สื่อชิ้นที่ 2 หลักภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานภาษาไทย
ชุดพัฒนาทักษะ

หลักภาษาไทย


เรื่อง ประโยค

ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6

จัดทำโดย
นางสาวมนพร พรหมเเก้ว

ก

คำนำ

ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาชั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ได้กำหนดให้
ภาษาไทยเป็นกลุ่มสาระการเรียนรู้หลัก โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อพัฒนาศักยภาพของ
ผู้เรียนให้สามารถใช้ภาษาได้อย่างถูกต้อง คล่องแคล่วและเหมาะสมกับวัฒนธรรมไทย
สามารถนำความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักเกณฑ์การใช้ภาษาไปใช้ในการติดต่อ
สื่อสารและเป็นเครื่องมือศึกษาหาความรู้ตลอดชีวิต

ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่ง แบบเรียนภาษาไทย เรื่องประโยค ชั้นประถมศึกษา
ปีที่ 6 เล่มนี้ จะเป็นสื่อการเรียนการสอนที่ทำให้ผู้เรียน มีศักยภาพในด้านภาษาไทย
เพิ่มมากขึ้น

ผู้จัดทำ

เรื่อง สารบัญ ข

คำนำ หน้า
สารบัญ ก
คำชี้แจง ข
แบบทดสอบก่อนเรียน ค
บทที่ 1 ประโยคสามัญ 1


- ประโยคสามัญ 3
- ตัวอย่างประโยคสามัญ 4
- แบบฝึกหัดท้ายบทที่ 1 6
บทที่ 2 ประโยครวม

- ประโยครวม 8
9
- ประโยครวมที่มีเนื้อความคล้อยตามกัน 10
- ประโยครวมที่มีเนื้อความขัดแย้งกัน 11
- ประโยครวมที่มีเนื้อความให้เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง 12
- ประโยครวมที่มีเนื้อความเป็นเทตเป็นผลกัน 13
- แบบฝึกหัดท้ายบทที่ 2

บทที่ 3 ประโยคซ้อน 15
- ประโยคซ้อน 16
- ตัวอย่างประโยคร้อน 17
- แบบฝึกพัดทำบทที่ 3 18
แบบทดสอบหลังเรียน 19
เอกสารอ้างอิง

ค

คำชี้เเจง เเบบเรียน

1. แบบเรียนบทที่ 1,2 และ 3
ก่อนเข้าสู่บทเรียน จะมีคิวอาร์
โค้ด เมื่อสแกนจะปรากฎวิดีโอ

เกี่ยวกับบทนั้น ๆ

2. แบบทดสอบก่อน 4. แบบทดสอบหลังเรียน มี
เรียน มีทั้งหมด 10 ข้อ ทั้งหมด 10 ข้อ โดยให้นักเรียน
โดยให้นักเรียนเขียน เติม เครื่องหมาย ถูก หรือ ผิด
คำตอบลงในช่องว่างให้
ลงในช่องว่างที่กำหนดให้
ถูกต้อง
3. แบบทดสอบท้ายบท

มีทั้งหมด 3 บท
บทที่ 1 จำนวน 5 ข้อ
บทที่ 2 จำนวน 8 ข้อ
และบทที่ 3 จำนวน 4 ข้อ

แบบทดสอบก่อนเรียน 1

คำชี้แจง : ให้นักเรียนระบุว่าประโยคต่อไปนี้เป็นประโยคสามัญ ประโยครวม
หรือประโยคซ้อน

1. คนเดิน
2. พอคุณครูพูดจบ เขาก็ลุกขึ้น
3. ป้อมกินข้าวแล้วก็ทำรายงาน
4. ทีมฟุตซอลไทยชนะเลิศแล้วได้รับถ้วยรางวัล
5. กว่าจะรู้ความจริงเขาก็หนีไปแล้ว
6. น้องวิ่ง
7. ไม่เธอก็ฉันต้องไปทำงาน
8. หมาวิ่งไล่กัดแมวที่แอบมากินปลาทู
9. คุณพ่อฟังเพลงพี่เบิร์ดอันมีลีลาร้อนแรง
10. ฉันอยากซื้อของแต่ไม่มีเงิน

บทที่ 1
ประโยคสามัญ

วิดีโอ เรื่อง ประโยคสามัญ

3

ประโยค

คำหรือกลุ่มคำที่นำมาเรียงกันมีความ
หมายครบถ้วน สามารถสื่อความได้ว่า
ใคร ทำอะไร คิดอย่างไร รู้สึกอย่างไร

หรือมีสภาพอย่างไร

ประโยคสามัญ

ประโยคทั่วไป
ประกอบด้วยส่วนสำคัญ 2 ส่วน

ภาคประธาน ภาคเเสดง

นามหรือสรรพนาม กริยา

4

ตัวอย่างประโยคสามัญ

ฉันวิ่ง

ภาคประธาน ภาคเเสดง

ฉัน วิ่ง

น้องอาย

ภาคประธาน ภาคเเสดง

น้อง อาย

เเม่นอน

ภาคประธาน ภาคเเสดง

เเม่ นอน

5

ตัวอย่างประโยคสามัญ

ภาคประธาน ภาคเเสดง

นกตัวเล็กๆกระโดดไปมา

นาม ส่วนขยาย กริยา ส่วนขยาย

นก ตัวเล็กๆ กระโดด ไปมา

ภาคประธาน ภาคเเสดง

รถบรรทุกคันนั้นเเล่นเร็วมาก

นาม ส่วนขยาย กริยา ส่วนขยาย

รถบรรทุก คันนั้น เเล่น เร็วมาก

6

ชื่อ........................นามสกุล........
.............ชั้น............เลขที่...........

เเบบฝึ กหัดท้ายบทที่ 1

คำชี้เเจง : ให้นักเรียนเเต่งประโยคสามัญจำนวน 5 ประโยค

1. .....................................................................................................
2. ....................................................................................................
3. ...................................................................................................
4. ..................................................................................................
5. ..................................................................................................

บ ท ที่ 2
ประโยครวม

วิดีโอ เรื่อง ประโยครวม

ประโยครวม 8

ประโยคที่มีประโยคสามัญตั้งแต่ 2 ประโยค ขึ้นไปมารวมกัน
โดยมีคำสันธานเชื่อมประโยค เพื่อให้ได้ใจความติดต่อกันเป็นประโยคเดียวกัน

ประโยครวมแบ่งออกเป็ น 4 ประเภท

ประโยครวมที่มีเนื้อ ประโยครวมที่มีเนื้อ
ความคล้อยตามกัน ความขัดแย้งกัน

ประโยครวมที่มีเนื้อความ ประโยครวมที่มีเนื้อความ
ให้เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง เป็นเหตุเป็นผลกัน

9

ประโยครวมที่มีเนื้ อความคล้อยตามกัน

ประโยครวมแต่ละประโยคมีเนื้อความคล้อยตามกันทุกประโยค
คำสันธานจะมีสันธาน และ แล้ว แล้ว.......ก็ พอ......ก็ ครั้น.......จึง

ตัวอย่าง

พอคุณครูพูดจบเขาก็ลุกขึ้น

เเยกเป็น สันธาน

คุณครูพูดจบ พอ.....ก็
เขาลุกขึ้น

10
ประโยครวมที่มีเนื้ อความขัดแย้งกัน

ประโยครวมแต่ละประโยคที่มีเนื้อความขัดแย้งกัน กริยาในแต่ละประโยคตรงกันข้ามกัน
ส่วนใหญ่จะมีสันธาน แต่ แต่ทว่า กว่า.....ก็ แม้ว่า

ตัวอย่าง

แม้เธอจะไม่สวยเลิศเลอเธอก็ยังได้เป็นนางงาม

เเยกเป็น สันธาน

เธอจะไม่สวยเลิศเลอ เเม้.....ก็
เธอยังได้เป็นนางงาม

ประโยครวมที่มีเนื้ อความ 11
ให้เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง

ประโยครวมที่มีประโยดความเดียวมีเนื้อความให้เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง
ส่วนใหญ่จะมีสันธาน หรือ หรือไม่ก็ มิฉะนั้น...ก็

ตัวอย่าง

คุณอยากเป็นหมอหรืออยากเป็นทนายความ

เเยกเป็น สันธาน

คุณอยากเป็นหมอ หรือ
คุณอยากเป็นทนายความ

12

ประโยครวมที่มีเนื้ อความ
เป็ นเหตุเป็ นผลกัน

ประโยคที่มีประโยคความเดียวประโยคหนึ่งมีเนื้อความเป็นประโยคเหตุ
และมีประโยคความเดียวอีกประโยคหนึ่งมีเนื้อความเป็นประโยคผล

ส่วนใหญ่จะมี สันธาน จึง ฉะนั้น ดังนั้น เพราะฉะนั้น

ตัวอย่าง

เขาขยันจึงสอบได้

เเยกเป็น สันธาน

เขาขยัน จึง
เขาสอบได้

ชื่อ........................นามสกุล........
.............ชั้น............เลขที่........... 13

เเบบฝึกหัดท้ายบทที่ 2

คำชี้เเจง : ให้นักเรียนเเต่งประโยครวม โดยมีเนื้อความคล้อยตามกัน ขัดเเย้งกัน
ให้เลือกอย่างใดอย่างหนึ่งเเละเป้นเหตุเป็นผลกัน อย่างละ 2 ประโยค

1. .....................................................................................................
2. ....................................................................................................
3. ...................................................................................................
4. ..................................................................................................
5. ..................................................................................................
6. ..................................................................................................
7. ..................................................................................................
8. ..................................................................................................

บทที่ 3
ประโยคซ้อน

วิดีโอ เรื่อง ประโยคซ้อน

15

ประโยคซ้อน

ประโยคที่มีใจความสำคัญเป็นประโ1ย4คหลัก และมีประโยคย่อยแทรกอยู่ด้วย
ประโยคย่อย ทำหน้าที่ ขยายคำนามที่ขึ้นต้นด้วยคำเชื่อม ที่ ซึ่ง อัน

หรือคำกริยา ที่ขึ้นต้นด้วยคำเชื่อม เมื่อ จน เพื่อ ตั้งแต่ เพราะ ในประโยคหลัก

1.ประโยคหลัก 2.ประโยคย่อย
ประโยคที่เป็นใจความ ประโยคที่ทำหน้าที่ขยาย
สำคัญ ที่ต้องการสื่อสาร ใจความในประโยคหลัก

ให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น

16

ตัวอย่าง

นักเรียนเขียนรายงานที่คิดหัวข้อขึ้นเอง

ประโยคหลัก ประโยคย่อย ข้อสังเกต

นักเรียนเขียน ที่คิดหัวข้อขึ้นเอง ที่ เป็นคำเชื่อมทำ
รายงาน หน้าที่ขยายคำนาม

รายงาน

สุนัขวิ่งไล่กัดแมวที่แอบมากินปลาทู

ประโยคหลัก ประโยคย่อย ข้อสังเกต

สุนัขวิ่งไล่กัดเเมว ที่แอบมากินปลาทู ที่ เป็นคำเชื่อม แทนคำนาม
แมว ประโยคย่อยนี้ทำ
หน้าที่ขยายบทกรรมของ
ประโยคหลัก

ชื่อ........................นามสกุล........
.............ชั้น............เลขที่........... 17

เเบบฝึกหัดท้ายบทที่ 3

คำชี้เเจง : ให้นักเรียนเเยกประโยคหลักเเละประโยคย่อยของประโยคต่อไปนี้

1. คุณครูซึ่งเป็นครูสอนร้องเพลง ย้ายโรงเรียนไปเเล้ว

ประโยคหลัก ประโยคย่อย ข้อสังเกต






2. ขวัญข้าวซึ่งเป็นคนขยันกังวลใจเกี่ยวกับการบ้าน

ประโยคหลัก ประโยคย่อย ข้อสังเกต





ข้อสังเกต
3. เขาทำงานจนหมดเเรง ประโยคย่อย

ประโยคหลัก






4. คุณครูอธิบายเพื่อให้นักเรียนเข้าใจ

ประโยคหลัก ประโยคย่อย ข้อสังเกต

18

แบบทดสอบหลังเรียน

คำชี้เเจง : ให้นักเรียนเดิมเครื่องหมาย หน้าข้อความที่ถูกต้อง
และเติมเครื่องหมาย หน้าข้อความที่ไม่ถูกต้อง

1. ..............เขาทำงานจนหมดแรง เป็นประโยคสามัญ
2. ..............ฉันอิ่มจนพุงกาง เป็นประโยคความซ้อน
3. ..............นักเรียนเขียนรายงานที่คิดหัวข้อขึ้นเอง เป็นประโยคความรวม
4. ..............ฉันวิ่ง เป็นประโยคความรวม
5. ..............สุนัขวิ่งไส่กัดแมวที่แอบมากินปลาทู เป็นประโยคสามัญ
6. ..............เขาขยันจึงสอบได้ เป็นประโยคความรวม
7. ..............พอคุณครูพูดจบเขาก็ลุกขึ้น เป็นประโยคสามัญ
8. ..............เขาทำงานจนหมดแรง เป็นประโยคความซ้อน
9. ..............คุณอยากเป็นหมอหรืออยากเป็นทนายความ เป็นประโยครวม
10. ..............นกตัวเล็ก ๆ กระโดดไปมา เป็นประโยคสามัญ

19

อ้างอิง

ทฝ่ิานยรัวติชน์ากจัานรท. ร(มาภปินปัน.).ท์แ. บ(2บ5ฝ5ึก3)ห.ลแักบภบาทษดาสไทอ1ยน8ภปา.ษ6าเไล่ทมย1ป. .ก6ร.ุงกเทรุงพเทฯพ:ฯโฟ:กเัดสอ. ะบุคส์.

วิลารัลธิ์ วิษณุเวคิน. (2552). คู่มือวิชาภาษาไทย ป.6 ช่วงชั้นที่ 2. กรุงเทพฯ : เดอะบุคส์.
โสภน ปิ่นทอง. (มปป.). คู่มือช่วยสอนภาษาไทยประถมปลาย เตรียมสอบ ป.6 เข้า ม.1
กรุงเทพฯ : SCIENCE CENTER.

ในชีวิตประจำวันล้วนต้องใช้ประโยค
ในการสื่อสารทั้งสิ้น ฉะนั้นรักภาษาไทย

ใช้ภาษาไทยให้ถูกต้อง