شماره جدید نشریه خطوط لوله نفت و گاز را ورق بزنید

‫نفتوگاز‬ ‫ماهنامه بین‌المللی‬

‫سال چهارم‪ ،‬شماره چهاردهم‪ ،‬خرداد ‪ ،۹۹‬قیمت ‪ ۲۵۰۰۰‬تومان‬ ‫‪issn: 25382‌ 896‬‬

‫برگزاری مناقصه برای انتقال گازطبیعی به جمهوری نخجوان‬ ‫صادرات نفت ایران‬
‫ساختارجدید مدیریت خطوط لوله درنف ‌تخیزجنوب تشکیل شد‬ ‫دیگرمتصل به بند ناف‬
‫تنگه هرمزنیست‬
‫سهم ایران ازبازارگازی ترکیه به صفرم ‌یرسد‬
‫فرآیند پوشش ضد خوردگی خطوط لوله دریایی انتقال نفت و گاز‬
‫اهمیت بانک های اطلاعاتی جمع آوری بروز حوادث در مدیریت‬

‫یکپارچگی خطوط لوله انتقال نفت و گاز‪ /‬بخش دوم‬

‫‪www.iranpipelines.com‬‬







‫نوارهای تعمیراتی پوشش پل ‌یاتیلن‬ ‫نوار سرجوش شرینکیبل به همراه اپوکسی وپرایمر‬
‫پوشش ضدخوردگی پترولاتیوم‬ ‫نوارهای سرد سه لایه و دو لایه‬
‫انواع الکترود آلیاژی جوشکاری‬ ‫نوارهای رپینگ زیری و رویی‬



‫نشریه خطوط لوله نفت و گاز‬

‫صاحب امتیاز و مدیر مسئول‪ :‬حمیدرضا اطلاعی‬
‫زیر نظر هیئت سردبیری‬

‫مدیر روابط عمومی و امور بی ‌نالملل‪ :‬الهه کوچکی‬
‫مدیر بخش انگلیسی‪ :‬خانم فرجی‬
‫صفحه آرایی‪ :‬سید جعفرذهنی‬
‫چاپخانه‪ :‬آیین چاپ‬

‫وب سایت‪www.iranpipelines.com :‬‬
‫ایمیل ‪[email protected] - [email protected] :‬‬

‫نشانی ‪ :‬تهران‪ ،‬خکریمخان زند‪ ،‬ابتدای پلکریمخان‪ ،‬خ حسینی‪،‬‬
‫پلاک ‪ ،27‬طبقه سوم‪ ،‬واحد‪8‬‬

‫تلفن ‪۰۲۱۸۸۸۴۱۰۳۱ - ۰۲۱۸۸۸۴۵۱۰۶ - ۰۲۱۸۸۳۹۵۰۶۵ :‬‬
‫فاکس‪۸۹۷۸۰۶۰۷ :‬‬

‫مسئولیت مطالب منتشر شده در مقالات برعهده نویسندگان است‪.‬‬
‫بازنشر اخبار و مقالات فارسی‪ ،‬با ذکر منبع بلامانع است‪.‬‬

‫فهرست‬

‫اخبار‪ /‬شخصی ‌تها ‪۱۰ /‬‬
‫اخبار‪ /‬اخبارخطوط لوله ایران ‪۱۲ /‬‬
‫اخبار‪ /‬اخبارخطوط لوله همسایگان ایران ‪۱۴ /‬‬
‫پوشش‪ /‬مقاله فرآیند پوشش ضد خوردگی خطوط لوله دریایی انتقال نفت و گاز‪۱۶ /‬‬

‫تکنولوژ ‌یهای نو ‪ /‬ساخت تجهیزکاربردی‬
‫درکارگاه مرکزی منطقه خانگیران ‪۲۵ /‬‬

‫مخزن ‪ /‬بازرسی به روش ‪ Air Test‬کف مخزن نفت خام ‪ T1‬مرکزانتقال‬
‫نفت شرکت خطوط لوله نفت اصفهان ‪۲۶/‬‬

‫مقاله ‪ /‬اهمیت بان ‌کهای اطلاعاتی جمع آوری بروزحوادث درمدیریت‬
‫یکپارچگی خطوط لوله انتقال نفت وگاز ‪ -‬بخش دوم‪۳۰/‬‬

‫شخصی ‌تها‬

‫صادرات نفت ایران دیگر متصل به بند ناف تنگه هرمز‬ ‫حسن روحانی‬
‫نیست‪ /‬مقام معظم رهبری راهبرد ‌یترین کار دولت تدبیر و‬ ‫رئیس جمهوری‬

‫امید را ساخت خط لوله گوره‪ -‬جاسک دانست‬

‫حسن روحانی‪ ،‬رئیس‌جمهور در نشست برنامه‌ریزی و تلاش ملی برای تحقق شعار جهش تولید گفت‪:‬‬
‫اکنون از گوره تا جاسک هزار کیلومتر داریم خط لوله م ‌یکشیم و صادرات نفت ما دیگر متصل به بند ناف‬

‫تنگه هرمز نیست و این نخستین بار در تاریخ ایران است که این کار انجام می‌گیرد‪.‬‬
‫مقام معظم رهبری یک بار که در محضر ایشــان بودم به من گفتند راهبردی‌ترین کار دولت شــما این کار‬
‫است که دارید انجام می‌دهید؛ همین خط لوله‌ای که نفت‌ ما را به جاسک منتقل می‌کند و به دریای عمان‬
‫می‌برد کار بزرگ و عظیم و بی‌نظیر تاریخ ایران است‪ ،‬یعنی در تاریخ ایران نخستین بار است این داستان‬

‫محقق می‌شود؛ همه بیاییم بیان و تبیین کنیم‪.‬‬

‫ساختارجدیدمدیریتخطوطلولهدرنف ‌تخیزجنوبتشکیلشد‬ ‫احمد محمدی‬
‫مدیرعامل شرکت ملی‬
‫مدیرعامل شــرکت ملی مناطق نف ‌تخیز جنوب از تشــکیل ســاختار جدید مدیریت یکپارچه خطوط لوله‬ ‫مناطق نف ‌تخیز جنوب‬
‫(‪ )PIMS‬در این شرکت خبر داد‪.‬‬

‫به گزارش شــانا به نقل از شــرکت ملی مناطق نف ‌تخیز جنوب‪ ،‬احمد محمدی اظهار کرد‪ :‬ســاختار جدید‬
‫مدیریت خطوط لوله برای نخستین بار در سطح شرکت ملی نفت ایران با موافقت مدیرعامل این شرکت‬
‫و بــا عنوان «معاونت برنام ‌هریزی‪ ،‬هماهنگی‪ ،‬نظارت بر نظام انســجام خطوط لوله» زیرمجموعه مدیریت‬

‫تولید مناطق نف ‌تخیز جنوب رسما آغاز ب ‌هکار کرده است‪.‬‬
‫وی هدف از تشــکیل این ساختار را استقرار و عملیاتی کردن مدیریت انسجام خطوط لوله در شرکت ملی‬
‫مناطق نف ‌تخیز جنوب و شــرکت‌های تابع عنوان کرد و افــزود‪ :‬به این ترتیب از این پس همه اقدا ‌مهای‬
‫مرتبــط با خطوط لولــه‪ ،‬برنامه‌ریزی‪ ،‬نظارت بر طراحــی‪ ،‬اجرا و راه‌اندازی خطوط لولــه جدید و راهبری‪،‬‬
‫بازرســی‪ ،‬نگهداشــت‪ ،‬تعمیر و ایمن‌ســازی خطوط لوله موجود در پهنه عملیاتی مناطق نف ‌تخیز جنوب‬

‫به‌صورت متمرکز و منسجم از سوی این معاونت انجام خواهد شد‪.‬‬
‫مدیرعامــل شــرکت ملی مناطــق نف ‌تخیز جنوب‪ ،‬تهیــه و تکمیل‪ ،‬به‌روزرســانی و همسوســازی انواع‬
‫دستورعمل‌ها و پروتکل‌های عمومی و اختصاصی با مطالعات ارزیابی و مدیریت ریسک خطوط لوله‪ ،‬تدوین‬
‫دســتورعم ‌لهای توپکرانی تمیزسازی و هوشمند خطوط لوله‪ ،‬بهینه‌سازی دوره‌های موجود و جاری‌سازی‬
‫آن برای انواع خطوط لوله‪ ،‬تدوین دستورعمل‌های ایمن‌سازی‪ ،‬تعمیرات برنامه‌شده‪ ،‬پیشگیرانه و واکنشی‬
‫خطوط لوله و تدوین دستورعمل‌های راه‌اندازی‪ ،‬بهره‌برداری‪ ،‬نگهداری و خارج کردن موقت یا دائم خطوط‬

‫لوله را از جمله شرح وظایف این معاونت برشمرد‪.‬‬

‫‪ 10‬خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪۹۹‬‬

‫تعمیرات سالانه تجهیزات فرآیندی زاگرس جنوبی آغاز شد‬

‫تعمیرات سالانه خطوط لوله و تجهیزات فرآیندی شرکت بهره‌برداری نفت و گاز زاگرس جنوبی آغاز شد‪.‬‬ ‫حمید ایزدی‬
‫به گزارش شــانا به نقل از شــرکت نفت مناطق مرکزی ایران‪ ،‬حمید ایزدی‪ ،‬مدیرعامل شرکت بهره‌برداری‬ ‫مدیر عامل شرکت بهره‌برداری‬
‫نفــت و گاز زاگرس جنوبی گفت‪ :‬تعمیرات دوره‌ای خطوط لوله و تجهیزات فرآیندی این شــرکت با تعمیر‬
‫بیش از هزار و ‪ ۴۰۰‬متر از خط لوله ‪ ۳۰‬اینچ انتقال گاز ایســتگاه تقویت فشــار گاز نار به پالایشگاه فجر جم‬ ‫نفت و گاز زاگرس جنوبی‬
‫و نیز با رعایت همه پروتکل‌های بهداشــتی ابلاغی از ســوی وزارت نفت در زمینه مبارزه با ویروس کرونا از‬

‫خردادماه امسال از منطقه عملیاتی نار و کنگان آغاز شد‪.‬‬
‫وی افزود‪ :‬تعمیرات دوره‌ای منطقه عملیاتی آغار‪ ،‬دالان‪ ،‬دی و ســفید زاخور نیز از دهه اول تیرماه آغاز و‬

‫به مدت یک‌ماه به طول م ‌یانجامد‪.‬‬
‫ایــزدی با بیان اینکه ادامه تعمیرات ســالانه منطقه عملیاتی نار و کنگان نیــز هم‌زمان با تعمیرات منطقه‬
‫عملیاتی پارســیان به‌مدت ‪ ۸۰‬روز در ما ‌ههای مرداد‪ ،‬شهریور و مهر انجام خواهد شد‪ ،‬اظهار کرد‪ :‬تعمیرات‬
‫دوره‌ای تجهیزات فرآیندی و خطوط لوله منطقه نفتی سروستان و سعادت‌آباد نیز شهریورماه آغاز و ظرف‬

‫مدت یک ماه انجام م ‌یشود‪.‬‬
‫مدیرعامل شرکت بهره‌برداری نفت و گاز زاگرس جنوبی عنوان کرد‪ :‬تعمیرات مناطق گازی شامل ایم ‌نسازی‬
‫و تعمیرات انواع خطوط لوله‪ ،‬تجهیزات راهبردی در پالایشــگاه گازی‪ ،‬ایستگاه‌های تقویت فشار گاز‪ ،‬مراکز‬
‫جم ‌عآوری‪ ،‬مراکز تفکیک و دیگر سای ‌تهای عملیاتی شرکت بهره‌برداری نفت و گاز زاگرس جنوبی است‪.‬‬
‫ایزدی با بیان اینکه تعمیرات ســالانه منطقه نفتی سروستان و ســعادت‌آباد نیز شامل تعمیرات مخازن‪،‬‬
‫تجهیزات فرآیندی و جداسازی نفت و گاز و دیگر تجهیزات فرآورشی است‪ ،‬تصریح کرد‪ :‬همه فعالی ‌تهای‬
‫پیش‌نیاز تعمیرات دوره‌ای امســال‪ ،‬مانند نشســت‌ها و هماهنگی با ادارات ســتادی مرتبط و واحدهای‬

‫عملیاتی انجام شده است تا این تعمیرات طبق برنامه زمان‌بندی با موفقیت به پایان برسد‪.‬‬
‫وی با اشــاره به اینکه به دلیل مهار شــیوع ویروس کرونا‪ ،‬تعمیرات دور‌های این شرکت در سال جاری به‬
‫شــکل حداقلی انجام می‌شــود‪ ،‬افزود‪ :‬با توجه به اهمیت حفظ ســامت کارکنان و ضرورت پیشگیری از‬
‫شــیوع ویروس کرونا میان کارکنان و خانواده‌های آنها‪ ،‬تعمیرات امسال این شرکت عمدتا روی تجهیزات‬

‫ضروری انجام می‌شود‪.‬‬

‫خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪11 ۹۹‬‬

‫اخبار خطوط لوله ایران‬

‫توسعه گازرسانی به صنایع خراسان رضوی در سال جهش تولید‬
‫حســن افتخاری‪ ،‬مدیرعامل شرکت گاز اســتان خراسان رضوی از توسعه گازرسانی به‬
‫صنایع این استان در سال جهش تولید خبر داد و افزود‪ :‬امسال قرار است ‪ ۲۲۴‬روستا‬
‫را گازدار کنیم‪ ،‬با این اتفاق‪ ،‬در این بخش نســبت به ســال گذشــته افزایش عملکرد‬
‫داریم‪ .‬از سویی در بخش صنایع نیز بر اساس برنام ‌هریزی ‪ ۶۷۰‬واحد صنعتی را که ‪۵۶۰‬‬
‫واحد آن مشمول مصوبه شورای اقتصاد است‪ ،‬گازدار می‌شوند که ‪ ۱۱۰‬مورد آن از محل‬

‫منابع داخلی و قراردادهایی است که با خود صنایع امضا می‌شود‪.‬‬

‫خراسان رضوی‬

‫اجرای بزرگ ترین پروژه گاز یزد؛ ‪ 482‬کیلومتر شبکه گاز اجرا می شود‬
‫پروژه گازرسانی به دهســتان میانکوه و شیرکوه به لحاظ هزینه و صعوبت‪ ،‬بزرگترین‬
‫پروژه گازرســانی استان محسوب می شــود که با اعتبار بیش از یک هزار میلیارد ریال‬
‫طی سه فاز شــامل اجرای ‪ 482‬کیلومتر شبکه‪ ،‬نصب ‪ 8‬ایستگاه تقلیل فشار ‪ TBS‬و‬

‫نصب ‪ 9‬هزار و ‪ 500‬علمک نیازمند نگاه ویژه و همکاری مسئولان استانی است‪.‬‬

‫یزد‬

‫بازگشت خ ‌طلوله‌انتقال‌فرآورده به مدار بهره برداری‬
‫مدیر شرکت ملی پخش فرآورد ‌ههای نفتی منطقه‌هرمزگان از اتمام عملیات تعویض ‪ Gasket‬روی مسیر‬
‫انتقال فرآورده‌ خط لوله ‪ ۲۰‬اینچ در اسکله نفتی شهید رجائی بندرعباس خبر داد‪ .‬عبدالله احمدی کمرپشتی‬
‫گفت‪ :‬با تلاش کارکنان خدمات مهندســی و عملیات توانســتیم در کوتاهترین زمان ممکن خط مذکور را‬
‫که دچار مشــکل شــده‌بود به مدار انتقال بازگردانیم‪ .‬وی با بیان اینکه در این گونه عملیات معمولا بخشی‬
‫از محوطه قســمت آسیب دیده دچار آلودگی می شــود‪ ،‬تصریح کرد‪ :‬به همت کارکنان تلاشگر شرکت این‬
‫عملیات بدون ذره ای آلودگی با موفقیت به اتمام رسید‪ .‬مدیر منطقه هرمزگان افزود‪ :‬با وجود هوای بسیار‬
‫گرم بندرعباس در روزهای اخیر ســرعت عمل بالای نیروهای تعمیراتی مســتقر در محل و تجربه عملیاتی‬

‫کافی آنها موجب شد این تعویض بدون هرگونه هدر رفت فرآورده پایان پذیرد‪.‬‬

‫بندرعباس‬

‫بنادر شهید رجایی و‬ ‫ترمیم نقاط خوردگی خط لوله حدفاصل بنادر شهید رجایی تا شهید باهنر‬
‫شهید باهنر‬ ‫نقاط خوردگی خط لوله ‪ ۱۰‬اینچ فرآورده‌های نفتی حدفاصل بندر شــهید رجایی ‪ -‬بندر شــهید‬
‫باهنر واقع در محدوده خطوط لوله و مخابرات منطقه خلیج‌فارس ترمیم شــد‪ .‬به گزارش شــانا‬
‫به نقل از شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت منطقه خلیج فارس‪ ،‬امیر طائی‪ ،‬سرپرست واحد‬
‫مهندســی نگهــداری و تعمیرات خط منطقــه در این باره گفت‪ :‬در پی گزارش واحد مهندســی‬
‫خوردگی مبنی بر اعلام خوردگی‌ در نقطه یادشــده‪ ،‬واحد تعمیرات خط منطقه پس از حفاری‪،‬‬
‫عملیات جوشــکاری را با رعایت استانداردهای زیســت محیطی و ایمنی بالا در کمترین زمان‬
‫ممکن انجام داد‪ .‬افزود‪ :‬در این عملیات دو ســت نیم لوله ‪ ۶۰‬و ‪ ۵۰‬ســانتی متری و یک عدد‬
‫پچ ‪۲۰‬ســانتی روی نقاط خوردگی نصب شد‪.‬وی تأکید کرد‪ :‬این عملیات با همکاری واحدهای‬

‫مهندسی و ب ‌همنظور پایداری و بهینه‌سازی خطوط لوله ‪ ۱۰‬اینچ فرآورده‌های نفتی انجام شد‬

‫‪ 12‬خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪۹۹‬‬

‫پوشش حدود ‪ ۷‬کیلومتر از خطوط لوله نفت منطقه لرستان‬
‫رئیس واحد مهندســی خوردگی منطقه لرســتان از پوشــش ‪ ۶۸۰۰‬متری خطوط لوله نفت این منطقه در مح ‌لهای‬
‫آسیب‌دیده از سیل‪ ،‬آب‌بردگی‌ها و محل خوردگ ‌یهای تعمیر شده در یک سال گذشته خبر داد‪ .‬به گزارش شانا به نقل‬
‫از شــرکت خطوط لوله و مخابرات نفت منطقه لرســتان‪ ،‬رحیم امیری‌نژاد گفت‪ :‬پوشش‌های انجام‌شده شامل حفاری‬
‫و برداشــتن پوشش قدیم‪ ،‬تمیزکاری سطح لوله ب ‌هوسیله ســنگ جت و اعمال دو لایه پرایمر‪ ،‬انجام دو لایه پوشش‪،‬‬
‫نوار ماســتیک‪ ،‬تست هالیدی‪ ،‬بستن راکشــیلد دولایه‪ ،‬خاکریزی و ایجاد گرد ‌هماهی خط لوله و تسطیح مسیر است‪.‬‬
‫وی با اشــاره به شناسایی ‪ ۱۱۶‬نقطه خوردگی روی خطوط ‪ ۱۴‬اینچ تنگ فنی ‪ -‬پل باباحسین و ‪ ۱۶‬اینچ پل باباحسین‬
‫‪ -‬تنگ ازنا‪ ،‬اظهار کرد‪ :‬شناســایی نقاط خوردگی با توجه به نتایج پیگرانی هوشمند شامل ‪ GPS‬زدن‪ ،‬حفاری کانال با‬
‫بیل مکانیکی و برداشــتن پوشــش قدیم لوله‪ ،‬تمیزکاری سطح لوله با استفاده از سنگ جت و اعمال یک لایه پرایمر‬
‫انجام می‌شــود‪ .‬رئیس واحد مهندســی خوردگی منطقه لرستان‪ ،‬تعمیر و آماده‌سازی حدود ‪ ۳۰۰‬دستگاه انواع پیگ و‬
‫ارسال آنها به مراکز انتقال نفت تابع به‌صورت منظم و ماهانه را از دیگر اقدام‌های این واحد در یک سال گذشته عنوان‬
‫کرد و گفت‪ :‬بازدید از تمام مســیرهای خطوط لوله و اندازه‌گیری ولتاژ خطوط و مخازن و همچنین تنظیم ایستگا ‌ههای‬
‫حفاظت کاتدی هر دو ماه یکبار از دیگر فعالیت‌های انجام‌شده توسط واحد مهندسی خوردگی منطقه لرستان است‪.‬‬

‫لرستان‬

‫نگهداری و تعمیرات خطوط لوله در نفت و گاز مارون‬ ‫اهواز‬
‫شــرکت بهره‌برداری نفت و گاز مــارون در حوزه نگهداری و تعمیرات‬
‫خطوط لوله به‌منظور صیانت از محیط زیست و تولید پایدار از ابتدای‬

‫امسال تاکنون فعالیت‪‎‬های گسترده ای انجام داده است‬
‫به گزارش شــانا به نقل از شرکت ملی مناطق نف ‌تخیز جنوب‪ ،‬حمید‬
‫کاویان‪ ،‬مدیرعامل شرکت بهره‌برداری نفت و گاز مارون با بیان اینکه‬
‫اقدام‌های مناسبی در راستای حفظ پایداری تولید در حوزه نگهداری‪،‬‬
‫تعمیرات و ضخامت‌سنجی خطوط لوله و تأسیسات انجام‌شده است‪،‬‬
‫گفت‪ :‬از ابتدای امسال تاکنون‪ ۹ ،‬موضع معیوب از خط زیرزمینی ‪۳۶‬‬
‫اینچ اصلی انتقال نفت در محدوده جغرافیایی منطقه شــرق مارون‬
‫پیرو گزارش ارسالی توپکرانی هوشمند از سوی ستاد مناطق نفت‌خیز‬

‫جنوب تعویض شد‪.‬‬

‫خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪13 ۹۹‬‬

‫اخبار خطوط لوله همسایگان ایران‬

‫منطقه خزر کلا نزدیک بــه ‪ ۳۰۰‬تریلیون فوت مکعب منابع گاز طبیعی‬ ‫ژئوپلیتیک خط لوله ترانس خزرو منافع و امنیت ایران‬
‫دارد‪ .‬پیشــنهاد ساخت خط لوله ترانس خزر در اواخر دهه ‪ ۱۹۹۰‬و اوایل‬ ‫با توجه به امضای کنوانســیون حقوقی دریــای خزر بحث احداث خط‬
‫دهه ‪ ۲۰۰۰‬مطرح شــد‪ .‬ولی ب ‌هدلیل مشــخص نبودن وضعیت حقوقی‬ ‫لوله تران ‌سخزر در محافل غربی بســیار جدی شــده است‪ .‬مولف ‌ههای‬
‫دریای خزر و مخالفت ایران و روســیه در حد طرح باق ‌یمانده اســت‪.‬‬ ‫ژئوپلیتیک موثر بر رویکرد هر یک از کنشــگران منطق ‌های و بی ‌نالمللی‪،‬‬
‫اتحادیه اروپا ب ‌هدلیل واردات انرژی خود به شــدت به روســیه وابسته‬ ‫پیوســ ‌تهای نظامی و اســتراتژیک اجرای این پروژه تاثیر مستقیم و‬
‫اســت‪ .‬ایــن اتحادیه نزدیــک به ‪ ۴۰‬درصــد از گاز مصرفی خــود را از‬ ‫بلافصل بر منافع و امنیت ملی ایران دارد‪ .‬بر این اســاس ســعی شده‬
‫روســیه وارد م ‌یکند‪ .‬دور زدن روســیه برای صادرات گاز ترکمنســتان‬ ‫طــرح مرحل ‌های آمریکا بــرای اجرای پروژه ترانس خــزر‪ ،‬فاکتورهای‬
‫به غرب کار آســانی نیســت‪ .‬با این وجود‪ ،‬تنهــا راه ممکن احداث خط‬ ‫ژئوپلیتیک موثر بر خط لوله ترانس خزر‪ ،‬تفسیر کشورهای غربی ب ‌هویژه‬
‫لوله انتقال گاز بین ترکمنســتان و آذربایجان در بستردریای خزر است‪.‬‬ ‫اتاق فکرهای آمریکایی از کنوانسیون حقوقی دریای خزر و فاکتورهای‬
‫ژئوپلیتیک خط لوله ترانس خزر برای آمریکا و دوستان منطق ‌ها ‌یاش و‬
‫ترکمنستان‬
‫تبعات منفی آن برای ایران بررسی و تحلیل شود‪.‬‬
‫خط لوله تران ‌سخزر منابع گازی ترکمنســتان و قزاقســتان را از طریق‬
‫بستردریای خزربه خاک جمهوری آذربایجان جهت صادرات به اتحادیه‬
‫اروپــا منتقل م ‌یکنــد‪ .‬این خط لوله از طریق گرجســتان به ترکیه و به‬
‫خــط لوله ترانس آناتولی م ‌یپیوندد و از ترکیــه در نهایت به اروپا صادر‬
‫م ‌یشود‪ .‬مه ‌مترین مشخصه این خط لوله دورزدن ایران و روسیه است‪.‬‬

‫ترکیه‬

‫شدت دنبال تنوع بخشیدن به بازارانرژی خود است و به تازگی قراردادی را‬ ‫سهم ایران از بازار گازی ترکیه به صفر می رسد‬
‫هم با توتال فرانسه امضاکرده است‪ .‬براساس این قراردادکه ازاواخرسال‬ ‫پایان زودهنگام قرارداد ‪ ۲۵‬ساله با همسایه غربی؛ فراترازخسارت!‬
‫جاری میلادی به مدت ‪ ۳‬ســال اجرا م ‌یشود‪ ،‬ترکیه بالغ بر‪ ۲.۱‬میلیون‬ ‫بعــد ازانفجارخط لوله و توقف صادراتگازبه ترکیه‪ ،‬ســهم ایران ازبازار‬
‫تن گاز مایع از شــرکت توتال وارد م ‌یکند‪ .‬البتــه مذاکرات تر ‌کها برای‬ ‫گازی این کشــور به صفر رسیده‪ ،‬در حالیکه دولت اردوغان مدام در حال‬
‫تبدیل شدن ب ‌ههاب انرژی منطقه به همین جا ختم نم ‌یشود و آنگونهکه‬ ‫تنوع بخشیدن به شرکایگازی خود بوده و به تازگی قراردادی را با شرکت‬
‫خبرگزار ‌یهای ترک اعلامکرده اند‪ ،‬دوکشورآمریکا و ترکیه درحال انجام‬ ‫توتال امضاکرده است‪ .‬بازار؛گروه انرژی عنوانکردکه صادراتگازبه ترکیه‬
‫مذاکراتی برای افزایش صادرات ‪ LNG‬به ترکیه نیز هستند‪ .‬در این راستا‬ ‫همچنان متوقف است و خبری ازتعمیرخط لوله نیست‪ .‬خط لول ‌هایکه‬
‫درحاشیهکنفرانس امنیتی مونیخ‪ ،۲۰۲۰‬ترامپ و اردوغان با هدف افزایش‬ ‫به گفته مهدی جمشیدی دانا معاون سابق دیسپچینگ شرکت ملی گاز‬
‫سطح تجاری دوکشوربه سالانه ‪ ۱۰۰‬میلیارد دلاردردهه آینده دربارهگزینه‬ ‫تعمیرآن نباید بیشتراز‪ ۱۰‬روزطول م ‌یکشید نزدیک ‪ ۷۵‬روززمان برده و‬
‫صادرات ‪ LNG‬آمریکا به ترکیه مذاکرهکردندکه درصورت رسیدن به توافق‬ ‫تا کنون هم زمان دقیقی برای پایان آن اعلام نشده است‪ .‬توقف صادرات‬
‫احتمال جایگزینی ‪ LNG‬آمریکا به جای گاز ایران کاملا محتمل اســت‪.‬‬ ‫گازایران به ترکیه درشرایطی همچنان ادامه داردکه این همسایه غربی به‬

‫‪ 14‬خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪۹۹‬‬

‫است‪ .‬این اقدام دولت ترکیه پس ازاعلام رسمی روسای جمهوری ترکیه‬ ‫برگزاری مناقصه برای انتقال گازطبیعی به جمهوری نخجوان‬
‫و آذربایجان درماه فوریه‪ ،‬به منظورتسریع درساخت این خط لوله انجام‬ ‫شرکت دولتی توزیع گاز ترکیه بوتاش مناقص ‌های به منظور ساخت خط‬
‫م ‌یشود‪ .‬توافق اولیه برای ساخت این خط لوله در سال ‪ ۲۰۱۰‬امضا شد‬ ‫لوله گاز طبیعی به جمهوری خودمختار نخجوان اعلام کرده اســت‪ .‬این‬
‫و از آن زمان تاکنون متوقف مانده اســت‪ .‬مناقصه شرکت بوتاش برای‬ ‫خط لولــه جدید به موازات فروش گاز ایران بــه جمهوری آذربایجان و‬
‫طراحی این خط لوله ‪ ۸۰‬کیلومتری از شرق ترکیه و شهر ایغدیر به مرز‬ ‫همزمان با تلاش آنکارا برای بهبود روابط سیاسی با ایالات متحده انجام‬
‫نخجوان را شامل م ‌یشود‪ .‬این خط لوله با ظرفیت ‪ ۲‬میلیارد مترمکعب‬
‫م ‌یشود‪.‬‬
‫گاز ساخته م ‌یشود که تقریبا ‪ ۴‬برابر مصرف کنونی نخجوان است‪.‬‬ ‫به گــزارش ایلنا از اویل پرایس‌‪ ،‬جمهوری خودمختار نخجوان که مابین‬
‫کارهای طراحی این خط لوله در اوایل ســال ‪ ۲۰۲۱‬به اتمام م ‌یرســد و‬ ‫ایران و ارمنستان قرار گرفته و مرز کوتاهی نیز با ترکیه دارد‪ ،‬از زما ‌نهای‬
‫بســیار دور برای مصرف گرمایشی و تولید برق به گاز ایران وابسته بوده‬
‫بر اساس برنامه در اوایل ‪ ۲۰۲۲‬به بهره برداری خواهد رسید‪.‬‬

‫ترکیه‬ ‫جمهوری‬
‫نخجوان‬

‫روسیه‬

‫پایان لوله گذاری بخش دریایی خط لوله ترانس آدریاتیک‬ ‫قدرت سیبری و سرد و گرمی روابط روسیه با شرق و غرب‬
‫کنسرســیوم ‪ Trans Adriatic Pipeline (TAP) AG‬ساخت بخش‬ ‫تهران‪ -‬ایرنا‪ -‬خط لوله انتقال گاز روســیه به چین موســوم به «قدرت‬
‫دریایــی ‪ 105‬کیلومتری خط لوله ترانس آدریاتیک (‪ )TAP‬را در دریای‬ ‫سیبری» موضع مســکو در قراردادهای گازی با کشــورهای اروپایی را‬
‫آدریاتیک به اتمام رســانده و این پروژه بــه مرحله نهایی خود نزدیک‬ ‫تحکیم م ‌یکند و مه ‌مترین برگ برنده این کشــور در مناســبات انرژی‬
‫جهان است‪ .‬مبادلات روسیه با کشورهای شرق در حوزه انرژی م ‌یتواند‬
‫م ‌یشود‪.‬‬ ‫وابستگی این کشور به متقاضیان گاز در اروپا را کاهش دهد‪ .‬خط انتقال‬
‫به گزارش خبرنگار اقتصادی ایلنــا‌‪ ،‬به گفته ‪ ،Kallanish Energy‬این‬ ‫گاز روسیه به چین بنام قدرت سیبری در راستای سیاست تنو ‌عبخشی‬
‫خط لوله گاز طبیعی به میزان ‪ 95‬درصد تکمیل شــده اســت و تا پایان‬ ‫خریدارانگازشکلگرفت‪ ،‬تا فروشگازبه بقیهکشورها را تقویت و ضامن‬
‫سال میلادی جاری به اتمام خواهد رسید‪ .‬ظرفیت سالانه این خط لوله‬ ‫مبادلات انرژی آن شــود‪ .‬این خط انتقال گاز‪ ،‬نیاز به انرژی اقتصادهای‬
‫نوظهوری همانند چین را تأمین م ‌یکند و یک منبع حیاتی برای عرضه‬
‫‪ 10‬میلیارد متر مکعب گاز است‪.‬‬
‫خــط لوله ‪ TAP‬امکان انتقال گاز طبیعی از مرز یونان و ترکیه به جنوب‬ ‫انرژی در دوره زمانی بلندمدت است‪.‬‬
‫ایتالیا را با عبورازشمال یونان‪ ،‬آلبانی و دریای آدریاتیک فراهم میکند‪.‬‬
‫در صورت اتصال این خط لوله به خط لوله ترانس آناتولی (‪)TANAP‬‬
‫به عنوان بخشــی از شبکه کریدور گاز جنوبی ‪ ،‬این خط لوله گاز طبیعی‬
‫دریای خزر را به اروپا می رساند‪ .‬طول کل این خط لوله ‪ 878‬کیلومتر و‬

‫به قطر ‪ 36‬اینچ می باشد‪.‬‬

‫خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪15 ۹۹‬‬

‫پوشش‬

‫مقالهفرآیندپوششضدخوردگی‬
‫خطوطلولهدریاییانتقالنفتوگاز‬

‫باتمرکزبرنکاتکلیدیوعملیرفععیوبپوششاناملوبتن‬

‫بابک فولادی‬

‫مقدمه‬ ‫چکیده‬
‫خوردگی یك واكنش شــیمیایی و یا الكتروشیمیایی مخرب بین‬ ‫فرایند پوشــش دهی لول ‌ههــای انتقال نفت و گازبــرای کاهش حداکثری‬
‫ســطح فلز و محیط اطراف آن م ‌یباشــد‪ .‬با توجه بــه اینكه از لحاظ‬ ‫ســرعت خوردگی مدت زیادی اســت که به صورت جدی مورد توجه مهندسان‬
‫ترمودینامیكی مواد اكســید شده نســبت به مواد در حالت معمولی‬ ‫و کارشناســان مربوطه قرارگرفته است‪ .‬کارخانجات پوشش دهی و کارشناسان‬
‫در ســطح پایی ‌نتری از انرژی قرار دارند‪ ،‬بنابراین تمایل رســیدن به‬ ‫خبره و با تجربه دراین زمینه بســیارمعدود و انگشــت شمارند‪ .‬لزوم افزایش‬
‫سطح انرژی پایی ‌نتر سبب اكسید (خورده) شدن فلز م ‌یگردد‪ .‬با این‬ ‫ســطح کیفی پوشــ ‌شهای ضد خوردگی (‪ ) Anti-Corrosion‬درلول ‌ههای‬
‫توضیح م ‌یتوان گفت كه هیچــگاه نم ‌یتوان به طور كامل از خوردگی‬ ‫انتقال نفت و گازبه دلیــل هزین ‌ههای بالای تعویض و یا تعمیراین خطوط‪ ،‬و‬
‫جلوگیری نمود‪ ،‬بلكه باید به نحوی میزان خوردگی را به حد قابل قبول‬ ‫همچنین کاهش هزین ‌ههای تولید برای جلوگیری ازمصرف بی رویه مواد‪ ،‬تمرکز‬
‫بیشترمهندســان را متوجه بهبود فرایند پوشش دهی و استفاده ازرو ‌شهای‬
‫رسانید‪.‬‬ ‫علمی تجربه شــده نموده اســت‪ .‬دراین مقاله تلاش شــده است تا به همراه‬
‫گرچـه هـزاران سـال اسـت کـه پوششـها جهـت مصـارف دکوراتیـو‬ ‫توضیح کامل فرایند پوشــش دهی کارخانجات پوشــش لوله‪ ،‬مطرح نمودن‬
‫و علامـــت گـذاری مصـرف م ‌یشـوند‪ ،‬اهمیـت پوششـها در صنعـت‬ ‫مسائل فنی‪ ،‬نکات کلیدی و تاثیرگذاردربهبود کیفیت پوشش دهی دربخش‬
‫پـــس از جنـگ جهانـــی دوم مشـخص گردیـــده اسـت‪ .‬ســالانه‬
‫میلیاردهــــا گالــن رنــگ در دنیــــا تولیــد م ‌یشود کــه حداقــل‬ ‫پرایمر‪ ،‬خصوصا انامل و بتن مورد بررسی قرارگیرد‪.‬‬
‫یــــک ســوم آن جهــــت محافظـت سـطوح فلـــزی بـه مصـرف‬
‫م ‌یرســـد‪ .‬کلیـه وسـایل نقلیـــه‪ ،‬سـاز‌ههای مدفـــون‪ ،‬ســاز‌ههای‬ ‫کلمات کلیدی‪ :‬پوشش ضد خوردگی‪ ،‬انامل‪ ،‬پرایمر‪ ،‬کانکریت‪ ،‬آند گذاری‪.‬‬

‫‪ 16‬خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪۹۹‬‬

‫خواب پروژه‪ /‬کاهش حجم تولید‬
‫مسائل ایمنی و زیست محیطی‬
‫لذا به جهــت حصول اطمینان از پوشــش با بالاترین اســتاندارد‪،‬‬
‫دانســتن نکاتی عملی و کلیدی در پروســه تولید م ‌یتواند به افزایش‬

‫کیفیت کمک بسزایی بنماید‪.‬‬

‫روش تحقیق‪:‬‬
‫به دلیل حضور در کارخانه پوشش دهی ضد خوردگی و بتن لول ‌ههای‬
‫انتقــال نفت و گاز دریایی به مــدت طولانی‪ ،‬تحقیق به صورت میدانی‬

‫صورت پذیرفته است‪.‬‬

‫مراحل مختلف پوشش لول ‌ههای دریایی‬ ‫دریایــــی‪ ،‬تجهیــــزات فلــــزی و‪ ...‬نیــاز بــه پوشــــش دارنــد‪.‬‬
‫زنگ زدایی (سند ‪ /‬شات بلاست)‪:‬‬ ‫اهمیــت پوشــش ازایــن واقعیــتکــه حــذف آن تقریبــ ًا درهــر‬
‫سیســتم کنتــرل خوردگــی غیــر ممکــن اســت‪ ،‬نمـود م ‌ییابـد‪.‬‬
‫سندبلاســت (‪ )Sand Blast‬یا همان ســاب پاشی (‪Abrasive‬‬ ‫حفاظــت ســاز‌ههای رو زمینــی و زیــر زمینــی بــا پوششــهای‬
‫‪ )blasting‬فرایندی استکه طی آن ذرات ریزساینده برروی سطح فلزبا‬ ‫محافظتــــی یکــــی از ثابــت شــــده تریـن روشـــها در کنتـرل‬
‫فشارهوا پاشیده م ‌یشوند تا ناصاف ‌یهای سطحی راگرفته و سطح فلزرا‬ ‫خوردگـــی اسـت‪ .‬سـایر متدهـا اعـــم از حفاظـت کاتدیـک‪ ،‬اصـلاح‬
‫برای رنگ آمیزی آمادهکنند‪ .‬به عبارت دیگرسندبلاست فرآیند سیلیس‬ ‫و بهبــــود محیــط‪ ،‬انتخــاب مــواد و طراحــی ازاهمیــت کمتــری‬
‫پاشی‪ ،‬پرتاب ماسه و شن یا اکسید فلزات با فشاربسیارزیاد هوا است‪.‬‬
‫پس از سندبلاست کردن سطح‪ ،‬بنا بر کیفیت سندبلاست‪ ،‬گرد و خاک‪،‬‬ ‫برخوردارنــد‪.‬‬
‫بر همین اســاس دانش پوشش لول ‌ههای زیر دریایی انتقال نفت و‬
‫مواد زائد‪ ،‬چربی‪ ،‬رنگ و‪ ...‬از روی سطح فلز پاک م ‌یشود‪.‬‬ ‫گاز و آگاهی از عیوبی که ممکن است در زمان پوشش لوله بوجود آیند‪،‬‬
‫نکاتی قابل توجه درمورد شات‪/‬گریت بلاست‪:‬‬ ‫چه آنهایی که به راحتی قابل مشــاهده هستند و چه آنهایی که نیاز به‬
‫دقت و تمرکز بیشــتری دارند‪ ،‬م ‌یتواند بر طول عمر مفید خطوط لوله‬
‫در عملیات گریتینگ که میتوان آنرا بوســیله دســتگاههای شــات‬ ‫بیافزاید و خسارات کمتری را از بابت موارد زیر به کشور تحمیل نمایند ‪:‬‬
‫بلاست و سندبلاســت نیز انجام داد سطح قطعه مات و زبر م ‌یگردد‪.‬‬
‫که این روش عموما با انتخاب درصد مناســبی از میزان شات و گریت‬ ‫خوردگی و نشتی خط لوله‬
‫برای بلاســتینگ لول ‌هها مورد استفاده قرار م ‌یگیرد‪.‬علت آن نیز ایجاد‬ ‫تعمیر و تعویض خط لوله‬
‫میزان زبری خاصی اســت که بر اساس اســتاندارد باید لوله در زمان‬
‫بلاستینگ کســب نماید‪ .‬انجام این عملیات باعث ایجاد زبری سطح‬ ‫تضییع محصولات‬
‫گشــته و در نتیجه میزان چسبندگی رنگ به سطح مورد نظر افزایش‬
‫م ‌ییابد‪.‬عملیات ‪ Blast Cleaning‬بــه دو روش گریز از مركز وهوای‬

‫فشرده انجام م ‌یگردد‪.‬‬
‫‪ ‬اندازه و شكل مواد سایا است که تاثیر بسیار زیادی در زبری سطح‬
‫ایجاد شــده دارد‪ .‬نکته بســیار مهم درخصوص زبری این است که در‬
‫حقیقت نقاط ایجاد شــده‪ ،‬توســط برخورد مواد به سطح بعنوان پایه‬
‫برای چسبندگی رنگ مورد استفاده قرار م ‌یگیرد‪ .‬بدین معنا که یکی از‬
‫عوامل تاثیر گذار در چسبندگی رنگ‪ ،‬زبری مناسب سطح آماده سازی‬

‫شده م ‌یباشد‪.‬‬
‫در یک رویه (‪)Procedure‬کامل رنگ آمیزی بایستی موارد زیادی‬
‫در خصوص نوع و تجهیزات مصرفی جهت آماده ســازی ســطح ذکر‬

‫گردد‪.‬‬
‫درجات سند بلاست‪:‬‬
‫درجات سند بلاست به چهار گروه تقسیم و به ترتیب ‪ SA1‬و ‪ SA2‬و‬
‫‪ SA2.5‬و ‪ SA3‬م ‌یباشد‪ SA.‬مخفف کلمه ‪ Sand‬است‪.‬‬

‫‪:SA 1‬‬
‫در این درجه سطح فلز از زنگ و رن ‌گهای کهنه پاک م ‌یشود و در‬

‫حقیقت یک نوع بلاستینگ سبک محسوب م ‌یگردد‪.‬‬
‫‪:SA 2‬‬

‫در ایــن درجه از تمیزی حدود ‪ 60‬درصــد از زنگ ‪Mill scale‬پاک‬

‫خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪17 ۹۹‬‬

‫ســطح از ایجاد پیوند بین رنگ و سطح مورد نظر جلوگیری م ‌ینماید‪.‬‬ ‫م ‌یگردد در نتیجه ســطح با دمش هوا تمیز شده و سطح خاکستری‬
‫ایجاد شبنم بر روی لایه رنگی كه به تازگی بر روی سطح نشانده شده‬ ‫تیره نمایان م ‌یگردد‪.‬‬
‫است نیز باعث زیاد شدن زمان سخت شدن آن م ‌یگردد‪.‬شکل شماره‬ ‫‪:SA 2.5‬‬

‫‪ 2‬یک لوله را در حال اعمال پرایمر در اتاقک پرایمر نشان م ‌یدهد‪.‬‬ ‫در این درجه از تمیزی حدود ‪ 90‬درصد از ‪Mill scale‬و رنگ و مواد‬
‫زائد قابل دید پاک شــده و بلاســتینگ به طــور کامل و دقیق صورت‬
‫شکل شماره ‪ :2‬لوله درحال پوشش پرایمر‬ ‫پذیرفته و تنها ســای ‌ههای روشن روی ســطح دیده م ‌یشود و سطح‬

‫بیتومن انامل (قیر پایه نفتی)‪:‬‬ ‫نزدیک به روشن به نظر م ‌یرسد‪.‬‬
‫بیتومن انامل قیر اکســیده شده پایه نفتی است که بعنوان پوشش‬ ‫‪:SA 3‬‬
‫ضــد خوردگی لول ‌ههای فــولادی انتقال آب ‪ ٬‬نفــت و گاز بکار میرود‪.‬‬
‫سیســت ‌مهای پوشش قیر پایه نفتی در گریدهای ‪ B ٬ A‬و ‪ C‬م ‌یتواند‬ ‫تمــام آلودگ ‌یها و رنــگ واد زائــد ‪ Mill scale‬و رن ‌گهای کهنه و‬
‫در تمامــی مناطق اب وهوایی و نیز در دامنــه دمایی ‪ -10‬تا ‪ 70‬درجه‬ ‫بلاستینگ صد در صد صورت گرفته و در نتیجه رنگ سفید متالیک یا‬
‫ســانتی گراد استفاده شوند‪ .‬شکل شــماره ‪ 3‬قال ‌بهای انامل قبل از‬
‫رنگ نقره نمایان م ‌یشود‪.‬‬
‫ذوب شدن را نشان م ‌یدهد‪.‬‬ ‫لازم به یادآوری اســت که در خطوط لولــه دریایی ‪ SA2.5‬و ‪SA3‬‬

‫قابل قبول است‪.‬‬
‫همانگونه که در شکل شماره ‪ 1‬مشاهده م ‌یگردد رنگ لوله قبل و بعد‬
‫از شات بلاست کاملا متفاوت بوده و انواع چربی‪ ،‬گرد و خاک‪ ،‬مواد زائد‬

‫و زنگ زدگی از آن جدا شده است‪.‬‬

‫شکل شماره ‪ :1‬دستگاه شات بلاست به همراه لوله قبل و بعد ازشات بلاستینگ‬

‫شکل شماره ‪ :3‬انامل قبل ازذوب‬ ‫پرایمر‪:‬‬
‫پرایمر ســنتتیک محلولی یکنواخت جهت افزایش چســبندگی در‬
‫آماده سازی و کاربرد انامل‪:‬‬ ‫پوشــ ‌شهای محافظتی اســت‪ .‬این نوع پرایمر مناســب جهت انواع‬
‫انامل جامد بایســتی به قطعات کوچک درامده وســپس به کتل یا‬ ‫پوششــهای بیتومن خطوط لوله ‪ ٬‬که به صورت ســریع خشک شده و‬
‫دیگهای مربوط به ذوب کردن منتقل گردد‪.‬این دیگها توســط همزن ‪٬‬‬ ‫با اســپری ‪ ٬‬برس یا رو ‌شهای تایید شده دیگر اعمال م ‌یشود‪ .‬اجزا‬
‫انامل گرم شده را مخلوط و از ته نشین شدن فیلر جلوگیری مینماید‪.‬‬ ‫این پرایمر ترکیبی اســت از رابر‪ ٬‬نرم کننــده ‪ ٬‬پیگمنت به همراه حلال‬
‫در صورت از کار افتادن همزن به احتمال زیاد مقداراناملی که مستقیما‬ ‫مربوطه بمنظور دستیابی به ویسکوزیته مناسب و محافظت سطح لوله‬
‫با حرارت در تماس است خاصیت خود را از دست داده و قابل استفاده‬ ‫از حبابهای هوا که سبب اکسیداسیون و درنهایت منجر به خوردگی لوله‬
‫نخواهد بود‪.‬هیچ اناملی نباید برای مدتی بیشــتراز حد توصیه شده در‬ ‫م ‌یشود‪.‬این پرایمر بعد از خشک شدن میبایست یک پیوند قوی بین‬
‫داخل کتل نگاه داشــته شــود یا از دمای کاربردی توصیه شده توسط‬
‫تولید کننده بیشــتر حــرارت ببیند‪.‬داخل کتل قبل از شــروع عملیات‬ ‫فلزو انامل ایجاد کند‪.‬‬
‫حرارت دهی بایســتی کاملا تمیز گشته و انامل اضافی باقی مانده در‬ ‫خواص و مزایا‪:‬‬
‫ته کتل در پایان هر حرارت دهی نباید با نســبتی بیش از ‪ %10‬با انامل‬
‫تــازه مخلوط گردد‪.‬حداکثر دمای کاربردی برای انامل حدود ‪ 240‬درجه‬ ‫سریع خشک شونده‬
‫مقاومت عالی نسبت به نفوذ اب‬
‫مقاوم نسبت به اسیدها ‪ ٬‬بازها و نمکها‬

‫حفاظت از انواع خوردگی‬
‫ایجاد چسبندگی عالی بین انامل و فلز‬

‫‪ ‬آماده سازی و تدارکات‪:‬‬
‫قبل از اعمال کردن پرایمر بر روی لوله ‪ ٬‬سطح آن بایستی تمیز گردد‪.‬‬
‫مناســبترین روش برای تمیزکردن ســطح لوله ‪ ٬‬سندبلاست و شات‬
‫بلاست است‪ .‬مهم است که اطمینان حاصل گردد که سطح لوله عاری‬
‫از هر گونه گرد وخاک و براده و جسم خارجی باشد چون در این صورت‬
‫است که بهترین میزان چسبندگی در پوشش پرایمر را خواهیم داشت‪.‬‬
‫همچنین رنگ آمیزی در هوای مرطوب که احتمال ایجاد شبنم بر روی‬
‫سطح وجود دارد تابع قوانین مشخصی است زیرا وجود شبنم بر روی‬

‫‪ 18‬خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪۹۹‬‬

‫نواربیرونی با قیرپایه نفتی(‪:)Outer wrap‬‬ ‫ســانتی گراد طی مدت زمان ‪ 6‬ســاعت م ‌یباشد که درجه حرارت ‪220‬‬
‫اترپ شــامل یک لایه از الیاف پشم شیشــه نبافته است که بطور‬ ‫تا ‪ 240‬درجه ســانتیگراد دمای نرمال ومناســبی جهت ذوب کردن ان‬
‫م ‌یباشــد‪.‬اگر انامل بیش ازحد حرارت داده شود باید جایگزین گردد‪.‬‬
‫یکنواخت با مواد قیری اغشته شده است‪.‬‬ ‫در ضمــن بایســتی مراقب بود که لول ‌ههای پرایمر خــورده ‪ ٬‬در تمامی‬
‫اترپ بایســتی دارای سطح صاف و یکنواخت باشد‪ .‬برای جلوگیری‬ ‫مدت حرارت دهــی انامل و کاربرد ان از رطوبت و گرد وخاک و چربی‬
‫از چسبیدن لای ‌ههای نوار به یکدیگر از پودر نرم معدنی مناسب استفاده‬
‫محافظت گردند‪.‬‬
‫م ‌یشود‪.‬‬ ‫نکتــه مراقبتی در ذوب انامل‪ :‬تجربه نشــان داده اســت که حضور‬
‫پس ازاعمــال پرایمر( پرایمرزنی) قیر پایه نفتی با ضخامت معین‬ ‫دائمــی اپراتــور ذوب کت ‌لهــا در محل در زمان ذوب الزامی اســت تا‬
‫وکنترل شده توسط دمای قیروکشش نواربیرونی اعمال م ‌یگردد‪ .‬نوار‬ ‫از بالارفتــن دمای مواد ذوب شــده و از همه مهم تر خاموش شــدن‬
‫بیرونی م ‌یتواند بصورت تک و یا دوبل دور لوله پیچیده شود که این امر‬ ‫همز ‌نها جلوگیری نموده و یا در صورت محقق شــدن چاره ای فوری‬
‫بیاندیشد‪ .‬امکان نصب تجهیزات ثبت کننده دمای کتل و هشدار دهنده‬
‫بستگی به شرایط محیطی و نظر مشاور پروژه دارد‪.‬‬ ‫نیز وجود دارد ولی حضور اپراتور الزامی به نظر م ‌یرسد‪.‬شکل شماره ‪4‬‬
‫خواص و مزایا‪:‬‬
‫کت ‌لها و نحوه تغذیه آنها را نشان م ‌یدهد‪.‬‬
‫لایه متخلخل با امکان آغشته نمودن آسان و سریع‪.‬‬
‫مقاوم در برابر میکروارگانیزمها و رطوبت‪.‬‬

‫ثبات ابعادی در گرما وحفظ انعطاف پذیری در سرما‪.‬‬
‫مقاوم در برابر شرایط جوی و اشعه ‪.UV‬‬

‫دارای مقاومت مکانیکی کافی جهت اعمال با ماشین الات‪.‬‬

‫هدف اصلی ازارایه این مقاله بررسی عیوب مشاهده شده درپوشش‬ ‫شکل شماره ‪ :4‬کت ‌لهای ذوب انامل‬
‫انامــل به دلیل رعایت نکردن نکات عملی و مهمی اســت که ذیلا" به‬
‫اینرپ (‪:)Inner wrap‬‬
‫تفسیربه آن م ‌یپردازیم‪:‬‬ ‫نوار اینرپ عبارت اســت از یک لایه نمدی پشــم شیشه یکنواخت‪٬‬‬
‫نکاتــی که در نحــوه پیچیدن لایه زیری‪ ،‬لایه رویــی و میزان انامل‬ ‫نازک و انعطاف پذیر که معمولا با الیاف طویل پشم شیشه در بستری‬
‫قرارگرفتــه در زیــر و روی این دو لایه حائز اهمیت اســت‪ ،‬تنظیمات‬ ‫به فرم لایه منفذ دار که بوســیله ماده چســبنده مناســب بهم وصل‬
‫کانوایر پیش از پاشش انامل و کانوایرهای خروجی خنک کننده پس‬ ‫میگردند ‪ ٬‬تولید م ‌یشــود‪ .‬این ماده چسبنده باید سازگار با مواد قیری‬
‫از پاشــش انامل( منطقه تونل خنک کننــده) و میزان ریزش انامل و‬ ‫باشد و در تولید ان معمولا از فنل فرم آلدئید یا اوره فرم آلدئید استفاده‬
‫دمای ریزش است‪ .‬کوچکترین اشتباه و رعایت نکردن مسائل مربوط‬ ‫م ‌یگردد‪ .‬لایه پشم شیشه در دو نوع تقویت شده و تقویت نشده تولید‬
‫به هرکدام از موارد فوق م ‌یتواند موجب مردود ( ‪) Reject‬شدن لوله‬ ‫م ‌یشود که لایه تقویت شده دارای نخهای طولی جهت تقویت کشش‬
‫و متعاقبا تحمل هزین ‌ههای ســنگین از بین رفتن متریال مصرفی در‬ ‫طولی است‪ .‬نوار پشــم شیشه علاوه بر این باید دارای سطحی صا ‌ف‪٬‬‬
‫شات بلاست‪ ،‬پرایمر و انامل و هزین ‌ههای پرسنلی و یا نهایتا تولید لوله‬
‫هموار ‪ ٬‬بدون عیب و نقص قابل رویت باشد‪.‬‬
‫پوشش داده شده با کیفیت بسیار پایین شود‪.‬‬ ‫مزایا و خواص‪:‬‬
‫نخستین عیبی که م ‌یتواند در پوشش مشاهده گردد نا متقارن بودن‬
‫میزان انامل ریخته شــده روی لوله و بیــن لای ‌ههای ‪ Inner Wrap‬و‬ ‫بسهولت و تا حد امکان سریع آغشته م ‌یشود‪.‬‬
‫‪ Out Wrap‬م ‌یباشد که م ‌یتواند موجب خارج شدن کیفیت پوشش‬ ‫قــدرت و اســتقامت کافی برای کار با دســتگا‌هها و ماشــین الات‬
‫لوله از اســتانداردهای مربوطه گردد‪ .‬تایید پوشــش چنین لوله هایی‬
‫توســط واح ‌دهای کنترلی م ‌یتواند عواقب سنگینی را به همراه داشته‬ ‫پوشش دارد بدون اینکه پاره شود‪.‬‬
‫در برابر رطوبت و میکروارگانیس ‌مها مقاوم م ‌یباشد‪.‬‬
‫باشد‪.‬‬ ‫در درجه حرارت بالا تغییر شکل نداده و ابعاد ان یکنواخت م ‌یباشد‪.‬‬
‫لذا موارد زیر م ‌یتواند موجب بروز چنین مشکلی گردد‪:‬‬ ‫قابلیــت انعطاف پذیــری وخاصیت خمش پذیری ان در شــرایط‬

‫عدم تنظیم مناسب دستگاه پاشش انامل‬ ‫وموقعیتهای سرد نیز حفظ م ‌یگردد‪.‬‬
‫تنظیم دستگاه نازل پاشش انامل به جهتکنترل میزان ریزش و محل‬ ‫یک غشــاء و پوشش یکنواخت و یکســان در کل لوله حمل مواد‬
‫ریزش دارای اهمیت ویژه ای م ‌یباشد‪ ،‬به نحوی که م ‌یبایست زاویه کف‬
‫تشــت نازل نســبت به محو‌رهای ‪ X‬و ‪ Y‬با در نظر گرفتن ســایز لوله و‬ ‫ایجاد م ‌یکند‪.‬‬
‫سرعت حرکت موتو‌رهایکانوایروگاهی دمای انامل تنظیمگردد‪ .‬قراردادن‬ ‫یک تقویت کننده در برابر تنش و نیروهای بیرونی‪.‬‬
‫جدا کنند‌ههای مناســب (انتخاب بر اساس ساز لوله و سایز لایه ها) در‬
‫محل ریزش انامل کمک بزرگی به تنظیم میزان پاشــش خواهد نمود‪.‬‬ ‫‪ ‬‬
‫جداکنند‌هها و نحوه ریزش انامل درنازل درشکل شماره ‪ 5‬قابل ملاحظه‬
‫م ‌یباشــد‪ .‬همچنین چگونگی تنظیمات زاوی ‌ههای تشت نازل نیزدراین‬

‫شکل و شکل شماره ‪ 6‬قابل مشاهده م ‌یباشد‪.‬‬

‫خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪19 ۹۹‬‬

‫دومین مشکلی که در پوشــش م ‌یتواند به چشم بخورد وجود هوا‬ ‫شکل شماره ‪ :۵‬نقاطی که با فلش نشان داده شده محل تنظیمات زاویه‬
‫بین لای ‌ههای پوشش است‪ .‬این مسئله از آن جهت حائز اهمیت است‬ ‫تشت پاشش انامل م ‌یباشد‪.‬‬
‫که عدم چسبندگی را در پوشــش تقویت م ‌ینماد‪ .‬دلیل وجود چنین‬
‫مشکلی تنها تنظیمات نامناسب دستگاه پاشش انامل است که موجب‬ ‫تنظیمات نامناسب زوایای لایه‌های رویی و زیرین‪.‬‬
‫شــده در برخی نقاط‪ ،‬انامل کافی روی لوله یا بین لای ‌هها ریخته نشود‬ ‫برای تنظیم زوایای لای ‌ههای زیرین و رویی م ‌یبایســت به گونه ای‬
‫و لایه اول مســتقیما روی لوله قرار گرفته‪ ،‬یا به دلیل ریزش نا منظم‬ ‫عمل شــود که علاوه بر پیچیده شــدن لای ‌هها به صورت صاف ( عدم‬
‫انامل از نازل پاشــش‪ ،‬سطح به صورت یکسان به انامل آغشته نگردد‪.‬‬ ‫وجود چروک در پیچیدن به جز ‪ 50‬ســانتی متــر ابتدای اولین لوله)‬
‫هــر چند تجربه و تیز بینی واح ‌دهای کنترلی م ‌یتواند بخشــی از این‬ ‫توالی پیچیده شــدن حفظ گردد و در صــورت پارگی یکی از لای ‌هها به‬
‫مشــکل را کشــف نماید اما قطع به یقین م ‌یتوان گفت که نمی تواند‬ ‫ســرعت خط متوقف شــده و لایه مربوطه مجددا به لوله متصل و کار‬
‫بیش از ‪ 20‬درصد باشــد‪ .‬زیرا در آن صورت نیاز به کنترل نقطه به نقطه‬ ‫ادامه یابد‪ .‬اما زمانی که این اتفاق روی م ‌یدهد سیســتم را با چالش‬
‫دیگری روبــرو م ‌یکند‪ ،‬به این ترتیب‪ ،‬در صورتی که اپراتو‌رهای بخش‬
‫لوله خواهد بود‪.‬‬ ‫پاشــش انامل آموز ‌شهای لازم را دریافت نکرده باشــند حتی با چند‬
‫سومین مسئله ای که البته بیش از آنکه کارفرما به دنبال آن باشد‬ ‫ثانیه تاخیر در توقف لوله م ‌یتوانند موجب ایجاد یک پوشــش ضعیف‬
‫کارخانه تولیدی نیز ســعی در کنترل آن دارد ضخامت انامل ریخته‬
‫شده روی لوله هاست‪ .‬زیرا در صورت افزایش ضخامت از حد مجاز‬ ‫مردود و یا مشروط به تعمیر گردند‪.‬‬
‫هم می‌تواند موجب مردود شــدن لوله شــده و هم در متریال اولیه‬ ‫دو دلیــل مهم و قابل توجه در ایــن موضوع وجود دارد‪ .‬یکی میزان‬
‫کارخانه صرفه جویی نشده و قیمت تمام شده کالا افزایش می‌یابد‪.‬‬ ‫اناملی اســت که در سه نقطه توسط پمپ انتقال در حال پاشیدن روی‬
‫دلایلی که موجب ایجاد چنین مشکلی می‌شوند به شرح زیر است‪:‬‬ ‫نقاط مختلف لوله اســت که با تاخیر در توقف پمپ پاشــش موجب‬
‫وجود عدم تناســب لازم بین سرعت حرکت لوله بر روی کانوایرها و‬ ‫افزایش ضخامت نقاط مذکور شده و در خوش بینانه ترین حالت لوله‬
‫ای با پوشــش ضعیف که محکوم به تعمیرات است تولید خواهد شد‪.‬‬
‫میزان قدرت پمپ پاشش انامل‬ ‫دومیــن دلیل که م ‌یتوان از آن نام برد این اســت که تاخیر در توقف‬
‫شــل بودن یا سفت بودن بیش از اندازه لای ‌ههای زیرین و رویی که‬ ‫حرکت لوله بر روی کانوای‌رها موجب م ‌یشــود تا بخشــی از لوله بدون‬
‫یکی از لای ‌ههای زیرین پوشش داده شود و حتی واح ‌دهای کنترلی هم‬
‫موجب کاهش یا افزایش ضخامت م ‌یگردد‪.‬‬
‫دمای انامل در حال پاشش روی لوله‪ .‬در صورتی که تناسب لازم بین‬ ‫به سادگی نتوانند موضوع را تشخیص دهند‪.‬‬
‫سرعت حرکت لوله بر روی کانوای‌رها و میزان قدرت پمپ پاشش وجود‬ ‫میزان ســفتی یا شــلی لای ‌هها در زمان پیچیده شدن روی لوله نیز‬
‫داشته باشــد اما دمای انامل در حال ریزش در پایین ترین حد مجاز‬ ‫م ‌یتواند موجب بروز موارد دیگری شود‪.‬در صورتی که با تنظیمات انجام‬
‫استاندارد باشــد مطمئنا" افزایش ضخامت پوشش در انتها مشاهده‬ ‫شــده یکی یا هر دو لایه زیرین بیش از اندازه در تنظیمات سفت و یا‬
‫خواهد شــد‪ .‬برعکس در صورت رقیق بــودن انامل نیز م ‌یتواند اندکی‬ ‫شــل پیچیده شوند م ‌یتواند موجب کاهش یا افزایش ضخامت انامل‬
‫موجب پایین آمدن ضخامت انامل شــود‪ .‬البته میزان آن زیاد نخواهد‬ ‫در آن منطقــه گردد و لذا میزان انامل بین لای ‌هها به یک میزان نخواهد‬
‫بود‪ .‬همچنین ســفت بودن بیش از اندازه لای ‌هها احتمال پارگی آنها را‬
‫بود مگر آنکه دمای انامل از حد مجاز بالاتر رفته باشد‪.‬‬
‫عدم یکنواختی اندازه همپوشانی لایه‌های زیرین و رویی به عنوان‬ ‫حین تولید افزایش م ‌یدهد‪.‬‬
‫مســئله چهارم می‌تواند دو مقوله را به همراه داشــته باشد‪ .‬در ابتدا‬
‫افزایش خارج از رویه (‪ )Procedure‬همپوشانی موجب هدر رفت‬ ‫شکل شماره ‪ :6‬نحوه صحیح ریزش انامل و تنظیمات لای ‌ههای زیرین و رویی‬
‫مترایل کارخانه خواهد شــد که معمولا عوامل تولید به این امر واقف‬
‫بوده و با جدیت کنتــرل می‌نمایند‪ ،‬اما این مهم خود موجب مردود‬
‫شــدن پوشش خواهد شــد زیرا در لایه رویی فقط میزان معینی از‬
‫لایه هم پوشــانی شده می‌تواند با چســبندگی مناسب بر روی لوله‬
‫قرار گیــرد و مابقی لایه بدون چســبندگی روی لوله باقی می‌مانند‬
‫( مطابق با اســتاندارد باید انامل لایه آخــر با لایه رویی ترکیب و از‬
‫روزنه‌هــای آن نفوذ نماید‪ ).‬و لذا شــرایط لازم بــرای ورود به واحد‬
‫کانکریت را نخواهند داشــت‪ .‬اما کاهش یا عدم وجود همپوشــانی‬
‫مناســب نیز احتمال قرار گرفتن انامل در بالاترین سطح را افزایش‬
‫می‌دهد‪ .‬اما آنچه که در تنظیم اندازه هم پوشانی حائز اهمیت است‬
‫گام حرکــت لوله و تنظیمات مربوط به آن اســت‪ .‬متناســب نبودن‬
‫زوایــای چرخ‌هــای کانوای‌رها در ورودی و خروجــی انامل می‌تواند‬

‫اشکالات زیادی را بوجود آورد‪:‬‬
‫از جمله این موارد را م ‌یتوان چروک شــدن لای ‌ههای زیرین و رویی‬

‫در هنگام پوشش عنوان نمود‪.‬‬
‫دومین مشــکلی که ایجاد م ‌یشود این اســت که علی رغم تنظیم‬

‫‪ 20‬خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪۹۹‬‬

‫شــدن انامل از سطح لوله می‌شود‪ .‬انامل چسبیده به چرخ نه تنها‬ ‫زوایای لای ‌ههای زیرین و رویی‪ ،‬هم پوشانی مناسب ایجاد نمی شود‪.‬‬
‫محــل برخورد را از بین می‌برد بلکه به دلیل باقی ماندن و برخورد‬ ‫بالا بودن گام حرکت کانوای‌رهای ابتدایی خط ورودی انامل م ‌یتواند‬
‫با لوله‌های بعدی موجب جدا شــدن انامل از آنها شده و پوشش‬ ‫فشار زیادی را به لول ‌ههای جلویی وارد و موجب ایجاد سرعت نامتعارف‬
‫در حرکت لوله زیر تشت پاشش شده و مشکلاتی مانند چروک شدن‪،‬‬
‫لوله را مردود می‌نماید‪.‬‬ ‫تغییر ضخامت و‪ ...‬را بوجود آورد‪ .‬شــکل شماره ‪ 7‬دستگیره تنظیمات‬
‫بر اساس موارد ذکر شده فوق برای رسیدن به بالاترین کیفیت تولید‬
‫در پوشــش لول ‌ههای دریایی چندین طرح مورد ارزیابی قرار گرفت که‬ ‫چر ‌خهای کانوایر و زاوه ایجاد شده توسط چر ‌خها را نشان م ‌یدهد‪.‬‬
‫به اختصار چند طرح در جدول شــماره ‪ 1‬جهت مقایسه ارایه م ‌یگردد‪.‬‬
‫بدیهی است فاکتو‌رهای موجود در جدول تنها فاکتو‌رهای مهم نبوده اما‬
‫کلیدی و تعیین کننده م ‌یباشــند‪ .‬در شکل شماره ‪ 8‬نیز م ‌یتوان نحوه‬
‫پاشش انامل‪ ،‬نحوه پیچیده شــدن لای ‌ههای زیرین و رویی و زوایای‬
‫آنهابا لوله را تا حدودی مشاهده نمود‪ .‬لوله پس از عبور موفقیت آمیز از‬
‫منطقه پاشش انامل م ‌یبایست قبل از رسیدن به اولین کانوایر شروع‬
‫به خنک شدن شود‪ .‬این کار توسط آب خنک صورت م ‌یگیرد تا هر چه‬
‫سریعتر انامل مذاب‪ ،‬شــکل گرفته و در برخورد با چر ‌خهای کانوایر از‬
‫لوله جدا نشوند‪ .‬شکل شماره ‪ 9‬لوله ای را پس از تولید موفق در حال‬
‫خنک شدن در انتهای خط تولید انامل بوسیله آب پاش نشان م ‌یدهد‪.‬‬

‫شکل شماره ‪ :7‬تنظیمات مربوط به کانوایرو ایجاد زوایای مورد نظر‬

‫پنجمین و شــاید یکی از مهمترین عیوبی که در پوشش انامل پس‬
‫از تولید ممکن اســت مشاهده شود‪ ،‬عدم چسبندگی مناسب انامل به‬
‫پرایمر روی سطح لوله اســت‪ .‬این اتفاق م ‌یتواند به دلایل زیر حادث‬

‫شود‪:‬‬

‫شکل شماره ‪ :8‬منطقه پاشش انامل‬ ‫استفاده از پرایمر نا مطلوب‬
‫پوشــش لوله پرایمر شــده پس از زمان انقضا‪ .‬لولــه ای که تحت‬
‫پوشش پرایمر قرار م ‌یگیرد تنها مجاز است تا مدت زمان محدودی در‬
‫انتظار پوشــش انامل باشد‪ ،‬لذا در صورتی که چند روز از تاریخ پوشش‬
‫پرایمر گذشته باشد خواص چسبندگی پرایمر به حد اقل ممکن تقلیل‬

‫یافته و م ‌یتواند موجب این فاجعه گردد‪.‬‬

‫عکس شماره ‪ :9‬لوله انامل شده درحال خنک شدن زیردوش آب‬ ‫استفاده از انامل نا مطلوب‬
‫استفاده از اناملی که در جریان پخت اصطلاحا دچار سوختگی شده‬
‫در این مرحله دلایل مردود ( ‪) Reject‬شــدن لول ‌هها که قبلا نیز به‬ ‫و یا بیش از میزان مورد اشاره کارخانه تولید کننده حرارت دیده باشد و‬
‫آنها اشاره شده بود را در طر ‌حها ی مختلف مورد بررسی قرار م ‌یدهیم(‬ ‫یا به دلیل ازکارافتادن همزنکتل بخشی ازاناملکه درتماس نزدیکتر‬
‫در این تحقیق میدانی ســرعت پاشش انامل ثابت در نظر گرفته شده‬ ‫با حرارت قرارداشــته است خاصیت خود را از دست داده باشد‪ .‬لذا به‬
‫همین دلیل است که در ابتدای این مبحث تاکید زیادی روی دقت نظر‬
‫است‪).‬‬
‫اپراتو‌رهای بخش ذوب انامل شده است‪.‬‬
‫اعمال انامل ذوب شده در دمای خیلی پایین به لوله‪.‬‬
‫ششــمین عیبــی که در پوشــش می‌توان به آن اشــاره نمود‪،‬‬
‫چروک شــدن لوله است‪ .‬زمانی که لایه رویی( آخرین لایه) روی‬
‫انامل مذاب پیچیده می‌شــود بلافاصله روی کانوای ‌رهای خروجی‬
‫قــرار می‌گیرد باید بلافاصله توســط آب خنک‪ ،‬دمای انامل مذاب‬
‫به حدی کاهش یابد که با توجه به ســنگینی لوله فشــار زیادی به‬
‫محــل برخورد لوله بــا چرخ کانوایر ایجاد نکنــد‪ .‬در غیر اینصورت‬
‫لایه رویی که با انامل زیرین خود آغشــته شده و تقریبا یکی شده‬
‫اســت به چرخ‌های اولیه خط خروجــی برخورد کرده و باعث جدا‬

‫خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪21 ۹۹‬‬

‫جدول شماره ‪1‬‬

‫‪ Negative Buoyancy‬باید چه مقدار باشد تا لوله بیش از حد مورد‬ ‫در طرح ‪A‬کلیه مشکلات و نواقص تولید نمایان بوده و لوله پوشش‬
‫نیاز ســنگین نشده و باعث مصرف اضافی مواد و افزایش هزینه تولید‬ ‫داده شده غیر قابل دفاع م ‌یباشد‪.‬‬
‫گردد و یا کمتر از نیروی شــناوری نشــود‪ .‬کــه در هر دو صورت باعث‬ ‫ضخامت انامل خارج از حد مجاز‬

‫‪ Reject‬شدن لوله و استریپ بتن اعمال شده خواهد شد‪.‬‬ ‫هم پوشانی لای ‌ههای زیرین و رویی حدود ‪ 6‬سانتی متر‬
‫تلرانس‪Negative Buoyancy :‬‬ ‫کنده شدن لایه بیرونی پس از خروج از منطقه پاشش‬
‫تنظیم نبودن ضخامت انامل بین لای ‌ههای زیرین و رویی‬
‫طبق استاندارد توســعه خط لول ‌ههای از این نوع‪ ،‬مقدار ‪Negative‬‬
‫‪ Buoyancy‬برای هر لوله با توجه به ســایز و ضخامت لوله‪ ،‬نوع آنتی‬ ‫وجود هوا در برخی از لای ‌ههای زیرین انامل‬
‫کــروژن‪ ،‬ضخامت و چگالی کانکریت و چگالــی آب دریا باید در یک‬
‫دامنه یا تلرانس مشــخص باشــد و همچنین میانگیــن ‪Negative‬‬ ‫در طرح ‪ ،B‬با اصلاح زاویه پاشش تشت ریزش انامل موفق به حذف‬
‫ضخامت بالا و تا حدودی هوای بین لای ‌هها و تنظیم ضخامت انامل بین‬
‫‪ Buoyancy‬برای هر رول نیز باید در یک دامنه خاص باشد‪.‬‬ ‫لای ‌هها شــدیم‪ .‬لذا همانگونه که از جدول شماره ‪ 1‬مشاهده م ‌یگردد در‬
‫به جهت افزایش توان مقاومتی بتن در مقابل ضرب ‌ههای ناخواسته‬ ‫هر مرحله بخشی از مشکلات حل شده تا جایی که در طرح ‪ D‬لوله به‬
‫مانند افتادن اجســام سخت از شــناو‌رها در دریا و یا برخورد لنگ‌رهای‬
‫کشــتی‪ ،‬بتن را با استفاده از وایرمش مسلح نموده تا بتوانند مقاومت‬ ‫صورت کامل مورد پذیرش کنترل کیفیت قرار گرفته است‪.‬‬

‫بیشتری دریافت نمایند‪.‬‬ ‫بتن پاشی‪:‬‬
‫به این منظور‪ ،‬پس از انجام پوش ‌شهای ضد خوردگی لایه کانکریت‬ ‫پوشــش کانکریت برای محافظت از خط لوله هایی که از زیر دریا و‬
‫را روی ‪ Anti-Corrosion‬اعمال شــده از قبل قرار م ‌یدهند‪ .‬ترکیبات‬ ‫یا از محیطهای مرطوب عبور م ‌یکنند‪ ،‬طراحی شده است‪ .‬این پوشش‬
‫ویژه پوشــش کانکریت (ســیمان‪ ،‬شن‪ ،‬ســنگ آهن‪ ،‬وایرمش و آب‬ ‫علاوه بر محافظت مکانیکی از لوله‪ ،‬باعث افزایش وزن آن نیز م ‌یشود‬
‫به مقدار کم) ســبب م ‌یشود که لایه ای مســتحکم و سنگین از بتن‬ ‫تا در برابر نیروی شناوری (‪ )Buoyancy‬آب دریا‪ ،‬مقاومت ایجاد کند‪.‬‬
‫خشک‪ ،‬لوله را احاطه کند و در برابر عوامل محیطی از آن محافظت کند‪.‬‬ ‫بنابراین بــرای خط لوله هایی که از کف دریا عبــور م ‌یکنند‪ ،‬علاوه بر‬
‫نحوه تهیه و اعمال بتن به لوله و اخذ مقاومت مورد نیاز‪ ،‬شرایط بسیار‬ ‫محافظت در برابر خوردگی‪ ،‬مقاومت در برابر عوامل مکانیکی و نیروی‬
‫خاص و پیچیده ای دارد که به برخی از عوامل مهم آن به شــرح ذیل‬
‫شناوری آب نیز لازم است‪.‬‬
‫اشاره م ‌یشود‪:‬‬
‫استفاده از سنگ دان ‌ههای درشت و ریز با ترکیبی مناسب که آنها باید‬ ‫نیروی شناوری منفی ‪)Negative Buoyancy(:‬‬
‫تمیز‪ ،‬ســخت و مقاوم بوده و از مواد شیمیایی جذب شده‪ ،‬پوششهای‬ ‫پــس از قــرار دادن لوله در زیــر دریا‪ ،‬یک عامــل محیطی دیگر به‬
‫رس و مصالح ریز دیگر در مقادیری که روی هیدراته شدن و چسبندگی‬ ‫عوامل تاثیر گذار بر خط لوله اضافه م ‌یشود‪ ،‬که همان نیروی شناوری‬
‫(‪ )Buoyancy‬است‪ .‬برای مهار نیروی شناوری که به سمت بالاست‪،‬‬
‫خمیر سیمان تاثیر م ‌یگذارند عاری باشند‪.‬‬ ‫باید نیرویی معکوس و به سمت پایین (‪ )Negative Buoyancy‬به‬
‫بــا توجه به داشــتن آب و هوای گرم در مناطق دریایی کشــور لازم‬ ‫لوله وارد شــود تا آنرا ثابت نگه دارد‪ .‬نیروی ‪Negative Buoyancy‬‬
‫اســت تا در فصل تابستان‪ ،‬مصالح را قبل از مصرف در بتن خنک کرد‪.‬‬ ‫توســط وزن کانکریت ایجاد م ‌یشــود و برحســب ‪ kg/m‬است‪ .‬اما‬
‫محدود کردن درجه حرارت مصالح بیشــترین تاثیر را در کاهش درجه‬

‫حرارت بتن دارد‪.‬‬

‫‪ 22‬خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪۹۹‬‬

‫است كه در این روش با كاتد كردن لوله در حال خورده شدن (كه قبل ٌا‬ ‫گام حرکت لوله در دهانه ورودی بتن پاش‬
‫آند بوده است) میتوان از خوردگی آن جلوگیری نمود‪.‬‬ ‫سرعت حرکت لوله‬

‫كاتــد كردن لوله با جایگزینی یك منبع تامین كننده الكترون انجام‬ ‫نحوه پیچیده شدن وایرمش به لوله‪.‬‬
‫پذیر است كه این منبع تامین كننده یك‪  ‬منبع الكتریكی و یا یك فلز‬ ‫نکتــه مهم‪ :‬هر چقدر میزان تنش در زمان پیجیدن وایرمش بر روی‬
‫فعال تر (آندتر) از سازه ما م ‌یباشد‪ .‬بدیهی است استفاده از هریك از‬ ‫لوله بیشــتر باشد باعث م ‌یشود تا این تنش به بتن منتقل شده و لذا‬
‫رو ‌شهای یاد شده مســتلزم صرف هزین ‌ههای اقتصادی بوده ولی با‬
‫یك بررسی كارشناسی میتوان نتیجه گرفت كه صرف هزین ‌ههای اولیه‬ ‫مقاومت منظور حاصل نگردد‪.‬‬
‫جهت پوشش دادن ســازه و نصب سیستم حفاظت كاتدی نه تنها از‬ ‫سرعت پاشش بتن به لوله‬
‫خطرات جانبی در آینــده جلوگیری م ‌یكند بلكه هزین ‌ههای مربوط به‬
‫تعویض قطعات‪ ،‬تعمیرات و جبران خسارات و زیانهای وارده را كاهش‬ ‫طرح اختلاط بتن‬
‫داده و هزین ‌ههــای لازم جهــت نصب چنین سیســتم هایی را از نظر‬ ‫میزان توقف بتن در میکسر‬
‫محل و مرکزیت پاشش بتن به لوله‬
‫اقتصادی توجیه پذیرتر میسازد‪.‬‬ ‫میزان مواد ورودی به بتن پاش‬
‫عوامل بســیاری در تعیین و انتخــاب روش حفاظت كاتدی موثر‬
‫میباشــند كــه از آن جملــه میتوان به ‪ :‬شــرایط الكترولیــت‪ ،‬امكان‬ ‫پوشش بتن بعد از اعمال به جهت جلوگیری از تبخیر سریع رطوبت‪.‬‬
‫دسترســی به برق‪ ،‬امكان وجود بازرســ ‌یهای آتی‪ ،‬شرایط ساز‌ههای‬ ‫فاصله رول درام( محل خروج بتن جهت پاشش به لوله) تا لوله‪.‬‬
‫مجاور‪ ،‬جریانهای سرگردان‪ ،‬نوع و كیفیت پوشش‪ ،‬مدت زمان طراحی‬
‫همانگونه که در شــکل شــماره ‪ 10‬مشاهده م ‌یشــود‪ ،‬لوله پس از‬
‫سیستم‪ ،‬شرایط اقتصادی ‪ ‬و‪   ...‬اشاره نمود‪.‬‬ ‫پاشش بتن م ‌یبایست بوسیله پلاستیک به صورت کامل پوشیده شود‬
‫شــرایط اقتصادی یكی از مهمترین عوامل موثر در انتخاب سیستم‬
‫م ‌یباشد كه در نهایت باید یك حالت بهینه فنی اقتصادی ایجاد شود‪.‬‬ ‫تا مراحل ‪ Cure‬بتن بدرستی صورت پذیرد‪.‬‬
‫در اصل‪ ،‬طراحی یك سیســتم حفاظت كاتــدی زمانی موفقیت آمیز‬

‫خواهد بود كه تمامی شرایط فوق درآن مد نظر قرار گرفته باشد‪.‬‬

‫مداریك سیستم حفاظت كاتدی ‪:‬‬ ‫شکل شماره ‪ :10‬لوله بتن شده درحال خروج ازخط تولید‬
‫بدیهی است برای داشتن یك سیستم حفاظت كاتدی بایستی مدار‬
‫الكتریكی آن كامل باشــد برای این منظور لازمســت تا‪  ‬اجزا تشكیل‬ ‫تست مقاومت بتن‪:‬‬
‫دهنده این مدار شناخته و مورد ارزیابی قرار گیرند‪ .‬بطور كلی این اجزا‬ ‫‪ 7‬روز پس از انتقال لول ‌ههای پوشــش داده شــده به محل دپوی‬
‫لولــه ها‪ ،‬عملیات نمونه برداری از چند نقطــه لوله صورت م ‌یپذیرد تا‬
‫عبارتند از‪:‬‬ ‫روند مقاوت گیری بتن مورد ارزیابی قرار گیرد‪ .‬در صورت رعایت کردن‬
‫الف)كاتد‪ :‬ســازه و تاسیســات فلزی مدفون و یــا غوطه ور در یك‬ ‫مراحل بســیار مهم فوق الذکر رســیدن به مقاومت ‪ 28‬روزه در ‪ 7‬روز‬
‫الكترولیت كه بایســتی با استفاده از روش حفاظت كاتدی از خوردگی‬ ‫خیلی بعید به نظر نمی رسد‪ .‬زیرا این اتفاق به صورت عملی در کارخانه‬
‫شیمیایی آنها جلوگیری به عمل آید‪ ،‬كاتد نامیده م ‌یشود‪ .‬در واقع این‬ ‫پوشــش دهی بتن شــرکت صنایع دریافن (صدف) صورت پذیرفته‬
‫ســازه فلزی قبل از نصب چنین سیستمی آند بوده و در حال از دست‬
‫دادن الكترون و خورده شدن بوده است‪ ،‬كه با اعمال سیستم حفاظت‬ ‫است‪.‬‬
‫كاتدی و قرار گرفتن در مدار این سیستم از آند به كاتد تبدیل شده و در‬
‫آندگذاری‪:‬‬
‫نتیجه خوردگی آن متوقف م ‌یشود‪.‬‬ ‫از آنجائیكه پوششــهای موجود هیچ یــك دارای راندمان ‪ %100‬نمی‬
‫ب) آنــد‪ :‬عنصــر و یا آلیاژی كه در آن واكنــش آندی رخ داده و به‬ ‫باشند لذا داشتن یك سیستم مكمل جهت حفاظت از خوردگی لول ‌هها‬
‫مرور زمان و بر اســاس مقدار جریان اعمالی از وزن و حجم آن كاسته‬ ‫الزامی به نظرمیرسد‪ .‬روش تكمیلی یاد شده سیستم حفاظتكاتدیك‬
‫م ‌یگردد آند نامیده م ‌یشــود‪ .‬جنس و آلیاژ این آندها‪ ،‬بســته به نوع‬

‫روش سیستم حفاظت كاتدی و محیط اطراف متغیر است‪.‬‬
‫ج)‪  ‬الكترولیــت‪ :‬محیطی كه در آن تبادل الكترون و واكنش یونی‬
‫اتفــاق میافتد و معمول ًا از جنس خاك و یا آب م ‌یباشــد الكترولیت‬

‫نامیده م ‌یشود‪.‬‬
‫‪ ‬د) اتصالات الكتریكی‪ :‬جهت تكمیل مدار الكتریكی یك سیســتم‬
‫حفاظت كاتدی و انتقال الكترونها‪ ،‬از كابلهای مســی استفاده م ‌یشود‬

‫كه ایجاد اتصال آنها در باند باكسهای مربوطه انجام م ‌یپذیرد‪.‬‬
‫بر همین اساس به جهت افزایش حفاظت ضد خوردگی در لول ‌ههای‬
‫دریایی بر اساس محاســبات دقیق روی برخی از لول ‌هها به شرح زیر‬

‫آند نصب م ‌یشود‪:‬‬

‫خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪23 ۹۹‬‬

‫از روی انامل در زمان لوله گذاری توســط بارج لوله گذار این تســت‬ ‫در همان ابتدای پوشــش بتن لوله که هنوز بتن خشک نشده است‬
‫صورت می‌پذیرد‪ .‬بدین ترتیب که توسط جکهای هیدرولیکی قوی بر‬ ‫محل نصب آند که معمولا در وســط لوله اســت تخلیه شده تا پس از‬
‫روی ســطح مقطع بتن فشار وارد می‌شود تا میزان حرکت آن مورد‬ ‫رسیدن بتن به مقاومت مطلوب‪ ،‬آند گذاری صورت گیرد‪ .‬شکل شماره‬

‫آزمایش قرارگیرد‪.‬‬ ‫‪ 11‬محل نصب آند را که در حال تخلیه بتن است نشان م ‌یدهد‪.‬‬

‫‪ :Impact test‬توانایی تحمل بتن نســبت بــه مقاومت ضربه ای‬
‫حاصل از برخورد اجســام سخت مانند لنگر کشتی به کمک ‪Impact‬‬

‫‪ test‬مورد ارزیابی قرار م ‌یگیرد‪.‬‬

‫‪ :Water absorption test‬پس از ‪ Cure‬کامل بتن یک شــاخه‬
‫لوله را وزن کرده و ســپس در حوض آب غوطــه ور م ‌یکنند تا میزان‬
‫جــذب آب بتن را اندازه بگیرند‪.‬این آزمایــش میزان دوام بتن را مورد‬

‫ارزیابی قرار م ‌یدهد‪.‬‬

‫نتیجه گیری‪:‬‬ ‫شکل شماره ‪ :11‬درحال تخلیه بتن محل نصب آند‬
‫در صورت بالا رفتــن بیش از اندازه دمای انامل در زمان پخت‪،‬‬
‫انامــل مردود( ‪) Reject‬شــده و چســبندگی خود را از دســت‬ ‫بدین ترتیب‪ ،‬پس از رسیدن مقاومت بتن به میزان قابل قبول‪ ،‬لوله‬
‫می‌دهــد‪ .‬لذا در زمان تســت چســبندگی نتایــج مطلوب حاصل‬ ‫به میز مخصوص آند گذاری منتقل شــده و آند تهیه شده که به صورت‬
‫دو تکه ســاخته شده با کابل به روش ‪ Cad weld‬یا ‪Pin Brazing‬به‬
‫نخواهد شد‪.‬‬ ‫بدنه ی بدون پوشــش لوله متصل م ‌یگردد‪ .‬شکل شماره ‪ 12‬لوله ای‬
‫در صورتی که ســرعت کانوایرهای پیش از پاشــش بیش از سرعت‬
‫کانوای‌رهای پس از پاشــش باشد پوشش ایجاد شده روی لوله علاوه‬ ‫را نشان م ‌یدهد که در حال انجام مراحل پایانی آند گذاری م ‌یباشد‪.‬‬
‫بر چروک شــدن و داشتن ظاهری ناصاف باعث بیرون زدگی انامل از‬
‫لایه آخر شــده وبه کانوای‌رهای پس از پاشش م ‌یچسبد و حرکت لوله‬ ‫شکل شماره ‪ : 12‬آند گذاری روی لوله‬

‫را متوقف م ‌ینماید‪.‬‬
‫تنظیــم ســرعت کانوای‌رهای پس از پاشــش م ‌یبایســت به گونه‬
‫ای باشــد کــه بعد از خــروج کامل اولین لوله پوشــش داده شــده‬
‫(‪ Coat‬شــده)‪ ،‬لوله جلوتر با سرعت بیشــتری از کوپلینگ لوله قبل‬
‫جدا و به سمت خروج از خط تولید و ورود به میز تست هدایت شود‪.‬‬
‫تنظیم نازل پاشــش انامل میبایســت به گونه ای باشــد که میزان‬
‫پاشــش آن در ابتدای لوله کمتر از انتها بــوده تا بیرون زدگی انامل از‬

‫لایه آخر زیاد نباشد‪.‬‬
‫گام حرکت لوله به جهت مناســب پیچیده شدن لای ‌ههای زیرین و‬
‫رویی بســیار حائز اهمیت بوده و گام کانوای‌رهای قبل و بعد از پاشش‬

‫انامل باید با هم همخوانی داشته باشند‪.‬‬
‫انتخاب مصالح‪ ،‬طرح اختلاط مناســب‪ ،‬فاصله دستگاه بتن پاش‬
‫به لوله و کاهش لــرزش وایر مش م ‌یتواند مقاوت بتن را به حداکثر‬

‫ممکن برساند‪.‬‬

‫منابع‪:‬‬ ‫تس ‌تهای پایانی‪:‬‬
‫پــس از آنکه بتن لوله به ‪ Cure‬کامل رســید تســتهای نهایی زیر‬
‫‪Mikael Braestrup, Jan B. Andersen, Lars Wahl Andersen, Mads B. Bryndum, Niels-J‬‬
‫‪Rishøj Nielsen, Design and Installation of Marine Pipelines.‬‬ ‫م ‌یبایست روی لوله انجام پذیرد‪:‬‬
‫‪Ramesh Singh, Corrosion Control for Offshore Structures. (Cathodic Protection and‬‬
‫‪High Efficiency Coating).‬‬ ‫‪ :Push of Test‬بــه جهت حصول اطمینان از عدم لغزندگی بتن‬
‫‪John L. Kennedy, Oil and Gas Pipeline Fundamentals.‬‬
‫‪Annual Pipeline coating conference.‬‬
‫‪EN 12474:2001 - Cathodic protection for submarine pipelines‬‬

‫‪ 24‬خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪۹۹‬‬

‫تکنولوژ ‌یهای نو‬

‫ساخت تجهیزکاربردی درکارگاه مرکزی منطقه خانگیران‬

‫ایرانی با اشاره به تحریم‌ها‪ ،‬ساخت دستگاه لول ‌هخم‌کن هیدرولیکی‬ ‫دستگاه لول ‌هخم‌کن هیدرولیکی ب ‌همنظور تسهیل و پیشرفت در اجرای‬
‫را یکی از نیازهای جدی صنعت دانست و افزود‪ :‬ساخت این دستگاه‬ ‫پروژه‌های خطوط لوله طراحی و ازسوی متخصصان شرکت بهره‌برداری‬
‫افزون بر جنبه کاربردی آن از نظر اقتصادی هم در مقایسه با نمون ‌ههای‬ ‫نفت و گازشــرق با استفاده ازامکانات کارگاه مرکزی منطقه عملیاتی‬
‫خارجی بســیار مقرون به صرفه و قیمت تمام شده آن در حدود یک‬
‫خانگیران ساخته شد‪.‬‬
‫شانزدهم نمونه خارجی است‪.‬‬ ‫به گزارش شــانا بــه نقل از شــرکت نفت مناطق مرکــزی ایران‪،‬‬
‫با توجه به اهمیت خطوله لوله در عملیات انتقال گاز‪ ،‬اداره تعمیرات‬ ‫ابوالقاسم ایرانی‪ ،‬رئیس اداره تعمیرات شرکت بهره‌برداری نفت و گاز‬
‫خط لوله شرکت بهره‌برداری نفت و گاز شرق با برخورداری از نیروهای‬ ‫شــرق در رابطه با مهم‌ترین مزایای این دستگاه‪ ،‬به تسریع در اجرای‬
‫متخصــص و متعهد‪ ،‬ب ‌هعنوان یکــی از مهم‌ترین واحدهای تعمیراتی‬ ‫پروژه خطوط لوله‪ ،‬صرف ‌هجویی در هزینه‌ها‪ ،‬کاربرد استراتژیک‪ ،‬قابلیت‬
‫منطقه عملیاتی خانگیران برای امور نگهداری و تعمیرات تاسیسات در‬ ‫جاب ‌هجایی و به‌کارگیری در نقاط مختلف تأسیســاتی و خ ‌مکاری لوله‬
‫حال فعالیت است و افزون بر فعالیت‌های پروژه‌ای مانند جم ‌عآوری و‬ ‫(‪ ) BENDING‬تا ســایزهای ‪ ۱۶‬اینچی اشــاره کــرد و گفت‪ :‬بخش‬
‫نصب تأسیسات چاه‌ها‪ ،‬عهده‌دار فعالیت‌هایی چون نصب تفکیک‌گر‪،‬‬ ‫زیادی از قطعات استفاده‌شده در ساخت این دستگاه از قطعات مازاد‬
‫تعویض‪ ،‬جوشــکاری و برشــکاری خطوط لوله زیرزمینی و روزمینی‬ ‫و بلااستفاده بوده و بخشی از این قطعات نیز با قیمت بسیار اندک از‬
‫است و موارد دیگر با نظارت اداره بازرسی فنی شرکت انجام م ‌یشود‪.‬‬
‫محل خریدهای داخلی تهیه شده است‪.‬‬

‫خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪25 ۹۹‬‬

‫مخزن‬

‫بازرسی به روش ‪ Air Test‬کف مخزن نفت خام ‪T1‬‬
‫مرکزانتقال نفت شرکت خطوط لوله نفت اصفهان‬

‫بازرسی فنی شرکت خطوط لوله ومخابرات نفت‪ ،‬منطقه اصفهان‬

‫سید کاظم بحرینی‪ ،‬رئیس بازرسی فن ی شهرام رضوی‪،‬کارشناس ارشد بازرسی فنی‬

‫خام‪ ،‬به شدت و به صورت عاجل مورد توجه قرار گیرد و این مهم باید‬ ‫مقدمه‪:‬‬
‫سرلوحه مدیریت استراتژیک باشد‪.‬‬ ‫مخازن ذخیره نفت خام‪ ،‬یکی از مهمترین تجهیزات استراتژیک‬
‫تاسیســات نفتــی م ‌یباشــد که درصورت هرگونه آســیب ونشــتی‬
‫حــال بــا توجه به ایــن مهم که تعمیــرات اساســی هر مخزن‬ ‫خســارات بســیار ســنگین وجبران ناپذیری به داراییهای شرکت و‬
‫بزرگ(بالای صدهزار بشکه ظرفیت) ماهها زمان و میلیاردها تومان‬ ‫بسیار گسترد‌هتری به محیط زیست پیرامون‪ ،‬خصوصا خاک و آبهای‬
‫هزینه مســتقیم و غیر مســتقیم‪ ،‬می‌طلبد وبعــد از تعمیرات و در‬ ‫زیرزمینی وارد م ‌ینماید این صدمه وآســیب در قسمت کف مخزن و‬
‫ســرویس قرار گرفتن مخزن‪ ،‬در صورت عدم حصول اطمینان کامل‬ ‫نشــت به خاک وآبهای زیر مخزن‪ ،‬دور از چشم و پایش قرار گرفته و‬
‫از تعمیرات انجام شده و باقیماندن عیوب وسوراخهای نامحسوس‬ ‫چون تعمیرات کلی مخازن‪ ،‬بدلیل نیاز عملیاتی و هزین ‌ههای سنگین‬
‫خصوصا در کف مخزن‪ ،‬منجربه به نشــت خاموش نامحســوس‬ ‫ومدت طولانی ترمیم( ‪ 1‬الی‪ 2‬ســال)‪ ،‬بعضا بعداز بیســت الی سی‬
‫مواد نفتی به خــاک و آبهای زیرزمینی مخزن می‌گردد که کاملا از‬ ‫ســال ویا حتی ‪ 40‬سال انجام میگردد لذا این نشت سالها به صورت‬
‫دیدها مخفی مانده و بدلیل سرعت کم نشتی با روش‌های مختلف‬ ‫خاموش و خزنده‪ ،‬شــاید تا دهها کیلومتر از خاک و منابع بســیار با‬
‫نیــز قابل پایش نخواهد بــود و تنها زمانیکه محیــط زیر مخزن از‬ ‫ارزش آبهای زیرزمینی وسرچشمه ها را آلوده خواهد نمود که م ‌یتواند‬
‫آلودگی اشــباع شد‪ ،‬این فاجعه جبران ناپذیر‪ ،‬روئیت خواهد گردید‬ ‫خسارات جبران ناپذیرو عظیمی معادل صدها برابربازرسی و تعمیرات‬
‫که دیگر کار از کار گذشته و بایدخسارات عظیم مالی‪،‬حقوقی‪،‬همراه‬
‫با بحرانهای تبعی اجتماعی وسیاسی را بابتش مدیریت و مجموعه‬ ‫اساسی مخزن‪ ،‬وارد نماید‪.‬‬
‫لذا ضروری است تعمیرات و بازرسی دوره ای مخازن ذخیره نفت‬
‫پرداخت نماید‪.‬‬

‫‪ 26‬خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪۹۹‬‬

‫با ســرعت کند ‪1‬متردر ‪10‬دقیقه) که در صورت وجود روزنه وســوراخ راه‬
‫به در‪ ،‬بر اثرمکش خلا روی ســوراخ‪ ،‬حبابهای کف صابون از زیر شیشه‬
‫جعبه خلائ در صورت دقت زیاد مشاهده‪ ،‬مارک وترمیم م ‌یگردید ولی‬
‫مابقی خطوط جوش(کنجا ولبه ها‪ Biuld up،‬ها) و تمام سطوح ورقهای‬
‫قدیمی آســیب دیده تحت پوشش این تســت قرار نگرفته‪ ،‬همچنین‬
‫جوشــها ورقهای کف در حین ســرویس بر اثر کم وزیاد شدن بار وزن‪،‬‬
‫تحت تنشکشش و خمش قرارگرفته وعیوب مخفی‪ ،‬تحت این تنشها‬
‫خودرا نشان م ‌یدهندکه درصورت وجود عیب و سوراخ‪ ،‬تمامی این موارد‬
‫قبل از ســرویس‪ ،‬مغفول م ‌یماندند وپس از سرویس منجربه نشتی‬
‫م ‌یگشتندکه مثالهای بارزآن دراکثرمخازن اورهال شده قبلی‪ ،‬مسبوق‬
‫به ســابقه است فلذا تست وکیوم‪ ،‬نمی تواند همه موارد کف را پوشش‬
‫داده و حصول اطمینان قابل قبولی از عدم وجود نشــتی برای ما داشته‬

‫باشد ‪.‬‬

‫راه چاره چیست؟‬
‫پس از بررســی و تحقیقات لازم اســتانداردها در واحد بازرســی‬
‫فنی منطقه اصفهان و اســتفاده از تجارب همکاران پالایشگاهها‪ ،‬طبق‬
‫اســتاندارد ‪ ، )2015( API575‬برای اولین بار در شــرکت خطوط لوله‪،‬‬
‫روش بازرســی‪ Air Test‬جهت حصول اطمینان کاملتر از عدم وجود‬
‫ســوراخ ونشــتی کف‪ ،‬در مورد مخزن ‪ T1‬مرکز انتقال نفت شــماره‬
‫هفت مارون جهت تســت خطوط جوش و ورقهای کف مخزن‪ ،‬روش‬
‫‪ Air Test‬بــه عنوان بهترین گزینه انتخاب و تحت اصول اســتاندارد‬
‫و زیر نظر بازرســی فنی اجرا گردید که ذیل ٌا مراحل انجام آن تشــریح‬

‫میگردد ‪:‬‬
‫‪ .1‬ابتدا بر اســاس وزن مخزن حداکثر فشــار مجــاز تزریق هوای‬

‫فشرده به زیر ورقهای کف مخزن محاسبه میگردد‪:‬‬

‫بنابراین حداکثر فشار اعمالی به زیر مخزن می‌تواند ‪ 28‬سانتیمتر‬ ‫مشکل چیست؟‬
‫ستون آب باشد و با لحاظ ضریب اطمینان فشار مجاز را ‪ 14‬سانتیمتر‬ ‫یکــی از مهمترین اقدامــات تعمیراتی در تعمیر اساســی مخازن‬
‫ذخیره انجام تعمیرات کف مخزن می‌باشــد که طی آن قسمتهایی از‬
‫آب تعیین گردید ‪.‬‬ ‫کف مخزن که دچار خوردگی وسوراخ شده است جوشکاری ‪ ،‬تعویض‬
‫البته طبق اســتاندارد در صورت اســتفاده از ارتفاع آب ‪10cm‬روی‬ ‫و یــا ‪ patch‬اعمال میگــردد و نهایت ٌا مطابق بــا روش‌های معمول‬
‫ورقهای کف برای مشــخص شــدن حباب نشتی‪ ،‬فشــار هوای زیر‬ ‫اســتاندارد پس از انجام هر فعالیت تعمیراتی‪،‬بازرســی و تســتهای‬
‫لازم بایســتی صورت پذیرد کــه در مورد کف مخــازن ذخیره‪ ،‬جهت‬
‫ورقهای کف می‌تواند تا ‪ 20‬سانت ستون آب بالا رود‪.‬‬ ‫حصول اطمینان از عدم وجود هرگونه عیب ناشــی از جوشکاری و یا‬
‫‪ .2‬جهــت آببند کــردن آنولاراطراف مخزن به منظــور جلوگیری از‬ ‫اطمینان از عدم وجود هرگونه نشتی احتمالی از ‪ Bottom Plate‬ها‬
‫نشت هوای فشرده به بیرون خاکریزی با ارتفاع ‪ 30‬سانتیمتر اطراف‬ ‫تســتهایی همچون ‪Vacuum Test ، Air Test ، MT ، PT ،MFL‬‬
‫آنولارمخزن قرار داده شد که بتواند ‪ 25‬سانتیمتر آب را در خود نگهدارد‬ ‫‪ ، SLOFEC‬و ‪ ...‬قابل انجام است که هر روش محدودیتهای خاص‬
‫که شــکل (‪ )1‬نحوه ایجاد آببند را نشان می‌دهد لازم به ذکر است در‬
‫قسمتهایی که لوله‌های ورودی و خروجی مخزن قرار داشت و امکان‬ ‫خود را دارد‪.‬‬
‫قرار دادن خاکریز نبود با قالبگیری و تزریق دوغاب گچ از نشــت هوا‬ ‫تاکنون در شرکت خطوط لوله نفت از روش مرسوم ‪Vacuum Test‬‬
‫جهت این منظور اســتفاده م ‌یشد که در این روش بوسیله جعبه سیل‬
‫در این مواضع جلوگیری شده است ‪.‬‬ ‫شــده شیشــه ای به ابعاد‪ 0.2*1 :‬متری و اتصالات وپمپ مخصوص‪،‬‬
‫با ایجاد خلائ طبق اســتاندارد ‪ API653‬صرفا خطوط جوش مستقیم‬
‫وتخت‪ ،‬آغشته به کف صابون مورد تست وبازرسی قرار م ‌یگرفتند(البته‬

‫خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪27 ۹۹‬‬

‫‪ .3‬به منظور تزریق هوای فشرده و همچنین اندازه گیری وپایش‬
‫دقیق فشار اعمالی به زیر مخزن(بمنظور پیشگیری از دفرمگی کف)‬
‫تعداد هشــت عدد ســوراخ در محلهایی که در شــماتیک زیر نشان‬
‫داده شــده اســت ایجاد گردید و روی تمامی ســوراخها ی ایجاد‬
‫شــده به منظور بستن اتصالات مورد نیاز ‪ coupling‬سایز ‪ 3/4‬اینچ‬

‫جوشکاری گردید ‪.‬‬

‫شکل شماره (‪)1‬‬

‫سوراخ‌هایی که به منظور تزریق‬ ‫سوراخ‌هایی که به منظور‬
‫هوای فشرده تعبیه شده‬ ‫اندازه گیری فشار تعبیه شده‬

‫‪ .۴‬جهت تزریق همزمان هوای فشرده یک عدد ‪ collector‬با شش‬
‫انشعاب ساخته شد که یکی جهت هوای ورودی از کمپرسور و پنج عدد‬
‫برای توضیع هوا به محلهای تعبیه شــده برای تزریق هوا در نظر گرفته‬

‫شد شکل (‪. )2‬‬

‫شکل شماره (‪)۳‬‬

‫‪ .۶‬پس از انجام مقدمات تســت مطابق بــا آیتمهای قبلی و نصب‬
‫شــلنگهای تزریق هوا و مانومترهای اندازه گیری فشــار ‪ ،‬بوسیله یک‬
‫کمپرســور هوای فشــرده از طریق رگلاتور به زیر ورقهای کف تزریق و‬
‫همزمانفشارمانومترها کنترل و روی فشار ‪ 14‬سانتیمتر ستون آب ثابت‬

‫گردید ‪.‬‬

‫‪ .۷‬پس از تامین هوا با فشــار لازم جهت انجام تست آب به داخل‬ ‫شکل شماره (‪)۲‬‬
‫مخزن هدایت گردید و همچنان که مخزن در حال آبگیری تا ارتفاع ‪10‬‬
‫سانتیمتربود بازرسی ازورقهایکف مخزن به صورت پیوسته و محیطی‬ ‫‪ .۵‬برای اندازه گیری فشــار هوای زیر مخزن و به منظور حساسیت‬
‫صورت پذیرفت که طی آن دو عدد سوراخ ‪ ،‬یکی روی ‪Bottom Plate‬‬ ‫و دقت این اندازه گیری سه عدد مانومتر بوسیله شلنگ شفاف و یک‬
‫و دیگری در فاصله ‪ 2‬ســانتیمتری خط جوش ورقهای کف مشــاهده‬ ‫نگهدارنده پیش بینی گردید که شکل(‪ )3‬مانومتر ساخته شده را نشان‬
‫گردید که شــماتیک موقعیت ســوراخها و تصاویر شــماره (‪ )4‬و(‪)5‬‬
‫م ‌یدهد‪.‬‬
‫نمایانگر آن م ‌یباشد‪.‬‬

‫‪ 28‬خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪۹۹‬‬

‫نتیجه گیری‪:‬‬ ‫شکل شماره (‪)۴‬‬
‫از انجام تست مذکور مطابق با استاندارد ‪ API575‬و مقایسه‬ ‫شکل شماره (‪)۵‬‬
‫آن با روش‌های دیگر تست‌های مربوط به کف مخازن میتوان‬

‫به طور خلاصه نتایج زیر را منتج دانست ‪.‬‬
‫‪ .۱‬ســهل الوصول بــودن این روش نســبت به رو ‌شهای‬
‫تست پیشرفته مثل‪ MFL, SLOFEC‬که بعض ٌا تجهیزات آنها‬
‫در ایران نمی‌باشد و بایســتی به واسطه یک شرکت خارجی‬

‫تست‌های مذکور را انجام داد ‪.‬‬
‫‪ .۲‬هزینــه پایین انجام ایــن روش و عدم نیاز به امکانات‬

‫خاص کارگاهی ‪.‬‬
‫‪ .۳‬برخلاف وکیوم تســت که تنها خطوط جوش مســتقیم‬
‫وتخت را تســت میکند در این روش کل سطوح ورقهای کف‬
‫مخزن وجوشــهای لبــه وکنج هم نیز‪ ،‬به لحــاظ عدم وجود‬

‫نشتی مورد آزمایش قرار میگیرد ‪.‬‬
‫‪ .۴‬امــکان بازیافت آب مصرفی جهــت آبگیری مخزن تا‬
‫ارتفاع ‪ 10‬ســانتیمتر در واحد بازیافت پالایشگاه و یا استفاده‬

‫در باغبانی ‪.‬‬
‫‪ .۵‬در مقایســه با آلودگی که امکان وجود نشتی از ورقهای‬
‫کف مخزن می‌تواند به وجود بیاورد و در صورت وجود نشتی‬
‫میلیونهــا لیتر مواد نفتی به محیط زیســت برود ( به عنوان‬
‫نمونه نشــتی یکی از مخازن بزرگ مرکــز انتقال نفت کمتر‬
‫از یکســال پس از اورهال قبلی ) حتــی تخلیه آب مصرفی‬

‫می‌تواند قابل اغماض باشد ‪.‬‬
‫‪ .۶‬دراین روش تست‪ ،‬براثراعمال فشار هوا زیرورقها و تغییر‬
‫شکل الاستیکی حد مجاز‪ ،‬تنشکششی و خمشی مشابه زمان‬
‫سرویس مخزن به خطوط جوش و ورقها‪ ،‬وارد آمده و هر گونه‬
‫اشکالات ونقاط ضعف نهفته محتملکه م ‌یتواند منجربه سوراخ‬
‫ونشــتی گردد با این تنشها خودرا نشان خواهد داد که در روش‬

‫تست خلا ‪ ،‬چنین چیزی اتفاق نمی افتد‪.‬‬
‫‪ .۷‬با اعمال ستون آب روی ورقهای تحت فشار هوای زیر‪،‬‬
‫حباب‌های ناشــی از نشتی احتمالی راحتتر وبا دقت کمتری‬
‫نسبت به کف صابون اعمالی روش «تست خلا» خود را نشان‬

‫می‌دهد که درصد اطمینان دقت را بالا می‌برد‪.‬‬
‫‪ .۸‬ســرعت عمل و دامنه پوشــش بسیاربیشتراین روش‬
‫نســبت به روش تســت خلا(‪1‬متر در ‪ 10‬دقیقه فقط خطوط‬

‫جوش تخت وصاف)‬
‫‪ .۹‬در ایــن روش با کمترین امکانات‪ ،‬هزینه و وابســتگی‬
‫تجهیــزات خارجــی‪ ،‬با دقت کافــی‪ ،‬می‌تــوان از هزین ‌ههای‬
‫سنگین نشت وهدررفت مواد نفتی‪ ،‬آلودگی و خسارات جبران‬
‫ناپذیر زیست محیطی و تعمیرات اساسی زود هنگام مخزن‬
‫(بیش از ‪ 100‬میلیارد ریال)‪ ،‬بمدت حدود ‪ 15‬سال ‪ ،‬پیشگیری‬
‫نمود که اینها همگی در راستای عینی نیل به سیاست اقتصاد‬

‫مقاومتی در صنعت است‪.‬‬
‫** البته بمنظورحصول اطمینان نهایی وکلی‪ ،‬پس ازاتمام‬
‫تعمیرات وپوشش کف دیواره و ســقف‪ ،‬طبق استانداردهای‬
‫‪ API653, API575‬تســت هیدرو استاتیک کورس به کورس‬

‫لول‌گیری مخزن لازم است‪.‬‬

‫خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪29 ۹۹‬‬

‫مقاله‬

‫اهمیتبان ‌کهایاطلاعاتیجمعآوریبروز‬
‫حوادث درمدیریت یکپارچگی خطوط لوله‬

‫انتقال نفتوگاز‬

‫بخش دوم – شرایط استفاده ازبان ‌کهای اطلاعاتی‬

‫علی آدم پیرا‪۱‬‬

‫مقدمه‬
‫خطوط لوله انتقال نفت‪ ،‬گازو فرآورده ها نقش اساســی درفرآیند ثمربخشــی فعالیت‌های اكتشاف و استخراج دارند و بیش از‪ %90‬انتقال این‬
‫محصولات استراتژیك كشور‪ ،‬از این طریق انجام م ‌یگیرد‪ .‬بنابراین توجه به موضوع بررسی عیوب جهت جلوگیری از بروز حوادث یا پیش بینی‬
‫بحران ها‪ ،‬درراســتی دســتیابی به تولید پایدارازخطوط لوله ضرورت می‌یابد‪ ،‬كه خود باعث خواهد شــد تا شركت‌های بهره بردارازیك سو به‬
‫مدیریت كاهش حوادث و جلوگیری ازبروزعیوب اهتمام ورزند و ازسوی دیگر؛ درصورت بروزحوادث‪ ،‬مدیریت بحران را بطورصحیح به منظور‬

‫ریشه یابی و كاهش اثرات حوادث بكار گیرند‪.‬‬
‫بدیهی اســت كه هریك ازحوادث مربوط به خطوط لوله‪ ،‬كلیه اركان بهره برداری اعم ازتداوم تولید‪ ،‬نیروی انســانی‪ ،‬تجهیزات و محیط زیست‬
‫را به نوعی تحت تاثیرقرارم ‌یدهند‪ .‬ازطرفی هدررفتن بخشــی ازمواد ارزشــمند كه جزء محصولات و یا مواد اولیه ما به شمارم ‌یروند‪ ،‬ازلحاظ‬
‫اقتصــادی ناخوشــایند بوده و ازطرف دیگرهزینه‌های هنگفتــی را درجهت جایگزینی تجهیزات صدمه دیــده و تعمیرو تعویض خطوط لوله‪،‬‬
‫پاكســازی محیط زیست و ‪ ...‬را به شــركت ها تحمیل م ‌یكند‪ .‬بنابراین وجود یک بانک اطلاعاتی قوی درزمینه جمع آوری داده‌های مربوط به‬
‫شــرایط طراحی‪ ،‬احداث‪ ،‬بهره برداری و علی الخصوص جمع آوری اطلاعات مربوط به بروزحوادث درخطوط لوله انتقال نفت وگاز‪ ،‬درراســتای‬
‫تولید پایدارو حفظ شــاخص‌های ایمنی و زیســت محیطی‪ ،‬ضروری است‪ .‬دربخش اول این مقاله ضمن ارائه اطلاعات بین المللی‪ ،‬به اهمیت‬
‫وجود یک بانک اطلاعاتی قوی درزمینه جمع آوری داده‌های مربوط به بروزحوادث درخطوط لوله کشورهای مختلف پی برده ایم؛ دراین مقاله‬
‫شــرایط ایجاد‪ ،‬پیاده سازی و اســتفاده ازیک بانک اطلاعاتی قوی به منظورجمع آوری اطلاعات مربوط به بروزحوادث درجهت حفظ انسجام‬

‫خطوط لوله‪ ،‬مورد بررسی قرار م ‌یگیرد‪.‬‬

‫‪ .1‬رییس بازرسی فنی عملیات ‪ -‬شرکت بهره برداری نفت و گاز مسجدسلیمان – شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب ‪[email protected] ; [email protected]‬‬

‫‪ 30‬خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪۹۹‬‬

‫شناسایی مؤلفه‌های سیستم در بانک‌های اطلاعاتی‬ ‫شرایط ایجاد بانک‌های اطلاعاتی‬
‫‪ .۱‬زیرساخت ارتباطی‪ :‬زیرساخت ارتباطی مورد نیازبرای پیاده سازی‬ ‫برای ایجاد چنین سیســتمی دو موضوع مدل ســازی ســامانه‬
‫سامانه تصمیم ســازی مدیریت یکپارچه خطوط لوله بین بخ ‌شهای‬ ‫بانک‌های اطلاعاتی و پیاده ســازی آن بین کلیه سازمان ها‪ ،‬شرکت‬
‫مختلف‪ ،‬با اســتفاده از زیرساخت مخابرات و ‪ IT‬ایجاد م ‌یشود‪ .‬برای‬ ‫ها‪ ،‬موسســات و ‪( ...‬که به نوعی بصورت مســتقیم یا غیرمستقیم‬
‫در دسترس بودن همیشگی سیستم‪ ،‬لازم است از انواع دیگر ارتباطات‬ ‫در راســتای تولید پایدار و حفظ سلامت و ایمنی خطوط لوله ذینفع‬
‫مانند ماهواره ها به عنوان پشتیبان استفاده شود‪ .‬با ایجاد این ساختار‬ ‫هســتند)‪ ،‬اهمیــت ویــژه ای دارد‪ .‬اکنون افق جدیــد در درک این‬
‫و استفاده از سروی ‌سهای شبکه اختصاصی مجازی (‪ ،)VPN‬امکان‬ ‫پتانســیل؛ بهره گیری از مشارکت و گردهمایی داده‌های گوناگون در‬
‫انتقال داده ها به راحتی و با امنیت و ســرعت بسیار بالا میسر خواهد‬ ‫موضوعی مشترک است‪ .‬محاسبات ابزارگرا و سامانه‌های ارتباطی و‬
‫تلفیق آن ها‪ ،‬مناســب ترین رهیافت و دانشی است که خود نیازمند‬
‫شد‪.‬‬ ‫زیرساخت اطلاعاتی مبنا می‌باشد‪ .‬عناصر مهم در پیاده سازی چنین‬
‫‪ .۲‬پایگاه داده‪ :‬حجم اطلاعات که در بر گیرنده کلیه مراحل طراحی‪،‬‬
‫احداث‪ ،‬راه اندازی و بهره برداری خطوط لوله است‪ ،‬بسیار زیاد م ‌یباشد‬ ‫سیستمی به شرح زیر می‌باشند ‪:‬‬
‫و گاهی به چندین ترابایت م ‌یرســد‪ .‬تنهــا راه مدیریت این اطلاعات‬ ‫‪ .۱‬زیرســاخت اســتوار‪ :‬پذیرش یک بانک اطلاعاتی قوی که در‬
‫وسیع‪ ،‬استفاده از پایگاه داده اســت‪ .‬انتخاب سامانه مدیریت پایگاه‬ ‫برگیرنــده جمع آوری‪ ،‬پــردازش‪ ،‬اعمال قوانیــن‪ ،‬تحلیل نتایج و‬
‫داده (‪ )DBMS‬بستگی مســتقیم به نوع اطلاعات موجود و نیازهای‬ ‫بروز رســانی پیوسته باشد‪ ،‬اهمیت بسزایی در زیر ساخت سیستم‬
‫ســامانه دارد‪ .‬به وضوح بازدهی سیستم‪ ،‬بستگی مستقیم به انتخاب‬ ‫مدیریــت یکپارچگــی خطوط لولــه دارد‪ .‬چگونه می‌تــوان از این‬
‫نوع سامانه مدیریت پایگاه داده دارد‪ .‬با توجه به ساختار ارتباطی فوق‪،‬‬ ‫زیرســاخت بهتر محافظت نمود؟ این زیرســاخت چگونه طراحی‬
‫پایگاه داده مورد نیاز بر روی تمامی سرورها وجود خواهد داشت‪ .‬عمل‬ ‫و پیاده ســازی شــود تا کارآیی آن در مواقع بحران‪ ،‬تنزل زیادی‬
‫تکرار داده ها بین ســرورها در زما ‌نهای مشخص و برنامه ریزی شده‬
‫صورت م ‌یگیرد‪ .‬در نتیجه تمامی ســرورها در هر زمان دارای اطلاعاتی‬ ‫نداشته باشد؟‬
‫هســتند که تا ‪ 99/9‬درصد مشابه م ‌یباشند و پس از عمل تکرار‪ ،‬کاملا‬ ‫‪ .۲‬ذخیره‪ ،‬جســتجو و بازیابی اطلاعات‪ :‬پروسه تصمیم سازی‬
‫در تمــام بخش‌های این سیســتم‪ ،‬بر پایه مقادیر بســیار زیادی‬
‫مشابه خواهند شد‪.‬‬ ‫اطلاعات می‌باشــد که همــواره در حال افزایش و روزآمد شــدن‬
‫‪ .۳‬سامانه جمع آوری و نمایش اطلاعات‪ :‬پس ازایجاد ارتباط فوق‪ ،‬با‬ ‫می‌باشــند‪ .‬کاربران چگونه می‌توانند به طــور مؤثر‪ ،‬اطلاعات مورد‬
‫استفاده از امکانات ایجاد شده و نیز امکانات موجود در شبکه‪ ،‬م ‌یتوان‬ ‫نیــاز را از میان منابــع اطلاعاتی مختلف بازیابــی کنند؟ چگونه به‬
‫از انواع ابزارها برای ورود اطلاعات و نمایش خروجی ها استفاده نمود‪.‬‬ ‫صورت مؤثر می‌توانند اطلاعات بدســت آمده را در جهت مدیریت‬
‫از جملــه این ابزارها م ‌یتوان به تلف ‌نهای همــراه‪ ،‬رایان ‌ههای جیبی و‬
‫شــخصی اشــاره کرد‪ .‬به طور کلی م ‌یتوان از تمامــی ابزارها به نحوی‬ ‫صحیــح فعالیت‌های خود به کار گیرند؟‬
‫که امکان اســتفاده از اینترنت و شبکه بوســیله آنها وجود دارد؛ سود‬ ‫‪ .۳‬ســازگاری با قالب ها‪ :‬اطلاعات به اشــتراک گذاشــته شده‬
‫برد‪ .‬توجه به این نکته ضروری اســت که اکثر کارها توســط رایان ‌ههای‬ ‫می‌توانند با قالب‌های مختلف ارائه شوند‪ .‬تفاوت در این قالب ها‬
‫شخصی که در مراکز ورود اطلاعات قرار دارند‪ ،‬انجام م ‌یشود‪ .‬با توجه‬ ‫بــه دلیل وجود قوانین و نیازهای مختلف در هر ســازمان‪ ،‬تفاوت‬
‫به اینکه استفاده از اینترنت دارای مشکلات بیشتری نسبت به خطوط‬ ‫معانــی در روش‌هــای ارائه مختلف یــک داده را بوجود می‌آورد‪.‬‬
‫اســتیجاری مخابرات‪ ،‬مانند امنیت و سرعت پایین تر م ‌یباشد‪ ،‬وجود‬ ‫چگونه می‌توان این اطلاعــات متفاوت را مدیریت و با هم منطبق‬

‫ساختار ارتباطی فوق غیر قابل اجتناب است‪.‬‬ ‫نمود؟‬
‫‪ .۴‬ســامانه پردازش و یکســان ســاز‪ :‬با توجه بــه گوناگونی قالب‬ ‫‪ .۴‬ایجاد مرکز اشتراک داده ها‪ :‬استفاده از تکنولوژی اطلاعات‬
‫اطلاعــات‪ ،‬پردازش موثر آنها ممکن نیســت‪ .‬لذا پیــش از پردازش و‬ ‫و نیز امکانــات الکترونیکی‪ ،‬موانع موجود در همکاری‪ ،‬اشــتراک‬
‫بدســت آوردن نتایج‪ ،‬باید اطلاعات یکسان شــوند‪ .‬اطلاعات یکسان‬ ‫داده‌ها و نیــز ارتباطات را کاهش داده اســت‪ .‬تأثیرات ممکن بر‬
‫شده با استفاده از تکنولوژ ‌یهای مرتبط مانند ‪ XML‬منتقل م ‌یشوند‪.‬‬
‫نحوه انجام فعالیت‌های افراد چیست؟‬
‫پیاده سازی سامانه و عوامل موثربرپایگاه داده حوادث درخطوط لوله‬
‫در طول زمان‪ ،‬همواره ســاختن برنامه ای شامل مؤلفه هایی که در‬
‫یک شبکه توزیع شده اند و به همراه یکدیگر مانند یک برنامه یکپارچه‬
‫عمل م ‌یکنند‪ ،‬مورد توجه قرار گرفته است و در نظر گرفتن معماری یک‬
‫پایگاه داده جزء مشــخص ‌ههای اصلی آن محسوب م ‌یگردد‪ .‬معماری‬
‫چند ســطحی(‪ )n-Tier‬باعث جدا شدن فعالی ‌تهای اصلی در یک‬
‫سیســتم م ‌یشــود؛ به نحوی که گردآوری‪ ،‬آماده سازی و قالب بندی‬
‫اطلاعات کامــ ًا از‪ Business Logic‬و قوانیــن پردازش اطلاعات و‬
‫آن نیز به نوبه خود از داده ها جدا م ‌یشــود‪ .‬این مدل به زمان آنالیز و‬
‫طراحی بیشتری نیاز دارد ولی هزین ‌ههای مربوط به نگهداری و افزایش‬

‫خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪31 ۹۹‬‬

‫به سرعت تغییر م ‌ییابند و ویژگ ‌یهای جدیدی کسب م ‌یکنند‪ .‬بنابراین‬ ‫انعطاف پذیری در موارد اســتفاده طولانی را بسیار کاهش م ‌یدهد‪ .‬به‬
‫استفاده از سروی ‌سهای پایگاه داده م ‌یتواند بسیار مؤثر باشد‪ .‬پایگاه‬ ‫عنوان مثال‪ ،‬معماری ‪ 3‬سطحی شامل سه بخش زیر م ‌یباشد که در‬
‫داده م ‌یتواند به گســترش‪ ،‬پیکربندی و مدیریــت برنامه هایی که از‬
‫داده استفاده م ‌یکنند و نیز بازیابی اطلاعات و برنامه ها در صورتی که‬ ‫ادامه شرح مختصر بخ ‌شهای مختلف آن نیز ذکر خواهد شد‪:‬‬
‫خطایی پیش آید‪ ،‬کمک بســیار بزرگی نماید‪ .‬همچنین یکپارچه کردن‬
‫‪ Business Logic‬و اطلاعات موجود در داخل پایگاه داده‪ ،‬به امکان‬ ‫بخش کاربری ‪Presentation‬‬
‫ایجاد تغییر در برنامه کمک بزرگی م ‌یکند‪ .‬برنامه ای که بسیار پیچیده‬ ‫بخش میانی ‪Business Logic‬‬
‫شــده است به دسترسی به داد‌ههای توزیع شده نیاز دارد و باید تعداد‬ ‫بخش دادها ‪Data Services‬‬

‫زیادی کاربر را پشتیبانی نماید‪.‬‬ ‫بخــش کاربری دارای ‪ Interface‬هایی اســت که کاربران از آن‬
‫ها برای دســتیابی به سیستم اســتفاده می‌کنند‪ .‬این بخش نه تنها‬
‫‪ .۲‬توسعه پذیری انواع داده‬ ‫شــامل یک واسط گرافیکی است که کاربران می‌توانند از طریق آن با‬
‫امکان اضافه کردن نوع داده جدید به یک پایگاه داده باعث افزایش‬ ‫برنامه ارتباط داشته باشند‪ ،‬داده ها را وارد نمایند و نتیجه درخواست‬
‫اطلاعات موجــود درباره یک برنامه م ‌یشــود‪ .‬بنابراین پایگاه داده به‬ ‫هایشــان را مشــاهده نمایند؛ بلکه کارهای مربوط به ســاماندهی‪،‬‬
‫جای اینکه یک عکس را به عنوان دنبال ‌های بزرگ و بی شکل از بیت ها‬ ‫پیمایش و قالب بندی اطلاعاتی که دریافت و ارســال می‌شــوند را‬
‫در نظر بگیرد‪ ،‬متوجه نوع و چگونگی ایجاد تغییرات در آن م ‌یشود‪ .‬این‬
‫موضوع سبب م ‌یشود که کاربر بتواند داده ای پیچیده را به جای اینکه‬ ‫نیز انجام می‌دهد‪.‬‬
‫در برنامه ای خارجی جســتجو نماید‪ ،‬درون پایگاه داده جستجو کند‪.‬‬ ‫بخش دوم در بین بخ ‌شهای کاربری و داده قرار دارد و بیشــترین‬
‫این کار باعث کاهش پیچیدگی برنامه و نیز افزایش سازگاری داده ها‬ ‫کار را انجام م ‌یدهد‪ .‬این بخش ناحیه ای است که تنها به توسع ‌هدهنده‬
‫اختصــاص دارد‪ Business Logic.‬که شــامل قوانینی اســت که بر‬
‫در داخل پایگاه داد‌هها م ‌یشود‪.‬‬ ‫روند پرداز ‌شهای سیســتم حکمرانی م ‌ینماید‪ ،‬از یک ســو با کاربر و‬
‫از ســوی دیگر با داد‌هها ارتباط دارد و درخواس ‌تهای منطقی کاربران را‬
‫‪ .۳‬ذخیره کردن داده ها‬ ‫به درخواســ ‌تهای مناسب‪ SQL‬و نیز نتایج حاصل را به صورت داده‬
‫برنامه نویســان دریافته اند که کاربران بســیار علاقه دارند پرس و‬ ‫هایی با قال ‌بهای قابل اســتفاده برای کاربــر تبدیل م ‌یکند‪ .‬بنابراین‬
‫جوهای بســیار پیچیده برای تصمیم گیری را در محلی انجام دهند که‬ ‫جداولی که حاصل درخواســ ‌تهای بسیار پیچیده هستند‪ ،‬بدون اینکه‬
‫داده ها و عملیات تراکنش در آنجا قرار دارند‪ .‬زمانی تصور م ‌یشد پایگاه‬ ‫کاربر از نحوه عمل فعالی ‌تهای انجام گرفته اطلاعی داشته باشد‪ ،‬تهیه‬
‫داد‌ههای رابطه ای م ‌یتوانند پاسخگوی پرس و جوهای بسیار پیچیده‬ ‫شــده و در اختیارش قرار م ‌یگیرند‪ .‬تمــام فعالی ‌تهای مذکور در این‬
‫تصمیم گیری باشــند‪ .‬ولی در واقع سیســت ‌مهایی کــه برای عملیات‬ ‫بخش صف بندی م ‌یشــوند و در نتیجه کاربــران تنها وظائف را بدون‬
‫تراکنش بهینه شده اند‪ ،‬از پرس و جوهای مناسب برای تصمیم گیری‬
‫پشتیبانی نمی کنند و به عکس‪ .‬امروزه به دلیل فراهم آمدن امکانات‬ ‫اینکه نیازی به دریافت جواب داشته باشند‪ ،‬ارسال م ‌یکنند‪.‬‬
‫لازم بــرای ذخیره داده هــا در چند محل مختلف‪ ،‬م ‌یتوان از یک کپی‬ ‫ســروی ‌سهای مربوط به داده ها که در بخش ســوم قرار دارند‪ ،‬یا‬
‫توسط یک منبع داده ســاخ ‌تیافته مانند‪ SQL Server‬یا ‪Oracle‬‬
‫داده ها تنها برای اهداف تصمیم گیری استفاده نمود‪.‬‬ ‫تأمین م ‌یشــوند و یا توســط منابع داد‌ههای غیرساخ ‌تیافته ؛(مانند‬
‫‪ Microsoft Exchange‬یــا ‪)Microsoft Message Queuing‬؛‬
‫‪ .۴‬پیاده سازی برنام ‌ههای سمت سرور‬ ‫دسترســی به داده ها را در این ســروی ‌سها‪ ،‬ســاماندهی و مدیریت‬
‫بــرای اینکه برنامه از تعداد زیادی کاربر پشــتیبانی نماید‪ ،‬یک لایه‬
‫میانی بین کاربر و پایگاه داده ایجاد م ‌یشــود که به عنوان واسط کاربر‬ ‫م ‌یکنند‪.‬‬
‫و پایگاه داده عمل م ‌ینماید‪ .‬قسمت سمت کاربر‪ ،‬تنها یک صفحه وب‬
‫م ‌یباشــد که در‪ Internet Explorer‬باز شــده و اطلاعاتی را از کاربر‬ ‫نمودار ‪ -1‬دیاگرام پیشنهادی بانک اطلاعاتی حوادث خطوط لوله‬
‫درباره نوع داده یا عملیات مورد نیاز دریافت م ‌ینماید‪ .‬برنامه ســمت‬
‫سرور‪ ،‬تشخیص م ‌یدهد که به کدام پایگاه داده متصل شود و قسمت‬ ‫نکات مهم در طراحی یک پایگاه داده خطوط لوله‬
‫اعظم عملیات را انجام م ‌یدهد‪ .‬حســن اســتفاده از این سیستم آن‬ ‫‪ .۱‬پشتیبانی ازلایه ‪Business Logic‬‬
‫است که هنگام ایجاد تغییرات در سیستم‪ ،‬به جای روزآمد کردن برنامه‬
‫در رایان ‌ههای ‪ 1000‬کاربر‪ ،‬یک شــخص م ‌یتوانــد تنها قوانین ‪ 10‬برنامه‬ ‫پایــگاه داده هــا نه تنهــا داده هــا را مدیریت م ‌یکننــد بلکه لایه‬
‫‪ Business Logic‬را نیز در بر م ‌یگیرند که شــامل ساختارهایی برای‬
‫سمت سرور را تغییر دهد‪.‬‬ ‫پیمایش داده هاست‪ .‬دلیل دیگر‪ ،‬قابلیت مدیریت م ‌یباشد‪ .‬برنامه ها‬

‫عوامل اصلی در طراحی یک پایگاه داده خطوط لوله‬
‫‪ .۱‬جمع آوری اطلاعات‬

‫تحقیقات زیادی در جهت بهینــه نمودن نحوه جمع آوری اطلاعات‬
‫در زمــان بروز حوادث در خطوط لوله انجام شــده اســت‪ .‬یکی از این‬

‫‪ 32‬خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪۹۹‬‬

‫فضایــی به جــای قرار گیری در سیســت ‌مهای ‪GIS‬؛ بــر روی پایگاه‬ ‫چال ‌شهــا‪ ،‬اختلاف داد‌ههــا در پایگاه داد‌ههای مراکز سیســت ‌مهای‬
‫داد‌ههــای تجاری قرار خواهند گرفت‪ .‬بدلیــل آنکه حجم این داده ها‬ ‫اطلاعــات جغرافیایی با داد‌ههای واقعی در محل حادثه م ‌یباشــد‪ .‬به‬
‫به چند ترابایت م ‌یرســد‪ ،‬فروشندگان این محصولات بازدهی مناسبی‬ ‫عنوان مثال ممکن است مسئولان به داد‌ههای ناقص و منسوخ درباره‬
‫شــرایط خطرناک دسترسی داشته اما فاقد اطلاعات کامل و جزئیات‬
‫برای سیست ‌مهای خود ایجاد خواهند نمود‪.‬‬ ‫مربوط به شــرایط موجود باشند‪ ،‬هرچند این داده ها در مراکز صنعتی‬
‫مربوطــه موجود باشــند‪ .‬بنابراین مدیریتی جدید بــرای داده ها لازم‬
‫‪ .۵‬استواری زیرساخت اطلاعات‬ ‫اســت تا داد‌ههای جغرافیایی بسیار شفاف و کاملی در اختیار کاربران‬
‫زیرســاخت اطلاعات‪ ،‬کلید اصلی تمام جنب ‌ههای مدیریت حوادث‬ ‫قرار دهد‪ .‬به وضوح پیشــرفت در جهت پیاده ســازی سیستمی برای‬
‫خطــوط لوله م ‌یباشــد‪ .‬در تلا ‌شهای قبل از حادثه‪ ،‬شــبکه ها برای‬ ‫مدیریــت جمع آوری داد‌ههای ورودی و پاســ ‌خها در زمان بحران (و‬
‫آموزش و ایجاد تجربیات مجازی مورد استفاده قرار م ‌یگیرند‪ .‬در زمان‬ ‫نه تنها بعد از آن) برای مطلع ســاختن مسئولان و مالکان خطوط لوله‬
‫پاســخگویی به بحران‪ ،‬شــبکه ها باعث تبادل اطلاعات بین مسولان‬ ‫در زمان بروز حادثه امری بســیار لازم است‪ .‬نکته مهم اینکه تجزیه و‬
‫مختلــف به منظور تهیه و انتشــار اطلاعات لازم به مردم م ‌یشــوند‪.‬‬ ‫تحلیل داد‌هها پس از بحران م ‌یتواند کار فرموله کردن پاسخگوی ‌یهای‬
‫نیازهــای اطلاعاتی برای مدیریت حوادث به یک زیرســاخت ارتباطی‬ ‫مناســب در حوادث بعدی را تســهیل نماید‪ .‬این کار بوسیله تشخیص‬
‫بســتگی دارد که در برابر خرابی ها مقاوم باشد‪ ،‬به خصوص وقتی که‬ ‫نحوه پاســخگویی و مدیریت فعالیت ها برای بهینه نمودن آنها صورت‬
‫برای در دست گیری بحران و عواقب پس از آن به‪ IT‬اعتماد بسیاری‬ ‫م ‌یگیرد‪ .‬این مجموعه داده م ‌یتواند عنصر بســیار گرانبهایی در معتبر‬
‫ساختن و پیشــرفت مدل حوادث در مدیریت یکپارچگی خطوط لوله‬
‫شده است‪.‬‬
‫باشد‪.‬‬
‫‪ .۶‬مدل سازی و شبیه سازی‬
‫مــدل ها‪ ،‬نمایــش فیزیکی و یا ریاضی یک سیســتم‪ ،‬رویداد و یا‬ ‫‪ .۲‬یکسان سازی داده ها و همکاری مؤلفه ها‬
‫پروســه هستند‪ .‬شبیه سازی عبارت است از پیاده سازی یک مدل در‬ ‫یکســان نمودن داده هایی که از منابع و ســازما ‌نهای مختلف وارد‬
‫طول زمان‪ .‬مدل سازی و شبیه سازی م ‌یتوانند در مورد بسیاری پدیده‬ ‫م ‌یشــوند‪ ،‬یکی از چال ‌شهای کاربران سیســتم م ‌یباشــد‪ .‬از این رو‬
‫ها مانند نشــتی‪ ،‬انفجار‪ ،‬آتش سوزی اســتفاده شوند و نقش بسیار‬ ‫نیازهای مربوط به جامعیت داده ها یکســان نمی باشد بلکه نیازهای‬
‫مهمی درفعالیتهای مدیریت بحران ایفا م ‌یکنند‪ .‬نمونه ای ازاین نقش‬ ‫مربــوط به ســرعت‪ ،‬کامل بــودن و کیفیت داده ها بین ســازمان ها‪،‬‬
‫ها شامل برنامه ریزی؛ سهولت در انجام کار؛ پیشگویی خرابی ها پیش‬ ‫همگی بر اساس عوامل مختلف تغییر م ‌یکنند‪ .‬در نخستین قدم برای‬
‫پاسخگویی به حوادث‪ ،‬یکسان سازی باید بسرعت اعمال گردد‪ .‬برخی‬
‫از رخداد حادثه و برآورد خراب ‌یهای نخستین هستند‪.‬‬ ‫موانع غیر فنی‪ ،‬از پیاده ســازی راه حل هــا جلوگیری م ‌یکنند مانند‬
‫مقاومت ســازمان ها در مقابل به اشتراک گذاری اطلاعات و همکاری؛‬
‫‪ .۷‬تحلیل‪ ،‬ارزیابی و بازخورد نتایج و تعیین شاخ ‌صهای عملکردی‬ ‫عدم وجود معماری کلی برای سیســتم؛ قیود امنیتی که اشتراک داده‬
‫آنچه مســلم اســت داده برداری تنها و بدون تجزیه و تحلیل نتایج‬
‫حاصل از جمع آوری اطلاعات مربــوط به حوادث خطوط لوله‪ ،‬کمکی‬ ‫ها را مشکل م ‌ینمایند و نبود استاندارد برای برنامه ها‪.‬‬
‫به روند مدیریت یکپارچگی خطوط لوله نخواهد کرد‪ .‬یکی از مهمترین‬
‫اقداماتی که در ایجاد و بکارگیری پایگاه داده خطوط لوله حائز اهمیت‬ ‫‪ .۳‬انتقال داده‬
‫اســت‪ ،‬تجزیه و تحلیــل داده ها و بکارگیری نتایج بدســت آمده در‬ ‫اصل مهم انتقال داده‪ ،‬در دسترس بودن آن در هر زمان و هر مکان‬
‫راســتای مدیریــت و کاهش حوادث در جهت تولیــد پایدار و ایمن از‬ ‫م ‌یباشد‪ .‬تکرار‪ ،‬کپی و انتشار دوره ای اطلاعات روزآمد شده‪ ،‬به وضوح‬
‫خطوط لوله م ‌یباشــد‪ .‬بر این اساس‪ ،‬کلیه عوامل خرابی و بروز حادثه‬ ‫یک مؤلفه کلیدی در زمینه دسترســی به داده ها م ‌یباشد‪ .‬ولی تکرار‬
‫در خطوط لوله مانند خوردگی‪ ،‬اشــتبا‌ههای عملیاتی‪ ،‬طراحی و اجرای‬ ‫داده هــا در محل هایی که خارج از ناحیه حادثه قرار دارند‪ ،‬لزوما مؤثر‬
‫نادرســت خطوط لوله‪ ،‬آسی ‌بهای شخص ثالث‪ ،‬حوادث طبیعی و ‪...‬‬ ‫نیســت‪ .‬زیرا ممکن اســت تمام را‌ههای ارتباطی ناحیه حادثه دیده با‬
‫بصورت دور‌ههای مشخص؛ ارزیابی شده و بازخورد نتایج بدست آمده‬ ‫سایر مناطق قطع شده باشد‪ .‬یک راه روشن‪ ،‬افزایش تعداد مراکز تکرار‬
‫از پردازش اطلاعات در پایگاه داده؛ بهره برداران و ذینفعان خطوط لوله‬ ‫و نگهداری اطلاعات م ‌یباشد ولی پی بردن به یک طراحی ایده آل‪ ،‬نیاز‬
‫را برای اجرای اقدامات آتی در جهت کاهش سطح حوادث خطوط لوله‬ ‫بــه موازنه و ارزیابی دقیق هزینه تجهیزات و مدیریت اطلاعات محلی‪،‬‬
‫مطلع م ‌ینماید‪ .‬از مهمترین شاخ ‌صهای کلیدی عملکرد که به عنوان‬
‫نتایج خروجــی از پایگاه داده در دور‌ههای زمانــی مختلف در اختیار‬ ‫در برابر بازده عملیات روزآمد سازی و سازگاری مراکز تکرار دارد‪.‬‬
‫مالکان‪ ،‬بهره برداران و ذینفعان خطوط لوله قرار م ‌یگیرد‪ ،‬به موارد زیر‬
‫‪ .۴‬بازدهی مرکز‪GIS‬‬
‫م ‌یتوان اشاره کرد‪:‬‬ ‫یکی دیگر از نگرانی ها‪ ،‬بازدهی مرکز‪ GIS‬اســت که نقشی حیاتی‬
‫روند توسعه و احداث خطوط لوله در سا ‌لهای مختلف بر اساس‬ ‫در مدیریت بحران ایفا م ‌یکند‪ .‬شرک ‌تهای بزرگ در زمینه پایگاه داده‬
‫سایز‪ ،‬طول‪ ،‬نوع سیال‪ ،‬نوع و جنس لوله ها‪ ،‬فشار طراحی و عملیاتی‪،‬‬ ‫ماننــد ‪ IBM ،Informix ،NCR‬و‪ Microsoft‬بــه ســرعت در حال‬
‫بهینه سازی سیســت ‌مهای خود برای پشتیبانی از داد‌ههای فضایی و‬
‫ضخامت دیواره و ‪. ...‬‬ ‫جغرافیایی هستند‪ .‬به نظر م ‌یرسد که ظرف چند سال آینده‪ ،‬داد‌ههای‬
‫روند شاخص ‪ Exposure‬در سا ‌لهای مختلف‬
‫ضریب تکرارخرابی و تعداد حوادث درسال (معمولی‪ -‬تجمعی)‪.‬‬

‫خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪33 ۹۹‬‬

‫بطور صحیح به منظور ریشــه یابــی و كاهش حوادث در آینده بكار‬ ‫سهم انواع عوامل ریشــه ای حوادث در وقوع آن ها در باز‌ههای‬
‫گیرنــد‪ .‬اگر اطلاعات مربــوط به حوادث با توجه بــه مكانیزم‌های‬ ‫زمانی مشخص‪.‬‬
‫بررســی تحلیل خرابی ها و پیامدهای احتمالی آن ها در دسترس‬
‫باشــد‪ ،‬می‌تواند به عنوان بهترین پشتبیان فرآیند شناخت حوادث‬ ‫توزیع حوادث بر اساس عوامل ریشه ای به ازای هر ‪ 1000‬کیلومتر‬
‫محســوب گردند‪ .‬در صورتــی كه فراوانــی و پراكندگی حوادث نیز‬ ‫خط لوله‪.‬‬
‫در اختیــار گروه‌هــای بهره بــرداری‪ ،‬تعمیراتی و بازرســی و حتی‬
‫ســازمان‌های پژوهشــی‪ -‬تحقیقاتی خارج از صنعت خطوط لوله‬ ‫ضریب فرسودگی خط لوله (نسبت عمر خط لوله به تکرار حوادث‬
‫قرار گیــرد‪ ،‬می‌تواند علاوه بر پشــتیبانی از عملكرد ایمنی مطلوب‪،‬‬ ‫در هر ‪ 1000‬کیلومتر در سال)‪.‬‬
‫فرصت‌های ارزیابی عملكرد سیســتم و یا توســعه زیرساخت‌های‬
‫نسبت عوامل ریشه ای به اندازه نشت‪.‬‬
‫جدید را به همراه داشته باشند‪.‬‬ ‫اثرات عوامل طبیعی در باز‌ههای زمانی مختلف بر توزیع حوادث‪.‬‬
‫بنابراین در راســتای بهــره برداری پایدار و ایمــن از خطوط لوله‪،‬‬ ‫توزیــع مکانی و زمانی و همچنین نحوه کشــف حادثه به نوع و‬
‫ضروری اســت كه برنامه هایــی به منظور دســتیابی به یک بانک‬
‫اطلاعاتی قوی با شاخص‌های مطلوب وجود داشته باشد تا داده ها‬ ‫تعداد خرابی ها‪.‬‬
‫و نتایــج مربوط به حوادث خطــوط لوله را ارزیابی و تحلیل نموده و‬ ‫تغییرات کلیدی نوع خرابی ها با توجه به باز‌ههای زمانی مختلف‪.‬‬
‫در زمان مقتضی با ارائه راهکارهای مناسب‪ ،‬جهت پیشگیری از بروز‬ ‫پیش بینی تاثیر اجرای رو ‌شهای بازرسی‪ ،‬شناسایی و ارزیابی‬

‫حــوادث‪ ،‬به صاحبان این صنعت در تصمیم گیری ها کمک نماید‪.‬‬ ‫عیوب در جلوگیری از بروز خرابی‪.‬‬
‫پیــش بینــی تاثیر اجــرای رو ‌شهــای تعمیــر‪ ،‬بازدارندگی و‬
‫مراجع‬
‫[‪ " .]1‬ارائــه مدل كاربردی مدیریت اطلاعات حوادث در خطوط لوله‬ ‫‪ Mitigation‬بر روی نوع و تعداد خرابی ها‪.‬‬
‫گاز كشور مبتنی بر سیستم مدیریت ‪"HSE‬؛ بهمن نیا‪ ،‬غلامرضا؛ اولین‬ ‫تخمین هزین ‌ههای مرتبط با حوادث‪.‬‬
‫كنفرانس لوله و صنایع وابسته؛ ‪ 26‬و ‪ 27‬تیرماه ‪1386‬؛ سالن اجلاس‬ ‫تاثیر سایر عوامل نظیر‪ :‬شرایط اقلیمی و ژئوفیزیکی‪ ،‬تغییر قوانین‪،‬‬
‫رشد جمعیت و توسعه شهرها بر حفظ یکپارچگی خطوط لوله‬
‫سران؛ تهران‪ ،‬ایران‪.‬‬
‫[‪" .]2‬ارایه راهــكار جهت كاربردی نمودن مدیریــت بحران در مورد‬ ‫چاش‌های استفاده از ‪ IT‬در مدیریت بحران و حوادث خطوط لوله‬
‫حوادث مربوط به مخابرات و خطوط انتقال نفت و گاز"؛ میرزایی‪ ،‬مریم؛‬ ‫‪ .۱‬مقاومت در مقابل تغییر‪.‬‬
‫شکوهی مقدم‪ ،‬شایان؛ دومین كنفرانس لوله و صنایع وابسته؛ ‪ 3‬و ‪4‬‬
‫‪ .۲‬عدم توجه کافی به آموزش‪.‬‬
‫خردادماه ‪1388‬؛ مركز همای ‌شهای بین المللی رازی؛ تهران‪ ،‬ایران‪.‬‬ ‫‪ .۳‬عدم آگاهی‪.‬‬
‫[‪" .]3‬ارائــه یك مــدل كاربردی جهت ارزیابی ریســك خطوط لوله‬
‫نفت و گاز"؛ میراج‪ ،‬فرشــته؛ فاطمی‪ ،‬مریــم؛ ولی نژاد‪ ،‬محمود؛ اولین‬ ‫‪ .۴‬محدودیت منابع‪.‬‬
‫كنفرانس لوله و صنایع وابسته؛ ‪ 26‬و ‪ 27‬تیرماه ‪1386‬؛ سالن اجلاس‬ ‫‪ .۵‬سیست ‌مهای بر پایه تکنولوژ ‌یهای منسوخ‪.‬‬
‫‪ .۶‬هزین ‌ههای صرف شده در‪ IT‬معمول ًا برای کارهای معمولی صرف‬
‫سران؛ تهران‪ ،‬ایران‪.‬‬
‫[‪" .]4‬بررســی نقش بان ‌کهای اطلاعاتی در مدیریت بحران"؛ ثابت‪،‬‬ ‫م ‌یشوند و نه بحرانی‪.‬‬
‫احســان؛ جاوید جهرمی‪ ،‬مجتبی؛ زمانــی‪ ،‬مجید؛ اولین همایش بین‬ ‫‪ .۷‬سازگاری با انواع مختلف استانداردها‪.‬‬

‫المللی مقاوم سازی زلزله؛ تهران؛ ‪1385‬‬ ‫نتیجه گیری‬
‫‪[5]. “Pipeline Risk Management Manual Ideas, Techniques,‬‬ ‫آنچه مســلم اســت دســتیابی به اطلاعات مربوط به علل بروز‬
‫‪and Resources”; W. Kent Muhlbauer; Third Edition; 2004; Gulf‬‬ ‫حوادث‪ ،‬اهمیت بســزایی در مدیریت یکپارچــه خطوط لوله دارد‪.‬‬
‫‪Professional Publishing; ISBN 0-7506-7579-9.‬‬ ‫بیش از ‪ %90‬این محصولات اســتراتژیك كشــور از طریق انتقال با‬
‫‪[6]. “A METHOD FOR THE MONITORING AND‬‬ ‫خطوط لوله انجــام می‌گیرد‪ .‬بنابراین توجه بــه موضوع بانک‌های‬
‫‪MANAGEMENT OF PIPELINE RISK – A Simple Pipeline Risk‬‬ ‫اطلاعاتی بروز حوادث؛ مبتنی بر شاخص‌های مختلف مانند ‪،HSE‬‬
‫‪Audit (SPRA)”; By P Hopkins, R Fletcher, R Palmer-Jones‬‬ ‫برنامه ریزی منابع ســازمان‪ ،‬توسعه تکنولوژی‪ ،‬مدیریت خوردگی‪،‬‬
‫‪Andrew Palmer and Associates; UK 3rd Annual Conference on‬‬ ‫سیاســتگذاری‌های کلان و ‪...‬؛ به منظور بررسی نتایج آن ها جهت‬
‫‪“Advances in Pipeline Technologies & Rehabilitation 99”. Abu-‬‬ ‫جلوگیــری از بــروز یا پیش بینی حوادث و بحران ها‪ ،‬در راســتای‬
‫‪Dhabi; November 1999.‬‬ ‫دستیابی به توسعه پایدار و بهره برداری ایمن از خطوط لوله ضرورت‬
‫می‌یابد‪ ،‬كه خود باعث خواهد شــد تا شركت‌های بهره بردار از یك‬
‫ســو به مدیریت كاهش حوادث و جلوگیری از بروز عیوب اهتمام‬
‫ورزند و از ســوی دیگر در صورت بروز حــوادث‪ ،‬مدیریت بحران را‬

‫‪ 34‬خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪۹۹‬‬

‫خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪35 ۹۹‬‬



‫نشریه بی ‌نالمللی‬

‫نفتوگاز‬

‫نشریه تخصصی خطوط لوله نفت و گاز‬

‫نشری ‌های بین‌المللی از درون صنعت نفت و گاز ایران‬

‫مقالات علمی ‪ -‬تخصصی درزمینه خطوط لوله نفت وگاز‬
‫رویدادهای فنی و اقتصادی درحوزه نفت وگاز‬
‫معرفی پروژهای نفت وگازبویژه خطوط لوله‬

‫برگزاری دور‌ههای آموزشی تخصصی خطوط لوله نفت وگاز‬
‫معرفی شرک ‌تهای نفت وگازدولتی و خصوصی‬

‫کتا ‌بهایمنتشرشدهازنشریهخطوطلولهنفتوگاز‬

‫‪ -1‬راهنمایی پوشش خطوط لوله‬
‫‪ -2‬حفاظت کاتدی اندازه گیری و معیار(چاپ دوم)‬

‫‪ -3‬مقدمه ای برپیگرانی خطوط لوله‬
‫‪-۴‬پوش ‌شهایمایعدرصنعتخطوطلولهانتقال‬

‫‪ -۵‬بازرسیحرف ‌هایآماد‌هسازیسطح‬

















‫‪ 46‬خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪۹۹‬‬

‫خطوط لوله نفت و گاز خرداد ‪47 ۹۹‬‬