คุณครูนิคไนซ์ ภาษาท่า ท่ นาฏศิล ศิป์ สร้า ร้ งความสุข สุ สำ หรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนเทศบาลวัดศาลามีชัย
คำ นำ หนังสือเล่มเล็กประกอบการเรียนวิชานาฏศิลป์ เรื่องนาฏยศัพท์และภาษาท่า จัดทำ ขึ้นเพื่อเป็นนวัตกรรมทางการศึกษา ใช้ เป็นสื่อ ในการจัดการเรียนรู้ของนักเรียนระดับประถมศึกษาปีที่ 4 มีวัตถุประสงค์เพื่อให้นักเรียนบอกความหมายของนาฏยศัพท์และ ภาษาท่านาฏศิลป์ได้ บอกประเภทของนาฏยศัพท์และภาษาท่านาฏศิลป์ได้ ปฏิบัติท่านาฏยศัพท์และภาษาท่านาฏศิลป์ได้ แสดงท่า นาฏย ศัพท์และภาษาท่านาฏศิลป์อย่างมั่นใจและสนุกสนานแสดงบทบาทสมมุติอย่างมั่นใจและสนุกสนาน และเข้าใจลักษณะการเคลื่อนไหว การแปรแถวประกอบการแสดงได้อย่างถูกต้อง สาระสำ คัญนวัตกรรมทางการศึกษา ประกอบด้วยประเภทนาฏยศัพท์ นาฏยศัพท์สำ คัญสำ หรับการฝึกปฏิบัติ ประเภทของภาษา ท่าทางนาฏศิลป์ ภาษาท่าทางนาฏศิลป์ที่ควรฝึกปฏิบัติบทบาทสมมุติ จุดประสงค์การเรียนรู้สื่อการจัดการเรียนรู้ การวัดและประเมินผล แบบทดสอบก่อนเรียน ทักษะเบื้องต้นทางการแสดง คำ ถามทบทวน / แบบฝึกหัด แบบทดสอบหลังเรียน ขอขอบคุณผู้ช่วย ศาสตราจารย์ ดร.ธีรวัฒน์ ช่างสาน ที่ชี้แนะการพัฒนานวัตกรรมจนสมบูรณ์เป็นสื่อที่ดีมีประโยชน์ ขอบคุณ เพื่อน ๆ นักวิชาการที่กล่าวอ้างในเอกสารฉบับนี้ จึงขอขอบคุณมา ณ โอกาสนี้ นายตรีชรี ฎารัศรั มิ์ ทองประพันธ์ ผู้จัดทำ
ณ โรงละครแห่งหนึ่ง คุณครูนิคไนซ์ ได้พาใบบัวและใบข้าว ไปชมการ แสดงนาฏศิลป์ไทย ขณะชมการแสดง อยู่นั้น ใบบัวเกิดความสงสัยเกี่ยวกับ ท่าทางของผู้แสดงนาฏศิลป์ “คุณครูคะ ท่าทางที่ผู้แสดง กำ ลังสื่อให้เราชมอยู่หมายถึง อะไรคะ” “ท่าทางที่ผู้แสดงกำ ลังสื่อให้เราชม อยู่นั้นเรีย รี กว่าภาษาท่าทางนาฏศิลป์ ค่ะ เป็นภาษาท่าที่ใช้ในการฝึกหัด ในการแสดงนาฏศิลป์ ซึ่งจะใช้แทน คำ พูดของผู้แสดงค่ะ”
“ใช่แล้วค่ะใบข้าว ภาษาท่าทางนาฏศิลป์ นั้นมีหลายท่า โดยแบ่งออก 3 ประเภท อีกด้วยนะคะ” “ถ้าอย่างนั้น ภาษาท่าทาง นาฏศิลป์ก็มีหลายท่าใช่ไหม คะครู”
“3 ประเภทมีอะไรบ้าง หรอคะครู” “ภาษาท่าทางนาฏศิลป์ แบ่งออกเป็น 3 ประเภท มีดังนี้ค่ะ 1. ภาษาท่าทางนาฏศิลป์ที่ใช้แทนคำ พูด 2.ภาษาท่าทางนาฏศิลป์อิริย ริ าบทหรือ รื กิริย ริ า อาการ 3.ภาษาท่าทางนาฏศิลป์ที่ใช้แสดง อารมณ์ความรู้สึรู้ สึ กค่ะ”
“ว้าวว หนูอยากรู้จั รู้จั งเลยค่ะ ว่าแต่ละ ประเภทมีท่าอะไรบ้าง คุณครูช่วย สอนให้พวกหนูได้มั้ยคะ” “ได้สิค่ะ ถ้าพวกเราอยากลองฝึกภาษาท่า ครูก็จะสอนให้ค่ะ ถ้าพวกหนูพร้อ ร้ มแล้ว เรามาเริ่มกันเลยดีกว่านะคะ”
ประเภทที่ 1 ภาษาท่าทางนาฏศิลป์ที่ใช้แทนคำ พูดเช่น ฉัน เธอ ท่าน ปฏิเสธ ท่าเชิญ ท่าที่โน่นเรามาเริ่มกันที่ท่าแรกกันเลยค่ะ นั่นก็คือ ท่าตัวฉันตัวนาง : ใช้มือซ้ายจีบเข้าหาอก มือขวาจีบส่งหลังลักษณะเท้าใช้ การก้าวหน้าตัวพระ : ใช้มือซ้ายจีบเข้าหาอก มือขวาเท้าสะเอวลักษณะเท้าใช้ การก้าวข้าง แบบนี้ใช้มั้ยคะ ท่าฉัน
ต่อไป ท่าที่2 ท่าเธอค่ะตัวนาง : ใช้มือซ้ายชี้ไปด้านข้างระดับอกมือขวาจับที่สะเอว ลักษณะเท้าใช้ การก้าวหน้าตัวพระ : ใช้มือซ้ายชี้ไปด้านข้างระดับกมือขวาเท้าสะเอว ลักษณะเท้าใช้การก้าวข้าง มือซ้ายชี้ ท่าเธอ
เอียงซ้าย ท่าท่าน ต่อไป ท่าที่3 ท่าท่านค่ะตัวนาง : ยกมือขวาขึ้นสูง ให้ปลายนิ้วทั้ง 5 นิ้วกระดิกไปข้างหน้า 1 ครั้งลักษณะเท้า ใช้การก้าวหน้าตัวพระ : ยกมือขวาขึ้นสูง ให้ปลายนิ้วทั้ง 5 นิ้วกระดิกไปข้างหน้า 1 ครั้ง ลักษณะเท้าใช้การก้าวข้างกันเข่าเล็กน้อย
ต่อไป ท่าที่4 ท่าปฏิเสธตัวนาง : ใช้มือข้างใดข้างหนึ่ง ยื่นแขน ตั้งข้อมือส่ายมือเล็กน้อย ลักษณะเท้า ข้างใด ข้างหนึ่งก้าวหน้าตัวพระ : ใช้มือข้างใดข้างหนึ่ง ยื่นแขน ตั้งข้อมือส่ายมือเล็กน้อยลักษณะเท้า ข้างใด ข้างหนึ่งก้าวหน้า ส่ายหัว..... ท่าปฏิเสธ
ต่อไป ท่าที่5 ท่าเชิญค่ะตัวนาง : ใช้มือทั้งสองวางต่างระดับสูง –ต่ำ และช้อนมือจากระดับสะเอวขึ้น เอียงข้างมือต่ําลักษณะเท้า ใช้การก้าวหน้าหรือรืก้าวข้างก็ได้ตัวพระ : ใช้มือทั้งสองวางต่างระดับสูง –ต่ำ และช้อนมือจากระดับสะเอวขึ้น เอียงข้างมือต่ําลักษณะเท้าใช้ก้ารก้าวหน้าหรือรืก้าวข้างก็ได้ มือต่างระดับ.. เอียงมือต่่ำ ท่าเชิญ
ต่อไป ท่าที่6 ท่าที่โน่นค่ะตัวนาง : ใช้นิ้วชี้ข้างใด่ข้างหนึ่ง ชี้ไปข้างหน้าสูงระดับหน้า มืออีกข้างหนึ่งจีบส่งหลัง ลักษณะเท้าก้าวหน้าตัวพระ : ใช้นิ้วชี้ข้างใด่ข้างหนึ่ง ชี้ไปข้างหน้าสูงระดับหน้า มืออีกข้างหนึ่งเท้าสะเอว ลักษณะเท้าก้าวข้าง ชี้ระดับหน้าของตัวเอง ท่าที่โน่น
ต่อมาประเภทที่ 2 ค่ะ ภาษาท่าทางนาฏศิลป์อิริยริ า บทหรือรื กิริยริ าอาการ เช่น ท่ายืน ท่าเดิน ท่านั่ง เรามาเริ่มกันที่ท่ายืนก่อนนะคะตัวนาง : ใช้มือซ้ายแบมือวางบนหน้าขาซ้ายมือขวาจีบหงายชายพก เท้าซ้ายเปิดปลายเท้าเหลื่อมจากเท้าขวาเล็กน้อย เอียงซ้ายตัวพระ : ใช้มือซ้ายแบมือวางบนหน้าขาซ้ายมือขวาจับที่สะเอว เท้าซ้ายเปิดส้นเท้าเหลื่อมจากเท้าขวาเล็กน้อย เอียงขวา ตัวนางเอียงซ้าย ท่ายืน
ต่อไปท่าเดินกันต่อเลยค่ะตัวนาง : เท้าซ้ายเปิดปลายเท้าเหลื่อมจากเท้าขวาเล็กน้อย เอียงซ้ายตัวพระ : เท้าซ้ายเปิดปลายเท้าเหลื่อมจากเท้าขวาเล็กน้อย เอียงขวา ค่ะ เมื่อทำ ได้เเล้วอย่าลืมฝึกเดินมือสลับฝั่ง พร้อร้มกับก้าวหน้าไปพร้อร้มกันด้วยนะคะ ตัวพระตัวนางเอียงเหมือนกัน ท่าเดิน
ต่อไป คือท่านั่ง นะคะนักเรียนตัวนาง : มือขวาจับที่สะเอว มือซ้ายแบมือวางบนหน้าขาขวา เท้าทั้งสองนั่งพับเพียบเก็บปลายเท้า เอียงขวาตัวพระ : มือขวาจับที่สะเอว มือซ้ายแบมือวางบนหน้าขาซ้าย เท้าทั้งสองนั่งพับเพียบ เอียงขวาค่ะ ชอบท่านี้จังเลยค่ะ ท่านั่ง
เรามาต่อกันที่ประเภทที่ 3 กันเลยนะคะ คือภาษาท่าทางนาฏศิลป์ที่ใช้แสดงอารมณ์ความรู้สึรู้ สึก เช่นรักรัอาย เศร้าร้โศก โกรธ เริ่มกันที่ท่าโกรธกันเลยค่ะตัวนาง : ใช้มือข้างใดข้างหนึ่ง แบฝ่ามือแตะบริเริวณหลังใบหู ถูขึ้น – ลง เบา ๆ แล้ว กระชากมือลงแรงๆ มืออีกข้างหนึ่งจีบส่งหลังตัวพระ : ใช้มือข้างใดข้างหนึ่ง แบฝ่ามือแตะบริเริวณหลังใบหู ถูขึ้น – ลง เบา ๆ แล้ว กระชากมือลงแรงๆ มืออีกข้างเท้าสะเอว โมโห ท่าโกรธ
ต่อไป ท่าอายค่ะตัวนาง : ใช้มือข้างใดข้างหนึ่ง แบฝ่ามือแนบทาบแก้ม พร้อมหลบหน้าลงเล็กน้อย มือข้างหนึ่งจีบส่งหลัง ลักษณะเท้าก้าวหน้าตัวพระ : ใช้มือข้างใดข้างหนึ่ง แบฝ่ามือแนบทาบแก้ม พร้อมหลบหน้าลงเล็กน้อย มือข้างหนึ่งเท้าสะเอว ลักษณะเท้า ก้าวข้าง เขินนนน... ท่าอาย
ต่อไป ท่ารักค่ะตัวนาง : ไขว้มือซ้ายยกทับมือขวา ประสานกันที่ฐานไหล่ เอียงหน้าเข้าหากัน ลักษณะเท้า ก้าวไขว้ตัวพระ : ไขว้มือซ้ายทับมือขวา ประสานกันที่ฐานไหล่ เอียงหน้าเข้าหากัน ลักษณะเท้า ก้าวข้าง ท่ารักรั
ต่อไป ท่าโศกเศร้าค่ะตัวนาง : ไขว้มือทั้งสองให้มือขวาทับซ้ายประสานกันที่ระดับสะเอว กดปลายนิ้วลง ก้มหน้าเล็กน้อย ลักษณะเท้า ยืนย่อเข่าเล็กน้อยตัวพระ : ไขว้มือทั้งสองให้มอื ขวาทับซ้ายประสานกันที่ระดับสะเอว กดปลายนิ้วลง ก้มหน้าเล็กน้อย ลักษณะเท้า ยืนย่อเข่าเล็กน้อย เศร้าร้ าา..... ท่าโศกเศร้าร้
ทักษะเบื้องต้นสำ หรับ รั การปฏิบัติภาษาท่าของนักเรีย รี นชั้นประถม-ศึกษาปีที่4 ที่ควร ทำ ความเข้าใจและปฏิบัติให้ถูกต้องสวยงาม คือ ภาษาท่าทางนาฏศิลป์ หมายถึง ภาษา สื่อสารทางการแสดงที่เลียนแบบจากธรรมชาติสำ หรับ รั ใช้การสื่อความหมายหรือ รื สื่อสารให้ เข้าใจโดยไม่ต้องเปล่งเสียงออกมาแต่อาศัยส่วนประกอบอวัยวะของร่า ร่ งกายแสดงออกมา เป็นท่าทาง จำ แนกได้ 3 ประเภทคือ ท่าใช้แทนคำ พูด ภาษาท่านาฏศิลป์ที่ใช้แสดงอารมณ์ ความรู้สึรู้ สึ กภายใน และภาษาท่านาฏศิลป์ที่ใช้แสดงอิริย ริ าบถหรือ รื กิริย ริ าอาการได้อีกด้วยค่ะ ตรีชรี ฎารัศรั มิ์ ทองประพันธ์ ผู้จัดทำ .. สรุป