันนท์ทที์่มีลี(ลอา่ปารนะดุวพจ่าเรพะอชินสรขทาอร์ง-พลริะ-อินนที-ร์ หฉัรือนส)ายฟ้ าจาก
กล่าวถึง ชื่อฉันท์อย่างหนึ่ง บาทหนึ่งมี ๑๑ คํา


ตัวอย่าง

อุปั ฏฐิตาฉันท์ อุปั ฏหฐอมิินาตทยารถึวฉงิเัชฉีนัยนรทท์แ์ทีป่เมีลปล็ีวล่นาาเปชพืร่ชอะดรุทพจี่รเเพะรอชีิยนรขทกอร์ตงหพารรือมะอสิแนาทยบฟร์้บหาจรไืาอทกสพายรยะฟอแ้ินาจทต่าร์ก
ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่านพเรระีอยินกทวร์่า อุปั ฏฐิตาคาถา
ผังฉั นทลักษณ์
แปลว่า ฉันท์ที่ทำลำดับของตนให้พิสดาร

ตัวอย่าง





ฉันท์อื่น ๆ นอกจากที่กล่าวมานั้น
ยังมีฉันท์อื่น ๆ อีกมากมาย
วสันตดิลกฉันท์ 14
มาลีนีฉันท์ 14
สัททุลลวิกกีฬิตฉันท์ 19
อีทิสังฉันท์ 20
สัทธราฉันท์ 21

วสันตดิลกฉันท์ 14 อินทรวิเชียร แปลว่า เพชรพระอินทร์ หรือ สายฟ้ าจากพระอินทร์

ผังฉั นทลักษณ์ หมา“ยฉัถึนง ทฉั์นทีท่ม์ทีีล่มีีลลีลาาหปรรือะดทุ่จวเพงชทรำขอนงอพงระทีอ่ิในหท้รค์ หวราือมสรูา้สยึกฟ้ดาุจจาก


พระอินทร์

ยอดของใบไม้ที่กำลังคลี่บานเพื่อออกใบออกดอก”

ตัวอย่าง

สัททุลลวิกกีฬิตฉันท์ 19 หอมิสนัาททยทรถึวุงิลเชฉลีัยนวริทก์แทกีป่ีมฬีลิลีวตล่าฉาัเปนพรชะทด์รุพจเรเป็พะอนชินรชืขท่ออร์ทงีห่พเรรรือีะยอสิกนาตทยาฟร์้มหาจแรืาอบกสพบารไยะทฟอ้ินยาจทาร์ก
แต่ในคัมภีร์วุตโตทัย ท่าพนระเอริีนยทกรว์่า สัททูลวิกกีฬิ ตคาถา
ผังฉั นทลักษณ์
มีความหมายว่า ฉันท์ที่มีลีลาประดุจเสือ

ตัวอย่าง