นิทรรศการสารานุกรมไทย

นิทรรศการออนไลน์ กิจกรรม “ส่งเสริมการอ่าน สืบสานคุณค่าสารานุกรมไทยส าหรับเยาวชน” ห้องสมุดประชาชนอ าเภอจอมบึง กศน.อ าเภอจอมบึง

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 1 ระบบก าหนดต าแหน่งวัตถุท้องฟ้า ดาราศาสตร์อุบัติขึ้น และมีพัฒนาการบนพื้นโลก ซึ่งปรากฏต่อ มนุษย์เสมือนแผ่นดินราบ แบนไปจดขอบฟ้า มีท้องฟ้าดังครึ่ง ทรงกลมมหึมาครอบอยู่เบื้องบน นักดาราศาสตร์ในสมัยโบราณ จึงได้สร้างระบบการวัด และก าหนดต าแหน่งของดาวโดยใช้หลัก คิดเทียบเคียงกับสภาพปรากฏของ ท้องฟ้าและพื้นดินนี้ ใน ปัจจุบันเรามีระบบการวัดท้องฟ้าอยู่สองจ าพวก คือ ระบบคงที่ ไม่หมุน ไปพร้อมกับการเคลื่อนที่ประจ าวันของท้องฟ้า เ นื่ อ ง จ า ก ก า ร ห มุ น ร อ บ ตัว เ อ ง ข อ ง โ ล ก ไ ด้ แ ก่ ระบบ ขอบฟ้า (horizon system) กับระบบซึ่งหมุนไปรอบๆ ผู้ สังเกตการณ์บนพื้นโลก ได้แก่ ระบบ สุริยวิถี (ecliptic system) และ ระบบศูนย์สูตร (equator system)

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 2 สัตว์ทั้งหลายในโลกนี้ เท่าที่ค้นพบแล้วมีอยู่ เป็นจ านวนมากกว่าล้านชนิด สัตว์เหล่านี้ อาศัยกระจายอยู่ทั่วไปตามส่วนต่างๆ ของ โลก ทั้งบนดิน ในน้ า และในอากาศ สัตว์ บางชนิดมีความแตกต่างกันจน เห็นได้ชัด แต่บางชนิดก็มีความคล้ายคลึงกันมาก จน ท าให้คิดว่าเป็นชนิดเดียวกัน บางชนิดมีการ แพร่ กระจายไปไกลครอบคลุมหลายประเทศ หรืออาจจะกระจายข้ามทวีปก็เป็นได้

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 3 เมื่อเอาเมล็ดข้าวไปเพาะให้งอก โดยแช่น้ านาน ประมาณ ๑-๒ ชั่วโมง แล้วเอาเมล็ดขึ้นมาเก็บไว้ใน จานแก้ว ที่มีความชื้นสูง ซึ่งวางไว้ในห้อง ที่มีอุณหภูมิ ประมาณ ๒๕ องศาเซลเซียส เมล็ดจะงอกให้เห็น ภายใน ๔๘ ชั่วโมง โดยมีปุยสีขาวเกิดขึ้น ที่ปลายด้าน หนึ่งของเมล็ดข้าว ซึ่งเป็นปลายด้านที่ติดกับก้านดอก ส่วนที่งอกนั้น คือ คัพภะ (embryo) ต่อไปจะมีราก และยอดโผล่ตามออกมา เมื่อเอาเมล็ดที่งอกเหล่านี้ไป ปลูกในดินที่เปียก ส่วนที่เป็นรากจะเจริญเติบโตลึกลง ไปในดิน ส่วนที่เป็นยอดจะสูงขึ้นเหนือผิวดิน แล้ว เปลี่ยนเป็นใบ ต้นข้าวเล็กๆ นี้เรียกว่า ต้นกล้า

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 4 ในสัตว์ทะเลพวกหนึ่งซึ่งมีขนาดและล าตัว คล้ายช่อดอกไม้เล็กๆ เช่น แคมพานูลาเรีย เฟลกซูโอสา (Campanularia flexuosa) การเรืองแสงเกิดในเซลล์ที่เป็นแกนในของ ล าตัว ผ่านผิวชั้นนอกซึ่งใสบาง ส่วน แมงกะพรุนซึ่งเป็นสัตว์กลุ่มใกล้เคียงกัน ถัด ขึ้นมาในล าดับวิวัฒนาการ จะมีการเรืองแสง เกิดขึ้นตามกลุ่มเซลล์ ที่กระจายอยู่ตามขอบ ร่ม เช่น เอควอเรีย เอควอร์ (Aequorea aequore)

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 5 ผักเป็นพืชเศรษฐกิจที่ส าคัญอย่างหนึ่ง ที่ เราใช้ บริโภคเป็นอาหารประจ าวัน ถ้าจะรวมมูลค่า ของผักที่ใช้ภายในครอบครัว รวมทั้ง ผักจาก สวนครัว ผักที่เก็บตามริมรั้ว ริมคูคลอง ฯลฯ ผักที่ซื้อ ขายในท้องตลาด ผักที่ส่งออกไปขาย ต่างประเทศ และส่งเข้ามา ในรูปแบบต่างๆ ทั้ง รูปแบบของผักสด ผักกระป๋อง ผักตากแห้ง เมล็ดพันธุ์ผักและอื่นๆ แล้ว ปีหนึ่งๆ ประเทศเรา ใช้ผัก คิดเป็นเงินนับพันๆ ล้านบาท แต่ไม่ สามารถจะแยกตัวเลขออกมาให้ เห็นได้ชัด

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 6 ในสมัย ๕,๐๐๐ ปีมาแล้ว ชาวบาบิโลน (อยู่ ในประเทศอิรักทุกวันนี้) และชาวอียิปต์รู้จัก เขียนสัญลักษณ์แทนจ านวน รู้จักเลข เศษส่วน รู้จักใช้ลูกคิดบวก ลบ คูณ หาร ตัวเลข ความรู้เกี่ยวกับจ านวนได้น ามาใช้ ใน การติดต่อค้าขาย การเก็บภาษี การรู้จักท า ปฏิทิน และการรู้จักใช้มาตรฐานเกี่ยวกับ เวลา เช่น ๑ ปีมี ๓๖๕ วัน ๑ วันมี ๒๔ ชั่วโมง ๑ ชั่วโมงมี ๖๐ นาที ๑ นาทีมี ๖๐ วินาที ความรู้ทางเรขาคณิต

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 7 ดอกกล้วยไม้มีกลีบดอกอยู่ ๒ ชุดๆ ละ ๓ กลีบ ซ้อนแบบ สลับกันอยู่ ๒ ชั้น ขณะที่ ดอกยังตูมอยู่ ชุดหนึ่งจะหุ้มอยู่ภายนอก เมื่อ ดอกบาน กลีบดอกชุดนี้จะรองรับอยู่ด้านหลัง ของดอก ในวงการกล้วยไม้นิยมเรียกว่า กลีบนอก (sepals) ส่วนอีกชุดหนึ่งซึ่งมี ๓ กลีบ เช่นเดียวกัน แต่ในขณะที่ดอกยังตูมอยู่ จะถูกกลีบนอกห่อหุ้มไว้ภายใน เมื่อดอกบาน จะอยู่ด้านหน้า เรียกว่า กลีบใน (petals)

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 8 ในการขยายกิจการแพทย์ออกไปมากขึ้น ความ ต้องการ แพทย์ก็มีมากขึ้นเป็นล าดับ ทางการจึง ได้สร้างโรงเรียนแพทย์ ขึ้นที่จังหวัดเชียงใหม่ ขอนแก่น สงขลา และได้ขยายกิจการของ การแพทย์ของกองทัพเป็นโรงพยาบาลขนาดใหญ่ ขึ้นหลายแห่ง และก่อตั้งโรงเรียนแพทย์ขึ้นเป็น แห่งที่ ๒ ในกองทัพบก (โรงเรียนนายทหาร เสนารักษ์) ต่อมาได้เลิกล้ม ขณะนี้ก าลัง ด าเนินการให้โรงเรียนแพทย์ทหาร มีมาตรฐาน เท่าเทียมกับคณะแพทย์ของฝ่ายพลเรือน

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 9 สมัยโบราณเมื่อเกิดเจ็บไข้ได้ป่วยคนเราก็ ต้องหา วิธีรักษาตนเองและครอบครัวเท่าที่ จะท าได้ ในชั้นแรก ได้อาศัยพืชชนิดต่างๆ ตามแต่จะหาได้ น ามาใช้เป็นยา ต่อมาเมื่อมี ความสังเกตและประสบการณ์มากขึ้น จึง สามารถรู้จักใช้ตัวยาเพิ่มขึ้น เช่น สังเกตจาก การรักษาตัวของสัตว์ ตลอดจนผลดีผลเสีย ของยาสมุนไพรที่มีต่อสัตว์และคน

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 10 จุดมุ่งหมายที่ส าคัญที่สุดอย่างหนึ่งของการเป็น แพทย์คือ การรักษาผู้ป่วยให้หาย แต่ก่อนที่จะ รักษาผู้ป่วย แพทย์จ าเป็นจะต้องรู้ว่า ผู้ป่วยเป็น โรคอะไร จึงจะรักษาได้ถูกต้อง เรื่องราวที่ผู้ป่วย บอกแพทย์นั้นมิใช่โรค แต่เป็นอาการที่ท าให้เขา รู้สึกไม่สบาย หรือผิดปกติ ดังนั้นการรักษาโรค ได้อย่างถูกวิธีนั้น จึงเป็นกระบวนการ ซึ่ง ประกอบด้วยวิธีการหลายขั้นตอน คือ การถาม ประวัติ การตรวจร่างกาย (การตรวจกายภาพ) การสืบค้น ตลอดจนการรักษา และป้องกันโรค

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 11 คอมพิวเตอร์เป็นเครื่องมือประมวลผล ที่สามารถปฏิบัติได้ อย่างรวดเร็ว ตามค าสั่งที่ป้อนให้เครื่องไว้ตั้งแต่เริ่มท างาน เครื่องจะท างานอย่างอัตโนมัติจนส าเร็จลุล่วงไปตามต้องการ เครื่องสามารถค านวณได้ทั้งบวก ลบ คูณ หาร ไปจนถึงการ ค านวณที่ยุ่งยาก นอกจากนี้เครื่องสามารถเก็บข้อมูล ค าสั่ง และผลลัพธ์ไว้ได้ สามารถเปรียบเทียบตัวเลขว่า เท่ากัน หรือไม่ ตรวจสอบเครื่องหมายว่า เป็นบวกหรือลบ สามารถ ย้ายข้อมูลไปได้ทั่วส่วนความจ า สามารถป้อนข้อมูลใหม่ ชุดค าสั่งใหม่ สามารถน าเอาข้อมูลออกมา จากส่วนความจ า เพื่อท าการค านวณตามขั้นตอนต่างๆ แล้วน าผลลัพธ์เข้าเก็บ ในส่วนความจ า และสามารถน าเอาผลลัพธ์ออกจากส่วน ความจ า ไปแสดงที่ส่วนแสดงผล

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 12 "การสาธารณสุขเป็นวิทยาการ และศิลปะแห่งการ ป้องกันโรค การท าให้อายุยืนยาว การส่งเสริมอนามัย และประสิทธิภาพของบุคคล โดยความร่วมมือร่วมแรง ร่วมใจของชุมชนในเรื่องต่างๆ อันได้แก่ การสุขาภิบาล สิ่งแวดล้อม การควบคุมโรคติดต่อ การให้สุขศึกษา เกี่ยวกับสุขวิทยาส่วนบุคคล การจัดบริการทางด้าน การแพทย์และพยาบาล เพื่อการวินิจฉัยโรคตั้งแต่ เริ่มแรก และให้การรักษา เพื่อมิให้ลุกลามต่อไป รวมทั้งการพัฒนากลไกแห่งสังคม เพื่อให้ทุกคนมี มาตรฐานการครองชีพ ที่เพียงพอต่อการด ารงไว้ ซึ่ง อนามัยที่ดีของตน"

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 13 บ้านเรือนที่ตั้งอยู่รวมกันเป็นกลุ่ม เรียกว่า หมู่บ้าน หมู่บ้านที่ตั้งอยู่ตามสภาพภูมิศาสตร์ มีลักษณะต่างๆ กันไป ขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อม และสิ่งอ านวยความ สะดวกในการด ารงชีวิต ภาคเหนือมีภูเขามาก ที่ราบ น้อย อุดมไปด้วยแม่น้ า ล าธาร ล าห้วย ภาค ตะวันออกเฉียงเหนือมีภูเขา และที่ราบปนกัน แต่ขาด แคลนน้ า ส่วนใหญ่แห้งแล้ง ต้องอาศัยแต่เฉพาะน้ าฝน ภาคกลางเป็นที่ราบลุ่ม น้ าท่วมถึง มีแม่น้ าไหลผ่าน หลายสาย ภาคใต้มีภูเขา และที่ราบปนกัน แต่ฝนตก ชุกตลอดปี สภาวะดังกล่าว เป็นผลผลักดันให้เกิด หมู่บ้านหลายๆ

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 14 น ส มั ย ที่ มี ก า ร ป ก ค ร อ ง แ บ บ สมบูรณาญาสิทธิราชย์ พระมหากษัตริย์มี พระราชอ านาจสูงสุด ในการปกครอง ประเทศ พระราชวังคือ ศูนย์กลางของการ ปกครอง โดยเป็นทั้งที่ประทับ และที่เสด็จ ออกว่าราชการ เพื่อการบริหารประเทศ ปัจจุบัน เรามีการปกครองแบบประชาธิปไตย พระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุขของชาติ

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 15 ผึ้งเป็นแมลงที่มีประโยชน์แก่มนุษย์ ทั้งในด้านช่วย เพิ่มผลิตผลของพืชผลทางการเกษตร โดยเฉพาะ การผสมให้ผลไม้ ผลไม้ในประเทศไทยที่ผึ้ง สามารถผสมเกสรได้ดี คือ ล าไย ลิ้นจี่ เงาะ มะม่วง ทุเรียน ชมพู่ ส้ม และมะนาว เป็นต้น นอกจากนี้ ผึ้งยังเป็นแมลงที่ช่วยผสมเกสรพืช ตระกูลแตง เช่น แตงโม แตงกวา แตงไทย โดยเฉพาะแตงน้ าผึ้ง (honey dew) หรือแตง ต่างประเทศ ที่ราคาแพงนั้น เหมาะสมมาก ที่จะใช้ ผึ้งช่วยผลิตเมล็ดพันธุ์ในระดับอุตสาหกรรม

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 16 โลกที่เราอาศัยอยู่มีพื้นที่ และทรัพยากรจ ากัด ซึ่งอาจมีทั้งที่ทดแทนได้ และทดแทนไม่ได้ ปน กันไป แต่จ านวนประชากร และอัตราการเกิด ของมนุษย์ ผู้ใช้ทรัพยากรนั้น ได้เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ในขณะที่ยังไม่สามารถหยุดยั้งอัตราการเพิ่ม ประชากร จะต้องมีการจัดการทรัพยากรอย่างมี ประสิทธิภาพ เพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่าง ความต้องการ และการตอบสนอง การส ารวจ ทรัพยากร เพื่อให้ทราบว่า มีอะไร อยู่ที่ไหน และ มีอยู่เท่าไร เป็นสิ่งจ าเป็นเบื้องต้นในการวางแผน

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 17 ช้างปัจจัยนาคเป็นลูกนางช้างอากาศจารินี (ช้างที่ท่องเที่ยวไปในอากาศ) นางช้างผู้เป็น มารดาท่องเที่ยวมาถึงแคว้นสีพี ได้น าลูกช้าง เผือกขาวผ่องมาไว้ในโรงช้างต้น ของพระเจ้า กรุงสญชัย ในวันเดียวกับที่พระเวสสันดร ประสูติ แล้วนางช้างผู้เป็นมารดาก็จากไป ช้างปัจจัยนาค จึงเป็นช้างคู่บุญบารมีของ พระเวสสันดรโดยแท้

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 18 การมีที่พักอาศัย เป็นความต้องการขั้น พื้นฐานอย่างหนึ่งของการอยู่รอดของมนุษย์ มนุษย์จ า เป็นต้องมีที่พักอาศัย ในสมัย แรกเริ่ม มนุษย์ได้อาศัยแหล่งธรรมชาติเป็นที่ พักนอนชั่วคราว เช่น ถ้ าและเพิงหินภายหลัง ก็รู้จักตั้งถิ่นฐานอย่างถาวร ดัดแปลงสร้าง บ้านจากวัสดุที่หาได้จากธรรมชาติในบริเวณ ดินแดนของประเทศ

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 19 มนุษย์ ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมมี ความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกันอย่างใกล้ชิด ทั้งนี้ เพราะทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม เป็น สิ่งที่เอื้ออ านวยประโยชน์ให้มนุษย์ได้รับปัจจัยสี่ ซึ่งได้แก่ อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค และ ที่อยู่อาศัย แต่ขณะเดียวกัน การกระท าของ มนุษย์เ องได้ส่งผลกระทบต่ อสภาพ ข อง ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม และ เนื่องจากความจ ากัดของทรัพยากรธรรมชาติ รวมทั้งการเพิ่มขึ้นอย่างรวด

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 20 ศาสนาเป็นสถาบันหนึ่งในสังคม ซึ่งมี องค์ประกอบส าคัญ คือ หลักธรรมค าสอน พิธีกรรมที่แสดงออกถึงความเชื่อนั้น และ ความเชื่อ และวิธีการปฏิบัติในชีวิตประจ าวัน ศาสนามีบุคลากรทางศาสนาเป็นผู้สั่งสอน หลักธรรม ประกอบพิธีกรรม และเป็น ผู้บริหารจัดการในเรื่องต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับ ศาสนา

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 21 กระบวนพยุหยาตราชลมารค หมายถึง ริ้ว กระบวนเรือพระราชพิธีที่จัดขึ้นส าหรับพระ เจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชด าเนินไปในการ ต่างๆ ทั้งเป็นการส่วนพระองค์ และที่เป็นการ พระราชพิธี ซึ่งได้ประกอบการมาแต่โบราณ ตั้งแต่สมัยสุโขทัยแล้ว และสืบทอดต่อมาใน ส มั ย กรุง ศรี อ ยุ ธ ยา กรุง ธ น บุรี กรุง รัตนโกสินทร์ และได้มีมาจนปัจจุบัน

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 22 ปัจจุบันการศึกษาค้นคว้าถึงธรรมชาติ และ องค์ประกอบของภาษา แพร่หลายมาก ทั้งใน ซีกโลกตะวันออก และซีกโลกตะวันตก ใน ประเทศ ไทยมีการสอน "ภาษาศาสตร์" ตั้งแต่ระดับปริญญาตรี จนถึงระดับปริญญา เอก เนื้อหาของธรรมชาติของภาษา ที่ศึกษา กันในปัจจุบัน แบ่งออกเป็น ๔ หัวข้อใหญ่ๆ คือ เสียง ค า ประโยค และข้อความ มี ผลงานการศึกษามากมาย

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 23 จากการศึกษาพบว่า มีการก าหนดสาขาภูมิ ปัญญาไทยไว้อย่างหลากหลาย ขึ้นอยู่กับ วัตถุประสงค์ และหลักเกณฑ์ต่างๆ ที่ หน่วยงาน องค์กร และนักวิชาการแต่ละท่าน น ามาก าหนด ในภาพรวมภูมิปัญญาไทย สามารถแบ่งได้เป็น ๑๐ สาขา

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 24 ชาติไทยมีความเจริญรุ่งเรืองมาแต่โบราณ นับได้ประมาณกว่า ๗๐๐ ปี จึงมีหนังสือ วรรณคดีจ านวนมาก ที่เป็นมรดกตกทอด จากบรรพบุรุษ มาจนถึงคนไทยในปัจจุบัน คนไทยทุกสมัยเห็นความส าคัญของวรรณคดี ไทย จึงช่วยกันรักษาวรรณคดีไว้ด้วยความ หวงแหน เพื่อให้เป็นวรรณคดีประจ าชาติ มี ความยั่งยืน และอยู่คู่แผ่นดินไทยตลอดไป

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 25 ครื่องคอมพิวเตอร์ประกอบด้วยตัวเครื่อง คีย์บอร์ด จอภาพ เมาส์ ล าโพง ฯลฯ ส่วนประกอบเหล่านี้ ไม่สามารถท างานได้ เลย หากขาดชุดค าสั่งงาน ที่จะสั่งให้เครื่อง ท างาน ชุดค าสั่งงาน ดังกล่าวเรียกว่า "ซอฟต์แวร์" ซอฟต์แวร์ที่ท าหน้าที่จัดการ และควบคุมการ ท างานของเครื่องคอมพิวเตอร์ ให้เป็นไป ตา ม ที่ ผู้ใ ช้ ต้ อง การ เรี ย กว่า "ระ บ บ ปฏิบัติการ" หรือ "Operating System"

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 26 ใ น วิ ช า ค ติ ช น วิ ท ย า ( folklore) หมายถึง เรื่องเล่าที่เล่าต่อๆ กันมา จากคน รุ่นหนึ่งมาสู่คนอีกรุ่นหนึ่ง โดยไม่ทราบว่า ใครเป็นผู้แต่ง เช่น เราไม่สามารถบอกได้ว่า ใครแต่งนิทานเรื่องสังข์ทอง ปลาบู่ทอง โสน น้อยเรือนงาม ไกรทอง นางสิบสอง เพราะ นิทานเหล่านี้ ถ่ายทอดโดยการเล่าจากความ ทรงจ าต่อๆ กันมา

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 27 ลิเก เป็นค าที่มีรากศัพท์มาจากภาษา ฮิบรู ว่ า ซ า คู ร (Zakhur)ซึ่ ง ห ม า ย ถึ ง การสวดสรรเสริญพระเจ้าในศาสนายูดาย หรือยิว มาแต่โบราณหลายพันปี ต่อมาชาว อาหรับเรียกการสวดสรรเสริญพระเจ้าว่า ซิกร (Zikr) และ ซิกิร (Zikir) ผู้สวดนั่งล้อมเป็น วงโยกตัวไปมา เมื่อการสวดแพร่หลายเข้าไป ในอินเดียโดยชาวอิหร่าน เรียกว่า ดฮิกิร (Dhikir)

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 28 “วัด” โดยทั่วไปหมายถึง สถานที่ทางศาสนา ส าหรับประกอบศาสนพิธีต่างๆ รวมทั้งเป็นที่ พ านักของสงฆ์และนักบวช ส่วนค าว่า “วัด ไทย” หมายถึง วัดทางพระพุทธศาสนาใน ประเทศไทย ซึ่งประชาชนส่วนใหญ่นับถือ พระพุทธศาสนานิกายเถรวาท นอกจากนี้ ใน ปัจจุบันยังหมายความรวมถึง วัดที่ชุมชนชาว ไทยไปสร้างไว้ในต่างประเทศ

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 29 ศิลปาชีพ หมายถึง การส่งเสริมให้คนไทยใน ภูมิภาคต่างๆ ผลิตงานด้านศิลปหัตถกรรมเป็น อาชีพเสริม นอกเหนือจากการเกษตร ซึ่งเป็น อาชีพหลัก งานศิลปาชีพ อยู่ภา ยใต้ การ ด าเนินงานของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ใน สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ซึ่ง ก่อตั้งขึ้น เมื่อวันที่ ๒๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒ ๕ ๑ ๙ โ ด ย ส ม เ ด็ จ พ ร ะ น า ง เ จ้ า ฯ พระบรมราชินีนาถ ผู้พระราชทานก าเนิดแก่ มูลนิธิ ทรงเป็นประธานกรรมการบริหารของ มูลนิธิฯ

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 30 การเห่เรือในปัจจุบันมีวัตถุประสงค์ที่เห็นได้ อย่างเด่นชัดก็คือ การให้จังหวะแก่ฝีพาย จ านวนมาก ในการพายเรือพระราชพิธี กระบวนพยุหยาตราทางชลมารค ให้พร้อม เพรียงเป็นระเบียบเรียบร้อย สง่างาม และ เป็นการอนุรักษ์ฟื้นฟูมรดกศิลปวัฒนธรรม ของชาติ ที่เกี่ยวกับพระราชประเพณีดั้งเดิม ในการใช้กระบวนพยุหยาตราทางชลมารค เพื่ อ ประ ก อ บพระรา ช กรณี ย กิจ ข อง พระมหากษัตริย์ไทย ให้คงอยู่สืบไป

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 31 ตู้พระธรรม คือ ตู้ไทยโบราณที่มีลักษณะ พิเศษเป็นแบบฉบับของไทยโดยเฉพาะ เป็นตู้ ไม้ ส่วนใหญ่ตกแต่งด้วยลายรดน้ าซึ่งเขียน ลวดลายแบบต่างๆ ลงรักปิดทองตลอดทั้งตู้ จึงท าให้มีผู้นิยมเรียกตามชนิดของสี หรือ ตามวิธีการเขียนลวดลายว่า ตู้ลายทอง บ้าง ตู้ลายรดน้ า บ้าง

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 32 ในงานใดๆ ที่มีการประกอบพิธีทางศาสนา ไม่ว่าจะเป็นงานพระราชพิธี งานของส่วน ราชการ หรืองานที่ประชาชนทั่วๆ ไปจัดขึ้น สิ่งที่พระสงฆ์ซึ่งได้รับอาราธนาให้ไปประกอบ พิธี ต้องน าไปด้วย คือ ตาลปัตร หรือพัดยศ สุดแต่ว่างานนั้นจะเป็นงานใด บางครั้งจะเห็น ว่า งานพระราชพิ ธีบางพิ ธี จะมีการ พระราชทานตาลปัตร เพื่อให้พระสงฆ์ใช้ใน การประกอบพิธีนั้นๆ หรือมีการพระราชทาน พัดยศ พร้อมกับการแต่งตั้งสมณศักดิ์

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 33 ในบรรดาศิลปินสาขาต่างๆ ที่ได้สร้างสรรค์ ผลงานศิลปะไว้เป็นมรดกของโลกนั้น ศิลปิน สาขาวรรณศิลป์ หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า กวี หรือนักประพันธ์ ถือว่า มีความส าคัญ เช่นเดียวกับศิลปินสาขาอื่นๆ ทั้งนี้ เพราะ ผลงานหลากหลายรูปแบบ กวีหรือนัก ประพันธ์ต่างสร้างสรรค์ขึ้นจากการกลั่นกรอง ปรุงแต่งประสบการณ์ และจินตนาการ

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 34 ศาสนาพราหมณ์เป็นศาสนาเก่าแก่ศาสนาหนึ่งที่เข้ามามี บทบาทในสังคมไทยนับตั้งแต่ก่อนสมัยสุโขทัย ดังจะ เห็นได้จาก ร่องรอยของโบราณสถานและโบราณวัตถุที่ เป็นมรดกตกทอด รวมถึงพิธีกรรมต่างๆ ที่ยังคงมี อิทธิพลต่อชีวิตของคนไทย ตราบจนปัจจุบัน เช่น การ นับถือเทพเจ้าต่างๆ ของศาสนาพราหมณ์ การนับถือ เสาหลักเมือง พิธีบวงสรวงตั้งศาลพระภูมิ พิธีปลุกเสก เครื่องรางของขลังต่างๆ พิธีรดน้ าสังข์ รวมถึงพระราช พิธีต่างๆ ในพระราชส านัก และด้วยเหตุที่ศาสนา พราหมณ์มีความส าคัญต่อวิถีชีวิตของคนในสังคมไทย อย่างมาก ชุมชนพราหมณ์จึงเกิดขึ้นในเมืองหลวง และ เมืองส าคัญต่างๆ ของไทยจ านวนไม่น้อย

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 35 สงกรานต์เป็นค าในภาษาสันสกฤต แปลว่า เคลื่อนย้ายเข้าไป หรือผ่าน ในที่นี้หมายถึง วันที่พระอาทิตย์เคลื่อนย้ายจากราศีหนึ่ง ไปสู่อีกราศีหนึ่ง เรียกว่า วันสงกรานต์ แต่ เฉพาะวันเวลาที่พระอาทิตย์เคลื่อนย้ายจาก ราศีมีนเข้าไปสู่ราศีเมษ ถือเป็นกรณีพิเศษ เรียกว่า วันมหาสงกรานต์ ในสมัยโบราณ ถือเอาวันนี้เป็นวันขึ้นปีใหม่ การก าหนดนับ เวลาที่ดวงอาทิตย์โคจรเข้าสู่ราศีเมษ เป็นวัน เริ่มต้นรอบปีใหม่

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 36 ค าว่า อิสลาม เป็นค าภาษาอาหรับ แปลว่า “การยอมจ านน การปฏิบัติตาม และการ นอบน้อม” ศาสนาอิสลามจึงมีความหมายถึง การเป็นศาสนาแห่งการนอบน้อมต่อ พระองค์ อัลลอฮ์ (ซ.บ.)๑ ซึ่งเป็นพระเจ้าองค์เดียว และมี นบีมุฮัมมัด (ซ.ล.)๒ เป็นศาสดาองค์ สุดท้าย ศูนย์กลางของการเผยแผ่ศาสนาอยู่ ที่นครมักกะฮ์ หรือที่คนทั่วไปเรียกว่า “เมกกะ” และนครมะดีนะฮ์ซึ่งปัจจุบันอยู่ใน ประเทศซาอุดีอาระเบีย

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 37 แรกเริ่มของวัฒนธรรมศาสนา ดินแดนไทยทาง ภาคกลางคงมีงานก่อสร้างอาคารของเทวสถาน หรือวัดในพระพุทธศาสนา เช่น วิหาร ที่มี หลังคาเป็นเครื่องไม้ อาคารประเภทหลังคา คลุมมักช ารุดเสียหายไปตามกาลเวลา ยิ่ง เก่าแก่ยิ่งไม่ค่อยหลงเหลือเป็นตัวอย่าง แต่หาก เป็น "พระเจดีย์" หรือเรียกอย่างสั้นๆ ว่า "เจดีย์" มักก่อด้วยวัสดุคงทนมากกว่า เช่น อิฐ หรือศิลา แม้อยู่ในสภาพช ารุดมาก ก็ยัง อาจมีประเด็นให้ศึกษาตรวจสอบได้มากกว่า

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 38 ในสังคมไทยสิ่งที่ถือว่าเป็นงานช่างมีอยู่ทั้ง ภายในราชส านัก ในวัด และตามบ้านเรือน คือ ลายไทย-ลายกระหนก ลวดลายประดับ ดังกล่าว มีความส าคัญในฐานะที่เป็น หลักฐานความเป็นมา ย้อนอดีตกว่าพันปี ก่อนจะมาเรียกชื่อว่า ลายไทย-ลายกระหนก ในปัจจุบัน โดยมีเค้าอยู่ในศิลปะสมัยทวาร วดีของไทย อันเป็นสมัยแรกเริ่มวัฒนธรรม พระพุทธศาสนา ซึ่งแพร่หลายจากประเทศ อินเดียโบราณมาสู่ดินแดนในภูมิภาค

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 39 ในสมัยรัตนโกสินทร์ พระมหากษัตริย์ทุก พระองค์ทรงพระผนวชเป็นพระภิกษุเป็น ระยะเวลาหนึ่ง และเจ้านายชั้นสูงหลาย พระองค์ ได้บรรพชาอุปสมบทและศึกษาพระ ธรรมวินัยอย่างแตกฉาน จนทรงด ารงสมณ ศักดิ์เป็นสมเด็จพระสังฆราช เช่น สมเด็จพระ มหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริ ยาลงกรณ์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวง ชินวรสิริวัฒน์ และสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 40 "พิพิธภัณฑสถาน" หมายถึง สถานที่ที่ แสวงหา เก็บรวบรวมสิ่งของที่เป็นมรดกทาง วัฒนธรรม วิทยาศาสตร์ และธรรมชาติ เพื่อ น ามาอนุรักษ์ให้สิ่งของต่างๆ นั้นอยู่ในสภาพ ที่มั่นคงแข็งแรงก่อนจะน ามาจัดแสดง เป็น สื่อเล่าเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับมนุษย์ และ สิ่งแวดล้อมตามที่ได้มีการศึกษาค้นคว้ามา เพื่อให้ผู้เข้าชมได้รับความรู้แบบเพลิดเพลิน ใจ ปัจจุบันนิยมเรียกสั้นๆ ว่า "พิพิธภัณฑ์" อย่างไร ก็ดี ทั้ง ๒ ค าสามาร ถใช้ใน ความหมายเดียวกันได้

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 41 สัตว์ทั้งหลายในโลกนี้ เท่าที่ค้นพบแล้วมีอยู่ เป็นจ านวนมากกว่าล้านชนิด สัตว์เหล่านี้ อาศัยกระจายอยู่ทั่วไปตามส่วนต่างๆ ของ โลก ทั้งบนดิน ในน้ า และในอากาศ สัตว์ บางชนิดมีความแตกต่างกันจน เห็นได้ชัด แต่บางชนิดก็มีความคล้ายคลึงกันมาก จน ท าให้คิดว่าเป็นชนิดเดียวกัน บางชนิดมีการ แพร่ กระจายไปไกลครอบคลุมหลายประเทศ หรืออาจจะกระจายข้ามทวีปก็เป็นได้

อ่านเพิ่มเติม สารานุกรมไทยส าหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 42 ประเทศไทยมีวัฒนธรรมที่เจริญรุ่งเรืองเป็น แบบแผนและเอกลักษณ์ ประกอบด้วย ศาสนา ภาษาวรรณกรรม ศิลปกรรม หัตถกรรม นาฏศิลป์ ดนตรี ตลอดจนขนบธรรมเนียม ประเพณีที่เป็นแบบอันดีงามเป็นมรดกตกทอด จากอดีตจวบจนปัจจุบันการด าเนินงานด้าน วัฒนธรรมของชาติ มีการพัฒนาปรับปรุงและ เปลี่ยนแปลงมาหลายยุคสมัยรูปแบบของ ห น่ว ยงา น เริ่มจา ก ก องวัฒ น ธรร มส ภา วัฒนธรรมแห่งชาติและจัดตั้งเป็นกระทรวง วัฒนธรรม

ขอบคุณข้อมูลจาก https://www.saranukromthai.or.th/sub/other_sub.php?file=encyclopedia/saranugrom.htm#book41