Chapter 6-Periodic Table

BIDANG TEMA 3 : Penerokaan Unsur dalam Alam
PEMBELAJARAN
BAB Jadual Berkala
6
Periodic Table

Konsep PENTING
IMPORTANT concepts

Contoh: Larutan garam, Terdiri daripada unsur Contoh: Air, karat,
udara, tanah dan syiling (dikelaskan kepada logam garam dan gula
Examples: Salt solution,
dan bukan logam) Examples: Water, rust,
air, soil and coin Consist of elements salt and sugar
(classified into metals

and non-metals)

CAMPURAN Dibina daripada atom SEBATIAN
MIXTURES (mengandungi proton, COMPOUNDS
neutron dan elektron)

Made up of atoms
(contain protons,
neutrons and electrons)

Komponen dapat Melibatkan perubahan Komponen diasingkan
diasingkan melalui fizik (campuran) atau melalui kaedah kimia
kaedah fizikal seperti
perubahan kimia seperti elektrolisis
kromatografi (sebatian) Components can be
Components can be
separated by physical Involve physical separated by
methods such as (mixtures) or chemical chemical methods
changes (compounds) such as electrolysis
chromatography

APAKAH JADUAL BERKALA?
WHAT IS PERIODIC TABLE?

Jadual berkala adalah satu senarai unsur-unsur yang diketahui dan digunakan oleh ahli kimia untuk
memerhatikan corak dan hubungan antara unsur. Unsur-unsur disusun dalam urutan bilangan proton
bermula daripada yang paling kecil. Tahukah anda apa itu proton, neutron dan elektron?/The periodic table
is a list of known elements that used by chemists for observing the patterns and relationships between the
elements. The elements are arranged in the order of their number of protons, starting with the lowest
number. Did you know what a proton, neutron and electron are?

77

NOTA BESTARI

Struktur Atom Atomic Structure
1. An atom is the smallest particle in an element.
1. Atom merupakan zarah yang terkecil dalam suatu 2. An atom consists of a nucleus surrounded by electrons.
unsur. 3. There are three types of subatomic particles, which

2. Atom terdiri daripada satu nukleus yang dikelilingi are protons, neutrons and electrons.
oleh elektron-elektron. 4. Protons and neutrons form the nucleus in the centre

3. Terdapat tiga jenis zarah subatom, iaitu proton, of an atom. Protons are positively charged, electrons
neutron dan elektron. are negatively charged and neutrons are neutral.

4. Proton dan neutron membentuk nukleus di pusat
atom. Proton bercas positif, elektron bercas negatif
dan neutron bersifat neutral.

BAB Unsur, Sebatian dan Campuran Elements, Compounds and Mixtures
1. An element is a substance that made up of one type
1. Unsur ialah bahan yang dibina daripada sejenis zarah
sahaja. Zarah-zarah dalam suatu unsur terdiri daripada of particle only. The particles in an element consist of
atom atau molekul daripada jenis yang sama. atoms or molecules of the same type.
2. All metals and non-metals such as carbon, oxygen and
2. Semua logam dan bukan logam seperti karbon, oksigen chlorine are examples of elements.
dan klorin adalah contoh-contoh unsur. 3. A compound is a substance that contains two or more
elements that are combined together chemically. As
3. Sebatian merupakan bahan yang mengandungi dua examples water, sodium chloride and carbon dioxide.
atau lebih unsur yang berpadu secara kimia seperti 4. A mixture is a substance that consists of two or more
air, natrium klorida dan karbon dioksida. types of substances which are not combined together
chemically. As examples sea water, air, soil and petroleum.
4. Campuran ialah bahan yang terdiri daripada dua atau
lebih bahan yang tidak berpadu secara kimia seperti
air laut, udara, tanah dan petroleum.

Logam dan Bukan Logam Metals and Non-metals
1. Elements can be divided into metals and non-metals.
6 1. Unsur dapat dibahagikan kepada logam dan bukan 2. Examples of metals include iron, aluminium, tin and gold.
logam. 3. Examples of non-metals include oxygen, nitrogen,
2. Contoh-contoh logam termasuklah besi, aluminium,
timah dan emas. iodine and chlorine.
3. Contoh-contoh bukan logam termasuklah oksigen,
nitrogen, iodin dan klorin.

Pengasingan Bahan dalam Campuran Separation of a Mixture

1. Pengasingan magnet mengasingkan bahan magnet. 1. Magnetic separation separates magnetic substances.
2. Penurasan memisahkan pepejal tidak larut daripada 2. Filtration separates insoluble solids from liquids or

cecair atau larutan. solutions.
3. Pengapungan menggunakan corong pemisah 3. Flotation using a separating funnel separates two

memisahkan dua cecair yang berbeza ketumpatan dan liquids with different densities that are not miscible.
tidak saling melarut. 4. Distillation separates two miscible liquids with
4. Penyulingan memisahkan dua cecair yang berbeza
takat didih dan saling melarut. different boiling points.
5. Pengenapan memisahkan pepejal yang lebih tumpat 5. Sedimentation separates solids which are denser than
daripada air atau larutan.
6. Kromatografi memisahkan komponen berlainan yang water or the solution.
bergerak pada kadar yang berbeza dalam pelarut. 6. Chromatography separates different components that

move at different rates in a solvent.

Perubahan Kimia dan Fizik Chemical and Physical Changes
1. Perubahan kimia ialah perubahan jirim yang
1. A chemical change is a change in matter that forms
menghasilkan satu atau lebih bahan baharu. one or more new substances.
2. Perubahan fizik ialah perubahan yang mengubah
2. A physical change is a change that
bentuk atau rupa sesuatu bahan tetapi tidak menukar alters the form or appearance of a
bahan itu kepada bahan baharu. substance but does not convert the

substance into new substances. Nota
Grafik

78

6.1 AKTIVITI Standard Kandungan Tarikh:
6.1 Pengelasan unsur
PERBINCANGAN PBD
Atom, molekul dan zarah subatom Masteri

Atoms, molecules and subatomic particles

Buku teks m/s 165 – 166

1 Lengkapkan ruang untuk menunjukkan perbezaan antara atom dengan molekul.  TP1
Complete the spaces to show the differences between atoms and molecules.

Atom oksigen Atom karbon (a) Semua jirim terdiri daripada unit yang sangat
Oxygen atom Carbon atom kecil yang disebut atom .
Molekul oksigen All matter consists of tiny units called
Oxygen molecule Atom oksigen atoms  .
Oxygen atom (b) Atom ialah unit asas bagi semua jirim.
Molekul karbon dioksida The atom is the basic unit of all matter.
Carbon dioxide molecule

(c) Molekul ialah zarah neutral yang terbina daripada dua Lebih/More
atau lebih atom. Unit asas/Basic unit
Molecule is the neutral particle made up of two of more Atom/Atoms
Molekul/Molecule
atoms. Dua/Two

2 Lengkapkan ruang tentang zarah-zarah subatom. Tandakan ( ✓ ) jenis cas yang betul.  TP2 BAB
Complete the spaces on the subatomic particles. Tick ( ✓ ) the correct types of charge.
Subatom/Subatomic Nukleus/Nucleus Elektron/Electron Proton/Proton Neutron/Neutron

Model atom Zarah subatom Jenis cas 6
Atomic model Subatomic particles Types of charge
(a) Elektron
Nukleus Electron Positif ✓ Negatif Neutral
Nucleus (b) Proton Positive Negative Neutral
Proton
(c) Neutron ✓ Positif Negatif Neutral
Neutron Positive Negative Neutral

Positif Negatif ✓ Neutral
Positive Negative Neutral

(d) Atom terdiri daripada satu nukleus di tengah yang dikelilingi oleh elektron .
An atom consists of a nucleus in the centre surrounded by electron .

(e) Atom terbina daripada zarah-zarah yang lebih kecil yang disebut zarah-zarah subatom iaitu
proton , neutron dan elektron .

An atom is made up of particles that are even smaller called subatomic particles which are
protons , neutrons and electrons .

(f) Nukleus mengandungi proton dan neutron . Video
The nucleus contains protons and neutrons . Praktis
Kendiri
(g) Atom adalah neutral kerana bilangan proton dan bilangan elektron dalam
atom adalah sama.
An atom is neutral because the number of protons and the number of electrons
in the atom are the same.

79

6.2 AKTIVITI Unsur, sebatian dan campuran Tarikh:

PERBINCANGAN Elements, compounds and mixtures PBD
Kontekstual

Buku teks m/s 166 – 167 & 176

1 Tuliskan istilah yang betul (unsur, sebatian atau campuran) dalam petak berdasarkan rajah yang
diberi dan padankan istilah dengan maksudnya untuk menunjukkan perbezaan.  TP1
Write the correct terms (element, compound or mixture) in the boxes based on their diagrams and match
the terms to their meanings to show the differences.

Istilah/Terms Maksud/Meanings

Unsur/Element Bahan terdiri daripada dua atau lebih unsur
atau sebatian yang bercampur secara fizikal.
Substance which consists of two or more elements
or compounds which are mixed physically.

Sebatian/Compound Bahan terdiri daripada satu jenis atom sahaja.
Campuran/Mixture Substance which consists of atoms of only one
type.
Bahan terdiri daripada gabungan dua atau lebih
unsur secara kimia.
Substance which consists of two or more elements
which combine chemically.

BAB 2 Kelaskan jirim dalam kehidupan harian kepada unsur, sebatian dan campuran dalam peta dakap di
bawah.  TP3/KBAT
Classify the matter in everyday life into elements, compounds and mixtures in the brace map below. 
6 Tanah
Soil Karbon Keluli Air laut Syiling 10 sen Gula
Carbon Steel Seawater 10 cent coin Sugar

Besi Garam Air Oksigen Merkuri Petroleum
Iron Salt Water Oxygen Mercury Petroleum

Zink Karat Udara Nitrogen Karbon dioksida Zink sulfida
Zinc Rust Air Nitrogen Carbon dioxide Zinc sulphide

Unsur Zink, besi, karbon, oksigen, nitrogen, merkuri
Elements Zinc, iron, carbon, oxygen, nitrogen, mercury

Jirim Sebatian Gula, air, karat, garam, karbon dioksida,
Matter Compounds zink sulfida
Campuran Sugar, water, rust, salt, carbon dioxide, zinc
Mixtures sulphide

Tanah, air laut, udara, keluli, petroleum,
syiling 10 sen
Soil, seawater, air, steel, petroleum, 10 cent coin

80

6.3 AKTIVITI Pengelasan unsur-unsur Tarikh:
PBD
PERBINCANGAN Classification of elements
Masteri
1 Lengkapkan jadual berkala di bawah.  TP1 Buku teks m/s 167 – 171
Complete the Periodic Table below.
Logam
Gas nadir Kala Bukan logam Kumpulan Metals
Inert gases Periods Non-metals Groups

1 (a) Kumpulan 18
Groups
1 1H 2 13 14 15 16 17 2
Hydrogen
5 6 9 He
2 3 Li 4 7 8
Lithium B C F Helium
Be N O
Boron Carbon Fluorine 10
Beryllium Nitrogen Oxygen
Ne
Neon

(b) Kala 11 12 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Periods
(c) Logam Na Mg3 3 4 5 6 7 8Sodium Magnesium 29 30 Al Si PS Cl Ar
Metals Aluminium Silicon
Cu Zn Phosphorus Sulphur Chlorine Argon
Zinc
19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 Copper 31 32 33 34 35 36

4 K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Ga Ge As Se Br Kr
Potassium Calcium Scandium Titanium Vanadium Chromium Manganese Iron Cobalt Nickel
Gallium Germanium Arsenic Selenium Bromine Krypton

5 37Rb 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54

Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Rubidium Strontium Yttrium Zirconium Niobium Palladium Silver Tin
Molybdenum Technetium Ruthenium Rhodium Cadmium Indium Antimony Tellurium Iodine Xenon

Separuh logam (d) Bukan logam (e) Gas nadir
Semi-metals Non-metals Inert gases

2 Bandingkan ciri-ciri logam dan bukan logam dalam jadual di bawah.  TP2
Compare the properties of metals and non-metals in the table below.

Rendah Berkilau Tidak boleh ditempa Tinggi BAB
Low Shiny Not malleable High 6
Mulur Pudar Tidak (kecuali karbon) Baik
Ductile Dull Does not (except carbon) Good
Tidak mulur Lemah Boleh ditempa
Not ductile Poor Malleable

Logam Ciri-ciri Bukan logam
Metals Properties Non-metal
Berkilau (a) Rupa/Kekilauan
Shiny Appearance Pudar
Boleh ditempa (b) Kebolehtempaan Dull
Malleable Malleability Tidak boleh ditempa
Mulur (c) Kemuluran Not malleable
Ductile Ductility Tidak mulur
Baik (d) Konduktor haba Not ductile
Good Heat conductor Lemah
Baik (e) Konduktor elektrik Poor
Good Electrical conductor Tidak (kecuali karbon)
Tinggi (f) Kekuatan regangan Does not (except carbon)
High Tensile strength Rendah
Tinggi (g) Takat lebur dan takat didih Low
High Melting and boiling points Rendah
Tinggi (h) Ketumpatan Low
High Density Rendah
Low

81

6.4 EKSPERIMEN Ciri-ciri logam dan bukan logam Tarikh:

KBAT INKUIRI Properties of metals and non-metals PBD
Penemuan

Inkuiri
Buku teks m/s 172 & 174

Tujuan Mengkaji ciri-ciri logam dan bukan logam
To study the properties of metals and non-metals

Bahan dan Arang, rod karbon, rod kaca dan rod kuprum (sama panjang dan diameter), dawai kuprum,
Radas kayu, sel kering, mentol, kertas pasir, penukul, dawai penyambung, klip buaya, penunu
Bunsen, tungku kaki tiga, paku tekan
Charcoal, carbon rod, glass and copper rods (same length and diameter), copper wire, wood,
dry cell, bulb, sandpaper, hammer, connecting wires, crocodile clip, Bunsen burner, tripod
stand, thumbtacks

Prosedur Jalankan aktiviti dalam jadual dan rekodkan pemerhatian serta berikan sebab.
Carry out the activities in the table and record the observations and give the reasons.

Pemerhatian/Observation

Aktiviti/Activity Logam Bukan logam
A. Rupa/Appearance Metal Non-metal

Rod kuprum Rod karbon kekal
menjadi berkilat  . pudar
The copper rod  .
becomes shiny  . The carbon rod

remains dull .

Sebab/Reason: berkilat  .
Logam mempunyai permukaan
Bukan logam mempunyai permukaan
BAB6 Gosok rod kuprum dan rod karbon pudar .
dengan kertas pasir. Metals have a shiny surface.
Rub a copper rod and carbon rod Non-metals have a dull surface.
with sandpaper.

B. Kemuluran/Ductility Dawai kuprum Ketulan arang tidak
menjadi bengkok  . dapat dibengkok  .
Dawai kuprum The copper wire The piece of charcoal
Copper wire becomes bent  .
cannot be bent  .

Bengkokkan dawai kuprum dan Sebab/Reason:
ketulan arang. Logam adalah mulur . Bukan logam
Bend the copper wire and the piece of adalah tidak tidak mulur .
charcoal. A metal is ductile  . A non-metal is

not ductile  .

C. Kebolehtempaan/Malleability Dawai kuprum Ketulan arang
menjadi leper
The copper wire  . menjadi hancur  .
becomes flat  . The piece of charcoal
Arang
Charcoal shatters  .

Dawai kuprum Sebab/Reason:
Copper wire Logam boleh ditempa . Bukan logam
tidak boleh ditempa.
Ketuk dawai kuprum dan ketulan
arang dengan penukul. Metals are malleable . Non-metals are
Hammer the copper wire and the piece
of charcoal. not malleable  .

82

Pemerhatian/Observation

Aktiviti/Activity Logam Bukan logam
Metal Non-metal

D. Kekonduksian elektrik Mentol menyala  . Mentol tidak
Electrical conductivity The bulb lights up  . menyala
 .
Sel kering
Dry cell Mentol The bulb does not
Bulb
light up
 .

Rod kuprum Klip buaya Sebab/Reason:
Copper rod Crocodile clip
Logam mengkonduksikan arus elektrik.

Sambung rod kuprum kepada litar Bukan logam tidak
seperti yang ditunjukkan. Ulang
aktiviti dengan rod kaca. mengkonduksikan arus elektrik.
Connect copper rod to a circuit as
shown. Repeat the activity with a glass Metals conduct electric current. Non-metals
rod.
do not conduct electric current.

E. Kekonduksian haba Paku tekan jatuh Paku tekan
Heat conductivity terlebih dahulu  . mengambil masa
yang lebih lama
Kayu Rod kuprum/Copper rod The thumbtack untuk jatuh.
Wood drops first  . The thumbtack takes
Lilin/Wax
Rod kaca/Glass rod a longer
drop.
Paku Tekan/Thumbtack time to

Sediakan susunan radas seperti di Sebab/Reason: haba yang BAB
atas. Lekatkan paku tekan pada setiap Logam ialah konduktor
hujung rod kuprum dan rod kaca.
Panaskan hujung lain rod-rod serentak. baik . Bukan logam ialah 6
Set up the apparatus as shown. Attach
a thumbtack to one end of a copper rod konduktor haba yang lemah .
and glass rod. Heat the other end of the
rods simultaneously. Metals are good conductors of heat  .

Non-metals are poor conductors of

heat  .

Perbincangan Kelaskan unsur-unsur kepada logam dan bukan logam di dalam peta pokok di bawah.
Classify the elements into metals and non-metals in the tree map below.  TP2

Nitrogen Merkuri Klorin Besi Timah Natrium
Nitrogen Mercury Chlorine Iron Tin Sodium
Hidrogen Sulfur Kuprum Emas Karbon Bromin
Hydrogen Sulphur Copper Gold Carbon Bromine

Unsur/Elements

Logam/Metals Bukan logam/Non-metals

Praktis Merkuri, kuprum, besi, emas, Nitrogen, hidrogen, sulfur, klorin,
Kendiri timah, natrium/Mercury, copper, karbon, bromin/ Nitrogen, hydrogen,
Kesimpulan iron, gold, tin, sodium sulphur, chlorine, carbon, bromine

Logam dan bukan logam mempunyai ciri-ciri yang berlainan .

Metals and non-metals have different properties.

83

Standard Kandungan Tarikh:
6.2 Campuran
PBD
6.5 EKSPERIMEN Pengasingan campuran secara fizikal Penemuan

KBAT INKUIRI The separation of a mixture physically Inkuiri
Buku teks m/s 176 – 184  Aktiviti 6.4 – 6.9
Prosedur

Tujuan Mengasingkan campuran secara fizikal
To separate mixtures physically

A. Penurasan/Filtration

Bahan dan Pasir, air, kertas turas, bikar 50 ml, corong turas, rod kaca, kaki retort dan pengapit
Radas Sand, water, filter paper, 50 ml beaker, filter funnel, glass rod, retort stand and clamp

Prosedur Rod kaca
Glass rod

Campuran Kaki retort
pasir dan air Retord stand
Mixture of
sand and water

Hasil turasan
Filtrate

1 Tuangkan campuran pasir dan air di dalam bikar ke dalam corong turas menggunakan
rod kaca.
Pour a mixture of sand and water from a beaker into a filter funnel by using a glass
rod.

2 Rekodkan pemerhatian.
Record the obsevation.

Pemerhatian Pemerhatian/Observation Sebab/Reason

BAB6 Baki pada kertas turas ialah Saiz zarah pasir adalah

Bahan dan pasir . Hasil turasan di terlalu besar untuk dituras melalui
Radas
Prosedur dalam bikar ialah air . kertas turas.
The size of sand particles is
The residue on the filter paper is
too big to go through the filter
sand
. The filtrate in the paper.

beaker is water .

B. Pemisahan menggunakan magnet/Magnetic separation
Pasir, serbuk besi, magnet bar, kertas
Sand, iron filings, magnet, paper



Pasir dan serbuk besi Magnet bar
Sand and iron filings Bar magnet

1 Bawa sebatang magnet bar kepada suatu campuran pasir dan serbuk besi.
Bring a bar magnet close to a mixture of sand and iron filings.

2 Rekodkan pemerhatian.
Record the observation.

Pemerhatian Pemerhatian/Observation Sebab/Reason

Serbuk besi tertarik ke arah Magnet menarik logam besi.
magnet bar. attracted
The magnet attracts iron metal.

The iron filings are to
the bar magnet.

84

Bahan dan C. Pengenapan/Sedimentation
Radas Kapur tulis, air, bikar 50 ml
Prosedur Chalk, water, 50 ml beaker

Campuran serbuk kapur tulis dan air
Mixture of chalk powder and water

1 Biarkan campuran serbuk kapur tulis dan air dalam bikar seketika.
Leave the mixture of chalk powder and water for a while.

2 Rekodkan pemerhatian./Record the observation

Pemerhatian Pemerhatian/Observation Sebab/Reason

Bahan dan Kapur tulis terenap di dasar Kapur tulis tidak larut dalam air
Radas bikar. settles at the bottom dan lebih tumpat daripada air.
Prosedur The chalk
of the beaker. Chalk is insoluble in water

and is denser than water.

D. Pengapungan/Flotation
Air, minyak masak, kaki retort dan pengapit, bikar 50 ml, corong pemisah
Water, cooking oil, retort stand and clamp, 50 ml beaker, separating funnel

Corong pemisah BAB
Separating funnel

Bikar 6
Beaker

1 Tuangkan suatu campuran minyak masak dan air ke dalam corong pemisah.
Pour a mixture of cooking oil and water into a separating funnel.

2 Buka pili untuk mengalir keluar cecair di lapisan bawah ke dalam bikar.
Turn on the tap to drain out the liquid at the lower layer into a beaker.

Pemerhatian Pemerhatian/Observation Sebab/Reason

Bahan dan Cecair di lapisan atas ialah Minyak masak tidak terlarut dan
Radas
Prosedur minyak masak . Cecair di lapisan kurang tumpat daripada air.

bawah ialah air . Cooking oil is insoluble

The liquid at the upper layer is and is less dense than water.

cooking oil . The liquid at the

lower layer is water .

E. Kromatografi/Chromatography
Air suling, pen dakwat hitam, biru dan merah, kertas turas, bikar 50 ml, lidi
Distilled water, black, blue and red ink pens, filter papers, 50 ml beaker, wooden stick

Kertas turas Lidi
Filter paper Wooden stick
Air suling Bikar
Distilled water Beaker

85

Prosedur 1 Guntingkan sekeping kertas turas berukuran 5 cm × 12 cm.
Pemerhatian Cut a piece of filter paper with a measurement of 5 cm × 12 cm.

Bahan dan 2 Buat tiga titik di atas garisan pensel dengan pen dakwat yang berlainan warna.
Radas Make three points on the pencil line with ink pens of different colours.
Prosedur
3 Gantungkan kertas turas seperti yang ditunjukkan pada rajah dan rekodkan
6 pemerhatian selepas 30 minit./Hang the filter paper as shown in the diagram and
record the observation after 30 minutes.

Pemerhatian/Observation Sebab/Reason

Titik-titik dakwat berwarna Pen dakwat berwarna merupakan
merebak ke atas membentuk
campuran pelbagai bahan pewarna.
tiga garisan tebal yang berlainan
warna. Coloured ink is a mixture of
various dyes.
The points of coloured ink

spread upwards to form three

thick lines with different colours.

F. Penyulingan/Distillation (Demonstrasi guru/Demonstration of teacher)
Larutan garam biasa, air pili, serpihan porselin, kasa dawai, tungku kaki tiga,
penunu Bunsen, kelalang dasar bulat, kondenser Liebig, kaki retort, penyumbat getah,
termometer, bikar/Common salt solution, tap water, porcelain chips, wire gauze, tripod
stand, Bunsen burner, round-bottomed flask, Liebig condenser, retort stand, rubber
stopper, thermometer, beaker

Kelalang dasar bulat Termometer
Round-bottomed flask Thermometer

BAB Air keluar
Water outlet
Larutan garam biasa
Common salt solution Kondenser Liebig
Serpihan porselin Liebig condenser
Porcelain chips
Hasil sulingan
Distillate

Panaskan Air masuk
Heat Water inlet
Penyokong
Support

1 Sediakan susunan radas seperti yang ditunjukkan dalam rajah.
Set up the apparatus as shown in the diagram.

2 Didihkan larutan garam di dalam kelalang dasar bulat.
Boil the salt solution in the round bottomed flask.

3 Kumpulkan hasil sulingan dengan bikar.
Collect the distillate by using a beaker.

4 Rasa sedikit cecair yang dikumpulkan di dalam bikar.
Taste a small amount of the liquid collected in the beaker.

Pemerhatian Pemerhatian/Observation Sebab/Reason
Rasa hasil sulingan adalah
Praktis Air suling terkumpul dalam bikar.
Kendiri tawar . Distilled water is collected in the
Kesimpulan The taste of the distilled is beaker.

tasteless .

Bahan-bahan dalam campuran boleh diasingkan secara fizikal .

The substances in a mixture can be separated by physical .

86

6.6 EKSPERIMEN Standard Kandungan Tarikh:
6.3 Sebatian
KBAT INKUIRI PBD
Tindak balas antara logam dengan bukan logam Penemuan

Reaction between a metal and a non-metal Inkuiri
Buku teks m/s 186 – 187

Tujuan Mengkaji tindak balas antara magnesium dengan oksigen
To study the reaction between magnesium and oxygen

Bahan dan Pita magnesium, penyepit, penunu Bunsen
Radas Magnesium ribbon, tongs, Bunsen burner

Prosedur Penyepit 1 Pegang sejalur pita magnesium dengan
Tongs penyepit dan panaskan dengan nyalaan
Pita magnesium penunu Bunsen.
Magnesium ribbon
Hold a magnesium ribbon with a pair of
tongs and heat it with a Bunsen burner.

2 Perhatikan perubahan yang berlaku.
Observe the changes that occur.

Penunu Bunsen
Bunsen burner

Pemerhatian Magnesium terbakar dengan api putih berkilauan  .
Perbincangan
Magnesium burns with a bright white flame  .
Kesimpulan
1 Kenal pastikan logam dan bukan logam dalam aktiviti ini.  TP1
Identify the metal and non-metal in this activity.
BAB
(a) Logam/Metal : Magnesium

(b) Bukan logam/Non-metal : Oksigen/Oxygen 6

2 Apakah yang berlaku semasa pembakaran magnesium dalam udara?  TP2
What happens during the combustion of magnesium in air?

Magnesium bertindak balas dengan oksigen dalam udara.

Magnesium reacts with the oxygen in air.

3 Namakan sebatian yang terhasil./Name the compound produced. 
Magnesium oksida/Magnesium oxide

4 Tuliskan satu persamaan perkataan untuk mewakili tindak balas yang berlaku.  TP2
Write a word equation to represent the reaction that occurs.

MMaaggnneessiiuumm + ooxkysgigeenn Magnesium oksida
Magnesium oxide

5 Jika aktiviti diulang dengan menggantikan magnesium dengan aluminium, tuliskan
satu persamaan perkataan untuk menunjukkan tindak balas yang berlaku.
If this activity is repeated by replacing the magnesium with aluminium, write a word
equation to show the reaction that occurs. 

AAlluummiinniiuumm + ookxysgigeenn Aluminium oksida
Aluminium oxide

Magnesium (logam) bertindak balas dengan oksigen (bukan logam) untuk membentuk
magnesium oksida  .

Magnesium (metal) reacts with oxygen (non-metal) to form magnesium oxide  .

Magnesium + Oksigen Magnesium oksida
Magnesium Oxygen Magnesium oxide

87

Tarikh:

6.7 AKTIVITI Sebatian dan kaedah pengasingan PBD
Masteri
KBAT PERBINCANGAN Compounds and the method of separation

Buku teks m/s 187

1 Jika 4.8 g magnesium bertindak balas dengan 3.2 g klorin, hitung jisim magnesium klorida yang
terbentuk dalam petak yang diberi. Berikan sebab kepada jawapan anda.
If 4.8 g of magnesium react with 3.2 g of chlorine, calculate the mass of magnesium chloride that is
formed in the box given. Give a reason for your answer.

+

Unsur magnesium Unsur klorin Sebatian magnesium klorida
Magnesium element Chlorine element Magnesium chloride compound

(4.8 g) (3.2 g) 8.0 g



Sebab/Reason:

Jisim diabadikan semasa perubahan kimia  .

Mass is conserved during a chemical change.

2 Rajah di bawah menunjukkan satu campuran serbuk besi dan serbuk sulfur yang dipanaskan dalam
satu mangkuk pijar untuk membentuk suatu sebatian.
The diagram below shows a mixture of iron and sulphur powder that is heated in a crucible to form
a compound.

Dipanaskan

Heated Video

BAB Serbuk besi + serbuk sulfur Besi sulfida
Iron filings + sulphur powder Campuran Iron sulphide
Sebatian
6 Mixture Compound

Tuliskan satu persamaan perkataan untuk mewakili tindak balas yang berlaku.  TP2
Write a word equation to represent the reaction that occurs.

Besi + Sulfur Besi sulfida
Iron Sulphur Iron sulphide

3 Rajah di bawah menunjukkan susunan radas untuk mengasingkan suatu sebatian. Tuliskan bahan-
bahan yang terbentuk dalam petak yang disediakan. Kemudian, namakan proses yang berlaku.  TP2
The diagram below shows the apparatus set up to separate a compound. Write the substances formed
in the boxes provided. Then, name the process that takes place.

(a) Gas klorin (b) Kuprum Elektrod karbon
Carbon electrodes
Chlorine gas Copper

Larutan kuprum(II) Arus elektrik
klorida Electric current
Copper(II) chloride Kuprum(II) klorida +
Copper(II) chloride
solution +– Kuprum Klorin
Copper Chlorine

Bateri/Battery (Sebatian/compound) (Unsur/Element)

(c) Proses/Process: Elektrolisis/Electrolysis arus
• Proses pengasingan unsur-unsur dalam suatu sebatian dengan menggunakan
elektrik.

The separation of elements in a compound by using an electric current.

88

6.8 AKTIVITI Perubahan fizik dan kimia serta campuran dan sebatian Tarikh:

PERBINCANGAN Physical and chemical changes, mixtures and compounds PBD
Masteri

Buku teks m/s 188 – 189

1 Bandingkan antara perubahan fizik dengan perubahan kimia. Kemudian, pilih jawapan yang betul.
Compare physical and chemical changes. Then, choose the correct answers.  TP2

Ya/Yes Sama/Same Tidak/No
Berbeza/Different Sedikit/A little Banyak/A lot

Perubahan kimia Ciri-ciri Perubahan fizik
Chemical changes Characteristics Physical changes
(a) Pembentukan bahan baharu
Ya Formation of new substances Tidak
Yes (b) Sifat bahan dan hasil No
Berbeza Properties of substances and products Sama
Different (c) Komposisi kimia bahan dan hasil Same
Berbeza Composition of substances and products Sama
Different (d) Keperluan tenaga Same
Banyak Requirement of energy Sedikit
A lot A little

(e) Perubahan fizik ialah perubahan yang mengubah (rupa, sifat kimia) sesuatu bahan dan

(melibatkan, tidak melibatkan) pembentukan bahan baharu. Perubahan kimia ialah perubahan

yang (melibatkan, tidak melibatkan) tindak balas kimia yang (menghasilkan, tidak menghasilkan)

bahan baharu. BAB
A physical change is a change that alters the (appearance, chemical properties) of a substance and
(involves, does not involve) the formation of new substances. A chemical change is a change which 6
(involves, does not involve) a chemical reaction that (produces, does not produce) new substances.

2 Bandingkan antara campuran dengan sebatian.  TP2
Compare mixtures and compounds.

Ya Tidak Berbeza Kaedah kimia Sama Kaedah fizikal
Yes No Different Chemical method Same Physical method

Campuran Ciri-ciri Sebatian
Mixture Properties Compound

Tidak (a) Pembentukan bahan baharu Ya
No Formation of a new substance Yes

Sama (b) Sifat bahan asal dan bahan Berbeza
Same baharu Different
Tidak The properties of the original sub- Ya
No stance and the new substance Yes

(c) Pembentukan ikatan kimia
Formation of chemical bond

Kaedah fizikal (d) Kaedah pengasingan Kaedah kimia
Physical method Separating method Chemical method

89

PT3 PRAKTIS PENGUKUHAN 6 KOMPONEN
PP

Arahan: Jawab semua soalan. 2 Rajah 1 menunjukkan struktur 3 Antara yang berikut, yang
Instructions: Answer all questions. suatu atom. manakah merupakan sebatian?
Diagram 1 shows the structure Which of the following is a
Bahagian A/Section A of an atom. compound?
I Air
1 Antara yang berikut, yang A Water
manakah mewakili unsur? II Udara
Which of the following represents Air
an element? III Petroleum
A Petroleum
IV Natrium klorida
B Sodium chloride
BC A I dan II
I and II
BAB C D B III dan IV
D III and IV
Rajah 1/Diagram 1 C II dan III
6 II and III
Bahagian B/Section B Antara zarah subatom yang D I dan IV
berlabel A, B, C dan D, yang I and IV
manakah ialah neutron?
Which of the labelled subatomic Natrium/Sodium
particles, A, B, C or D, is a
neutron?

1 (a) Lengkapkan peta buih di bawah.  TP1
Complete the bubble map below.

Air/Water Udara/Air Oksigen/Oxygen

Zink Unsur Oksigen
Zinc Element Oxygen

Karbon Natrium
Carbon Sodium

[2 markah/2 marks]

(b) Bulatkan perubahan kimia/Circle the chemical changes.  TP1 Pengaratan besi
Rusting of iron
Pereputan daun Pendidihan air Kitar air [2 markah/2 marks]
Decay of leaves Boiling of water Water cycle



90

Bahagian C/Section C

2 (a) Kini, rangka bumbung besi telah menggantikan rangka bumbung kayu bagi sesetengah rumah seperti
yang ditunjukkan dalam Rajah 2.1.
Nowadays, iron roof frames have replaced wooden roof frames for certain houses as shown in the Diagram 2.1.



Rajah 2.1/Diagram 2.1

Wajarkan kegunaan rangka besi untuk menggantikan rangka kayu.
Justify the used of iron frames to replace wooden frames.  TP5
Rangka besi mempunyai kekuatan regangan yang lebih tinggi dan tidak mudah bengkok akibat cuaca

panas. Rangka kayu mudah bengkok./Iron frames have a higher tensile strength and will not bend easily

in hot weather. Wooden frames bend more easily.

[3 markah/3 marks]

(b) Penghuni rumah kadang kala menghadapi masalah anai-anai yang merosakkan bingkai kayu pintu.
Huraikan bagaimana penghuni itu dapat mengatasi masalah ini. Wajarkan penggunaan bahan itu untuk
menggantikan bingkai kayu pintu itu.  TP5/Menilai
The occupants of a house sometimes have problems with termites that damage wooden door frames. Explain
how the occupants can overcome this problem. Justify the use of the substance for replacing wooden door frames.
Penghuni rumah boleh menggantikan bingkai kayu dengan bingkai aluminium. Anai-anai tidak dapat

merosakkan bingkai yang dibuat daripada aluminium. Bingkai aluminium tidak menghadapi masalah BAB
pengaratan yang menyebabkan kakisan logam itu. 6
The occupants of the house can replace the wooden frames with aluminium frames. Termites cannot damage
aluminium frames. Aluminium frames cannot rust that causes the corrosion of the metal.

[4 markah/4 marks]

(c) Rajah 2.2 menunjukkan pemegang alatan memasak yang dibuat daripada plastik.
Diagram 2.2 shows that the holder of a cooking utensil is made of plastic.

Pemegang
Holder

Rajah 2.2/Diagram 2.2

Mengapakah plastik boleh digunakan untuk membuat pemegang alatan memasak?  TP2
Why is plastic used for making the holder of the cooking utensil?
Plastik merupakan konduktor haba yang lemah./Plastic is a poor conductor of heat.

[1 markah/1 mark]

(d) Logam adalah sangat berguna kepada manusia./Metals are very useful to humans.

Praktis
Formatif
Penukul
Hammer
Rajah 2.3/Diagram 2.3

Terangkan mengapa logam dapat digunakan untuk membuat alatan seperti yang ditunjukkan dalam
Rajah 2.3./Explain why metals can be used for making the tool shown in the Diagram 2.3.  TP2
Logam adalah kuat dan mudah ditempa./Metals are strong and malleable.
[2 markah/2 marks]

91