BAB 5: AIR DAN LARUTAN

BAB 5
AIR DAN
LARUTAN

BIDANG PEMBELAJARAN

5.1 sifat fizik air

HASIL PEMBELAJARAN

Menghuraikan dan berkomunikasi mengenai
daya.

Menerangkan daya mempunyai magnitud,
arah dan titik aplikasi.

Mengukur daya dalam unit S.I

5.1 SIFAT FIZIK AIR Tegangan permukaan
tinggi
Ciri-ciri fizik air
•Daya lekitan antara molekul air di permukaan
Takat didih = Takat beku = Ketumpatan = membolehkan serangga seperti ayak-ayak terapung
100oC 0oC 1 gcm -3
di permukaan air
•Daya lekatan antara molekul air dan dinding xilem

membolehkan air dibawa dari akar ke daun.

Tidak berwarna Tidak berbau Tiada rasa

Komposisi Air Komposisi unsur di dalam molekul air
dapat ditentukan dengan
Air merupakan sebatian
menjalankan ELEKTROLISIS
satu molekul air terdiri
daripada 2 atom hidrogen Semasa ELEKTROLISIS,
• Gas oksigen dihasilkan di
dan 1 atom oksigen
anod
Simbol kimia air = H2O •Gas hidrogen dihasilkan

di katod

•ANOD ialah elektrod yg
disambungkan pada
terminal positif bateri

•KATOD ialah elektrod yg
disambungkan pada
terminal negatif bateri

KESAN BENDASING TERHADAP TAKAT
LEBUR DAN TAKAT DIDIH AIR

TAKAT LEBUR TAKAT DIDIH

Merendahkan takat lebur air, Meninggikan takat didih air, iaitu
iaitu kurang dari 0oc melebihi 100oc

Apakah maksud penyejatan air? PENYEJATAN AIR

Proses pertukaran air menjadi wap

Berlaku pada permukaan Berlaku pada sebarang
cecair sahaja suhu

Molekul-molekul air di permukaan Berlaku pada suhu di bawah
mempunyai tenaga kinetik yg takat didih

lebihtinggi, bergerak dengan pantas
dan terbebas ke udara

Faktor-faktor Kelembapan udara • Udara kering mengandungi air yang sedikit. Udara
Yang kering dapat menampung lebih banyak molekul air
Suhu persekitaran yg terlepas dari permukaan air. Kadar penyejatan
Mempengaruhi bertambah
kadar penyejatan Luas permukaan
terdedah • Apabila suhu meningkat, molekul2 air memperolehi
air lebih banyak tenaga, bergerak dgn pantas dan
Pergerakan udara terlepas ke udara. Kadar penyejatan meningkat.

• Permukaan terdedah yg luas membolehkan lebih
banyak molekul air terlepas ke udara. Kadar
penyejatan bertambah.

• Pergerakan udara membawa wap air dalam udara ke
tempat lain. Tiupan angin yg kuat menyebabkan
udara menjadi kering. Kadar penyejatan bertambah

APLIKASI PENYEJATAN AIR DALAM
KEHIDUPAN HARIAN

Menjemur pakaian Penghasilan garam Pengering rambut Penghasilan makanan
kering

• Penyejatan air laut • Makanan laut yg
menghasilkan garam laut. dikeringkan dapat
disimpan lama kerana
mikroorganisma tidak
dapat hidup tanpa air

• Pakaian yg disidai mempunyai • Pengering rambut
luas permukaan terdedah yg mengeluarkan udara
besar. Pakaian mudah kering. panas dapat
meningkatkan suhu dan
mempercepatkan
penyejatan air pada
rambut

BIDANG PEMBELAJARAN

5.2 LARUTAN DAN KADAR KETERLARUTAN

HASIL PEMBELAJARAN

Menerangkan dengan
contoh maksud larutan, keterlarutan.

Menjelaskan dengan contoh maksud koloid
dalam kehidupan harian

Menghuraikan dan berkomunikasi mengenai
kegunaan air sebagai pelarut universal dalam

kehidupan harian dan industri pembuatan

5.2 LARUTAN DAN KETERLARUTAN

Lautan cair, larutan pekat dan larutan tepu

Maksud istilah: Bahan yg boleh melarut di Larutan cair Larutan pekat Larutan tepu
dalam cecair
Zat terlarut • Sedikit zat • Banyak zat • Jumlah zat
Pelarut Cecair yg boleh terlarut yang
melarutkan bahan terlarut terlarut maksimum

• Boleh • Boleh • Tidak boleh
melarutkan
melarutkan melarutkan sebarang zat
terlarut lagi.
banyak zat sedikit zat

terlarut lagi terlarut lagi

Larutan Hasil campuran yg terbentuk
apabila zat terlarut melarut di

dalam pelarut

LARUTAN DAN AMPAIAN

Larutan Ampaian

Campuran jernih yg terhasil Campuran keruh yg terbentuk
apabila zat terlarut larut apabila zat terlarut tidak
dalam pelarut larut dalam pelarut

Contoh: larutan gula, larutan Contoh: air kopi dengan biji
garam kopi, larutan kanji

PERBEZAAN ANTARA LARUTAN DAN AMPAIAN

Larutan Ampaian

• Larutan jernih kerana zat-zat terlarut • Larutan keruh kerana zat terlarut tidak

larut dgn sekata di dalam pelarut larut di dalam pelarut

• Saiz zarah-zarah terlarut sangat kecil • Saiz zarah-zarah terlarut sangat besar
membolehkan cahaya menembusi menghalang cahaya menembusi
larutan larutan

• Tiada sisa tertinggal selepas dituras • Meninggalkan sisa selepas dituras

KETERLARUTAN Keterlarutan suatu bahan ialah kuantiti
maksimum zat terlarut yg dapat larut dalam

100 ml pelarut pada suhu tertentu

Faktor-faktor yg mempengaruhi kadar
keterlarutan

Kadar pengacauan Suhu pelarut

Saiz zat terlarut

KOLOID

Maksud Sifat koloid Contoh koloid

Campuran dua atau lebih zat • Tidak membentuk •Busa krim pencukur
terlarut yg tersebar secara campuran yg jernih •Susu , mayonis, ais
sekata
• Tidak menghasilkan krim
mendakan

AIR SEBAGAI PELARUT SEMESTA

Air dikenali sebagai pelarut semesta kerana air dapat melarutkan
hampir kesemua bahan sama ada pepejal, cecair ataupun gas

Bahan mentah dalam industri pembuatan, pertanian dan perubatan

PELARUT BUKAN AIR/ORGANIK

Digunakan untuk melarutkan zat terlarut yg tidak larut dalam air
Kegunaan pelarut organik dalam kehidupan seharian

BIDANG PEMBELAJARAN

5.3 PEMBERSIHAN DAN PEMBEKALAN AIR

HASIL PEMBELAJARAN

1. Menjelaskan dengan contoh saling bersandaran 2. Mewajarkan kepentingan penyesuaian hidupan
antara benda hidup dan persekitaran untuk terhadap alam sekitar.
keseimbangan ekosistem.
4. Mencerakinkan faktor yang mempengaruhi saiz
3. Berkomunikasi mengenai contoh interaksi antara
organisma hidup dan mengaplikasi interaksi populasi dalam suatu ekosistem.
tersebut dalam kehidupan harian.

Kenapa air perlu dibersih dan 5.3 PEMBERSIHAN DAN
dirawat? PEMBEKALAN AIR

Supaya selamat diminum oleh Tujuan pembersihan
manusia.
• Untuk menyingkirkan
 Bau
 Rasa
 Warna
 Mikroorganisma
 Bahan terlarut

SISTEM PEMBEKALAN AIR

RUJUK BUKU TEKS M/S 116 DAN 117
Nota: proses dan fungsi

KELESTARIAN AIR

Rujuk buku teks m/s 118
Nota : bahan pencemar air dan nyatakan satu cara mengatasi setiap

pencemaran air tersebut

Buat Latihan Formatif 5.3 (Rujuk Buku Teks Sains KSSM Ting. 2 : ms
119)