จัด จั ทำ โดย นางสาวนุร นุ ฟาดีล ดี ะห์ อาแวจู รหัสนักศึกษา 632445022 นางสาวนูรุ นู รุ ลญันนะห์ ตาเฮ รหัสนักศึกษา 632445025 นางสาวรอฮานา กอและ รหัสนักศึกษา 632445037 นางสาววัน วั อารีนี รี นี กุล กุ ามาหมัด มั รหัสนักศึกษา 632445040 นางสาวสุนิ สุ นิสา กายอตะฮีปฮี ง รหัสนักศึกษา 632445043 รายงานฉบับ บั นี้เป็นส่วนหนึ่งของรายวิช วิ า TE 2406-201 การจัด จั การ หลัก ลั สูต สู รการศึกษาทางเลือ ลื กในศตวรรษที่ 21 สาขาวิช วิ าการสอนภาษาอัง อั กฤษ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิท วิ ยาลัย ลั ฟาฏอนี ภาคการศึกษาที่ 2 ปีการศึกษา 2565 หลัก ลั สูตรทางเลือ ลื ก: ระบบมัก มั ตับ ตั เสนอ อาจารย์มั ย์ ฮมั ซูม ซู สะตีแ ตี ม
รายงานฉบับนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิชาการจัดการหลักสูตรการ ศึกษาทางเลือกในศตวรรษที่ 21 รหัสวิชา TE 2406-201 โดยมีจุด ประสงค์เพื่อศึกษาความรู้ที่ได้จากระบบมักตับ ซึ่งรายงานนี้มีเนื้อหา เกี่ยวกับความรู้เรื่อง ความหมายของมักตับ มักตับที่สำ คัญในอิสลาม ความสำ คัญของมักตับ ทำ ไมต้องมีระบบมักตับ บทบาทหน้าที่ของครู ประวัติและความเป็นมา เรียนอะไรบ้างในระบบมักตับ และตัวอย่าง มักตับในพื้นที่จังหวัดนราธิวาส ผู้จัดทำ ได้เลือกหัวข้อนี้ในการทำ รายงาน เนื่องมาจากเป็นเรื่อง ที่น่าสนใจและมีความเกี่ยวข้องกับการศึกษาของคนในพื้นที่ที่สมควร ศึกษาทำ ความเข้าใจ เพื่อเป็นแนวทางในการจัดทำ หลักสูตรทางเลือก ต่อไป ต้องขอขอบคุณอาจารย์ มัฮซูม สะตีแม ผู้ให้ความรู้และ แนวทางการศึกษา ผู้จัดทำ หวังว่ารายงานฉบับนี้จะให้ความรู้ และเป็น ประโยชน์แก่ผู้อ่านทุก ๆ ท่าน คำ นำ คณะผู้จัดทำ ก
สารบัญ คำ นำ สารบัญ ความหมายของมักตับ มักตับที่สำ คัญในอิสลาม ความสำ คัญของมักตับ ทำ ไมต้องมีระบบมักตับ บทบาทหน้าที่ของครู ประวัติและความเป็นมา เรียนอะไรบ้างในระบบมักตับ หนังสือเรียน คำ ถามสัมภาษณ์ สรุปจากการลงพื้นที่เก็บข้อมูล บรรณานุกรม ภาคผนวก เรื่อ รื่ ง หน้า ก ข 1 1 2 2 2 3 3 4 5 6-7 8 9-20 ข
ความหมายของมักตับ 1 มักตับเป็นโรงเรียนประถมประเภทหนึ่งในโลกมุสลิม แม้ว่ามักตับจะเน้นการ สอนเด็กด้านการอ่าน การเขียน ไวยากรณ์ และอิสลามศึกษาเช่น การท่องจำ และการอ่า นอัลกุรอ่าน แต่วิชาปฏิบัติและทฤษฎีอื่น ๆ ก็มักถูกสอนด้วยเช่นกัน มักตับเป็นระบบ การศึกษาแบบเก่าในประเทศที่มีประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวมุสลิมและเป็นวิธีการศึกษา ที่แพร่หลายในโลกอิสลาม มักตับเป็นโปรแกรมหรือระบบการศึกษาอัลกุรอ่านและอิสลามหลังเลิกเรียนเปิด รับเด็กที่มีอายุ 6-10 ขวบ ระบบมักตับมีการจัดการเรียนการสอนสองช่วงเวลา ได้แก่ ช่วงเวลาที่อุทิศให้กับการเรียนรู้วิธีการอ่านอัลกุรอ่านที่ถูกต้องตามหลักตัจวีด และอีกช่วง เวลาหนึ่งจะมุ่งเน้นไปที่การศึกษาอิสลามเบื้องต้น การเรียนแบบระบบมักตับ คือ การเรียนที่เน้นการสอนแบบอิจญติมะอฺ (พร้อม กัน) เน้นการฝึกฝนในเรื่องของหลักการอ่านอัลกุรอ่านที่ถูกต้องชัดเจน ฮุกมต่างๆใน ศาสนา และที่สำ คัญยังปลูกฝังให้เด็ก ๆ ได้ปฏิบัติศาสนกิจต่าง ๆ พร้อมทั้งต้องรายงาน และนำ ไปบอกเล่าให้แก่ผู้ปกครองได้รับรู้ ระบบมักตับเป็นหลักสูตรที่แพร่หลายทั่วโลก เป็นหลักสูตรที่ง่ายต่อการเข้าใจแก่ ผู้สอนและผู้เรียน อีกทั้งยังเป็นการสร้างการมีส่วนร่วมระหว่างผู้เรียน ผู้สอน และผู้ ปกครอง รวมไปถึงการมีระบบติดตามช่วยเหลือจากผู้รับผิดชอบในพื้นที่นั้น ๆ เนื่องจากศาสนาอิสลามได้เริ่มเป็นที่รู้จักและมีผู้เข้ารับอิสลามเยอะขึ้น ทำ ให้ท่าน นบี (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) กังวลว่าท่านจะสอนอัลกุรอ่านอย่างไร ซึ่งตอนนั้น ไม่ อนุญาตให้มุสลิมมีการรวมตัวกันเป็นจำ นวนมากเพื่อเรียนอัลกุรอ่าน ท่านจึงจัดตามบ้าน ของบรรดาซอฮาบะห์ที่สามารถรวบรวมและศึกษา อัลกุรอ่านได้ -มักตับแรก คือ บ้านของท่าน ซาอีด อิบนุ ซัยดฺ (รอฎียัลลอฮุอันฮฺ) ซึ่งเป็นน้องเขยของ ท่านอุมัร บิน คอฏฏอบ (รอฎียัลลอฮุอันฮฺ) -มักตับที่ 2 คือ ดารุลอัรกอม นับได้ว่าบ้านหลังนี้ เป็นโรงเรียนแห่งแรกของอิสลาม เนื่องจากบ้านหลังนี้เป็นที่พบปะกับท่านนบีมุฮัมมัด (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) เพื่อ อบรมแนะนำ สั่งสอนผู้ที่เข้ารับอิสลามให้เขาเข้าใจลึกซึ้งในคำ ปฏิญาณ ให้รู้จักอัลลอฮฺ ตะอาลา ให้เข้าใจศาสนาดีขึ้น และเป็นการพบปะสนิทสนมของบรรดาผู้ศรัทธาในช่วงนั้ มักตับที่สำ คัญในอิสลาม
2 เมื่อท่านนบีมุฮัมมัด (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) ได้อพยพไปยังเมือง มาดีนะห์ ท่านได้พยายามสร้างมักตับเพื่อเป็นสถานที่เรียนอัลกุรอ่านและ เผยแพร่ศาสนาอิสลามให้ชาวมาดีนะห์ที่นั่น มักตับที่สำ คัญในมาดีนะห์ คือ มัสยิดกุบาอฺ ซึ่งเป็นมัสยิดหลังแรกที่สร้าง ขึ้นในมาดีนะห์เพื่อเป็นที่พักพิงในช่วงที่อพยพ และยังเป็นสถานที่ที่ใช้ สอนศาสนาในช่วงนั้นด้วย ความสำ คัญของมักตับ การสอนแบบมักตับเป็นวิธีการเรียนและสอนอัลกุรอ่านในอิสลามยุคแรก บรรดาซอฮาบะห์เรียนอัลกุรอ่านโดยตรงจากท่านนบี แสดงให้เห็นว่าการ สอนอัลกุรอ่านแบบนี้มีความสำ คัญมาก และมีประสิทธิภาพที่สุดในการ รักษาศาสนาให้คงสภาพเดิม ซึ่งเป็นเหตุว่าทำ ไมลูกหลานของคนในสมัย นั้นสามารถรักษาเอกลักษณ์ของอิสลามไว้ได้ สังคมที่ล้มเหลวในมักตับจะ รักษาศาสนาได้ยาก ทำ ไมต้องมีระบบมักตับ เนื่องจากในยุคนี้ ลูกหลานมุสลิมส่วนใหญ่กำ ลังเผชิญกับความท้าทาย อย่างต่อเนื่องเกี่ยวกับความเข้มแข็งของความศรัทธา โดยเป้าหมายหลัก ของระบบมักตับคือการให้นักเรียนได้เสริมสร้างหลักศรัทธาของพวกเขา ตั้งแต่ยังเด็ก และเพื่อหล่อหลอมสิ่งที่จะกลายเป็นสายสัมพันธ์แห่งชีวิตของ พวกเขากับมัสยิด บทบาทหน้าที่ของครู -การวางแผน: ครูในมักตับ มีหน้าที่รับผิดชอบในการวางแผนและ ดำ เนินการ เช่น แผนการสอน และการจัดห้องเรียนสำ หรับนักเรียน -การสื่อสาร: ร่วมประชุมเจ้าหน้าที่และอัพเดททีมงานด้านการเรียนการ สอนของนักเรียน ทำ งานร่วมกับเจ้าหน้าที่และผู้ปกครองเพื่อให้แน่ใจว่า ตอบสนองความต้องการของนักเรียนแต่ละคน สื่อสารกับผู้ปกครองใน ประเด็นเกี่ยวกับชั้นเรียนและนักเรียน -การจัดการ: ติดตามความคืบหน้าของนักเรียน ทำ รายงานของนักเรียน สำ หรับผู้ปกครอง
ประวัติ วั แ ติ ละความเป็นมา ในปี พ.ศ. 2466 ในแอฟริกาใต้ได้มีชนกลุ่มน้อยชาวมุสลิมในระบบ ฆราวาสมีความจำ เป็นในการให้ความรู้แก่เด็กเล็ก จึงทำ ให้เกิดการก่อตั้ง ระบบมักตับขึ้นเพื่อสอนลูกหลานเกี่ยวกับศาสนา ในปี พ.ศ. 2504 หลักสูตรที่เป็นเอกภาพได้รับการกำ หนดและนำ มาใช้จำ นวนมาก การ ดำ เนินงานหลังเวลาเลิกเรียนปกติประมาณ 2 ชั่วโมงต่อวัน ระบบนี้ได้สร้าง ประชาชาติมุสลิมที่กลมกลืนกับตนเองและชุมชนรอบข้าง จึงหล่อหลอมผู้คน รอบข้างให้กลายเป็นผู้มีส่วนร่วมเชิงบวกในทุก ๆ ด้านของชีวิต ระบบนี้ได้ รับความนิยมอย่างมากจนได้รับการแก้ไขและเผยแพร่ซ้ำ หลายครั้ง และ กำ ลังถูกใช้ทั่วโลกในหลาย ๆ ประเทศที่ใช้ภาษาอังกฤษ นอกจากนี้ยังได้ รับการแปลหลายภาษา เช่น สเปน อูรดู และไทย ครูที่สอนอัลกุรอ่านจะใช้หนังสือนูรอนีกออิดะฮฺ (Noorani Qa'idah) เพื่อสอนเด็ก ๆ ถึงวิธีการอ่านอัลกุรอ่าน ซึ่งเป็นหนังสือที่ครอบคลุม โดย เริ่มต้นจากระดับพื้นฐานและค่อย ๆ สอนนักเรียนเกี่ยวกับกฎของตัจวีดหรือ หลักการอ่านอัลกุรอ่านที่ถูกต้อง อีกทั้งยังมีใบงานและตัวอย่างมากมายเพื่อ ช่วยให้นักเรียนซึมซับเนื้อหา ครูสอนอิสลามศึกษาใช้ชุดหนังสือเรียน ตัสฮีล (Tasheel Series) จัดทำ ขึ้นโดย Jamiatul Ulama จากแอฟริกาใต้ และตั้งแต่นั้นมาก็ถูกนำ มาใช้ในมักตับและโรงเรียนสอนศาสนา หนังสือ เรียนยังคงได้รับความนิยมและใช้กันอย่างแพร่หลายประกอบด้วยหนังสือ เรียนแต่ละเล่ม (ตามระดับ) สำ หรับการอ่านอัลกุรอ่าน, ฮาดีษ, ฟิกห์, อากอ อิด, อัคลาคและอาดาบ ชุดหนังสือเรียนนี้ถูกนำ มาใช้เนื่องจากเนื้อหาซึ่ง เป็นทั้งข้อมูลและมีกราฟิก สี และกิจกรรมต่าง ๆ ที่เป็นมิตรกับเด็ก ปัจจุบัน โรงเรียนทั่วสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร แอฟริกาใต้ และประเทศ เพื่อนบ้าน มาลาวี ไทย ตะวันออกกลาง และอินเดีย กำ ลังใช้งานอยู่ เรีย รี นอะไรบ้า บ้ งในระบบมัก มั ตับ ตั 3
4 หนังสือนูร นู อนีกออิด อิ ะฮฺ แบบเรีย รี นตัสตั ฮีล ฮี
1. หลักสูตรมักตับมีการเรียนอัลกุรอ่าน อัลฮาดีษต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับ ศาสนา แล้วมีการนำ หลักสูตรนี้มาใช้ในด้านใดบ้างที่มีความเกี่ยวข้องกับ การศึกษาที่จะสามารถพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนมุสลิมให้ดียิ่งขึ้น 2. หลักสูตรมักตับมีการสอบวัดระดับการศึกษามีหรือไม่อย่างไร 3. ในอนาคตข้างหน้าหลักสูตรมักตับสามารถที่จะนำ ไปสอนในโรงเรียน รัฐได้อย่างไร 4. จุดเริ่มต้นในการสร้างหลักสูตรมักตับนี้มีที่มาอย่างไร 5. เด็กนักเรียนที่สามารถเข้ารับการศึกษาหลักสูตรมักตับอายุเท่าไร และ เพราะเหตุใจจึงรับอายุในช่วงนี้ 6. อยากทราบว่าเด็กที่ได้ศึกษาหลักสูตรมักตับประสบความสำ เร็จได้มาก หรือน้อย อย่างไร 7. ผู้ปกครองมีความคาดหวังที่ส่งบุตรหลานเข้าเรียนในระบบมักตับ อย่างไร 8. นักเรียนส่วนใหญ่ที่มาศึกษาในหลักสูตรนี้เรียนจบหลักสูตรหรือไม่ 9. ใช้ระยะเวลาในการเรียนกี่วันและกี่ชั่วโมงต่อสัปดาห์ 10. ทางโรงเรียนมีการวางแผนการจัดการเรียนการสอนอย่างไร 11. มีวิธีสอน เด็กที่มีความบกพร่องทางการเรียนรู้อย่างไร 12. เด็กที่ไม่ตั้งใจเรียนวิชาสามัญ สามารถเรียนรู้ในหลักสูตรมักตับได้ดี กว่าหรือไม่ อย่างไร คำ ถามสัมภาษณ์ 5
1. หลักสูตรมักตับจะไม่เน้นเรื่องการเขียน แต่จะเน้นเรื่องการ ปฏิบัติ มารยาท เช่น เรื่องการละหมาดไม่ได้มีแค่การสอนภาค ทฤษฎีอย่างเดียวแต่จะมีการสอนที่เน้นไปที่การปฏิบัติมากกว่า และทำ ในสถานการณ์จริง รวมทั้งเรื่องการทำ ความดีต่อพ่อแม่จะมี การแสดงให้นักเรียนได้เห็นทันทีและในแต่ละสัปดาห์จะมีการ ตัรบียะห์ในเรื่องต่าง ๆ ที่แตกต่างกัน เช่น เรื่องการทำ ความดีต่อ พ่อแม่ ส่วนในรายวิชาอัลกุรอ่านนั้นจะมีหลักสูตรเฉพาะที่มาจาก ศูนย์มักตับ (กทม.) และจะต้องสอนตามหลักสูตรมักตับเท่านั้น นอกจากนี้ในทุก ๆ เดือนจะมีคนที่รับผิดชอบในเขตพื้นที่นั้นมา ประเมินอยู่เป็นประจำ ว่าทำ การสอนตรงตามหลักสูตรหรือไม่ และ จะนำ ผลการประเมินที่ได้ให้กับศูนย์กลางมักตับ (กทม.) 2. มีการสอบวัดระดับในแต่ละเทอมและจะมีการสอบทั้งภาคทฤษฎี และปฏิบัติ การสอบปฏิบัตินั้นจะใช้ครูนอกพื้นที่มาสอบแต่จะเป็น ครูที่สอนมักตับเท่านั้น 3. มีการสอนในโรงเรียนเอกชน ในระดับประถม และยังมี หลักสูตรมักตับที่ทำ การสอนในคุก (ระนอง) มักตับสำ หรับผู้สูงอายุ 4. เริ่มต้นหลักสูตรมักตับมาจากประเทศแอฟริกาใต้ และมาจาก ประเทศปากีสถาน สรุปจากการลงพื้นที่เ ที่ ก็บ ก็ ข้อมูล มู 6
5. นักเรียนที่เข้าเรียนส่วนใหญ่จะอยู่ในช่วงอายุ 6-7 ขวบ เพราะ หากนำ นักเรียนที่อายุน้อยกว่านั้นจะทำ การสอนได้ยากเนื่องจาก นักเรียนขาดความพร้อมด้านจิตใจ 6. นักเรียนส่วนใหญ่ประสบความสำ เร็จได้มาก จากการมาเรียน หลักสูตรนี้ รู้จักหน้าที่รวมถึงมารยาทต่างในชีวิตประจำ วัน 7. ความคาดหวังของผู้ปกครอง คือคาดหวังให้เป็นลูกที่ดี เพราะ หลักสูตรมักตับจะเน้นในด้านมารยาททำ ให้นักเรียนเป็นเด็กดีต่อ พ่อแม่ 8. ยังไม่มีนักเรียนที่เรียนจบหลักสูตรมักตับเนื่องจากเป็น โรงเรียนที่พึ่งเปิดการเรียนการสอน 9. ระยะเวลาในการเรียน 5 วันต่อสัปดาห์ และ 2 ชั่วโมงต่อวัน ซึ่ง จะเป็นการสอนในภาคค่ำ 10. การจัดการเรียนการสอนของโรงเรียนนี้ จะต้องสอนให้ตรง ตามหลักสูตรมักตับเท่านั้น และจะมีครูที่มาประเมินการสอนใน การสอนแต่ล่ะครั้งที่ทำ การสอน ทุกๆวัน15นาทีต่อวัน 11. ค่าใช้จ่ายในการเรียน 200 บาท ต่อเดือน/คน 12. ไม่สามารถบอกได้ว่าเด็กที่ไม่ชอบเรียนสามัญจะสามารถเรียน มักตับได้ดี เพราะมันขึ้นอยู่กับเด็ก เด็กที่ไม่ชอบเรียนสามัญอาจ จะชอบเรียนศาสนา 7
บรรณานุก นุ รม มะฮมูด ฮะซัน มอตารา. (2565). ความสำ คัญของมักตับ. สืบค้น 23 พฤศจิกายน 2565, จาก https://www.masjidurrahmah.org.za/2022/04/02/theimportance-of-the-maktab-madrasah/? fbclid=IwAR1pd4d6f5a3zSDjXXHTddcLiEu_Sd6uyKa6Ccsw2eVAWyXIg3eXWD2i2E อัลมะฮมูด. (2565). เดอะ มักตับ. สืบค้น 23 พฤศจิกายน 2565, จาก https://almahmoodmw.com/2022/02/19/the-maktab/? fbclid=IwAR1pd4d6f5a3zSDjXXHTddcLiEu_Sd6uyKa6Ccsw2eVAWyXIg3eXWD2i2E Shaikhul Hadeeth Maulana Yusuf Motala Sahib. (n.d.) Maktabs Australia. Retrieved 23 November 2022 From https://maktabs.org.au/about-us/what-is-a-maktab/? fbclid=IwAR2b_STME0AL3Ybl43AyslZkbu_v3MLkFneQTXsy345JXedn6lCome2i68 8
ภาคผนวก การลงพื้นที่เก็บข้อมูล 9
10
Action Plan 11
กระบวนการทำ งาน การประชุม การประชุม การประชุม ไลฟ์สดการทำ งาน ไลฟ์สดการทำ งาน รายงานความคืบหน้าผ่าผ่นออนไลน์ 12
เตรีย รี มจัด จั ฐานความรู้ กิจ กิ กรรมการจัด จั ฐานความรู้ 13
ตัว ตั อย่า ย่ งสื่อการเรีย รี นรู้ 14
15 การนำ เสนอความรู้
Pre-test มัก มั ตับ ตั 16
Pre-test Post-test ผล Pre-test 17 Video https://youtu.be/eAENnL9kegc https://docs.google.com/forms /d/e/1FAIpQLSdykYl4FYsG4lpuWbmwao3nv7Oox3Z2Mwu GKRLBiULeCXh9Q/viewform? usp=sf_link https://docs.google.com/forms /d/e/1FAIpQLSekDarVYWNpuY UcxMxPoAS9KgIDCefZjwogPTC 8T6twa1CPNQ/viewform? usp=sf_link https://docs.google.com/sprea dsheets/d/1bmr0U3u_G2hbbNu OCAplhV4- SogSxa1f2kj5IJQF92Y/edit? usp=sharing
THANK YOU