Severoistocen region FINAL MKD

SWOT АНАЛИЗА

Силни страни Слаби страни

1) Одлична местоположба, близина до 3 1) Економски најнслабо развиен ПРОГРАМА ЗА РАБОТА НА ПЛАТФОРМАТА ЗА РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА АКЦИЈА ВО СЕВЕРОИСТОЧЕН ПЛАНСКИ РЕГИОН (2015-2017) СО АКЦИСКИ ПЛАН (2015-2016)
соседни држави, непосредна близина регион во Р. Македонија од аспект на
до 3 аеродроми; привлекување на инвеститори;

2) Високо образовано население, 2) Недоволна застапеност на проекти
искусни бизнисмени и млад кадар за повлекување на средства од
со искуство во аплицирање и националнте програми за рурален
реализација на проекти; развој

3) Голем број на активни деловни 3) Недоволен број на проекти за повле­
субјекти и НВО; кување средства од ЕУ програмите

4) Развиена инфраструтура, водовод, 4) Недостаток на капцитети за
патна, енергетска, ИТ комуникација, управување со синџирите на
како и инфраструктура за поддршка вредности за рурален туризам и
на бизнисите; земјоделие

5) Високо учество на земјоделието во 5) Слаба промоција на регионот и при­
структ­ урата на БДП со услови за родните убавини кои се дел од него
унапред­ ување на земјоделството и
сточарството 6) Недостаток на способности за
управување со синџирите на
6) Развиени и препознатливи туристички вредности за искористување на
локалитети и угостителски објекти кластерскиот пристап

7) Одлични услови за живот и чиста 7) Отсуство на приритетни продукти за
природа за одмор и рекреација мобилизирање на идеи и инвестиции

8) Воспоставени институции за планира­
ње и водење на руралниот развој

Можности Закани

1) Поврзување со регионите од ● Перцепција за нестабилност во
соседните земји (Косово, Србија, регионот и застој на патот на Р.
Бугарија) со цел остварување на Македонија кон ЕУ
регионален економски рурален развој
● Конкурентноста на другите региони во
2) Можности за користење обновливи Р. Македонија
извори на енергија
● Настабилни економски услови
3) Можности за искористување на ● Миграција на младите жители во
финансиски средства за економски
рурален развој од претпристапните земјите од ЕУ
програми на ЕУ

4) Поголема искористеност на
програмите за рурален развој,
субвенционирање на земјоделието и
туризмот

Табела 14: SWOT Анализа на економскиот рурален развој на
Североисточниот плански регион

44

Силни страни

Одлична местоположба, близина до 3 соседни држави, непосредна
близина до 3 аеродроми.

Економскиот рурален развој на регионот во голема мера зависи од самата
местоположба на регионот. Североисточниот плански регион се простира на
крајниот североисточен дел на Република Македонија и граничи со 3 држави:
Р. Косово, Р. Србија и Р. Бугарија. Ваквата близина до 3 држави, од кои една
членка на Европската унија претставува јака страна на руралниот развој на
Североисточниот плански регион.

Високообразовано население, искусни бизнисмени и млад кадар со
искуство во аплицирање и реализација на проекти кое може да се вклучи во
иницијативите за рурален развој.

Голем број на активни деловни субјекти и НВО. Североисточниот
плански регион во 2014 година имал 4.159 активни деловни субјекти, што
претставува уште една јака страна на економскиот рурален развој на регионот.
Во регионот функционираат 83 средни претпријатија и најголемиот дел од
регистрираните деловни субјекти (90,2%) се микро претпријатија кои во секоја
економија претставуваат основен двигател. Големиот број на НВО може да
придонесе во идентификување и развој на проекти за рурален развој.

Развиена инфраструктура, водовод, патна, енергетска, ИТ комуникација,
како и инфраструктура за поддршка на бизнисите.

Водоснабдувањето и одведувањето на комуналните отпадни води во сите
општини се одвива преку воспоставени претпријатија за таа намена. Во 5
општини услугите ги обезбедуваат јавни комунални претпријатија (ЈКП) кои
се формирани од општините и се во нивна сопственост, додека во општина
Кратово обезбедувањето на услугите е доверено на приватна компанија по
пат на концесија.

Изворите се важен ресурс на вода за водоснабдување и извор на
квалитетна вода за пиење. Планинските извори се слабо минерални, студени
и со одличен квалитет. Покрај нив, на неколку места регистрирани се термо
минерални извори, посебно во близина на селото Проевце - Куманово, селото
Стрновац - Старо Нагоричане и во близина на селото Тополовик - Кратовско.

Североисточниот плански регион на Р. Македонија е релативно добро
место за живеење. Населените места имаат урбана инфраструктура, а
регионот има и мерна станица за мерење на загадувањето. Животните услови
се на ниво на економските можности на регионот, а поради неформалната

45

економска активност и дознаките од странство, животниот стандард на ПРОГРАМА ЗА РАБОТА НА ПЛАТФОРМАТА ЗА РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА АКЦИЈА ВО СЕВЕРОИСТОЧЕН ПЛАНСКИ РЕГИОН (2015-2017) СО АКЦИСКИ ПЛАН (2015-2016)
населението е дури и подобар од тоа што би се очекувало од еден релативно
недоволно економски развиен регион. Здравствената и социјалната заштита
во Североисточниот плански регион во глобала се релативно добри.

Високо учество на земјоделието во структурата на БДП со услови за
унапредување на земјоделството и сточарството.

Силна страна на економскиот рурален развој на Североисточниот плански
регион претставува и високото учество на земјоделието во структурата на
Бруто домашниот производ, кое е на ниво на државата. Природните услови
и ресурси на Североисточниот регион нудат потенцијал за развој и
унапредување на земјоделството и сточарството. Вкупно во регионот има
172.225 хектари земјоделско земјиште од што 45,7% или 78.828 хектари се
обработливи површини, а 54,3% или 93.391 хектари се пасишта. Од
обработливите површини во овој регион доминираат ораници и бавчи со
64.551 hа, овоштарници има 857 hа, лозја 1.570 hа и ливади 11.850 hа. Сето
ова претставува потенцијал за конкурирање на домашните и европските
програми и фондови.

Развиени и препознатливи туристички локалитети и угостителски
објекти. Една од најважните силни страни на регионот се природните и
културно-историските убавини. Природата во Североисточниот плански регион
се карактеризира со заштитени природни подрачја и еколошки коридори на
националната еколошка мрежа за поврзување на заштитените области и
еколошки важните области. Кумановски Козјак кој е предложен за Парк на
природата и покрај карпестите отсеци е значаен за гнездење на неколку видови
грабливи птици. Ова подрачје претставува краен северен ареал на
распространување на некои медитерански видови (грчка желка, големо
црноглаво грмушарче, лазач грнчар). Во остатоците од дабови и букови шуми
на северните падини се среќаваат и други значајни видови птици (црвеноградо
муварче, Ficedula semitorquata). Локалитетот Кокино покрај големото културно
значење има и голема геоморфолошка вредност. Тој претставува геолошка
појава, излив (лачење) на пироксенски андезити и андензити со старост од
32-33 милиони години. Реката Потрошница има голема орнитолошка и
ботаничка важност. Подрачјето е од посебно значење заради гнездење на
повеќе видови грабливи птици и е јадрово подрачје на значајниот орнитолошки
локалитет Пчиња-Петрошница-Крива Река. Ова претставува солиден потенцијал
за дизајнирање на продукти за рурален туризам.

Одлични услови за живот и чиста природа за одмор и рекреација.
Мирната и чиста средина - Потенцијал за привлекување на туристи и интерес
за партнерства во регионот и ЕУ.

46

Воспоставени институции за планирање и водење на руралниот
равој. Воспоставените институции, донесените програми за развој и искусниот
кадар се потенцијал за долгорочно планирање, водење и зголемување на
руралниот развој.

Слаби страни

Економски најслабо развиен регион во Р. Македонија од аспект на
привлекување на инвеститори. Односот учество во територијата и населението
на Република Македонија во однос на учеството во Бруто додаденат вредност
и инвестициите создава лоша перцепција за локацијата, луѓето и економските
субјекти со кои треба да се воспоставува соработка и заеднички проекти.

Недоволна застапеност на проекти за повлекување на средства од
националнте програми за рурален развој. Малиот број на аплицирани
проекти на националните програми за рурален развој и ИПАРД резултира со
мал број на одбрени проекти и помал износ на искористени средства.

Недоволен број на проекти за повлекување средства од ЕУ
програмите. Слабата координација на инцијативи и проектни идеи за
апицирање на ЕУ програмите резултира со намалена мотивација за
поднесување на проекти и помал број на вклучени субјекти како директни
корисници на проектните резултати.

Недостаток на капацитет за управување со синџирите на вредности
за рурален туризам и земјоделие. Непостоење на фокус во регионалните
програми и акциски планови за креирање и поддршка на синџири на вредности
за конкретни продукти ја намалува можноста за обезбедување на релевантост
на предложените проекти за руралниот развој.

Слаба промоција на регионот и природните убавини кои се дел од
него. Економската состојба во регионот придонесува и кон следната
детектирана слаба страна, а тоа е недоволната промоција на Североисточниот
плански регион и природните убавини кои се дел од него. Во оваа насока,
потребно е превземање на конкретни акции затоа што не може да се очекува
развој на регионот и туризмот во регионот, ако промоцијата на истиот е на
незавидно ниво. И покрај изобилието на приридни и културно-историски
убавини, туризмот во Североисточниот плански регион е на ниско ниво.
Процентуално, учество на вкупниот број на туристи во регионот во вкупниот
број на туристи во Македонија со години наназад е под 1 процент. Во таа
насока и Центарот за развој на Североисточниот плански регион преку
програмите и стратегиите кои ги развива дава посебно значење на промоцијата
и развој на туризмот во Североисточниот плански регион. На ова се надоврзува

47

и скромниот број сместувачки капацитети. Североисточниот плански регион ПРОГРАМА ЗА РАБОТА НА ПЛАТФОРМАТА ЗА РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА АКЦИЈА ВО СЕВЕРОИСТОЧЕН ПЛАНСКИ РЕГИОН (2015-2017) СО АКЦИСКИ ПЛАН (2015-2016)
и во однос на расположливи легла и соби со другите региони покажува
изразено негативни вредности. Тој располага со најнизок број на сместувачки
капацитети во Република Македонија, а тоа се однесува за сите анализирани
години. Под итно треба да се преземат адекватни мерки и активности во
сферата на туристичката понуда, односно да се зголемат расположливите
туристички капацитети во периодот што следи.

Недостаток на продукти во рамки на синџирите на вредности кои
обезбедуваат поголема додадена вредност и мобилизирање на субјекти за
вклучување во кластерскиот пристап. Малиот обем на мобилизирани
заинтересирани страни резултира со мал обем на испорачани продукти на
целните пазари.

Отсуство на приоритетни продукти за мобилизирање на идеи и
инвестиции. Остуството на фокус на продукти со најголеми конкурентски
предности го намалува потенцијалот за привлекување инвеститори.

Можности

Поврзување со регионите од соседните земји (Р. Косово, Р. Србија, Р.
Бугарија) со цел остварување на регионален економски рурален развој.
Ова е можност за зголемување на интересот на инвеститорите како и
излегување во пресрет на критериумите за регионално поврзување, најчесто
барани во ЕУ програмите. Постојано се зголемува износот на средства што
се распределуваат преку транс-регионални програми, а се помалку се оние
што се доделуваат преку националните програми. Искористување на
можностите за аплицирање на три програми за прекугранична соработка, која
ја немаат повеќето региони во Македонија, како и за зголемување на
интересот кај странските туристи за користење на регионални тури,
претставуваат убава можност за регионот.

Можности за користење обновливи извори на енергија. Во регионот
идентификувани се и потенцијали за користење на обновливите извори на
енергија. Сончева енергија во географската ширина на регионот може да се
експлоатира во поголем дел од годината. Според досегашните сознанија,
регионот располага со скромен потенцијал на енергија од ветер. Со повисок
потенцијал се планинските подрачја на Козјак, Билино и Осоговските планини
(со средна брзина на ветерот од над 4-6 m/sec). Рамничарскиот терен се
одликува со средна брзина на ветерот од 2-3 m/sec. Се зголемува бројот на
програми и висината на средствата што се доделуваат за користење на
обновливи извори ан енергија.

48

Можности за искористување на финансиски средства за економски
рурален развој од претпристапните програми на ЕУ. За периодот 2014-2020
година износот на средства е зголемен за 20% во однос на периодот 2007-
2013 година.

Поголема искористеност на програмите за рурален развој,
субвенционирање на земјоделието и туризмот. Секоја година се објавуваат
на оглас околу 40 милиони евра од програмата ИПАРД, со која преку два
годишни повици се распределуваат околу 5 милиони евра. На ова се
надоврзува можноста за поголемо повлекување на субвенции за земјоделците
од СИПР, како и повлекување на субвенции за странски туристи.

Ризици

Перцепција за нестабилност во регионот и застој на патот на Р.
Македонија кон ЕУ. Политичките несогласувања на домашен план за идните
правци на развој се закана за намалување на финансиската поддршка од ЕУ
од една и намалениот интерес за економската активности во регионот, од
друга страна.

Конкурентноста и привлечноста на другите региони во Република
Македонија. Во два плански региони донесени се Програми за рурален развој
(Вардарски, а во Југозападен плански регион општината Охрид има донесено
Под-стратегија за рурален развој). Мобилноста и организираноста на другите
региони може да биде закана во поднесување на поприфатливи и поиновативни
идеи.

Настабилни економски услови. Честото менување на законите и
програмите за рурален развој може да ги дестимулира приватните субјекти
да планираат и имплементираат проекти поврзани со руралниот развој. На
ова се надоврзува и заканата да се донесуваат Програми и Стратегии кои не
се поддржани со конкретна техничка и финансиска поддршка.

Миграција на младите жители во земјите од ЕУ. Слаба страна за
економскиот развој на Североисточниот плански регион е нискиот прираст на
населението и бавното стареење, кое заедно со редовната миграција на

49

младите жители на регионот во земјите од ЕУ претставуваат реална опасност ПРОГРАМА ЗА РАБОТА НА ПЛАТФОРМАТА ЗА РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА АКЦИЈА ВО СЕВЕРОИСТОЧЕН ПЛАНСКИ РЕГИОН (2015-2017) СО АКЦИСКИ ПЛАН (2015-2016)
по руралниот развој. Во Североисточниот плански регион имаме стапка на
наталитет од 11.4 промили, додека пак стапката на природен прираст изнесува
само 2.4 промили. Во 2013 година во Североисточниот плански регион се
доселиле само 114 лица. Сето ова зборува за тенденцијата Североисточниот
плански регион да стане регион во кој живеат возрасни лица што претставува
слаба страна за економскиот рурален развој на регионот.

50

6.

ПРИОРИТЕТНИ ЦЕЛИ
НА ПЛАТФОРМАТА ЗА
РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА
АКЦИЈА

Анализата на стратешките документи на СИПР, постоечките закони, ПРОГРАМА ЗА РАБОТА НА ПЛАТФОРМАТА ЗА РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА АКЦИЈА ВО СЕВЕРОИСТОЧЕН ПЛАНСКИ РЕГИОН (2015-2017) СО АКЦИСКИ ПЛАН (2015-2016)
стратегии и програми на национално, регионално и локално ниво и SWOT
анализата за прашањата од интерес за Платформата за регионална рурална
акција, овозможија определување на четирите главни приоритетни цели на
Програмата за работа на ПРРА. При утврдувањето на овие приоритетни цели
беа земени предвид и размислувањата на засегнатите страни и клучните
чинители од Североисточниот плански регион преку проектните идеи
доставени од нивна страна, согласно тековната состојба, потребите на
регионот и општините во него.

Врз основа на анализата на предложените проектни идеи, претставници
на главните чинители присутни на работилниците во Охрид и Куманово
утврдија четири главни приоритетни цели на ПРРА и тоа:

1. Подобрување на инфраструктурата за потикнување на руралниот
развој во СИПР. Планирани се 11 инфраструктурни активности / мерки
/ проекти за искористување на потенцијалот на излетничките места,
туристичките атракции, објекти во селата и пазари за поголема понуда
на земјоделски и сточарски производи. Потребните средства за
остварување на оваа цел се проценети на износ од 289.685.000,00
денари, а со Акцискиот план за 2016 година ќе се реализираат 3
проекти во вкупна проценета вредност од 22.020.000,00 денари.

2. Промоција на традиционалните вредности и екологијата во
Североисточниот плански регион. Вклучени се 10 активности / мерки
/ проекти за промоција на локални занаети, гастрономски специјалитети
и заштита на животната средина и биодиверзитетот на атративните
туристички локалитети. Потребните средства се проценети на
23.660.000,00 денари, од кои 17.315.000,00 денари се однесуваат на 6
проекти што ќе се реализираат со Акцискиот план за 2016 година.

3. Промоција на туризмот и развој на претприемништвото во
Североисточниот плански регион. Преку 7 активности / мерки / проекти
се планира поттикнување на претприемништвото за рурален развој кај
земјоделците и жените на село, како и мапирање и промоција на
руралниот туризам во регионот. Проценката за потребни средства
изнесува 7.850.000,00 денари, од кои 6.800.000,00 денари се планираат
за 4 проекти што ќе се реалираат во 2016 година.

4. Развој на капацитетите за промоција на земјоделието и регионален
развој на Североисточниот плански регион. Планирани се 8 проекти
за подигање на свесноста за ЕУ стандардите и предностите за

52

производство на органска храна, мапирање на потенцијалите за
автохтони животински и растителни видови и промоција на акциите на
ПРРА. Вкупната проценета вредност за остварување на оваа цел
изнесува 8.070.000,00 денари, од кои 2.520.000,00 денари се однесуваат
на 4 проекти што ќе се имплементираат во 2015 година.

Од вкупно 36 селектирани проекти со вкупна проценета вредност од
329.265.000,00 денари со Акцискиот план за 2016 година се планира
спроведување на 17 активности / мерки / проекти со вкупно проценета
вредност од 48.655.000,00 денари.

Приоритетните цели на Програмата за работа на Платформата за
регионална рурална акција со предложените активности се прикажани во
табелата:

Табела 15: − Приоритетни Цели на Платформата за Регионална
Рурална Акција

Приоритетни цели на Платформата за регионална рурална акција

Приоритетна цел 1 Подобрување на инфраструктурата за
Приоритетна цел 2 потикнување на руралниот развој во
Приоритетна цел 3 Североисточниот плански регион
Приоритетна цел 4
Промоција на традиционалните вредности
и екологијата во Североисточниот плански
регион

Промоција на туризмот и развој на
претприемништвото во Североисточниот
плански регион

Развој на капацитетите за промоција на
земјоделието и регионален развој на
Североисточниот плански регион

53

6.1. Приоритетна цел ПРОГРАМА ЗА РАБОТА НА ПЛАТФОРМАТА ЗА РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА АКЦИЈА ВО СЕВЕРОИСТОЧЕН ПЛАНСКИ РЕГИОН (2015-2017) СО АКЦИСКИ ПЛАН (2015-2016)
1: Подобрување на
инфраструктурата за
поттикнување на руралниот
развој во Североисточниот
плански регион

Подобрувањето на инфраструктурата е од големо значење за регионалниот
развој на секој регион во Р. Македонија. Во поглед на инфраструктурата, во
Североисточниот плански регион постојат можности за бројни подобрувања
и надополнувања. Оттаму, првата приоритетна цел во рамките на програмата
за работа на Платформата за регионална рурална акција е превземање на
активности за подобрување на инфраструктурата во регионот во насока на
остварување економски регионален развој. Оваа приоритетна цел е поврзана
и со дел од среднорочните цели од „Акцискиот план за 2015 година, за
имплементација на Програмата за развој на СИПР 2015-2019“, пред сѐ со:

● Среднорочна цел 1.: Подобро искористување на конкурентските предности,
развој на малиот бизнис и формите на организирано привлекување на
инвеститори во регионот

● Среднорочна цел 2.: Подобрување на квалитетот на образовните,
трудовите, социјалните и здравствените услови во регионот

Приоритетната цел за Подобрување на инфраструктурата за оствар­ ување
економски регионален развој во Североисточниот плански регион ги вклучува
следните предвидени активности и акции:

54

Приоритетна цел 1: − Подобрување на инфраструктурата за оствару­
вање економски регионален развој во СИПР

1.1. Партерно уредување и озеленување на излетнички места и
1.2. паркови
1.3.
1.4. Преадаптација на стари селски објекти, згради и училишта во
1.5. функција на развој на туризмот
1.6.
1.7. Уредување на влезот на Бислимска клисура и обележување на
1.8. патеките
1.9.
Поставување на унифицирани билборди за означување на
1.10. знаменитостите во СИПР

1.11. Реконструкција и осовременување на регионалниот сточен
пазар во с. Долно Којнаре

Поставување на тезги на продажни места на регионалните
патишта во СИПР

Реновирање на селски плоштади и чешми

Регулирање на речното корито на Пчиња

Изградба на систем за наводнување на земјоделски површини
од Крива река и Пчиња

Поставување на нови автобуски постојки како и соодветни
туристички огласни паноа на територија на Североисточен
плански регион

Поставување на одморалишта за пешаци, велосипедисти и
туристи долж регионалните патишта во СИПР

Табела 16: − Активности во рамки на Приоритетна цел 1

55

6.2. Приоритетна цел 2:Промоција ПРОГРАМА ЗА РАБОТА НА ПЛАТФОРМАТА ЗА РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА АКЦИЈА ВО СЕВЕРОИСТОЧЕН ПЛАНСКИ РЕГИОН (2015-2017) СО АКЦИСКИ ПЛАН (2015-2016)
на традицион­ алните вредности
и екологијата во
Североисточниот плански
регион

Североисточниот плански регион на Р. Македонија располага со мноштво
на природни, културни и историски убавини. Секој регион мора да води грижа
за традиционалните вредности со кои располага. Она што е карактеристично
за регионот е дека традиционалните вредности иако се многу на број, не се
адекватно промовирани, па оттаму и малиот број на посетители на
локалитетите во регионот. Тимот кој ја изготвуваше Програмата за работа на
ПРРА заклучи дека во регионот мора да се посвети поголемо внимание на
ова, па оттаму, втора приоритетна цел во рамките на оваа Програма е токму
промоцијата на традиционалните вредности и екологијата во Североисточниот
плански регион. Оваа приоритетна цел е во директна корелација со
среднорочната цел 3 од „Акцискиот план за 2015 година за имплементација
на Програмата за развој на СИПР 2015-2019“: Здрава животната средина и
правилно искористување и управување со природните ресурси.

Приоритетната цел за Промоција на традиционалните вредности и
екологијата во Североисточниот плански регион во себе ги вклучува следните
акции и активности:

56

Приоритетна Цел 2: − Промоција на традиционалните вредности и
екологијата во Североисточниот плански регион

2.1. Заштита и унапредување на локалитетот Куклица
2.2.
Едукација за локални традиционални занаети во руралните
2.3. средини

2.4. Издавање на Готвач со специјалитети / здрава храна од
Североисточниот плански регион
2.5.
Зајакнување на еколошката свест за примарно селектирање
2.6. на отпад
2.7.
Издавање на Трилогија од народни изворни фолк мелодии од
2.8. Североисточниот плански регион

2.9. Поддршка за Европски фестивал на тамбурашки оркестри

2.10. Брендирање на традиционални производи од
Североисточниот плански регион

Подигање и зајакнување на еколошката свест на граѓаните за
обновливите извори на енергија

Заштита на биодиверзитетот во Североисточниот плански
регион

Организирање на Регионална Пивтијада во Североисточниот
плански регион

Табела 17: − Активности во рамки на Приоритетна цел 2

57

6.3. Приоритетна Цел 3: Промоција на ПРОГРАМА ЗА РАБОТА НА ПЛАТФОРМАТА ЗА РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА АКЦИЈА ВО СЕВЕРОИСТОЧЕН ПЛАНСКИ РЕГИОН (2015-2017) СО АКЦИСКИ ПЛАН (2015-2016)
туризмот и развој на
претприемништвото во
Североисточниот плански регион

Една од целите на секој плански регион е да генерира што е можно
поголеми приходи од туризмот, истовремено стимулирајќи го претприемничкиот
дух помеѓу младите лица кои претставуваат потенцијални претприемачи од
сферата на туризмот и останатите компатибилни индустрии. Состојбата со
туризмот е на незадоволително ниво во Североисточниот плански регион и
покрај природните убавини и културно-историските знаменитости во регионот.
Истовремено, и покрај големите напори на Владата на Македонија за
промоција на претприемништвото на територијата на државата, многу е мал
бројот на нови „вистински“ претприемачи во Североисточниот плански регион.
Ова е посебно забележливо кај младите лица во регионот, кои наместо својата
иднина да ја гледаат во основање претприемачки компании во СИПР, сеуште

Приоритетна цел 3: − Промоција на туризмот и развој на
претприемништвото во Североисточниот плански регион

3.1. Опремување на туристичко биро и обезбедување на мини бус за
потребите на туристичкото биро

3.2. Мапирање на облици на рурален туризам и создавање на
туристички регистар

3.3. Изготвување на техничка документација за адаптација на објекти
за потребите на туризмот во регионот

3.4. Изработка на туристички водич и промотивни материјали за
Североисточниот плански регион

3.5. Обука за земјоделски претприемачи - „Преку иновации до
конкурентност“

3.6. Мотивациона обука за започнување бизниси во земјоделието
3.7. Обуки за жени претприемачи

Табела 18: − Активности во рамки на Приоритетна цел 3

58

го форсираат традиционалното размислување кое Североисточниот плански
регион долго време го правеше регион со најголем број на лица кои работат
во земјите како Афганистан, Либија, Катар. Оттаму, следната приоритетна
мерка дефинирана во оваа Програма е Промоција на туризмот и развој на
претприемништвото во Североисточниот плански регион. Оваа мерка е во
директна корелација со Среднорочната цел број 4 од Акцискиот план: Одржлив
рурален развој преку развој на конкурентна регионална туристичка понуда,
ревитализација на руралните средини и создавање услови за подобар развој
на земјоделството.

Во рамките на Приоритетната цел 3: Промоција на туризмот и развој на
претприемништвото во Североисточниот плански регион се дефинирани
следните специфични акции и активности:

6.4. Приоритетна цел 4:Развој на
капацитетите за промоција на
земјоделието и регионален развој
на Североисточниот плански регион

Програмата за развој на Североисточниот плански регион јасно ја
дефинира важноста на регионалниот развој. Североисточниот плански регион
според статистичките податоци е најмалку развиен од сите осум плански
регион во Р. Македонија. Како регион со голем број на рурални населени
местa, од голема важност за регионот е дополнителниот развој на земјоделието,
па оттаму четвртата приоритена цел дефинирана со оваа Програма е Развој
на капацитетите за промоција на земјоделието и регионален развој на
Североисточниот плански регион. Оваа мерка, исто како и претходните, е во
директна корелација со среднорочните цели на Акцискиот план за Програмата
за развој на СИПР 2015-2019, а најдиректно е поврзана со Среднорочната
цел 4: Одржлив рурален развој преку развој на конкурентна регионална
туристичка понуда, ревитализација на руралните средини и создавање услови
за подобар развој на земјоделството.

Инаку, Приоритетна цел 4: Развој на капацитетите за промоција на
земјоделието и регионален развој на Североисточниот плански регион во

59

Приоритетна цел 4: − Развој на капацитетите за промоција на ПРОГРАМА ЗА РАБОТА НА ПЛАТФОРМАТА ЗА РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА АКЦИЈА ВО СЕВЕРОИСТОЧЕН ПЛАНСКИ РЕГИОН (2015-2017) СО АКЦИСКИ ПЛАН (2015-2016)
зем­ јоделието и регионален развој на Североисточниот плански регион

4.1. Поставување на електронска берза за продажба на
земјоделски и сточни производи

4.2. Подигање на свесноста на жените за регионалниот развој
4.3. Подигање на свесноста на земјоделците за воведување ЕУ

стандарди
4.4. Едукација за можностите и начините за одгледување на

органска храна и нови видови на растенија
4.5. Едукација на земјоделците за предностите на систем за

наводнување „капка по капка“
4.6. Обука за алтернативни извори на финансисрање на

земјоделите
4.7. Мапирање на автохтони животински и растителни видови од

регионот
4.8. Основање на Центар за рурален развој и промоција на

платформата

Табела 19: − Активности во рамки на Приоритетна цел 4

себе ги содржи следните активности кои ќе придонесат кон нејзино
остварување:

Дефинираните приоритетни цели за Платформата за регионална рурална
акција се во согласност и со стратешките приоритети на Центарот за развој
на Североисточниот плански регион кои вклучуваат:

1) Организациско јакнење и дефинирање на портфолио на услуги;
2) Спроведување на Програмата за регионален развој и реализација на

проекти;
3) Препознатливост и позиционирање на Центарот во регионот преку

зајакнато вмрежување.

60

7.

АКЦИСКИ ПЛАН ЗА
СПРОВЕДУВАЊЕ НА
ПРОГРАМАТА ЗА РАБОТА НА
ПРРА (2015-2016)

Акцискиот план е изработен за секоја приритетна цел поединечно, преку ПРОГРАМА ЗА РАБОТА НА ПЛАТФОРМАТА ЗА РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА АКЦИЈА ВО СЕВЕРОИСТОЧЕН ПЛАНСКИ РЕГИОН (2015-2017) СО АКЦИСКИ ПЛАН (2015-2016)
разработка на проектните активности / мерки / проекти преку категориите:
носител/партнер (предлагачи на активноста); начинот на спроведување,
временска рамка, индикатори, проценет буџет и можни извори на финансирање.

Акциите за периодот 2015-2016 година се одбележани со итализирани
букви, за подобар преглед на Акцискиот план за 2015-2016 година и Акцискиот
план за 2017 година.

62

Приоритетна цел 1: − Подобрување на инфраструктурата за остварување економск

Активност / акција Носител / Начин на Временска
партнер (и) спроведување рамка

Партерно уредување ЦРСИПР / Инфраструктурен Јануари -
и озеленување на 6 ЕЛС, ЕД проект Декември
излетнички места и „Липа“, „Еко- 2016
паркови Кратер“

Преадаптација на стари ЦРСИПР / Инфраструктурен Октомври
селски објекти, згради и ЕЛС, „РЦОР“ проект 2015 -
училишта во функција на Декември
развој на туризмот 2016

Уредување на влезот ЦРСИПР / Инфраструктурен Мај -
на Бислимска клисура „Гласот на проект Август
и обележување на Селото“ 2016
патеките ЛАГ-ови

Поставување ЦРСИПР / Инфраструктурен 2017
унифицирани билборди 6 ЕЛС, проект
за означување на „РЦОР“
знаменитостите во
СИПР

Реконструкција и ЦРСИПР / Инфраструктурен 2017
осовременување на ЕЛС проект
регионалниот сточен
пазар во с. Долно Којнаре

63

ки регионален развој во Североисточниот плански регион ПРОГРАМА ЗА РАБОТА НА ПЛАТФОРМАТА ЗА РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА АКЦИЈА ВО СЕВЕРОИСТОЧЕН ПЛАНСКИ РЕГИОН (2015-2017) СО АКЦИСКИ ПЛАН (2015-2016)

Индикатори на Буџет Извори на финансирање
успешност (во МКД) - ИПА Програма за прекугранична

Уредени 6 излетнички 3.700.000,00 соработка
места / паркови во 6 - Национални и меѓународни
општини од СИПР
донаторски организации
- ИПАРД Програма

Преадаптирани вкупно 18.000.000,00 - ИПА Програма за прекугранична
6 објекти соработка
- Уреден влез на
- Програма за Регионален рурален
Бислимска клисура развој на Влада на Р.М. (Биро за
- Обележани најмалку Регионален рурален развој)

3 патеки во близина - Општинско ко-финансирање
на Бислимската
клисура 320.000,00 - Национални и меѓународни
донаторски организации

- ИПА Програма за прекугранична
соработка

- Ко-финансирање со приватни
инвеститори

- Поставени најмалку 2.000.000,00 - ИПА Програма за прекугранична
12 билборди во 6-те соработка
општини во СИПР
- ИПАРД Програма

- Реконструиран 18.500.000,00 - ИПА Програма за прекугранична
сточен пазар во с. соработка
Долно Којнаре
- ИПАРД Програма

64

Приоритетна цел 1: − Подобрување на инфраструктурата за остварување економск

Поставување на тезги ЦРСИПР / Инфраструктурен 2017
на продажни места на 6 ЕЛС проект
регионалните патишта
воСИПР

Реновирање на селски ЦРСИПР / Инфраструктурен 2017
плоштади и чешми „Еко-Слав“ проект

Регулирање на речното ЦРСИПР / Инфраструктурен 2017
проект 2017
корито на река Пчиња ЕЛС 2017
2017
Изградба на систем ЦРСИПР / Инфраструктурен
за наводнување на 6 ЕЛС проект
земјоделски површини
од Крива река и Пчиња Инфраструктурен
проект
Поставување на нови ЦРСИПР /
автобуски постојки 6 ЕЛС, Инфраструктурен
како и соодветни „РЦОР“ проект
туристи­ чки огласни
паноа на територија на
Североисточен плански
регион

Поставување на одма­ ЦРСИПР /
ралишта за пешаци, 6 ЕЛС
вело­сипедисти и турис­
ти долж регион­ алните
патишта во СИПР

65

ки регионален развој во Североисточниот плански регион (Продолжение)

- Опремени 6 локации 1.115.000,00 - ЕУ Фондови ПРОГРАМА ЗА РАБОТА НА ПЛАТФОРМАТА ЗА РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА АКЦИЈА ВО СЕВЕРОИСТОЧЕН ПЛАНСКИ РЕГИОН (2015-2017) СО АКЦИСКИ ПЛАН (2015-2016)
- Поставени вкупно 60 - Општинско ко-финансирање

тезги

- Реновирани најмалку 3 1.800.000,00 - Програма за Регионален рурален
плоштади развој на Влада на Р. М. (Биро за
Регионален рурален развој)
- Реновирани најмалку 3
селски чешми - Општинско ко-финансирање
- ИПАРД Програма

- Направени подобрувања 90.000.000,00 - Светска Банка
на речното корито - Општинско ко-финансирање
и регулирано речно
корито нар. Пчиња

- Изграден систем за 150.000.000,00 - Светска Банка
наводнување на Крива - Општинско ко-финансирање
река

- Изграден систем за
наводнување на Пчиња

- Изградени 18 нови 3.500.000,00 - Светска Банка
автобуски постојки (по - Општинско ко-финансирање
3 во секоја општина)

- Поставени 18
туристички огласни
паноа на постојките

- Поставени 12 750.000,00 - Светска Банка
одмаралишта за - Општинско ко-финансирање
пешаци

66

Приоритетна цел 2: − Промоција на традиционалните вредности и екологијата во С

Активност / акција Носител / Начин на Временска
партнер (и)
спроведување рамка

Заштита и ЦРСИПР / Проектни Јануари -
унапредување на „Извор“ активности Декември
локалитетот Куклица 2016

Едукација за локални ЦРСИПР / Проектни Октомври
традиционални „УНГИ“,„Ёко- активности 2015 -
занаети во руралните кратер“, „Илирија“, Декември
средини „Спектар“,„РЦОР“ 2016

Издавање на Готвач ЦРСИПР / Имплементација Септември
со специјалитети „Гласот на Селото“ на мек проект 2015 - Јуни
/ здрава храна од „Спектар“,„РЦОР“ 2016
Североисточниот Проектни
плански регион ЦРСИПР / активности Април -
„Липа“, „Агрокултура“ Септември
Зајакнување на 2016
еколошката свест
за примарно
селектирање на отпад

Издавање на ЦРСИПР / Имплементација Октомври
Трилогија од „Етно Ризница“, на мек проект 2015 -
народни изворни „Св. Ѓорги Кратовски“, Декември
фолк мелодии од „Фондација за 2016
Североисточниот култура“
плански регион

67

Североисточниот плански регион

Индикатори Буџет Извори на финансирање ПРОГРАМА ЗА РАБОТА НА ПЛАТФОРМАТА ЗА РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА АКЦИЈА ВО СЕВЕРОИСТОЧЕН ПЛАНСКИ РЕГИОН (2015-2017) СО АКЦИСКИ ПЛАН (2015-2016)
на успешност (во МКД) - ИПА Програма за прекугранична

- Дефинирани природни 7.300.000,00 соработка
форми за управување и 3.650.000,00 - Национални и меѓународни
заштита на природни
форми на локалитетот донаторски организации
- ИПАРД Програма
- Изградба и - Програма за Регио­нален рурален
воспоставување
на едукативно развој на Влада на Р.М. (преку Биро
информативен центар за Регионален рурален развој)
- Меѓународни донаторски
- Одржани 6 работилници организации
во општините од - ИПА Програма за прекугранична
регионот соработка
- Министерство за Економија
- Обучени најмалку 120 лица - ЕУ Фондови
за изработка на сувенири - Меѓународни донаторски
организации
- Издаден Готвач со 525.000,00 - Министерство за Економија
најмалку 50 рецепти од 620.000,00
регионот 4.600.000,00 - Национални и меѓународни
донаторски организации
- Испечатени 500
примероци од Готвачот - ИПА Програма за прекугранична
соработка
- Одржани најмалку 25
обуки за зајакнувањ на - Меѓународни донаторски
еколошката свест организации

- Опфатени најмалку 500 - Светска Банка
деца од регионот со
обуките

- Снимени 3 CD-а со
традиционални народни
песни од регионот;

- Изработен 1
документарен филм
за традиционалните
народни песни;

- Издадени 500 примероци
од Трилогијата

68

Приоритетна цел 2: − Промоција на традиционалните вредности и екологијата во С

Поддршка за ЦРСИПР / „Св. Ѓорги Имплементација Март -
Европски фестивал Кратовски“ на мек проект Декември
на тамбурашки 2016
оркестри

Брендирање на ЦРСИПР / Проектни 2017
традиционални „Спектар“ активности
производи од
Североисточниот ЦРСИПР / Имплементација 2017
плански регион „Спектар“ на мек проект

Подигање и
зајакнување на
еколошката свест
на граѓаните за
обновливите
извори на енергија

Заштита на ЦРСИПР / Проектни 2017
биодиверзитетот во 6 ЕЛС, „Еко- активности
Североисточниот Славишки“
плански регион

Организирање ЦРСИПР / Проектни 2017
на Регионална 6 ЕЛС, НВО сектор активности
Пивтијада во
Североисточниот
плански регион

69

Североисточниот плански регион (Продолжение)

- Организиран Европски 620.000,00 - Меѓународни донаторски ПРОГРАМА ЗА РАБОТА НА ПЛАТФОРМАТА ЗА РЕГИОНАЛНА РУРАЛНА АКЦИЈА ВО СЕВЕРОИСТОЧЕН ПЛАНСКИ РЕГИОН (2015-2017) СО АКЦИСКИ ПЛАН (2015-2016)
фестивал со 3 вечери 2.700.000,00 организации

- Учество на најмалку 10 - Светска Банка
тамбурашки оркестри од - ЕУ Фондови
10 држави - Меѓународни донаторски

- Брендирани најмалку организации
3 традиционални - Светска Банка
производи од СИПР - ЕУ Фондови

- Одржани најмалку 6 620.000,00 - Меѓународни донаторски
обуки за обновливи организации
извори на енергија
- ИПА Програма за
- Најмалку 150 учесници на прекугранична соработка
обуките
- Меѓународни донаторски
- Имплементирана организации
промотивна кампања
за зајакнување на - ИПА Програма за
еколошката свест прекугранична соработка

- Имплементирана 2.750.000,00 - Меѓународни донаторски
Промотивна кампања организации

- Изготвена студија - Општинско ко-финансирање
за заштита на Био­
диверзитетот во СИПР

- Имплементирани најмалку
6 обуки за заштита на
биодиверзитетот во
СИПР

- Најмалку 100 учесници
на обуките за
биодиверзитет

- Организирана 275.000,00
Регионална Пивтијада

- Најмалку 10 изготвувачи
на пивтии со учество на
натпреварот

70

Приоритетна цел 3: − Промоција на туризмот и развој на претприемништво во Севе

Активност / акција Носител / Начин на Временска
партнер (и) спроведување рамка
Опремување на
туристичко биро ЦРСИПР / Редовна активност Август 2015
и обезбедување 6 ЕЛС на ЦРСИПР и ЕЛС - Декември
на мини бус за 2016
потребите на
туристичкото биро

Мапирање на облици ЦРСИПР / Редовна активност Октомври
на рурален туризам 6 ЕЛС на ЦРСИПР и ЕЛС - 2015 - Мај
и создавање на Проектни активности 2016
туристички регистар

Изготвување ЦРСИПР / Редовна активност Октомври
на техничка 6 ЕЛС на ЦРСИПР и ЕЛС 2015 - Мај
документација 2016
за адаптација на
објекти за потребите
на туризмот во
регионот

Изработка на ЦРСИПР / Имплементација на Април -
Туристички водич 6 ЕЛС, „Гласот на мек проект Септември
и промотивни селото“,„РЦОР“, 2016
материјали за
Североисточниот
плански регион

71