คู่มือคนพิการ

ค่มู ือคนพกิ าร

โครงการส่งเสริมการเข้าถงึ สิทธขิ องคนพิการ “สทิ ธิพื้นฐาน ทคี่ นพิการควรรู้”

จัดทำโดย
นางสาวกนกวรรณ เลี่ยมเพช็ ร์ นักศึกษาหลกั สูตรสังคมสงเคราะห์ศาสตรบณั ฑติ
มหาวทิ ยาลยั สงขลานครนิ ทร์ วทิ ยาเขตปัตตานี

1

ค่มู อื คนพกิ าร

พระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ. 2550 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.
2556 กําหนดใหค้ นพกิ ารมีสทิ ธิได้รับสิง่ อำนวยความสะดวกอนั เป็นสาธารณะ ตลอดจนสวัสดิการและความช่วยเหลือ
อน่ื จากรัฐ เพอ่ื การฟ้นื ฟูสมรรถภาพและพัฒนาตนเองได้เต็มศักยภาพ เพอื่ ให้มขี ีดความสามารถที่พร้อมในการปรับตัว
อยใู่ นสังคมอย่างมีคณุ ค่าและมคี วามสขุ

ปัจจุบันหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนได้มีการจัดให้บรกิ ารแก่คนพิการในด้านต่าง ๆ อาทิ สิทธิประโยชนใ์ น
การรักษาพยาบาลตามระบบหลักประกันสุขภาพ เบี้ยความพิการการฝึกชพี และการจัดหางาน ดังนั้นเพื่อให้คนพิการ
เข้าถงึ บริการและสิทธิประโยชน์ทีจ่ ะได้รับ จึงจำเป็นต้องทราบขั้นตอนและวิธกี ารในการรอรบั สิทธอิ์ ยา่ งถูกต้อง

ค่มู อื คนพิการจงึ ประกอบไปดว้ ยขอ้ มลู ท่ีเก่ยี วขอ้ งกบั การให้บรกิ ารต่าง ๆ แก่คนพกิ าร อาทิ ประเภทการบริการ
หนว่ ยงานทใ่ี ห้บริการ สถานทตี่ ัง้ ของหนว่ ยงาน หมายเลขโทรศพั ท์ตดิ ต่อ ฯลฯ ซงึ่ จะเกิดสาระประโยชนแ์ กค่ นพกิ ารและ
เปน็ ข้อมลู เพ่ือเข้าถงึ บริการต่าง ๆ ไดอ้ ย่างท่วั ถงึ

บัตรประจำตวั คนพกิ าร
ตามพระราชบัญญตั สิ ง่ เสริมและพฒั นาคณุ ภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ. 2550 และท่ีแกไ้ ขเพิ่มเตมิ (ฉบับท่ี 2) พ.ศ.

2556 มาตรา 19 กำหนดว่าเพื่อประโยชน์ในการได้รับสิทธิตามมาตรา 20 คนพิการอาจยื่นคําขอมีบัตรประจำตัวคน
พิการต่อนายทะเบียนกลางหรอื นายทะเบียนจังหวัด ณ สำนกั งานทะเบยี นกลาง สำนักงานทะเบียนจังหวดั หรอื สถานที่
อื่นตามระเบียบที่คณะกรรมการกำหนด และวรรคสองกำหนดว่าในกรณีที่คนพิการเป็นผู้เยาว์คนเสมือนไร้
ความสามารถหรอื คนไรค้ วามสามารถ หรอื ในกรณีท่ีคนพกิ ารมีสภาพความพิการถึงข้นั ไมส่ ามารถไปยน่ื คำขอด้วยตนเอง
ได้ ผปู้ กครอง ผูพ้ ิทกั ษ์ ผู้อนุบาล หรอื ผ้ดู ูแลคนพกิ าร แล้วแต่กรณี จะยืน่ คำขอแทนกไ็ ด้ แต่ต้องนำหลักฐานว่าเป็นคน
พกิ ารไปแสดงตอ่ นายทะเบียนกลางหรือนายทะเบยี นจังหวดั แลว้ แต่กรณีด้วย และวรรคสามกําหนดให้การยื่นคำขอมี
บัตรประจำตัวคนพิการและการออกบัตรการกำหนดสิทธิหรือการเปลี่ยนแปลงการขอและสิทธิของคนพิการและอายุ
บัตรประจำตวั คนพกิ ารใหเ้ ปน็ ไปตามหลกั เกณฑว์ ธิ ีการและเงือ่ นไขท่คี ณะกรรมการกำหนดในระเบยี บ

ต่อมาคณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติได้มีระเบียบว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไขการยืน่ คำขอมีบัตรประจำตัวคนพิการและการออกบัตรการกำหนดสิทธิหรือการเปลี่ยนแปลงสิทธิ การขอ
สละสทิ ธขิ องคนพกิ ารและอายุบัตรประจำตัวคนพิการ พ.ศ. 2556 ประกาศในราชกจิ จานุเบกษาเมอ่ื วันท่ี 16 ธันวาคม
2556 เล่ม 130 ตอนพเิ ศษ 182 ง ได้กำหนดแนวทางการยืน่ คาํ ขอมีบัตรประจำตวั คนพกิ ารดังนี้

อายบุ ัตรประจำตวั คนพกิ าร
➢ บตั รประจำตัวคนพกิ าร มีอายุ 8 ปี นับต้ังแตว่ ันออกบตั รฯ
➢ บัตรตลอดชวี ติ

- คนพิการอายุ 60 ปีข้ึนไป

- มสี ภาพความพิการท่ีเหน็ ไดโ้ ดยประจกั ษ์

โครงการส่งเสรมิ การเขา้ ถึงสทิ ธิของคนพิการ

2

ระบบงานออกบตั รประจำตัวคนพกิ าร
1. เจา้ หน้าท่ีรบั คำขอมีบตั ร/ตรวจสอบเอกสาร
2. สอบข้อเท็จจรงิ /เสนอขออนมุ ัติ
3. จดั ทำบัตรประจำตัวคนพกิ าร
4. มอบบตั รฯให้คนพกิ ารตรวจสอบ/รับบัตร
5. เจา้ หน้าทชี่ ีแ้ จงสิทธปิ ระโยชนข์ องสิทธปิ ระโยชนข์ องคนพิการ

คณุ สมบัตแิ ละสถานท่ีย่ืนคำขอและการออกบตั รประจำตัวคนพิการ
คุณสมบัตขิ องคนพกิ ารทีย่ ่ืนคำขอ

1. คนพกิ ารต้องมีสัญชาติไทยเท่านั้น
บคุ คลทีย่ ังไม่ได้แจ้งเกิดหรอื บคุ คลท่ไี มป่ รากฏแน่ชัดวา่ มีสัญชาตไิ ทย ต้องดำเนินการตามขนั้ ตอนของ

กฎหมายว่าดว้ ยทะเบยี นราษฎรกอ่ น
2. สนิ้ สดุ การรักษาและแพทยไ์ ดอ้ อกเอกสารรับความพิการแลว้ หรอื มสี ภาพความพิการท่ีเหน็ ไดโ้ ดยประจักษ์

สถานทีย่ นื่ คาํ ขอมีบัตรประจำตวั คนพิการ
1. โรงพยาบาลประจำจงั หวดั /อำเภอทม่ี ีศนู ย์บริการแบบเบด็ เสรจ็ ในโรงพยาบาล
2. องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ /เทศบาล/อบต.
3. หน่วยงานของรัฐอ่ืนตามท่ีผูว้ า่ ราชการจังหวัดประกาศกำหนด

สถานท่ใี ห้บริการออกบัตรประจำตัวคนพกิ าร
ศนู ยบ์ รกิ ารคนพิการจงั หวดั หรือสำนักงานพฒั นาสงั คมและความมั่นคงของมนษุ ยจ์ งั หวดั กระทรวงการพัฒนา

สงั คมและความมน่ั คงของมนษุ ย์

การยืน่ คาํ ขอแทนคนพกิ าร
1. กรณีคนพิการเปน็ ผเู้ ยาว์ คนเสมือนไรค้ วามสามารถ หรือคนไรค้ วามสามารถ
2. กรณีที่คนพกิ ารมีสภาพความพิการถึงขน้ั ไม่สามารถไปยืน่ คําขอดว้ ยตนเองได้
ใหผ้ ปู้ กครอง ผพู้ ทิ ักษ์ ผูอ้ นุบาล หรอื ผู้ดูแลคนพกิ าร แล้วแต่กรณี ย่นื คาํ ขอแทนก็ได้

เอกสารหลักฐานประกอบการยน่ื คำขอ
1. สาํ เนาบัตรประจําตวั ประชาชน หรือสำเนาบตั รประจําตวั ข้าราชการ หรอื สำเนาสูติบตั รของคนพิการ
2. สาํ เนาทะเบียนบา้ นของคนพกิ าร
3. รปู ถา่ ยขนาด 1 นิ้ว ถ่ายมาแลว้ ไมเ่ กิน 6 เดือน จำนวน 2 รูป

โครงการสง่ เสริมการเขา้ ถึงสทิ ธิของคนพิการ

3

กรณีคนพกิ ารมไิ ด้มายนื่ คําขอด้วยตนเอง
4. เอกสารรับรองความพิการรับรองโดยผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมของสถานพยาบาลของรัฐหรือ

สถานพยาบาลเอกชนที่ประกาศกําหนด เว้นแต่กรณีสภาพความพิการที่สามารถเห็นไดโ้ ดยประจักษ์ ไม่ต้องมีเอกสาร
รบั รองความพกิ ารตัวจริง

5. กรณีบุคคลอื่นยื่นคำขอแทนคนพิการ ให้นำสำเนาบัตรประจำตัวประชาชน หรือสำเนาทะเบียนบ้านของ
บุคคลนั้น และหลักฐานอื่นที่แสดงให้เห็นว่าได้รับมอบอำนาจจากคนพิการหรอื มสี ่วนเกี่ยวข้องกับคนพิการ เนื่องจาก
เป็นผปู้ กครอง ผ้พู ิทักษ์ ผู้อนุบาล หรือผู้ดแู ลคนพกิ าร แล้วแตก่ รณี ประกอบการย่ืนคำขอมีบตั รด้วย

กรณีบตั รประจำตัวคนพิการหมดอายุ ชำรดุ สญู หาย หรอื มีการเปลี่ยนแปลงข้อมูลสำคัญ
1. ให้คนพกิ ารหรอื ผยู้ นื่ คำขอแทน ยน่ื คำขอมบี ัตรประจำตวั คนพกิ ารใหม่ตอ่ นายทะเบยี น
2. กรณีบัตรประจําตัวคนพิการหมดอายุให้คนพิการหรือผู้ยื่นคำขอแทน ยื่นคำขอมีบัตรใหม่ ภายใน 30 วัน

ก่อนวันหมดอายุ

เอกสารหลักฐานประกอบการย่ืนคาํ ขอ
1. บตั รประจำตัวคนพกิ าร (บตั รเดมิ ทีห่ มดอายุ)
2. สำเนาบัตรประจาํ ตัวประชาชน หรือสาเนาบตั รประจําตัวขา้ ราชการ หรือสำเนาสตู บิ ตั รของคนพิการ
3. สำเนาทะเบียนบ้านของคนพิการ
4. รปู ถ่ายขนาด 1 น้ิว ถ่ายมาแลว้ ไมเ่ กิน 6 เดือนจำนวน 2 รปู

กรณคี นพกิ ารมไิ ดม้ าย่ืนคำขอด้วยตนเอง
5. กรณีบุคคลอื่นยื่นคำขอแทนคนพิการ ให้นำสำเนาบัตรประจำตัวประชาชน หรือสำเนาทะเบียนบ้านของ

บุคคลนนั้ และหลกั ฐานอนื่ ที่แสดงให้เหน็ วา่ ไดร้ ับมอบอำนาจจากคนพกิ ารหรอื มีส่วนเกี่ยวข้องเนื่องจากเป็นผู้ปกครอง
ผพู้ ิทกั ษ์ ผูอ้ นุบาล หรอื ผ้ดู ูแลคนพิการ แลว้ แตก่ รณี ประกอบการยน่ื คำขอมบี ตั รดว้ ย

*** หมายเหตุ เอกสารรับรองความพกิ าร เจ้าหนา้ ทรี่ บั คำขอสามารถขอเพ่ิมเติมได้ตามดุลยพินิจของเจ้าหนา้ ที่

กรณีคนพกิ ารทีม่ ีบตั รประจำตัวคนพิการถึงแกค่ วามตาย หรือได้รับการแกไ้ ขฟ้นื ฟจู นไม่มีสภาพความพกิ าร หรอื มี
ความประสงคจ์ ะยกเลิกการมบี ตั รประจำตวั คนพิการ

ผู้ถอื บตั รประจำตวั คนพกิ ารหรือผ้ยู ื่นคำขอแทน แจ้งตอ่ นายทะเบียนเพอ่ื จาํ หน่ายออกจากทะเบยี นบตั ร
ประจำตัวคนพกิ าร โดยเตรียมเอกสารหลักฐานดังน้ี

1. กรณีคนพกิ ารท่ีมีบัตรประจำตวั คนพิการถงึ แก่ความตายองคนพิการ
(1) บัตรประจำตัวคนพกิ ารตวั จริง
(2) สาํ เนาบตั รประจาํ ตวั ประชาชนและสำเนาทะเบยี นบ้านของคนพกิ าร
(3) สาํ เนาใบมรณบตั ร

2. กรณไี ดร้ บั การแก้ไข ฟน้ื ฟู จนไม่มสี ภาพความพิการ หรอื มีความประสงคจ์ ะยกเลิกการมีบัตรฯ
(1) บัตรประจําตวั คนพิการตวั จริง
(2) สาํ เนาบัตรประจําตวั ประชาชนและสำเนาทะเบียนบา้ นของคนพกิ าร

โครงการสง่ เสรมิ การเขา้ ถึงสทิ ธิของคนพิการ

4

(3) เอกสารรับรองความพิการ รับรองโดยผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมของสถานพยาบาลของรัฐหรือ
สถานพยาบาลเอกชนท่ีอธบิ ดีประกาศกำหนด

(4) กรณียน่ื คาํ ขอแทนคนพิการ ใช้สำเนาบัตรประจำตวั ประชาชนหรือสำเนาทะเบยี นบ้านของบุคคล
นั้น และหลักฐานอื่นที่แสดงว่าได้รับมอบอำนาจจากคนพิการหรือมีส่วนเกี่ยวข้องเนื่องจากเป็นผู้ปกครองผู้
พิทักษผ์ ู้ อนบุ าลหรอื ผู้ดแู ลคนพกิ ารแล้วแตก่ รณผี ู้ดูแลคนพิการ
3. กรณคี นพกิ ารมีความประสงคท์ จี่ ะสละสิทธิ
คนพิการที่มีบัตรประจำตัวคนพิการแล้ว ถ้ามีความประสงค์ที่จะยกเลิกการมีบัตรประจำตัวคนพิการ ให้คน
พกิ ารยื่นคำขอเป็นหนังสอื เพอ่ื ขอสละสิทธติ อ่ หนว่ ยงานของรัฐที่บริการออกบัตรประจำตัวคนพิการ

สทิ ธกิ ารอทุ ธรณ์
1. กรณคี นพกิ ารท่ีไมไ่ ด้รับอนมุ ัตใิ หม้ ีบัตรประจำตัวคนพกิ ารหรอื ไม่ได้รับอนุมัตใิ หม้ บี ตั รประจำตัวคนพกิ ารใหม่

คนพิการมีสิทธิยื่นอุทธรณ์เป็นหนังสือต่อนายทะเบียนกลางหรือนายทะเบียนจังหวดั ภายใน 30 วัน นับแต่วันที่ได้รับ
หนังสือไมอ่ นมุ ัตอิ อกบัตร

2. ใหน้ ายทะเบียนพิจารณาคำอุทธรณ์ให้แล้วเสร็จภายใน 60 วัน นับแต่วันทีไ่ ดร้ ับคำอุทธรณ์ดังกล่าว และให้
แจ้งผลการพิจารณาอุทธรณพ์ ร้อมเหตผุ ลเป็นหนังสอื ต่อผอู้ ุทธรณ์ทราบ คำวินจิ ฉัยของนายทะเบยี นให้เปน็ ท่สี ดุ

ผู้ดแู ลคนพิการ
ผู้ดูแลคนพิการต้องเป็นผู้ซึ่งมชี ื่ออยู่ในทะเบียนบ้านเดยี วกันกับคนพิการ หรือเป็นผู้ดแู ลคนพิการ ซึ่งคนพกิ าร

อาศัยอยู่ด้วย ตามความเป็นจริง ในกรณีที่มีผู้ดูแลคนพิการทั้งสองประเภทดังกล่าว ให้ระบุชื่อผู้ดูแลคนพิการ ซึ่งคน
พิการแจ้งว่าได้อุปการะหรืออาศัยอยู่ด้วยเป็นสำคัญ ทั้งนี้กรณีคนพิการมิได้มาแจ้งหรือไม่สามารถแจ้งได้ ให้มีหนังสือ
จากข้าราชการ ลูกจ้างประจำ พนักงานราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจ สมาชิกสภาท้องถิ่น กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน หรือ
ประธานชุมชน ซ่งึ อาศยั หรือปฏิบัติหน้าทอ่ี ย่ใู นพน้ื ทท่ี ่ีคนพิการอาศัยอยู่ รับรองวา่ บคุ คลนัน้ เป็นผดู้ แู ลคนพกิ ารจรงิ

กรณีมีผู้ดูแลคนเดียว

การเปน็ ผ้ดู แู ลคนพกิ าร

เป็นบิดา มารดา บุตร สามี ภรรยา ญาติ พี่นอ้ ง หรือบคุ คลอน่ื ใดทีร่ ับดูแลหรอื อปุ การะคนพกิ าร

ทะเบยี นบา้ นเดยี วกนั อาศยั อย่บู า้ นเดียวกนั

เปน็ ผูด้ ูแลคนพิการได้ หนังสือรบั รองการ
เป็นผูด้ ูแลคนพกิ าร
5

โครงการส่งเสริมการเขา้ ถึงสิทธิของคนพิการ

5

กรณีมผี ู้ดแู ลมากกวา่ หน่ึงคน (เปลีย่ น/เพมิ่ ผู้ดแู ล)
การเป็นผู้ดแู ลคนพกิ าร

เป็นบิดา มารดา บุตร สามี ภรรยา ญาติ พีน่ อ้ ง หรอื บุคคลอนื่ ใดที่รบั ดูแลหรอื อปุ การะคนพิการ

อปุ การะหรืออาศยั อยู่บ้านเดียวกนั

คนพิการแจ้งเอง คนพกิ ารไม่มาแจง้ เอง

เป็นผูด้ ูแลคนพกิ ารได้ หนังสอื รบั รองการ
เปน็ ผู้ดูแลคนพกิ าร

หนังสือรับรองการเปน็ ผู้ดแู ลคนพกิ าร

➢ ผู้รับรอง : กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ข้าราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจ สมาชิกสภาท้องถิ่น ประธานชุมชน พนักงาน
ราชการลูกจ้างประจำ

➢ การรบั รองเอกสารอันเปน็ เท็จมคี วามผิดตามกฎหมายทง้ั ทางแพ่งและทางอาญา
➢ พรอ้ มแนบสำเนาบตั รประจำตวั เจ้าหน้าท่ีของรัฐหรือสำเนาบัตรประจำตัวพนักงานรัฐวสิ าหกิจหรือสำเนาบัตร

ประชาชนของผู้รบั รอง ประกอบการยื่นคำขอด้วย
➢ บัตรมรี ายการผ้ดู ูแลคนพิการหนงึ่ คน เวน้ แตผ่ ้ถู ือบตั รไม่มผี ู้ดแู ลคนพกิ าร

*** หมายเหตุ ตามระเบียบคณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติ พ.ศ. 2556 ลง
วันที่ 16 ธันวาคม 2556

เอกสารรับรองความพิการ
➢ รับรองโดยผู้ประกอบวชิ าชีพเวชกรรมสถานพยาบาลของรฐั หรือสถานพยาบาลเอกชนทอ่ี ธบิ ดปี ระกาศกำหนด
➢ สามารถใช้แทนบัตรประจำตัวคนพิการได้ ในกรณีที่หน่วยออกบัตรประจำตัวคนพิการไมส่ ามารถออกบัตรให้
คนพกิ ารได้ โดยมอี ายเุ อกสาร 60 วัน และสามารถใช้หนงั สือรบั รองแทนบัตรประจำตวั คนพิการได้เสมือนบัตร
ประจำตัวคนพกิ ารจนกวา่ เอกสารจะหมดอายุ
➢ คนพิการที่ได้รับหนังสือรับรองใช้แทนบัตรประจำตัวคนพิการสามารถติดต่อรับบัตรจริงตามวันที่กำหนด ณ
หน่วยออกบตั รประจำตัวคนพกิ ารที่ออกหนงั สอื รบั รองฯ ใหเ้ ทา่ นนั้

โครงการสง่ เสริมการเข้าถึงสทิ ธิของคนพิการ

6

สถานพยาบาลเอกชนทอี่ ธบิ ดีประกาศกำหนด (เฉพาะภาคใต้)
1. โรงพยาบาลกรงุ เทพ-ภูเกต็ (อ.เมืองภูเกต็ จ.ภูเก็ต โทร 076 254425)
2. โรงพยาบาลมิชชั่นภูเก็ต (อ.เมอื งภเู กต็ จ.ภูเก็ต โทร 076 237220-6)
3. โรงพยาบาลปิยรักษ์ (อ.เมืองพทั ลงุ จ.พัทลงุ โทร 074 627465)

หลกั เกณฑค์ วามพิการ ไม่เข้าเกณฑ์
ทางการเหน็
เข้าเกณฑ์
- ตาบอดข้างเดยี ว
ทางการเห็น - ตาเลือนรางขา้ งเดยี ว
- ตาบอดท้ัง 2 ข้าง - สายตายาว สายตายาว
- ไมม่ ลี ูกตาท้งั 2 ข้าง - ตาบอดสี ตาเอยี ง ตาเข
- ตาขาวข่นุ ท้งั 2 ข้าง ทางการไดย้ นิ หรือการส่ือความหมาย
- ตาเลือนรางทั้ง 2 ข้าง - หตู งึ ข้างเดยี ว
- ตาบอดข้างตาเลือนลานข้างนึงในคนเดยี วกัน - หหู นวกข้างเดียว

ทางการได้ยินหรือการสอ่ื ความหมาย ทางการเคล่อื นไหวหรอื ทางรา่ งกาย
- หตู ึง 2 ข้าง - กลา้ มเนื้อใบ หนา้ อัมพาตคร่งึ ซกี
- หหู นวก 2 ข้าง - ขอ้ น้ิวมอื ขาด นวิ้ ขาด นว้ิ อ่อนแรง ใชม้ ือจบั แกว้
- พูดไม่ได้ น้ำ (แกว้ ธรรมดาไมม่ หี ู) ทมี่ ีนำ้ 2 ใน 3 ยกดืม่ ได้
- พูดแลว้ ผู้อ่ืนฟังไม่เขา้ ใจ - รปู ร่างเตย้ี ลำตัวแขนขาสมส่วน
- ฟงั คําพดู ผอู้ นื่ ไมเ่ ข้าใจ
* ยงั ไมส่ ้ินสุดการรักษา
ทางการเคลอื่ นไหวหรอื ทางรา่ งกาย
- แขนขาอ่อนแรง
- แขนขาขาดต้งั แต่ขอ้ มอื ข้อเทา้
- โรคขอ้ : รมู าตอยด์
- ขอ้ เข่าเสือ่ ม เดนิ เองไม่ได้
- คนแคระ รปู รา่ งเตยี้ ลำตวั แขนขาไมไ่ ดส้ ดั สว่ น
- หลงั คดหรอื ผิดรูปอย่างรุนแรง ทรงตวั ไมด่ ี
หายใจไมส่ ะดวก
- ใบหนา้ หรือศีรษะผดิ รูปอยา่ งรนุ แรง
- ปากแหว่งเพดานโหว่ ผ่าตัดแล้วไม่หาย
- ไมม่ ีใบหู ไมม่ รี ูหู
- ทา้ วแสนปม
- เดก็ ดกั แด้ ส้ินสุดการรักษาแลว้
- คนเผือก
- ด่างขาวใบหน้าเกนิ 50%,
- โรคเร้อื รงั นอนตดิ เตียง

* สิน้ สดุ การรักษา ไมน่ ้อยกวา่ 6 เดอื น หรือสภาพความ
พิการท่ีสามารถเหน็ ได้โดยประจกั ษ์

โครงการสง่ เสรมิ การเข้าถึงสิทธิของคนพิการ

สิทธปิ ระโยชน์และความคมุ้ ครองคนพกิ าร 7
สิทธปิ ระโยชนแ์ ละความคุม้ ครองคนพิการ
ขอ้ มูลของสทิ ธิ
1. การเข้าถงึ นโยบาย/บริการสาธารณะ
2. การชว่ ยเหลอื ทางกฎหมาย ค่าทนายความ , ค่าประกันตัวผตู้ อ้ งหา ,ค่าธรรมเนียมศาล
3.การขจัดการเลอื กปฏิบัติ การตรวจสอบข้อเทจ็ จริง , การไกล่เกล่ียข้อพิพาท ,การ
สร้างความตระหนักรู้
4. การแพทย์ ฟื้นฟสู มรรถภาพ , รกั ษาพยาบาล , สื่อพฒั นาการ
5. การศึกษา สงิ่ อำนวยวามสะดวก , แผนการเรยี นรายบคุ คล , ทุนและ
ค่าใช้จ่ายการศึกษา
6. สิทธผิ ู้ดูแลคนพิการ กู้ยมื เงนิ ประกอบอาชีพ , ลดหยอ่ นภาษแี ละค่าธรรมเนยี ม ,
สง่ เสรมิ อาชพี
7. การมสี ว่ นรว่ มในกจิ กรรมอย่างเท่าเทียม สังคม , การเมอื ง , เศรษฐกจิ
8. การจดั สวัสดกิ ารสังคม เบยี้ ความพกิ าร , ผชู้ ว่ ยคนพิการ , ผู้ดแู ลคนพกิ าร , ลา่ ม
ภาษามือ
9. เทคโนโลยีการสอื่ สาร โทรคมนาคม , สารสนเทศ , ขอ้ มูลขา่ วสาร
10. การมีงานทำ การจา้ งงาน , ฝกึ อาชีพ , อาชพี อิสระ
11. การเขา้ ถึงสงิ่ อำนวยความสะดวก การนำสตั ว์และอุปกรณ์นำทาง , อาคารสถานที่ , คมนาคม
ขนสง่
12. การปรับสภาพแวดล้อมทอี่ ยอู่ าศยั

โครงการส่งเสรมิ การเขา้ ถึงสทิ ธิของคนพกิ าร

8

ขน้ั ตอนการเข้าถึงและใชส้ ิทธิประโยชนต์ ามมาตรา 20
แห่งพระราชบัญญัตสิ ่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชวี ติ คนพกิ าร พ.ศ. 2550

และทแ่ี ก้ไขเพ่ิมเตมิ (ฉบบั ที่ 2) พ.ศ. 2556

คนพกิ ารมีบตั รประจําตวั คนพกิ าร

ติดตอ่ ขอกำหนดสิทธิ/เปลย่ี นแปลงท่ี
หน่วยงานทีจ่ ัดใหบ้ ริการตามมาตรา 20
แหง่ พระราชบญั ญตั ิส่งเสรมิ และพฒั นา
คุณภาพชวี ิตคนพกิ าร พ.ศ. 2550 และที่
แกไ้ ขเพม่ิ เติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2556

- ด้านการแพทย์
- ด้านการศกึ ษา
- ด้านอาชพี
- ดา้ นสงั คม
- อื่น ๆ

หน่วยงานทีม่ หี น้าทีใ่ ห้บริการ

พจิ ารณาให้บรกิ ารตามหนว่ ยงาน

ตามความประสงคข์ องคนพกิ าร ไมไ่ ดร้ ับ หนว่ ยงานใหบ้ ริการช้ีแจง คนพิการ
เป็นไปตามกระบวนการ/ข้ันตอน
ขอ้ มูลแก่คนพกิ าร

การให้บริการของหนว่ ยงานท่ี

ให้บรกิ ารน้นั ๆ

ได้รบั

คนพกิ ารได้รบั บรกิ ารตามความ
ต้องการและสิทธิตามกฎหมาย
กำหนดจากหนว่ ยงานท่ีใหบ้ ริการ
นั้น ๆ

โครงการสง่ เสรมิ การเข้าถึงสิทธิของคนพกิ าร

9

บริการดา้ นการแพทย์
➢ หลักประกันสุขภาพถว้ นหน้าสำหรบั คนพิการ
คนพิการที่ลงทะเบียนในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหนา้ จะได้รับบัตรหลักประกันสุขภาพถ้วนหนา้ (บัตร

ทองคนพกิ าร) ทร่ี ะบสุ ิทธยิ ่อย ท. 74 เพือ่ ใช้แสดงสทิ ธกิ ารเข้ารบั บรกิ ารสาธารณสุขของรัฐได้ทกุ แห่ง โดยไม่ต้องมีใบส่ง
ตอ่ และสามารถเขา้ รับบรกิ ารฟ้นื ฟูสมรรถภาพท้ังในและนอกหนว่ ยบริการของรฐั อีกทั้งยงั ได้รับอุปกรณเ์ ครือ่ งชว่ ยตาม
ประเภทความพิการด้วย โดยติดต่อหนว่ ยบริการในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าใกลบ้ ้านทุกแห่ง หรือสำนักงาน
หลกั ประกันสุขภาพแหง่ ชาติ สายด่วนโทร. 1330

คนพกิ ารประเภทใด ท่มี ีสิทธิลงทะเบยี นในระบบหลกั ประกันสขุ ภาพถ้วนหนา้
คนพิการทมี่ สี ทิ ธลิ งทะเบียนในระบบหลกั ประกันสขุ ภาพถ้วนหน้าต้องเปน็ คนพกิ ารท่ยี ังไมไ่ ด้รับความคุ้มครอง

จากกองทนุ ประกันสขุ ภาพอืน่ ใด เช่น ความคุม้ ครองตามสิทธิราชการ ความคุม้ ครองตามสิทธิประกันสงั คม รฐั วิสาหกิจ
หรอื กองทุนอนื่ ที่รฐั จัดให้

ข้อมูลสรุปจาก “คมู่ อื สิทธิประโยชนส์ ำหรับคนพิการในระยะหลกั ประกันสุขภาพถ้วนหนา้ ”
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ

คนพิการในระบบหลกั ประกันสุขภาพถว้ นหนา้ ได้รบั สทิ ธอิ ะไรบ้าง
➢ สทิ ธกิ ารบรกิ ารขนั้ พน้ื ฐานทางการแพทย์
การสาธารณสขุ และการอนามยั ที่จำเป็นตอ่ สุขภาพและการดำรงชวี ติ เพ่อื การสง่ เสรมิ สุขภาพ การควบคุมโรค

การป้องกันโรค การตรวจการวินิจฉยั การรักษาพยาบาล เพือ่ สรา้ งเสริมสุขภาพหน่วยบรกิ าร จัดข้นึ โดยรับบริการได้ท่ี
โรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพตำบล ศนู ย์บรกิ ารสาธารณสุข และโรงพยาบาลของรฐั ทุกแหง่

➢ สทิ ธกิ ารได้รับการฟนื้ ฟสู มรรถภาพทางการแพทย์
สามารถเขา้ รบั บรกิ ารทั้งในและนอกหนว่ ยบริการ ได้แก่ กายภาพบำบัด กจิ กรรมบำบดั การประเมนิ แกไ้ ขการ

พูด จิตบำบัด พฤติกรรมบำบัด การฟื้นฟูการได้ยิน การฟื้นฟูการเหน็ การได้รับอุปกรณ์เครื่องช่วยตามประเภทความ
พิการ และการพัฒนาศักยภาพในรูปแบบอื่น ๆ เช่น การเข้ารับการฝึกอบรมเพื่อฟื้นฟูสมรรถภาพการมองเห็น การ
ส่อื สาร การปรับพฤตกิ รรม การอบรมญาติหรอื ผู้ดูแลในการดแู ลคนพกิ าร

คนพิการท่ีประสงค์ได้รบั สทิ ธิประโยชน์ดา้ นการฟ้ืนฟูสมรรถภาพทางการแพทยใ์ นระบบ
หลกั ประกันสขุ ภาพถ้วนหน้า ควรเขา้ รับการตรวจประเมนิ ความพิการ ณ หนว่ ยบริการของรัฐ

เพื่อใหแ้ พทย์ออกเอกสารรบั รองความพกิ าร เพ่อื นำมาประกอบการลงทะเบยี นทำบตั ร
หลักประกนั สุขภาพถ้วนหนา้ (บัตรทองคนพิการ) ซง่ึ จะถกู ระบุสิทธปิ ระเภทคนพิการ ท. 74

ลงในระบบฐานขอ้ มลู ของสำนกั งานหลกั ประกนั สุขภาพแห่งชาติ เพอ่ื ใหส้ ามารถใช้สิทธิ
ครอบคลมุ ด้านการฟืน้ ฟูสมรรถภาพด้วย

โครงการส่งเสริมการเข้าถึงสทิ ธิของคนพิการ

10

คนพกิ ารไดร้ ับสิทธดิ ้านการฟน้ื ฟูสมรรถภาพคนพิการไดอ้ ยา่ งไร
➢ คนพิการสามารถเข้ารับบริการฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการตามประเภทบริการ และสิทธิอื่นที่กำหนดได้ ณ
หนว่ ยบรกิ ารโดยไมเ่ สียคา่ ใช้จา่ ย
➢ คนพิการสามารถได้รบั อุปกรณ์เคร่ืองช่วยคนพิการ โดยติดต่อขอรับอุปกรณ์ได้จากหน่วยบริการที่ระบุในบตั ร
หลกั ประกันสขุ ภาพถ้วนหนา้ ของคนพิการท่วั ประเทศ
➢ คนพิการและผู้ดูแลสามารถได้รับการฝึกอบรม เพื่อการฟื้นฟสู มรรถภาพและการดูแลช่วยเหลือคนพิการตาม
ประเภทความพิการได้จากหน่วยงานหรือองค์กรด้านคนพิการที่ทําความร่วมมือกับสำนักงานหลักประกัน
สขุ ภาพแหง่ ชาติ
หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าเป็นสิทธิของท่าน การลงทะเบียนทำบัตรหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าจะทำให้

ท่านไดร้ บั ความสะดวกยามเจบ็ ป่วย

หลกั ฐานทต่ี ้องใชใ้ นการลงทะเบยี นบตั รทองคนพิการ ท.74
1. สําเนาบตั รประจาํ ตวั ประชาชนหรือสําเนาสูติบัตรของคนพกิ าร
2. บัตร/สมุดประจําตัวคนพิการหรือเอกสารรับรองการตรวจประเมินความพิการจากแพทย์ (โรงพยาบาลใน
สังกดั รฐั บาล)
3. หนงั สือสำคญั แสดงการเปลยี่ นช่อื ตวั (ถา้ มี)
4. กรณีท่ีพกั อาศยั อย่จู ริง ไม่ตรงตามทะเบียนบ้านให้เพิม่ เติมสำเนาทะเบยี นบ้านที่ไปพกั อาศยั ซ่ึงมีลายมือชื่อ
เจ้าของบ้านหรือหนังสอื รบั รองของผู้นำชุมชนรบั รองว่าได้พกั อาศัยอยู่จริง

กรณีมบี ตั รทองเดิมอยแู่ ลว้ จำเป็นต้องทำบัตรทองคนพิการใหมห่ รอื ไม่
คนพิการทีม่ บี ตั รทองอยู่แล้ว แตไ่ ม่ได้ระบุสิทธิยอ่ ยคนพิการ ท.74 ควรเขา้ รับการตรวจประเมินความพิการ ณ

สถานพยาบาลของรัฐ เพื่อให้ออกเอกสารรับรองความพิการและนำมาประกอบการลงทะเบียนทำบัตรทองคนพิการ
เพอ่ื ใหไ้ ดร้ ับสิทธปิ ระโยชนใ์ นระบบหลักประกนั สขุ ภาพถว้ นหนา้ เพ่ิมเติม

บรกิ ารด้านการศกึ ษา
คนพิการมีสิทธิเข้าถึงและใช้ประโยชนไ์ ด้จากสวัสดิการและความช่วยเหลืออื่นจากรัฐในเรื่องการศึกษา ตาม

กฎหมายว่าด้วยการศึกษาแห่งชาติหรือแผนการศึกษาแห่งชาติตามความเหมาะสม ในสถานศึกษาเฉพาะ หรือใน
สถานศึกษาทั่วไป หรือการศึกษาทางเลือก หรือการศึกษานอกระบบ โดยให้หน่วยงานที่รับผิดชอบเกี่ยวกบั สิ่งอำนวย
ความสะดวก สื่อ บริการ และความช่วยเหลืออนื่ ใดทางการศกึ ษาสำหรบั คนพิการ ให้การสนับสนนุ ตามความเหมาะสม
สอบถามขอ้ มูลเพิม่ เตมิ ไดท้ ี่

1. สํานักบริหารงานการศึกษาพิเศษ
โทร. 02-2804966 โทรสาร 02-2807045
2. ศนู ย์การศึกษาพิเศษส่วนกลาง
โทร. 02-2474685-6 โทรสาร 02-2474685

โครงการสง่ เสริมการเข้าถึงสิทธิของคนพกิ าร

11

สวสั ดกิ ารเบีย้ ความพกิ าร
คนพกิ ารทีม่ บี ัตรประจำตัวคนพิการ ยืน่ คำขอรับเบีย้ ความพิการ ณ องค์กรปกครองสว่ นท้องถ่นิ หรือสำนักงาน

เขตตามทะเบียนบ้าน ลงทะเบียนขอรบั เบ้ียความพกิ ารไว้แล้ว มสี ทิ ธิได้รับเบ้ียความพกิ ารรายเดอื น ๆ ละ 800 บาท

หลกั เกณฑ์การจา่ ยเบย้ี ความพกิ ารมดี ังนี้
1. สญั ชาติไทย
2. มบี ัตรประจาํ ตัวคนพกิ าร
3. มีภมู ิลำเนาอยู่ในเขตพืน้ ทีอ่ งค์กรปกครองสว่ นท้องถิ่นตามทะเบยี นบา้ น
4. ไม่เป็นบคุ คลซ่ึงอยูใ่ นอุปการะของสถานสงเคราะห์ของรฐั หรอื เอกชนท่ไี ด้รบั เงินอุดหนุนสว่ นใหญจ่ ากรฐั
5. คนพิการซงึ่ ไดร้ บั สิทธติ ามท่ีบญั ญตั ไิ ว้ในกฎหมายหรอื ระเบยี บอนื่ ไมเ่ ป็นการตัดสทิ ธิท่คี นพิการจะได้รับสิทธิ
ตามระเบียบน้ี

ตดิ ตอ่ ท่ี กรมส่งเสริมการปกครองทอ้ งถนิ่ โทร. 02-2419000
หรอื สำนักงานเขต/อบต./เทศบาลตามภูมิลำเนา

มาตรการภาษี
ประมวลรษั ฎากรมาตรา 47(1)(ฎ) เพ่อื บรรเทาภาระภาษใี หแ้ กค่ นพิการและผ้ดู แู ลคนพกิ ารตามกฎหมายที่มีช่ือ

ในบตั รประจำตัวคนพิการในปภี าษผี ู้มีเงินได้ท่เี ปน็ คนพกิ ารจะไดร้ ับการยกเวน้ ภาษีเงนิ ได้บคุ คลธรรมดา ปีภาษีละไม่เกิน
10,000 บาท และผมู้ ีเงินไดท้ ี่เปน็ ผู้ดูแลคนพิการหกั คา่ ลดหย่อน ค่าอปุ การะเลีย้ งดูคนพิการไดค้ นละ 60,000 บาท
โทร. 1161

บริการกยู้ ืมเงินทุนประกอบอาชีพ
คนพิการท่บี รรลนุ ิตภิ าวะ (อายุ 20 ปีบริบรู ณ์) และผู้ดูแลคนพิการตามกฎหมาย สามารถก้ยู ืมเงินทุนประกอบ

อาชพี หรือขยายกจิ การจากกองทุนส่งเสริมและพฒั นาคุณภาพชีวติ คนพกิ ารรายละไม่เกิน 60,000 บาท หรอื รายกลุ่ม ๆ
ละไมเ่ กนิ 1 ล้านบาท ผ่อนชำระภายในระยะเวลาไมเ่ กนิ 5 ปี โดยไมค่ ดิ ดอกเบ้ีย
ติดต่อท่ี ศูนย์บริการคนพกิ ารจังหวดั หรอื สำนกั งานพฒั นาสงั คมและความมั่นคงของมนุษย์จงั หวัด

การสง่ เสริมอาชีพและคุ้มครองการมีงานทาํ ของคนพกิ าร
การฟื้นฟูสมรรถภาพด้านอาชีพ การให้บริการที่มีมาตรฐาน การคุ้มครองแรงงานมาตรการเพื่อการมีงานทำ

ตลอดจนได้รับการส่งเสริมการประกอบอาชพี อิสระ บริการสื่อ สิ่งอำนวยความสะดวก เทคโนโลยีหรือความช่วยเหลือ
อื่นใด เพื่อการทำงานและประกอบอาชพี ของคนพิการ ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขท่ีรัฐมนตรีว่าการกระทรวง
แรงงานประกาศกาํ หนด

มีการจัดบรกิ ารศูนย์ฟื้นฟูอาชีพสำหรับคนพิการในภมู ิภาคต่าง ๆ ใหบ้ ริการจัดฝกึ อบรมวิชาชีพแก่คนพิการใน
สาขาต่าง ๆ หลักสูตร 6 เดือน - 1 ปี เพ่ือเพิม่ โอกาสแก่คนพิการใหไ้ ดร้ ับประโยชน์ตามสิทธิของตน เช่นเดียวกับบุคคล
ทั่วไป คนพกิ ารท่ีเขา้ มาฝกึ อาชีพไดม้ ีการพัฒนาทักษะดา้ นรา่ งกาย ตามท่ีผ้เู ข้ารับการฝึกอาชพี ถนดั จำนวน 9 แหง่ ดังนี้

โครงการสง่ เสริมการเขา้ ถึงสิทธิของคนพิการ

12

1. ศูนย์พัฒนาอาชพี คนพิการ (โรงงานคนพิการสากล)
2. ศูนยฟ์ ื้นฟอู าชพี คนพิการหนองคาย
3. ศนู ยฟ์ น้ื ฟอู าชพี คนพิการขอนแก่น
4. ศูนยฟ์ ื้นฟอู าชีพคนพิการนครศรีธรรมราช
5. ศนู ยฟ์ นื้ ฟูอาชพี คนพกิ ารบา้ นทองพูน-เผ่าพนสั จงั หวัดอบุ ลราชธานี
6. ศูนยฟ์ ้นื ฟอู าชีพคนพกิ ารพระประแดงจังหวดั สมทุ รปราการ
7. ศนู ยฟ์ น้ื ฟูอาชพี คนพกิ ารหยาดฝนจงั หวัดเชยี งใหม่
8. ศนู ย์บริการสวสั ดกิ ารสังคมเฉลิมพระเกียรติพระชนมพรรษา 5 รอบจงั หวัดลพบรุ ี
9. สถานฟนื้ ฟูสมรรถภาพคนพิการภาคตะวนั ตกเฉียงเหนือ จังหวดั อุบลราชธานี
ยังมีอีกหน่วยงานทีเ่ กี่ยวข้องกับการส่งเสริมและพัฒนาอาชีพคนพกิ าร ได้แก่ ศูนย์พัฒนาฝีมือแรงงานจงั หวัด
สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานนานาชาติ สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานภาค 1-12 มีการให้บริการการฝึกเตรียมเข้าทำงาน
การฝกึ ยกระดับฝีมอื การฝึกเสรมิ ทักษะ และให้คำปรึกษา/แนะนำ การพัฒนาหลักสูตรการฟ้ืนฟูสมรรถภาพด้านอาชีพ
โดยการเตรียมเข้าทำงาน (Work Preparation) การฝกึ อาชีพ (Vocational)
ดขู อ้ มลู จัดหางานเพิ่มเติมท่ี www.job.doe.go.th, www.ตลาดงานคนพิการ.com
ตดิ ต่อท่ี ศูนยบ์ ริการคนพกิ ารจงั หวดั หรือสำนกั งานพัฒนาสงั คมและความมน่ั คงของมนุษย์จังหวัด

การชว่ ยเหลือทางกฎหมาย
ใหค้ วามช่วยเหลอื ทางกฎหมายและจัดหาทนายความว่าตา่ งแก้ต่างใหแ้ กค่ นพกิ ารทมี่ ีฐานะยากจนและไม่ได้รับ

ความเป็นธรรมตามมาตรา 20(4) แห่งพ.ร.บ.ส่งเสริมและพัฒนาคณุ ภาพชวี ติ คนพกิ าร พ.ศ. 2550 โดย
- การให้คําปรกึ ษาหารอื ทางกฎหมาย
- ให้ความรทู้ างกฎหมาย
- การไกลเ่ กลยี่ หรือประนปี ระนอมยอมความ
- การจดั หาทนายความการ
- ใหค้ วามชว่ ยเหลอื อืน่ ๆ ในทางคดี
- ช่วยเหลอื คา่ ใชจ้ ่ายในการดำเนินคดี ภายในวงเงนิ 5,000 บาท

การขจดั การเลือกปฏบิ ตั โิ ดยไมเ่ ปน็ ธรรมกบั คนพิการ
การเลือกปฏิบัตโิ ดยไม่เป็นธรรม คือ การปฏิบัติท่ีแตกต่างกนั กีดกัน การหน่วงเหนี่ยว หรือลำเอียงจากความ

แตกต่างของเพศ อายุ ศาสนา ภาษา สภาพความพิการ ฯลฯ รวมถึงการกระทำหรืองดเว้นการกระทำใดที่กระทบต่อคน
พกิ าร แมจ้ ะไม่ต้งั ใจ แตผ่ ลของการกระทำนน้ั ทำให้คนพกิ ารเสียประโยชน์

คนพิการที่ได้รับความเสียหายหรือจะได้รับความเสียหายจากการกระทำในลักษณะที่เลือกปฏิบัติโดยไม่เป็น
ธรรมมีสิทธิร้องขอต่อคณะกรรมการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติ ให้มีคำสั่งเพื่อขจัดการเลือก
ปฏิบัติน้ัน
ติดต่อท่ี ศนู ยบ์ รกิ ารคนพกิ ารจังหวัด หรอื สำนักงานพฒั นาสังคมและความมน่ั คงของมนษุ ยจ์ งั หวดั

โครงการส่งเสรมิ การเข้าถึงสิทธิของคนพิการ

13

การปรับสภาพแวดล้อมทอ่ี ยอู่ าศยั สาํ หรับคนพกิ าร
ให้บริการปรับสภาพที่อยูอ่ าศัยสำหรับคนพิการ เพื่อเพิ่มความสะดวกในการดำรงชีวิตและปฏิบัตกิ ิจกรรมใน

ชีวิตประจำวันในที่อยูอ่ าศัยของคนพิการเอง เช่น การปรับปรุงห้องน้ำ การติดตั้งราวจับ การปรับพื้นผิวทางเดิน ฯลฯ
โดยการประยุกต์ใช้วัสดุที่มีในทอ้ งถิน่ ที่คนพิการอาศัยอยู่เปน็ หลกั ในอัตราเหมาจ่ายรายละไมเ่ กนิ 20,000 บาท ตามท่ี
กฎหมายกำหนด
ตดิ ตอ่ ท่ี ศนู ย์บรกิ ารคนพิการจงั หวดั หรือสํานกั งานพัฒนาสังคมและความมนั่ คงของมนุษย์

การจัดบรกิ ารล่ามภาษามือไทย
จัดให้บรกิ ารลา่ มภาษามอื สำหรับคนพกิ ารทางการไดย้ นิ หรือการส่อื ความหมายในกรณตี า่ ง ๆ ไดแ้ ก่
1. การใช้บริการทางการแพทย์และการสาธารณสขุ
2. การสมคั รงานหรอื การตดิ ต่อประสานงาน การประกอบอาชีพ
3. การรอ้ งทุกข์ การกลา่ วโทษ หรอื เปน็ พยานในชนั้ พนกั งานสอบสวน หรอื พนักงานเจ้าหนา้ ทต่ี ามกฎหมายอ่ืน
การให้บริการ 3 ประเภทข้างตน้ ล่ามภาษามอื จะไดร้ ับคา่ ตอบแทนในอัตราไม่ต่ำกว่าช่ัวโมงละ 300 บาทและ

ไมเ่ กนิ ชว่ั โมงละ 500 บาทตามทก่ี ฎหมายกำหนด
4. การเขา้ รว่ มประชมุ สัมมนา หรือการฝึกอบรม การใหบ้ รกิ ารประเภทนี้ลา่ มภาษามือจะไดร้ บั ค่าตอบแทนใน

อตั ราชั่วโมงละ 600 บาทตามที่กฎหมายกำหนด
ตดิ ตอ่ ที่ ศูนย์บรกิ ารคนพิการจงั หวดั หรอื สาํ นักงานพฒั นาสงั คมและความมัน่ คงของมนษุ ย์

ผชู้ ่วยคนพกิ าร
จัดบริการผู้ช่วยคนพิการ (PA : Personal assistant) ให้กับคนพิการที่มีความจำเป็นต้องมีผู้ช่วยคนพิการ

เพ่ือให้สามารถปฏบิ ัติกจิ วตั รทส่ี ำคัญในการดำรงชีวติ ได้ หรอื คนพิการทไี่ ม่ไดร้ ับความช่วยเหลอื อนื่ จากรฐั หรือไดร้ ับ แต่
ไมเ่ พยี งพอ (สว่ นใหญ่จะเป็นคนพิการท่มี ีความรนุ แรง)

ผู้ช่วยคนพิการที่ผ่านการอบรมและไปจดแจ้งการเป็นผู้ช่วยคนพิการไว้แล้ว จะได้รับค่าตอบแทนจากการ
ปฏิบัติงานในอัตราชั่วโมงละ 50 บาท วันละไม่เกิน 6 ชั่วโมง รวมตลอดทั้งเดือนไม่เกิน 180 ชั่วโมง ตามที่กฎหมาย
กำหนด และต้องมีรายงานผลการปฏิบตั งิ านเปน็ รายครัง้ หรอื เปน็ รายเดอื น

ส่งิ อำนวยความสะดวก
คณะรัฐมนตรมี มี ตเิ มือ่ วันองั คารที่ 19 พฤษภาคม 2552 ใหห้ น่วยงานราชการสำรวจและจัดทำสิ่งอำนวยความ

สะดวกให้คนพกิ ารเขา้ ถึงได้ โดยเร่มิ จากโรงพยาบาล ตอ้ งจัดสิ่งอำนวยความสะดวกใหค้ รบทกุ ประเภทตามกฎกระทรวง
กำหนด หลังจากน้ันคณะรัฐมนตรีได้มตสิ นับสนุนเพิ่มเติมเมือ่ วันที่ 20 พฤศจิกายน 2555 ให้หน่วยงานราชการ ได้แก่
หน่วยงานในกาํ กบั /ในสังกัด

- สำนักงานปลัด สำนักนายกรัฐมนตรี และกระทรวงมหาดไทย เช่น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ศาลากลาง
จังหวัด ท่ีวา่ การอำเภอ

- กระทรวงศกึ ษาธกิ าร เชน่ โรงเรยี น มหาวทิ ยาลัย
- กระทรงสาธารณสขุ เช่น โรงพยาบาล

โครงการสง่ เสรมิ การเขา้ ถึงสิทธิของคนพิการ

14

- สาํ นกั งานตำรวจแหง่ ชาติ เช่น สถานตี ำรวจ
สามารถเสนอขอรบั การสนบั สนนุ งบประมาณ ไปยงั สำนกั งบประมาณ เพื่อเปน็ คา่ ใชจ้ ่ายในการจดั สง่ิ อำนวย

ความสะดวกข้นั พืน้ ฐานสาํ หรบั คนพกิ ารอย่างนอ้ ย 5 ประเภท ไดแ้ ก่ ทางลาด หอ้ งน้ำ ที่จอดรถ ปา้ ยสัญลกั ษณ์
ตดิ ตอ่ ท่ี ศูนยบ์ ริการคนพกิ ารจงั หวัด หรือสํานักงานพัฒนาสงั คมและความมนั่ คงของมนุษย์

ขนส่งสาธารณะ
คนพิการที่มีบัตรประจําตัวคนพิการ สามารถแสดงบัตรต่อเจ้าหน้าที่ประจำสถานีแต่ละแห่ง เพื่อเจ้าหน้าท่ี

ประจาํ สถานสี ามารถอำนวยความสะดวกในการเดินทางให้ และสามารถลดหย่อนคา่ โดยสารได้ดังน้ี
1. รถไฟฟ้า BTS ฟรลี อยฟา้ ใหข้ ้ึนฟรีทุกสถานี
2. รถไฟฟา้ MRT ฟรีใตด้ นิ ให้ขนึ้ ฟรีทกุ สถานี
3. รถไฟฟา้ แอร์พอรต์ เรลลิงค์หรอื แอร์พอร์ตลงิ ค์ ให้ขน้ึ ฟรที กุ สถานี เฉพาะสายสีนำ้ เงินหรือ City Line
4. การบินไทย รักคุณเท่าฟ้า ลดค่าโดยสารคนพิการ 50% ลดค่าโดยสารผู้ดูแลคนพิการ 25% และต้องมี

หนงั สือรบั รองการเปน็ ผ้ดู ูแลคนพิการจากสมาคมคนพิการใหเ้ ฉพาะเสน้ ทางบินในประเทศเทา่ นัน้
5. ขสมก. และรถร่วมบริการของขสมก. ทกุ ประเภทท่ใี หบ้ ริการทง้ั รถพัดลมและรถแอร์ ลดค่าโดยสารครง่ึ ราคา

(ไม่รวมคา่ ธรรมเนยี ม) ใหท้ ุกประเภทความพกิ าร
6. บขส. ลดคา่ โดยสารครง่ึ ราคา (ไมร่ วมค่าธรรมเนียม) ใหท้ ุกประเภทความพกิ าร
7. เรือโดยสารประจำทางแม่น้ำเจ้าพระยา ได้แก่ เรือด่วนเจ้าพระยา เรือในคลองแสนแสบ และเรือข้ามฟาก

ขึ้นฟรีดงั นี้
1. เรือดว่ นเจ้าพระยา
- ธงธรรมดา จากทา่ นำ้ นนทบรุ ี – วดั ราชสิงขร
- ธงด่วนพเิ ศษ จากทา่ นำ้ นนทบุรี – วดั ราชสงิ ขร
- ธงด่วนพิเศษเหลอื ง จากทา่ น้ำนนทบุรี - วัดราชสิงขร และ ทา่ นำ้ นนทบุรี - ท่าบิก๊ ซีราชบูรณะ
2. เรือโดยสารคลองแสนแสบ
- ระหวา่ งท่าผา่ นฟ้าลลี าศ – ทา่ วัดศรีบุญเรอื ง จำนวน 26 ลำ
3. เรือข้ามฟาก จาํ นวน 21 ท่า

โครงการส่งเสริมการเขา้ ถึงสทิ ธิของคนพิการ

15

สทิ ธิประโยชนข์ องผดู้ ูแลคนพกิ าร
- การใหค้ ำปรึกษา แนะนำ
- ฝกึ อบรมทักษะการเลยี้ งดูคนพกิ ารใหไ้ ด้มาตรฐานตามหลักวชิ าการและวิชาชพี
- การจดั การศกึ ษาโดยสง่ เสรมิ การเรยี นรแู้ ละพฒั นาทกั ษะ เพ่อื การพฒั นาคุณภาพชวี ิตคนพกิ าร
- การสง่ เสรมิ ประกอบอาชีพอิสระ
- การทาํ งานในสถานประกอบการ
- การฝึกอาชพี
- การสนับสนนุ เงินทนุ ประกอบอาชีพ
- การได้รบั สัมปทานหรอื สถานท่ีจาํ หน่ายสินคา้
- การจดั จ้างแบบเหมางานและอน่ื ๆ
- การลดหย่อนภาษเี งินได้บุคคลธรรมดา
- การให้ความช่วยเหลืออืน่ ๆ เพื่อประโยชน์ในการส่งเสริมและพัฒนาคณุ ภาพชวี ติ คนพิการ

สอบถามขอ้ มลู เพ่มิ เติม
➢ ศนู ย์บรกิ ารคนพกิ ารกรงุ เทพมหานคร
กรมส่งเสริมและพฒั นาคุณภาพชีวิตคนพิการ
โทร. 02-3543388 ตอ่ 701-705 ในวันและเวลาราชการ
โทรสาร 02-3545020
➢ กยู้ ืมเงินประกอบอาชีพ
โทร. 02-3543388 ตอ่ 703, 02-1069338, 02-1069340
➢ รับเรือ่ งขอความชว่ ยเหลือคนพกิ าร
โทร. 02-3543388 ตอ่ 704, 02-1069350-2
➢ จา้ งงานคนพิการโทร. 02-3543388 ต่อ 207, 705, 02-3543755
➢ ศนู ย์ชว่ ยเหลือสงั คม OSCC โทร. 1300 ตลอด 24 ชัว่ โมง
➢ ศนู ย์บรกิ ารคนพิการจังหวัด
สำนักงานพฒั นาสงั คมและความม่นั คงของมนุษยจ์ งั หวัดทุกจงั หวดั

อ้างองิ จาก : กรมสง่ เสริมและพัฒนาคณุ ภาพชวี ติ คนพิการ

โครงการส่งเสริมการเขา้ ถึงสิทธิของคนพิการ

โครงการสง่ เสรมิ การเข้าถึงสิทธิของคนพกิ าร