แนวทางการดำเนินการขุดลอกแหล่งน้ำ (2 สค 63) กร

46

วธิ ีการผลติ และดดู ทรายทเหมาะสม

ในการดคู ทรายแมน่ ํา้ โดยใส่ทรายลงเรอื ขนทรายหรือการดดู ทรายขนึ้ ฉางแบบการ
ใดกูดลต้เอ่คตยี รงแงลแ้วล้วยทังส้งิ เญู ศษเสทียรผาลยพลลงใอนยแไมด้จ่นา๎ากด'พะบกวอา่ นทนล่ี อูดกขจน้ึากจสะำทหำรใบั หแเ้ กนดิวคทวาางมในขกนุ่ าขรน้ แขกอไ้ ขงนสาั้าใมนารบถรแิเวยณก

ตามประเภทการผลิต คือ

การดดู ทรายในแมน่ ้าํ โดยใชว้ ธิ ดี ดู ลงเรอื
เศษตะกอนและเศษดินจะถูกปลอ่ ยลงตามทางนํ้า ซ่งึ ในกรณนี า้ั น่งิ ตะกอนบางส่วน

จะตกสะสมลงบรเิ วณพนื้ ทีบ่ รเิ วณนัน้ แต่ถา้ น้ัาไหล พวกท่ีมขี นาดละเอียดกระแสนาั้ พดั ไปไกล

การแก้ปญั หานที้ ำไตย้ าก หากตอ้ งการไมใ่ ห้ตะกอนตกไกล จำเป็นต้องลดความเรว็ ของตะกอนกลา่ วคือ
รปแบบเรือทนี่ ั้าลันออกตอ้ งบังคับใหไ์ หลไปตามกาบเรอื และวางทอ่ ท้งิ ดง่ิ ลงไปใหใํ กลถ้ งึ พน้ื ท้องนา้ั
ซงึ่ จะสามารถช่วยเรง่ การตกตะกอนถึงพืน้ ทอ้ งน้ัาเร็วข้ึน ดังรูป

'1

ปากท่อง8เพ้อื ลดความเร็วแตะปั8งกัน วางรบนาวะไภอนาํ้
แวงดนน์าหา้ ให้ท้องนาอน่
ลนออก

.การท้งิ และจัดการส่วนที่เป็นตะกอน ในพื้นที่รมิ ตล่งิ
ในการผลิตทรายมกี าร'ท้ิงตะกอนดินกลบั ลงตามทางน้ัา ทำใหเ้ กดิ ความขนุ่ ขน้ ดาม
ทางน้ัา การขาดการพักตะกอนดนิ นอกจากส่งผลกระทบต่อสภาพแวดลอ้ ม ยังขาดการใชป้ ระโยชน์

ตะกอนซ่ึงเปน็ ผลพลอยได้ ทมี่ ีองคป์ ระกอบของทรายละเอยี ดปนดินและวชั พชื ซึ่งสามารถนำมาใช้
ถมทเพXะร่อยกระดับพื้นที่ให้พันนา้ั ได้

วิธกี ารทำทพี่ กั ตะกอนสามารถทำได้หลายรปู แบบ ข้ึนกบั ขนาดพน้ื ท่กี ารผลิต วธิ ที ี่

นิยมใช้ จะมรี ปู แบบคล้ายกับการทำเหมืองแร่ คอื การทำเปน็ บอ่ พัก และวิธกี ารแบบรอ่ งสวน

ความแตกต่างของแตล่ ะวธิ มี ดี งั น้ี

I
1

47

1 - การขดุ บอ่ พกั ตะกอน วิธนี ้ีต้องใช้พนื้ ทีไ่ ม่ตากวา่ 2 ไร่ แบง่ เป็นบอ่ อย่างน้อย
2 บอ่ ความลกึ ไมน่ อ้ ยกว่า 2 เมตร หรอื ระยะชว่ งดกั ของรถขุดดัก โดยเปน็ บ่อกักตะกอนและปลอ่ ย
ใหน้ ีา้ ขุ่นชันตกลงบ่อที่หนึง่ เมือ่ น้าี 'ขุน่ 'ขน้ เต็มบอ่ พกั นีา้ จะไหลไปบอ่ ท่ี 2 โดยปากท่อที่น้ีาไหลออก
!ะ' ไเกปษตบร่อกทรี่ร2มหจระอื อตยาู่ใมนทราะงดนับ้าี นตีา้่อขไนุ่ปถงึจนคุ ี้าอใอ่ ลนขนอำ้ี งขรุน่ ะจบะบไนห้ีคลือไปเพมกั ่ืออตกี ะคกรอั้งนแลเตะม็ ระกบาารยขนุด้ีาใลสอลกงนไปำมลาู่พตนื้ าทก่ี
หรือขนย้ายออกจะเสียคา่ ใชจ้ ่าย เวน้ แตท่ ข่ี อบบ่อพักจะมขี นาดกวา้ ง สามารถถมทีข่ น้ึ มาเพือ่ ยก
1 ระดับพื้นทใี่ หส้ ูงข้ึน

•2

ะ

I! ความกวา้ งของร-่อกงานร้าี ขเทุดา่บกอ่ ับพรักะแยบะบชรว่ อ่งทงสีร่ วถนขดุ กดากัรขสดุามแบารบถรเ่อองอื้ สมวถนึงนไดี้ ร้ ูปรแูปบรบ่างคเปือ็นกรา่อรงวาเงรเปยี งน็ แรถ่อวงกนัน้ีา
โดยให้มคี วามยาวรวมของรอ่ งมากกว่า 1,000 เมตร ร่องสวนน้ีมลี กั ษณะคดโค้งไปมา ทำให้ลด
4 ความเรว็ ข' องนาี้ เร่งให้ตะกอนดกเรว็ ขึน้ (กรณีท่ีไมส่ ามารถสร้างรอ่ งสวนยาวกวา่ 1,000 เมตรได้
: ต้องทำใหเ้ กดิ การคดโค้งมากท่ีสดุ จงึ สามารถกักตะกอนได้หมด) เหลือน้าี ใลไหลไปใช้ในการเกษตร

1

หรือกลับไปยังแมน่ ีา้ เม่อื ร่องสวนเต็ม สามารถใชร้ ถขุดดกั พักดิน เพอ่ื ตากดินรอขนยา้ ยหรือถมทใ่ี พ้
สงู ข้ึนตอ่ ไป ดังรปู
การขุดแบบรอ่ งสวนใหต้ ะกอนดกกอ่ นปลอ่ ยนาํ้
ขุดเสียห)แบบทางนํ้าและมลี กู ข้ันเพ่อื ใหต้ ะกอนดก

• *ไน บ

***ไ:ะแกธง ขบๆ

ในการระบายนีา้ ท่ีผา่ นบ่อพัก เพอื่ นำไปทง้ิ หรอื นำไปใช้เพ่อื การเกษตร เพื่อเปน็
การลดปัญหามวลชนควรตกลงกับชาวบา้ นทีต่ ้องการใช้นา้ี สามารถขดุ รอ่ งระบายน้ีาเพ่อื นำไปใช้
ใหเ้ กดิ ประโยชน์สูงสดุ จากการสำรวจพบว่า บางแหลง่ มีการดำเนินการ แด่ส่วนใหญย่ ังปลอ่ ยทิ้งลงนี้า
สงิ่ เหลา่ นีค้ วรมีการพัฒนาเกดิ ขนึ้ เพื่อประโยชน์กบั ทุกฝ่าย

48

แนวทางกๆรขดุ ลอก คู คลอง และดดู ทรายจากแม่นำทดี นื เขน
เพ่ือใหไดน์ า้ั ในพ่ึนทที่ เี่ หมาะสม

1. หลกการและเหตผุ ล
ตามที่ คณะรัฐมนตรไี ดม้ ีมตเิ มอ่ื วนั ที่ 3 ก.พ. 2547 ให้กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติ

และสงิ แวดล้อมพิจารณารว่ มกับหน่วยงานท่ีเก่ียวข้อง ในการกำหนดพนื้ ท่ี (2งกเก9) ทีเ่ หมาะสมใน
การขุดลอกคูคลอง และดูดทรายจากแม่นาทต่ี ึ๋นเขินเพอ่ื ช่วยเหลอื ผู้ประสบภยั แล้งน้นั

ในการดำเนินการดงั กลา่ ว จงึ ไดม้ กี ารจัดทำเกณฑ์กำหนดพืน้ ท่ที ีเ่ หมาะสม ในการ
ขุดลอกและเสนอหลักปฏิบัตใิ นการขออนญุ าตดูดทราย วิธกี ารผลิตและดดู ทรายทเี่ หมาะสมพร้อม

กบั มาดราการแกไขผลกระทบส่ิงแวดลอ้ มและการฟนิ ฟสู ภ่าพพืน้ ท่ีภายหลังการดดู ทรายแม่นาั้

เพ่อื ให้หน่วยปฏบิ ตั ใิ นระดบั จงั หวดั รบั ไปดำเนนิ การตอ่ ไป

2. เกณฑก์ ำหนดพ้นื ทท่ี เ่ี หมาะสม (200๒8) ในการขดุ ลอกคู คลอง และดูดทราย

จากแม่นาํ้ ทีพ่ ้นื เขนิ

2.1 การกำหนดพีนทีเพ้อการพจิ ารณา

การขดุ ลอก คู คลอง และดูดทรายจากแมน่ าั้ ทต่ี นื้ เขินในพนื้ ท่ที เ่ี หมาะสมเพือ่

ใหไ้ ด้น้าั ในการแก้ไขปญั หาภยั แลง้ ไดม้ ีหลักเกณฑใ์ นการพจิ ารณาดังตอ่ ไปน้ี
ก) เป็นพน้ื ท่ที ค่ี าดว่าจะประสบภัยแล้งปี 2547 ของกรมป้องกันและบรรเทา

สาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย

ข) ไมเ่ ป็นพื้นทตี่ น้ นาั้
ค) ไม่เปน็ พื้นทอ่ี ุทยานแหง่ ชาติ หรอื เขตอนุรักษพ์ นั ธสุ ัตวป์ า่
ง) ไมเ่ ป็นแหลง่ นัา้ เก็บกักนา้ั ผวิ ดนิ ของส่วนราชการ
จ) ไม่เป็นพื้นทดี่ นิ เค็ม
ฉ) ไม่เปน็ พืน้ ทปี่ ่าชายเลน

ช) ในกรณีทเ่ี ปน็ การดดู ทรายต้องอยใู่ นพนื้ ทีห่ รือบรเิ วณท่ีเหมาะสมในการ
ดูดทรายจากแมน่ ั้าทตี่ ้นื เขนิ ตามเกณฑข์ องกรมทรพั ยากรธรณี กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละ

สง่ิ แวดลอ้ ม
หมายเหตุ - การดำเนนิ การใหค้ ำนึงถึงผลกระทบทางด้านสงแวดล้อมทีจ่ ะเกิดขน

2.2 แผนที่แสดงพืน้ )ที พื้นทท่ี เี่ หมาะสม (200108) ในการขดุ ลอกคู คลอง

และดูดทรายจากแมน่ ำทตี นี เขิน

ผลของการใชเ้ กณฑก์ ารขดุ ลอก คู คลอง และดดู ทรายจากแม่นา้ั ทีต่ ้ืนเขนิ ใน
พ*3นทท*ะ1เหมาะสมเพ่ือใหไ้ ดน้ ัา้ ในการแกไ้ ขปญั หาภยั แลง้ ข้อ ก) ถงึ ช) ไดแ้ สดงใหป้ รากฏ ในรปู ที่ 1

โดยแสดงพ้ืนท่คี าดว่าจะประลบความแหง้ แลง้ ของ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวง

49

มหาดไทย เปน็ พน้ื ท่ีสเี ขยี ว หลงั จากกนั พืน้ ทท่ี เี่ ปน็ ข้อจำกัดตามมตคิ ณะรัฐมนตรีเมือ่ วนั ท่ี 1 สงิ หาคม
2543 ของลำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสงิ่ แวดลอ้ ม จะไดพ้ น้ื ทส่ี ีนาี้ เงินเปน็

พืน้ ที่เหมาะสมในการขุดลอกคู คลอง จากแมน้ ีา้ ท่ีตื้นเขินในพ้นื ท่คี าดวา่ จะประสบภัยแลง้

เม่อื นำขอ้ จำกัดขอ้ ช) ตามเกณฑข์ องกรมทรพั ยากรธรณีกระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติ
และสิง่ แวดล้อมมาพจิ ารณาประกอบจะได้พน้ื ทส่ี แี ดง เปน็ พืน้ ที่เหมาะสมในการดูดทราย จากแมน่ า

*ทต๕นเข~น

3. หลกั ปฏิบัติในการขออนุญาตดดู ทราย

3.1 หลักเกณฑ์การพจิ ารณา พื้นทท่ี ีเ่ หมาะสมเพื่ออนุญาตใหด้ ดู ทราย
1) ห้ามการดดู ทรายในเขตคงุ้ น้ํา และตอ้ งอยู่หา่ งจากคุ้งนา้ี ในระยะที่เห็นวา่

กเกาดิรกดาูดรทพรังาทยใลนายแขปอลงงตทลีข่ งิ่ อบอรนเิจวณVณาคตุ้งตน้อีา้ งไไตม้ ่กอ่อยใ่าหงไ้เกริดกก็ดาารมเปหลากี่ยพนิจแาปรลณงาทเิศหท็นาวงา่ กบรระิเแวสณนค้าีุ้งนซา่งึมจปี ะรทมิ ำาใณห้
ทรายเพียงพอที่จะดดู ทรายไดต้ อ้ งได้รบั ความเห็นชอบจากหน่วยงานท่เี กี่ยวข้องเสยี กอ่ น เชน่
กรมการขนส่งทางนา้ํ และพาณิชยนาวี กรมชลประทาน เปน็ ตน้

2) ตอ้ งอยู่ห่างจากบา้ นเรือนราษฎร วัด โรงเรียน ทรพั ย์สินของทางราชการ
และเอกชนในระยะไมต่ ากวา่ 500 เมตร

3) ตอ้ งห่างจากสะพาน เขื่อน ฝายกัน้ นา ไมต่ ากวา่ 1 กิโลเมตร หรือตามที่
คณะกรรมการดูดทรายประจำจังหวดั พจิ ารณากำหนดไว้เปน็ อย่างอน่ื

4) พน้ื ทดี่ ูดทรายต้องไม่อยูใ่ นพนื้ ทแ่ี หลง่ ท่องเท่ียวที่มคี วามงามตามธรรมชาติ
มีนกั ท่องเท่ียวนยิ มไปชมหรอี พกั ผ่อนดงั นี้

ก. หาดทรายท่มี ีความกว้างเพยี งพอ และประชาชนนยิ มไปพกั ผอ่ นหรอื ตั้ง
แค้มป็ เชน่ หาดทา่ ลอ้ แม่นํา้ แควนอ้ ย จงั หวัดกาญจนบุรี หาดริมแมน่ าปีง จงั หวดั เชียงใหม่ เปน็ ต้น

ข. แกง่ หนิ หรือโขดหนิ ซ่ึงปรากฏอยูใ่ นบรเิ วณต้นนํา้ ลำธาร เชน่ แมน่ า
แควน้อย แควใหญ่ แม่นาี้ กก แม่น้าี ปงิ เปน็ ต้น

ค. บริเวณที่ใช้ลอ่ งเรือ ลอ่ งแพ เพ่ือการท่องเท่ยี ว เช่น แม่นีา้ กก แมน่ าี้

แควน้อย เปน็ ตน้

ง. บรเิ วณที่ระบเุ ปน็ แหลง่ ทอ่ งเท่ยี วตามแผนพัฒนาการท่องเทย่ี วแหง่

ประเทศไทย

5) พนื้ ทีด่ ดู ทรายตอ้ งไมอ่ ยู่ในพ้ืนท่ีทเี่ ปน็ ท่ีตั้งของแหลง่ โบราณ โบราณคดี หรือ
สถานทีซ่ ่งึ มีคณุ ค่าทางประวัตศิ าสตร์ท่คี วรคา่ แกก่ ารอนุรักษ์ เช่น เจดีย์ เมอื งเกา่ ทางประวต่ ศาสตร์

เปน็ ตน้

6) พน้ื ทก่ี ารดดู ทรายควรอยกู่ ง่ึ กลางนี้า และมเี ขดพืน้ ทห่ี รือแปลงท่ขี ออนุญาต
ห่างจากตล่ิง (นับจากเขตทนี่ ีา้ ขึน้ สงู สุด) แตล่ ะดา้ นไมต่ ํ่ากวา่ 20 เมตร ความลาดเอยี งไม่น้อยกว่า
1 ตอ่ 10 และความกวา้ งของแปลงขออนจ ฌ"าดไม่ควรเกนิ 40 เมตร ยกเว้นแมน่ ีา้ บางสายทีแ่ คบ

50

พ(กนี รทม!ีค!าอดงวกา่ น้ จะแปลระะบสรบรคเทวาาสมาแธหา้งรแณลภง้ ยั กระทรวงมหาดไทย)

พื้นทค่ี าดว่าประสบความแหง้ แลง้ หลงั จากกน้ พืน้ ทอ่ี อก
พพน้ืน้ื ทท่เี่เี หหมมาาะะสสมมใในนกกาารรขคุดดู ลทอรกายคู จคาลกอแงมจ่นา'ากทแตี่ม้นื น่ เํ้าขทิน่ีตื้นเขนิ
(กรมทรพั ยากรธรณี กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสงิ่ แวดล้อม)

4*

รปู ที่ 1 แสดงขืนทคี่ าดว่าจะประสบภยั แล้ง พนื ทีม่ ีดวามเหมาะสมในการขดุ ลอก คู คลอง และขนื ท่ีมคี วามเหมะสมในการดูดทราย

-?:

4

5

5I

I 51

หรือมีความกว้างไม่พอ ขอ้ กำหนดขนาดของแปลงทีข่ ออนจฌVาดจึงอาจปรบั เปล่ียนตามข้อเสนอแนะ
กรมการขนส่งทางนำและพาณิชยนาวแี ละกรมชลประทานตามความเหมาะสมตอ่ ไป
7) กรณมี พี ้ีนทีใกลเ้ คยี งโดยรอบในระยะ 100 เมตร มกี ารพงั ทลายของตลิ่งอยู่
แล้วตอ้ งตรวจสอบดวู ่า หากอนุญาตใหด้ ดู ทรายจะกอ่ ให้เกดิ ปญั หาการพงั ทลายของตล่ิงเพิ่มข้นึ หรอื ไม่
โดยมีขอ้ พจิ ารณาจากสภาพแวดลอ้ มดงั น้ี
รว่ นปนทรายจะเกดิ ปญั -หถาก้าตารลพิ่งังแทมล่นา้าี ยบขรอเิ วงณดนิใกงา่ลย้แกปวล่างดทิน่ีขเหอนอนยีจวฌ‘เ' าตมีลกั ษณะเป็นดนิ ทรายหรอื ดนิ
' - บรเิ วณทเี่ กิดการพังทลายของตล่งิ อยดู่ า้ นเหนือหรอื ใตข้ องแปลงท่ีขออนญุ าต
: (ในลักษณะดามการไหลของนี้า) หากจดุ พังทลายของตล่งิ อยูด่ า้ นเหนอื หรอื ใตข้ องแปลงท่ีขอ
; อนญุ าตตามลำนำแล้ว ผลกระทบต่อการพังทลายของตลงิ ทมี อี ยู่แล้ว ก็จะทวีสะสมเพิม่ ข้นึ ไดง้ า่ ย
โ; และรุนแรงกว่าจดุ พงั ทลายทอ่ี ยู่ด้านใต้ของแปลงทีข่ ออนุญาต
- ตอ้ งตรวจลอบเรื่องความลาดชนั ของพืน้ ท้องนี้า ตามข้อเสนอแนะประกอบ
: การพจิ ารณาอนุญาตดูดทรายขา้ งท้ายประกอบดว้ ย

8) กรณีทที่ างนีา้ มคี วามกวา้ งน้อยกว่า 40 เมตรให้พจิ ารณาการขุดลอกคูคลอง
1V

1
และดดู ทรายทตอนกลางของทางนา โดยให้มรี ะยะห่างจากตล่ิงไม่นอ้ ยกว่า 1/4 ของความกวาง
ของทางนี้า และตอ้ งระวงั ปัญหาตลิ่งพังท่อี าจจะเกดิ ขนึ้ ได้อย่างมาก ถ้าหลกี เลย่ี งได้ ควรหลีกเล่ยี ง
; การขุดลอกและดดู ทรายจากทางนี้าทมี่ คี วามกว้างนอ้ ยกว่า 40 เมตร
3.2 ประเดน็ สำคญ้ ท่ีควรพิจารณาเก่ียวถ้บการพิจารณาในการอนุญาตใหด้ ดู ทราย
1. บรเิ วณที่จะอนญุ าตให้ทำการดูดทราย ควรเป็นบริเวณท่ีไดผ้ า่ นการสำรวจ

และตรวจสอบจากกรมการขนส่งทางนา้ี และพานิชย์นาวีและกรมชลประทานเสียกอ่ น

2. การอนุญาตขดุ หรอื ดูดทรายในพนื้ ท่ีใดจะตอ้ งคำนึงถึงปริมาณของทรายที่มอี ยู่
เนื่องจากในแต่ละพนื้ ท่ปี รมิ าณทรายจะประกอบดว้ ยปริมาณทรายที่มอี ยเู่ ดมิ •กับปริมาณทรายของ
ผ้ปู ระกอบการฯ ซ่งึ ถา้ ผู้ประกอบการดูดทรายทำการดดู ทรายมากกวา่ ปริมาณทรายทจ่ี ะมแี ล้ว ใน

ระยะขาวจะมผี ลทำให้ตลงิ่ พงั ได้

ขดุ ลอกรอ่ งนา้ี ฯ ซึ่งค3ณ. ะหอลนักุกเกรรณมฑกาข์ รอฯงกครวมรนกำามรขาปนรสะ่งกทอาบงกนาาี้ รแพลิจะาพรณานาชิอนยน์ญุ าาวตเี ใกหยี่ ้ดวกดู บัทรกาายรอคนือจ ฌV าต

- ตอ้ งไม่กดี ขวางทางนี้า และไม่เป็นอุปสรรคต่อการขดุ ลอกรอ่ งน้าี ทางเรอื เดิน
และไมเ่ ปน็ อปุ สรรคต่อการพัฒนาการขนส่งทางน้าี

- ตอ้ งไมท่ ำให้ตลิ่งพงั และไมก่ ่อให้เกิดการเปลยี่ นแปลงสภาพร่องน้ีาทางเรอื เดนิ
หรอื ให้สภาพของท้องนีา้ ลดระดับดาลง

4. ใบอนุญาตที่เกีย่ วข้องกบั การประกอบการดดู ทรายมหี ลายประเภท เชน่
ใบอนุญาตขุดลอกรอ่ งนาี้ ทางเรอื เดนิ ของกรมการขนส่งทางน้ีาและพานิชยน์ าวี ใบอนญุ าตประกอบ
กจิ การโรงงานของกรมโรงงานอตุ สาหกรรม ใบอนุญาตให้ทำประโยชน์ในเขตป่าสงวนแหง่ ชาติของ

]]

3

I

;

525

!: กรมปา่ ไม้ และใบอนญุ าตใหด้ ดู ทรายตามระเบยี บกระทรวงมหาดไทยฯ เป็นต้น และระยะเวลาการ
ไขดอ้ยอ่นืนจขฌVอาอดนแญุ ลาะตอฯายตุก่อารคใณชะ้ใบกอรรนมุญกาาตรกฯม็ คี แวตาม่มไิแดต้ดกำตเา่นงนิก้นการเมข่ืออผอู้ขนอฌอานตญุ ฯาตใปนรสะ่วกนอทบเี่ กกาย่ี รวดชดู ้อทงรกาบั ย
:

-

5

-

3 กฎหมายอืน่ ไปพร้อมกน้ จงึ มก้ จะเกดิ ปัญหา ทำให้จังหวดั ไมส่ ามารถออกใบอนุญาตใหใ้ ต้ และเปน็

5

4: มลู เหตทุ ่ที ำให้การละเมิดเง่ือนไข และมีการลักลอบดดู ทรายหรือกระทำผิดกฎหมายอ่นื ๆ ทเี่ กี่ยวชอ้ ง
I ดังนั้น เพื่อปอ้ งกน้ มใิ ห้มกี ารละเมดิ เง่ือนไขหรือกระทำผดิ กฎหมายเกดิ ข้ึน
I จงั หวัดจะต้องใหค้ ำแนะนำแก่ผขู้ ออนญุ าตให้ดำเนินการขออนญุ าตฯ ในสว่ นที่เก่ียวช้องกบั
กฎหมายอื่นๆ ไปพรอ้ มๆ กัน และในการประชมุ ฯ ควรจะให้ผู้แทนส่วนราชการทเี่ กย่ี วช้องกบั การ
ออกใบอนญุ าตประเภทอน่ื ๆ เช้าร่วมประชมุ และออกไปตรวจสอบพรอ้ มกบั คณะอนกุ รรมการฯ
ดว้ ยทกุ ครงั้
5. คณะอนุกรรมการพิจารณาดดู ทรายประจำจงั หวดั ทมี่ ิได้รับมอบอำนาจ
พิจารณาอนุญาตใหด้ ดู ทรายจากคณะกรรมการพิจารณาอนญุ าตให้ดูดทราย (ส่วนกลาง) และตอ้ งเสนอ
! ผพลิจากราณรพารจิ วามรถณงึ ากอรนณญุ ีทาี่คตณใะหอด้ นูดุกทรรรามยกใาหรค้ฯณพะจิ การรณรมาไกมา,รอพนจิญุ าารตณแาลอะนไมญุ ข่ าอตตใอ่หอ้ดาูดยุใทบรอานยุญ(าสต่วฯนดก้วลยาง)
3.3 ขนั ตอนการขออนญุ าตดดู ทราย

การ'ขออนญุ าตดดู ทรายตามนัยมาตรา 9 แห่งประมวลกฎหมายท่ีดนิ นั้น ผขู้ อ
อแลนจะฌ"ไาดต้รจบั ะใดบำอเนนญุนิ ากตาจราตก่อจเังมหื่อวไดั ดแร้ ลบั ้วอแนลญุ ะาใตนจการกณคีทณี่กะากรรขรอมอกนาญุ ราพตจิ ดาูดรทณราาอยนไุญปเากต่ียใวหช้ดอ้ ูดงทกับรากยฎ(หสมว่ านยกอลืน่ าใงด)
กจ็ ะต้องดำเนนิ การให้เป็นไปตามกฎหมายน้ันๆ ด้วย

1. ยน่ื คำขอดามแบบ ท.ด.64 (เร่อื งราวขออนญุ าตดามความในมาตรา 9 แห่ง
ประมวลกฎหมายทดี่ นิ ) พรอ้ มดว้ ยแผนท่ีทดี่ นิ บริเวณที่ขออนญุ าตดูดทรายตอ่ นายอำเภอหรอื ปลดั
อำเภอผู้เปน็ หัวหนา้ ประจำกิ่งอำเภอทอ้ งท่ซี ่งึ ท่ดี นิ ต้งั อย่โู ดยแสดงวัตถปุ ระสงคแ์ ละเหตผุ ลที่ขออนุญาต
2. มีการตรวจสอบสภาพพื้นที่
3. คณะอนกุ รรมการพจิ ารณาอนุญาตใหด้ ูดทรายประจำจงั หวัดพิจารณา
4. คณะกรรมการพิจารณาอนุญาตให้ดูดทราย (ส่วนกลาง) พจิ ารณา
3.4 คณะกรรมการพิจารณาอนุญาตใหด้ ูดทราย (ส่วนกลาง)
คณะรัฐมนตรไี ดม้ มี ติเมือ่ วันที่ 1 เมษายน 2540 เห็นชอบคณะกรรมการ
พจิ ารณาอนุญาตใหด้ 1ดู .ทปรลาัดยก(รสะว่ ทนรกวลงามงห) าตดาไมททย่ีกระทรวงมหาดไทยเสนอช่ือประกปอรบะธดาว้ นยกรรมการ
2. อธบิ ดีกรมการปกครอง หรอื ผแู้ ทน กรรมการ

3. อธิบดกี รมตำรวจ หรอื ผูแ้ ทน กรรมการ
4. อธิบดีกรมทด่ี นิ หรือผแู้ ทน
กรรมการ
5. อธิบดกี รมการขนส่งทางน้ัาและพาณิชยน์ าวี หรือผู้แทน กรรมการ

I

1

V

53

6. อธบิ ดีกรมชลประทาน หรือผู้แทน กรรมการ
7. เลขาธกิ ารคณะกรรมการสง่ิ แวดล้อมแห่งชาติ หรอื ผู้แทน กรรมการ
5 8. ผู้วา่ ราชการจงั หวดั ในเขตจังหวด้ ทมี่ กี ารขออนญุ าตดดู ทราย กรรมการ
หรือผแู้ ทน
9. ทีป่ รกึ ษากฎหมายกระทรวงมหาดไทย กรรมการ
10. ผ้แู ทนกระทรวงอตุ สาหกรรม
11. อธิบดกี รมประมง หรอื ผู้แทน กรรมการ
12. ผู้แทนส่วนราชการอืน่ ๆ ท่เี ก่ยี วขอ้ งในฐานะเจ้าของเร่อื ง กรรมการ
กรรมการ
13. ผ้อู ำนวยการกองตรวจราชการและเรื่องราวร้องทกุ ข์ สป. กรรมการและ
เลขานกุ าร
14. ผู้แทนกองตรวจราชการและเร่ืองราวรอ้ งทุกข์ สป. กรรมการและ
ผVชู Iวยเลขานกุ าร
คณะกรรมการฯ ชดุ นVีมีอำนาจหน้าท่ี ดงั นี้

1. พิจารณาอนุญาตให้ทำการดูดทรายในเขตพน้ี ทจ่ี งั หวดั ตา่ งๆ รว่ มกบั สว่ นราชการ
ทเ่ี กี่ยวขอ้ ง 2. พจิ ารณาแก!ขปัญหาอุปสรรคข้อขดั ข้อง เกย่ี วกบั การดูดทรายท้งั ปวง

3. พิจารณาวางระเบยี บขอ้ บังคับ ตลอดจนแนวทางในการปฏิปต้ เกยี่ วกับการอนุญาต
ดดู ทราย ให้เปน็ แบบแผนทดี่ ีของทางราชการ

4. มอี ำนาจแต่งต้งั คณะอนุกรรมการดา่ งๆ และคณะอนุกรรมการพิจารณาใหด้ ดู ทราย
ประจำจงั หวัดเพือ่ มอบอำนาจการอนญุ าตใหด้ ดู ทรายแทนคณะกรรมการไต้ตามทีเ่ หน็ สมควร
5. เชิญผู้แทนส่วนราชการที่เก่ยี วข้องมาใหช้ แี้ จงขอ้ เท็จจรงิ ด่างๆ
6. พิจารณาในเร่ืองอ่นื ๆ ท่เี ก่ียวข้องกบั การดดู ทราย
3.5 วิธกี ารผลิตและดดู ทรายทเี หมาะสม

ในการดูดทรายแม่น้าี โดยใส่ทรายลงเรือขนทรายหรอื การดดู ทรายช้ีนฉางแบบ
การดูคต่อตรง แล้วทง้ิ เศษทรายลงในแม่นํา้ พบวา่ นอกจากจะทำให้เกิดความชุน่ ข้นของน้าํ ใน
บริเวณใกล้เคยี งแล้ว บังสูญเสียผลพลอยไดจ้ ากดะกอนทล่ี คู ชี้น สำหรับแนวทางในการแกิไข
สามารถแยกตามประเภทการผลิต คอื

การดูดทรายในแมน่ าํ้ โดยโดยใชวธิ ดี ูดลงเรอื
เศษตะกอนและเศษดินจะถูกปล่อยลงตามทางน้ีา ซงึ่ ในกรณนี า้ี น่ิง ตะกอนบางส่วน
จะตกสะสมลงบรเิ วณพ้นื ทบ่ี รเิ วณนน้ั แตถ่ า้ น้าั ไหล พวกท่มี ีขนาดละเอยี ดกระแสน้ัาพดั ไปไกล
การแก้ปญั หานี้ทำไดย้ าก หากต้องการไม่ให้ตะกอนดกไกล จำเปน็ ต้องลดความเร็วของตะกอนกล่าวคือ

รปู แบบเรือท่นี า้ั ลนั ออกตอ้ งบังคบั ให้ไหลไปตามกาบเรือและวางท่อทิง้ ดง่ิ ลงไปให้ใกล้ถึงพ้นื ท้องน้าั
ซ่งึ จะสามารถช่วยเร่งการดกดะกอนถึงพน้ื ทอ้ งนั้าเรวี ช้ีน ดงั รูป

54

^24

41

\}ากท่องอเทิย้ ึลลความเร็วและน้8งกิน รางรบั ฟา้ าะบายน็า
ลนั ธอก
แรงดนั ฟา้ ทา่ ไหท่องฟา้ ยน่

การท้ิงและจัดการสว่ นทีเ่ ป็นตะกอน ในทิ้นท่ีรมิ ตลิ่ง
ในการผลิตทรายมีการท้ิงตะกอนดนิ กลับลงดามทางนํา้ ทำใหเ้ กดิ ความขุ่นข้นตาม
ทตะากงนอนํ้า ซกง่ึ าเปรข็นาผดลกพาลรพอยักไตดะ้ กทอีม่ นอี ดงินคน์ปอระกกจอากบสข่งอผงลทกรราะยทละบเตอ่อยี ดลปภานพดแินวแดลละ้อวมชั พยืชงั ขซาดึ่งกลาารมใาชร้ปถรนะำโมยาชในช์้
ถมทเพ*3อยกระดบั พ้นื ท'ใ่ี ห'้พันน'ี้าได้
วิธีการทำทพี่ ักตะกอนสามารถทำไตห้ ลายรปู แบบ ขน้ึ กบั ขนาดพน้ี ท่ีการผลิต วธิ ที ี่
นิยมใช้ จะมีรปู แบบคล้ายกบั การทำเหมืองแร่ คือ การทำเปน็ บ่อพกั และวธิ ีการแบบรอ่ งสวน
ความแดกต่างของแต่ละวชิ ้มดี งั น้ี
ขบคนุ่ว่อาขทม้นีลต2กึ กไลมจงะ่นบออ้ ่อยยท-ใ่กนี่หวกรา่นาะร่ึง2ขดุดับเเมมบนอ่ืตอ่าี้ นพขรุ่นี้ากั หขตถรนุ่ ะึงือซกนรอัน้ีาะในเยสตะว็มชธิ บน่วนี อ่ง้าี ี้ตดขพอ้ ัก่นุักงขจใอชะนงไ้พ้ีารหจน้ืถะลทขไไดุไ่ีหปมดลพ่ตักไักาปกโอบดวีก่อา่ยคทเ2ปรี่ ั้งน็ไ2แรบล่ โ่อแะดกบรยัก่งะปตเบปาะาก็นกยทบอน่อน่อี้าทอแใี่นสลยา่าี้ะลไงปงนหไล้อลป่อยอสยอใพู่2หกน้ืบไน้ ปท่อ้ํา่ี
เกษตรกรรมหรอื ตามทางนีา้ ต่อไป จุดอ่อนข1 องระบบน้ีคอื เมื่อตะกอนเตม็ การขุดลอกนำมาตาก
หรอื ขนยัายออกจะเสียค่าใชจ้ า่ ย เวนั แต่ทีข่ อบบ่อพักจะมขี นาดกว้าง สามารถถมที่ขึ้นมาเพ่ือยก
ระดับพืน้ ทีใ่ ห้สูงข้ึน
- การขุดบอ่ พักแบบรอ่ งสวน การขุดแบบรอ่ งสวนนี้ รูปแบบคือ การวางเปน็ รอ่ งนํ้า

ความกว้างของร่องนํ้าเท่ากบั ระยะช่วงท่ีรถขุดดักสามารถเออื้ มถึงได้ รปู รา่ งเปน็ รอ่ ง เรยี งแถวกนั
โดยใหัมคี วามยาวรวมของร่องมากกว่า 1,000 เมตร รอ่ งสวนนม้ี ลี ักษณะคดโค้งไปมา ทำให้ลด
ความเรว็ ของน้าี เร่งใหด้ ะกอนดกเร็วข้ึน (กรณีที่ไม่สามารถสร้างร่องสวนยาวกวา่ 1,000 เมตรได้
ต้องทำใหเ้ กิดการคดโคง้ มากทส่ี ุด จึงสามารถกกั ตะกอนไดห้ มด) เหลือนี้าใลไหลไปใชใ้ นการเกษตร
หรอื กลับไปยังแม่นีา้ เม่ือร่องสวนเตม็ สามารถใชร้ ถขุดดกั พักดิน เพือ่ ตากดนิ รอขนยา้ ยหรอื ถมทใ่ี ห้
สงู ขึ้นต่อไป ดงั รูป

'

55

การช&ุ เผฃรอํ งสวงใฅต์ ะ:ก0งต&กํอแปออํ ยแา

ชฒุ ®9แแษI/เาาง0าแ®ะฆคูเวฃเแษเี อใหค้ ะวาฉบด*.**1 ไ
* .บ้ - .V

ะ-. - -- ; , *.• .'' •1-* V)

1เ' . * }- . I ' ' *..!

V.— -:.V'
*•๒ / . !- 2 \
ๆ V // -
/'
*' *โ - ะ ำไ- V ' 1 &•.' -- ' ทI ุ I- ะะ :•ะ*:: , '. '. /•1
-- * ' V 1 I V'
'! '• *
ๆ) .7 '
1" '1 5V
-V \ ,วิ 1 ."เ '
ะ* 1
4
- .I รี
\ 1 ตร้ 1 เ^ 7
- V- - - - - - - /-4 . . . ---•ะ
-; / / *-1 - -V
* ; •?1 - 1''ะ -
-.. ? .1 '.
น์ๆI,;, 1' ; 1".*- V . :- --. , ' น้ี ; *. .. .เ ว'ิ' อ *V ๆ - - :'1' '
. . - [ ทั้ *:* ? ' ' ะ’*1'11 ' .'
, 'ะ 1 1'. 1
1
. V -;.1' X 1' } 1 *
V 11 .
'
' \ 1 1

*V เ*' 1
- * .* * , “ - 7?X *1
:ไ ำ1 '
. 4&44;- -1* 1 ห่

- / . - ^,#1! 7'
.เ' ’

^-รี-
.1 ำ . ** ๆไV • *ช:ิ ะ
ะ'1 'เ *
. . V•ปุ'
*1 *
/ 0 I -* )
*? รี 1
/เ*ท- ทุ่ ุ *1; -,
V'
?;-.•1 .
' ", ' ** ปุ

1 ว'ิ '

V

ะ’

1 VIรแถร0515/1ชเทพ.ิ

ในการระบายนา้ํ ทีผ่ ่านบ่อพัก เพ่ือนำไปทิ้งหรอื นำไปใช้เพ่อื การเกษตร เพือ่
เปน็ การลดปัญหามวลชนควรตกลงกปั ชาวบ้านทีต่ อ้ งการใช้นั้า สามารถชุดร่องระบายนํ้าเพอื่ นำไป

ใช้ให้เกดิ ประโยชน์สงู สุด จากการสำรวจพบวา่ บางแหล่งมีการดำเนนิ การ แต่ส่วนใหญ่ยังปลอ่ ยท้งิ

ลงน้าํ สง่ิ เหล่านี้ควรมกี ารพัฒนาเกิดขึน้ เพ่ือประโยชน์กับทกุ ฝ่าย
และดูดทราย,ใน3.แ6มมน่ 'าาตรการป้องกนั แก่โขผลกระทบส่ิงแวดล้อมและการพน้ ฟพู ืน้ ที่ ขุด ตกั

การประกอบกิจการชุด ตกั และดดู ทราย อาจก่อใหเ้ กิดผลกระทบต่อ
ทรพั ยากรและสIิงแวคสอ้ มดา้ นต่างๆ ดงั นน้ั ในการประกอบกจิ การทรายจึงจำเปน็ ตอ้ งมมี าตรการใน
การปอ้ งกนั และแกไขผลกระทบส่งิ แวดสอ้ ม เพอ่ื เป็นกาวหลีกเลยี่ งไม่ใหเั กิดผลกระทบหรือใหเ้ กดิ

ขนึ้ นอยทIสี ุด ดังนIXี

1. ด้านอุทกวทิ ยาและคุณภาพนำIX

ผลกระทบตอ่ แหล่งนํา้ ทั้งแหล่งนำผิวดนิ และแหลง่ น้าั ใต้ดินเนอ่ื งจากการ
ประกอบกิจการดูดทราย ซึ่งส่งผลกระทบไต้ทง้ั ตอ่ ปรมิ าณและคณุ ภาพนั้าในแหล่งนัา้ ตลอดจนส่ง
ผลตอ่ เนื่องกบั การใชป้ ระโยชนข์ องชุมชนบรเิ วณใกล้เคยี ง จงึ ควรมีมาตรการปอ้ งกันและแกไ่ ขผล

กระทบ ดงน*^0 XะจX

1.1 ควรมีการกำหนดพืน้ ทท่ี ีอ่ นญุ าตให้ดูดทรายอย่างเหมาะสม เพ่อื
ป้องกนั ปญั หาการฟังกระจายของตะกอนในลำน้าั จากการชุด ดกั และดดู ทราย ซ่งึ ควรจะอยูห่ ่าง

56

จากพ้นื ท่ีท่มี คี วามออ่ นไหวต่อการไดร้ ับผลกระทบ ได้แก่ จดุ สูบน้ีาสำหรบั การอปุ โภคบริโภคหรือ
ผลิตนา้ั ประปา และเขตรักษาพนั ธุและเพาะพนั ธลุ ดั วน์ ัา้ เป็นด้น

1.2 กำหนดเงอ่ื นไขการประกอบกิจการโดยใหผ้ ูป้ ระกอบการดำเนินการ

ลา้ งและแต่งทรายบริเวณทา่ ทรายพรอ้ มทงั ตอ้ งจัดสร้างบอ่ ดกั ตะกอนก่อนระบายลงสแู่ หล่งน่าธรรมชาติ

1.3 ผ้ปู ระกอบการควรหลกี เล่ียงการดดู ทรา่ ยในช่วงฤดูแลง้ จัดหรือจัดหา
แหล่งน้าํ อ่นื ทดแทนผใู้ ต้รับผลกระทบ เพือ่ ให้เกิดผลกระทบตอ่ อุทกวิทยาน้าั ใต้ดินทท่ี ำใหป้ ริมาณ
นัา้ ในบ่อนั้าตนื้ ลดน้อยลงจนล่งผลกระทบตอ่ การใชใ้ นนีา้ ของชมุ ชน

2. ด้านคุณภาพอากาศและเลยี ง

ในการประกอบกิจการดดู ทรายจำเป็นตอ้ งใช้เคร่ืองยนต์ท่ีใซดั ูดและคดั แยก

ขนาดทราย ตลอดจนการขนสง่ กอ่ ใหเ้ กดิ ปญั หาเลยี งดังรบกวน ควนั ดำ และการฟงั กระจายของฝน่

ละออง จึงควรมีมาตรการควบคุมดงั นี้

2.1 ควบคุมให้ดูดคดั แยกขนาด และขนสง่ ทรายเฉพาะในเวลากลางวนั

2.2 ตรวจลอบและบำรงุ รกั ษาเครอื่ งยนตต์ ่างๆ ใหัอยู่ในสภาพดี
2.3 จัดหาวัสดคุ รอบเครื่องยนตด์ ูดทราย รวมทง้ั ติดตั้งหมอ้ พกั ไอเสียของ

เครือ่ งยนต์
2.4 ฉดี พรมนี้าบริเวณพน้ื ท่หี น้างานและถนนที่ใซเั ป็นเส้นทางขนสง่ อยา่ ง

สมาเสมอ เพ่ือลดปญั หาการฟังกระจายของฝน่ ละออง
2.5 รถบรรทกุ ทรายจะต้องใชผ้ ้าใบปดิ คลุมให้มดิ ชิดขณะขนส่ง เพื่อปอั งกัน

การรว่ งหลน่ ของวัสดุและการฟังกระจาย

2.6 จำกัดความเร็วรถบรรทกุ ทรายท่วี ่งิ ผา่ นพนื้ ท่ีชมุ ชนไม่เกนิ 40 กิโลเมตร
ตอ่ ชว่ั โมง

2.7 ถา้ มเี สน้ ทางขนลง่ ได้หลายเส้นทาง ควรหลกี เลี่ยงเส้นทางทมี่ ชี ุมชนอยู่

อย่างหนาแนน่

3. การพังทลายของดนิ

การดูดทรายแมน่ ้าี เปน็ สาเหตุหน่ึงท่ีมสี ่วนทำใหต้ ลง่ิ พังทลาย นอกเหนือ
จากการกดั เชาะของน้ีาดามธรรมชาติ ดงั นนั้ จงึ ควรกำหนดพื้นท่ีทอี่ นญุ าตให้ดดู ทรายในพื้นทที่ ม่ี ี
คักยภาพการทบั ถมของทรายอย่างต่อเน่อื ง พรอ้ มท้งั ควบคุม โดยคำนึงถงึ ปริมาณทรายทอ่ี ยู่ใน
บรเิ วณนน้ั และกำสงั การผลติ หรอื กำลังเครอ่ื งยนตด์ ูดทราย

ส่วนการประกอบกิจการทรายบก มักจะเกิดปญั หาผลกระทบการชะล้างพงั

ทลายและการทรุดตัวของพน้ื ดินในพืน้ ท่ีชา้ งเคยี ง ดังน้นั เงือ่ นไขในการประกอบกิจการ ควรจำกดั

และกำหนดขอบเขดพน้ื ทีแ่ ละความลกึ ที่สามารถขุด ดัก และดดู ทราย ให้แน่นอนชดั เจน โดยจะ
ตอ้ งหา่ งจากทีด่ นิ ของบุคคลอืน่ ไม่นอ้ ยกวา่ 2 เทา่ ของความลกึ หรือไม่น้อยกว่า 40 เมดร และความ

ลาดชัดของบ่อไม่เกิน 1 : 2

57

4. ด้านการใช้ประโยชนท์ ี่ดิน
การประกอบกจิ การทรายบกจำเป็นต้องเปดิ หนา้ ดินออก ซ่งึ เปน็ การสญู เสีย

หน้าดินอย่างถาวร แม้กระท่งั หยดุ การประกอบกิจการยงั ก่อเกดิ ปญั หาบอ่ ทรายร้าง ทำให้ไม่
สามารถใชป้ ระโยชนท์ ด่ี นิ บรเิ วณนัน้ ได้อกี ดังน้ันจงึ ควรมีมาตรการลดผลกระทบดงั นี้

4.1 กำหนดพ้นื ท่หี ้ามประกอบกจิ การขุด ดักและดูดทรายในพ้นื ทที่ ่มี คี ณุ คา่
ต่อการใช้ประโยชน์ทด่ี นิ สูง เชน่ พืน้ ท่ีท่ีมีศักยภาพหรือเหมาะสมสำหรับการเกษตร โดยเฉพาะ
พน้ื ที่ซงึ่ ภาครฐั ไดม้ กี ารลงทนุ ในดา้ นระบบชลประทานสำหรับการเกษตร

4.2 กำหนดและวางแผนการเปดิ บอ่ ทราย จดั แต่งภูมสิ ถาปัตย์ ตลอดจน

วางแผนการใช้ประโยชนท์ ี่ดินหลงั จากการหยุดประกอบกิจการสดู ทราย และปรับปรงุ และพน้ื ฟู

สภาพแวดล้อมให้เหมาะสม
5. ด้านคมนาคมขนส่ง

การขนสง่ ทราย สง่ ผลใหมั ีปริมาณการจราจรหนาแนน่ ขึ้น ถนนอาจชำรุด
เสียหายเนื่องจากไม่สามารถรองรับน้าั หนกั บรรทกุ ไดแ้ ละมคี วามเสย่ี งต่อการเกิดอบุ ัติเหตุได้สงู ขึน้
จึงควรมีมาดรการลดผลกระทบดงั นี้

5.1 ในการประกอบการทรายแมน่ ้ัา ควรส่งเสริมหรอื สนบั สนนุ ใทมั ีการขนส่ง
ทางนา้ั โดยหลกี เลยี่ งการขนส่งทางบกใหม้ ากท่ีสดุ

5.2 รถบรรทกุ ทรายจะตอ้ งบรรทกุ ด้วยน้าั หน้กทีไ่ มเ่ กนิ เกณฑม์ าตรฐานที่
กรมทางหลวงกำหนดหรือไมเ่ กนิ พกิ ดั ท่ถี นนเสน้ ทางนน้ั สามารถรองรับได้

5.3 การขนส่งทรายจะต้องขนส่งเฉพาะในเวลากลางวันเทา่ น้ัน

5.4 ต้องปรบั ปรุงชอ่ มแชมถนนใหอ้ ยู่ในสภาพดีและสามารถใชง้ านไดอ้ ย่เู สมอ

5.5 ควรหลกี เล่ียงเสน้ ทางทีม่ ีการจราจรหนาแนน่ หรือผา่ นชมุ ชน

6. ดา้ นทศั นยี ภาพ

6.1 กำหนดใหผ้ ู้ประกอบการวางแผนผงั การใชป้ ระโยชนท์ ่ีดนิ ก่อนเปิดบ่อทราย
เช่น การจัดแต่งภูมสิ ถาปดั ยแ์ ละใหป้ ลกู ตน้ ไม้โดยรอบพนื้ ที่ เพ่อื เป็นแนวบดั บงั และลดผลกระทบ

ด้านทศั นียภาพ ตลอดจนเป็นแนวกำบงั การแพร่กระจายฝน่ ละออง เปน็ ต้น

6.2 กำหนดให้ผู้ประกอบการจดั การวสั ดุเหลือใช้อยา่ งถกู ต้องและเหมาะสม เชน่

กรวดและดิน โดยรวบรวมและดัดแยกนำไปใช้ประโยชนต์ อ่ ไป
7. มาดรการป้องกนั และลดผลกระทบทางดา้ นลงั คม

ควรมีการจัดต้งั คณะกรรมการเพอ่ื รบั เร่อื งรอ้ งเรียนและตรวจสอบขอ้ เท็จจรงิ ใน
ระดับอำเภอรบั และแก่ไขปัญหาในกรณที ี่มกี ารรอ้ งเรียนท่เี กยี่ วกบั ผลกระทบและความเสยี หายท่ี
เกิดข้ึนจากการประกอบกจิ การทราย โดยมีนายอำเภอเปน็ ประธานคณะกรรมการ และเจ้าหนา้ ท่ี
ของหนว่ ยงานต่างๆในระดบั ทอ้ งถิ่นหรือภมู ภิ าคได้แก่ ตำรวจ ทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสิ่งแวดสอ้ ม

จงั หวัด สำนักงาน อตุ สาหกรรมจงั หวัด และสำนักงานการขนส่งทางนาั้ ภูมภิ าค เป็นตน้

58

กแนโเแเดปาดปลบ้ มิร็นยละเพตปมกดงาาวีดื้นน็ดู มรตัูดทกฟพธถทิจรรสูฒัุปากรรภยนารรมยาะราชขพทพสมกาน้ั่ไีพน้ืทงตาดตครทม่ีิ้นื ร้อ์เพใต่ีคีพทบันน้ืนลว่อือี่ขกสาอฟปนดุามว่ดรอัูสุญนสจขตงภนำขากดุักคตาอทนัพญั งรตแแพสกัพอักลลาานื้ยยะะรมา่าทแแพดงากลกี่ขรยื้นดูร!ะถิง่ดุอฟทขดกน่ืซสูรผูดรตๆง่ึ ภาลทะจใักยากทระหพแราำเน้รยมแื้นไะิม่ำดทลท่นกดแ้เะบ่ีทพลาลำดสบัสี่เยีะนดู ง่ิงมารทนิกแมะาวาใรยการชรดะาาปถยป้กรลแดตรอ่รอ้ มบัำะั้งนมเแโ่นปนทจยตราีา้่ีจนิ ชข่กุงะกนั้นสกสหา์ไาภดิ้นรรดรไาออืส้อขพดนกดุกีดุ ้ตขกาคคลราอรดือรพ่ิงง้งั ักขขกนื้ปบุดอาฟรแงรระลูสดเลเิ ตกวำกัะภรณอนดายีบาี้ทพแดูมใดลท่าืน้หก้วทะราท้คยดรราขง่บีูดยาขสนั้ยรทุดภตเิแรวดาซอลาณพักนย่งึะ
ต่างๆ ดังนี้
1. กกาารรพจัดื้นทฟำูสแภผานพกพา้ืนรพทใ่ี้ืนนฟขูส้นั ภตาอพนพก้นื ารทเ่ทีตรำ.ยีทมรกายารขจุดะตด้อักงดแำลเะนดนิ ูดกทารราตย้ังแต่ขนั้ ตอน
การเตรยี มการเพื่อใหก้ ารดำเนินงานมคี วามต่อเนอ่ื งตอ่ ไป ในข้ันการดำเนินการ และขนการสิ้นสุด
การดำเนินงาน แนวทางการวางแผนการพ้นื ฟู จงึ ต้องดำเนินงานรว่ มกับการป้องกันผลกระทบจาก
การทำทราย ดงั นี้
ไสดว่ ้ปนรทับ่เี ปส็นภขาพอบพต้นื ลทิง่ ีเ่ พ1โ.ือ่ 1ดใยชจดใ้ัดำนใเนหกินจิม้ กีกกราารรรมปจดัท้อทง่าทกำมนัราากยตารรโกชดาะรยลปป้างอ้ลพงกู กงัหทนั ญลกา้าาหยรขรชอือะพงลดืชา้ นิงตแรบโะดกบยูลรกถ่อา่ัวงรลใปนึกลรบกู ะรพยเิ วะชื ณแครลรกิมุมแตดลVินลว่ิงใ*จ3ทนงี่
ปลกู ไม่โตเร็ว หรอื พันธไุ ม่ในทอ้ งถ่ินภายหลงั
1.2 จัดทำระบบระบายน้ําและถนน ใหเ้ หมาะลมตามความลาดเอียงของสภาพ
โภดูมยิปมรที ะาเทงรศะแบละาย/หนรีา้ อื ล1สนั .อ3ด(8ดค(วำลIเI้อนI งพินแลกลVาะร)เลชหดือ่รผมอื ลโทกย่องรรกะะบัทบทบาายทงนานงีา้ ีา้คดธวา้ รนบรทคมมุศัชนาตยี ิภแาลพะโโคดรยงขก่าายรถปนรบันสบภรเิาวพณพใื้นกทลเ้ีใ่ คหยี ้มงี
คปกวารราะปมโกยรชับลนมสท์กภลด่ีาพืนินพทกนื้ับกี่ ำทพหี่น้ื เนพทดอ่ื่ีใไกลวลด้โ้เผดคลยยี กกงารระแปทลลบะกู/ดหต้ารน้นอื ไทปมัศร่โนบัดียปยภรราองุ พสบภพตาน้ืั้งพแทภตท่ี มูเ่ ำริททม่ิ ัศรดนาำยใ์เนหกิน้ส่อกอนาดกรคตาลราจอ้มัดงแกวผบัานงรงเูปคารนแอื่บทงบไี่ จดกั ้วกราาหงรไรใชวอื ้้
2. กกาารรพพ้นืนื้ ฟฟูสูสภภาาพพพพน้ื ้ืนทท่ใี ี่รนะรหะวหา่ วง่ากงาขรนั้ ทดำอทนรกายารขสดุ ำหดรัดับทแลระายดแดู มทน่ ราี้ายคือ การรกั ษา
สภาพความมนั่ คงของขอบตลิ่ง และการรกั ษาแนวไมท้ ปี่ ลกู โดยรอบพืน้ ที่ท่าทราย ใหม้ ีความ
สซมึง่ บทรูำใณนต์ พ่อน้ืเนทอ่ื ี่สงาจ3ธา.ากรก3ขณ.านั้1ระกพภาื้นารตยเฟตห้อูสรลงียภเงั คมาจพลกากาื่อพรสนนื้ท้นิ ยทำสา้ทภ่ี ยดุ ราเกยาคยาหรรจล่ือขนังงุดถจจงึาดักขกักรนั้กอแากปุรลาขกระดุสดรูดนิ้ณดทสัก์ รุดราแกย้อื ลาถใระนอทดสนำูดท่วทสนรร่งิ าาขปยยอลงูกกสารรทา้ งำทรตาลยอแดมจน่ น้ํา
สาธารณปู โภคดา่ กงๆ ทีไ่ มใ่ ชป้ ระโยชนใ์ นการพื้นฟูสภาพพ้ืนทอ่ี อกให้หมด

59

3.2 ดำเนินการปรับปรงุ สภาพพื้นทบ่ี รเิ วณทา่ ทรายใหเ้ หมาะสมกับรปู แบบ
การใช้ท่ดี ินทก่ี ำหนดไวในแผนงานต้ังแตเ่ รมิ่ ดำเนนิ โครงการ

3.3 กำหนดแผนผงั หรอื แบบแปลนแสดงอาณาบรเิ วณทัง้ หมดของสถาน

ประกอบการขุด ตัก และดูดทราย รวมทัง้ บริเวณใกล้เคียง รายละเอียดเก่ียวกับแบบแปลนท้งั หมดของ
บ่อทรายหรือสถานประกอบการสำหรับรองรับการประกอบกจิ กรรมต่างๆ จากการขดุ ตกั และดูดทราย

การลา้ งทำความสะอาดและตัดแยกขนาดทราย เป็นด้น

3.4 กำหนดแบบแปลนการตดิ ตั้งเคร่อื งจกั ร รายละเอยี ดเครอ่ื งจกั ร และการเลอื ก

สรรเครื่องจักรกล อปุ กรณ์ หรือเทคโนโลยที ีเ่ หมาะสมในการขดุ ดกั และดดู ทราย ท่มี คี วามส้มพนั ธ์กับ
ปรมิ าณของทรายและคณุ สมบดของทรายในพน้ื ท่ี ตลอดจนผลตอบแทนทางดา้ นเศรษฐศาสตร์

3.7 ขอ้ พึงระวงั เกีย่ วกับการขดุ ลอกดดู ลองและแหล่งนํา้ ธรรมชาติ

ในพ้นื ทีด่ นิ เค็ม การขุดลอกในระดับลกึ จะไมม่ ีผลกบั การแพร่กระจายของดิน
เค็มหากมกี ารกบั เกบ็ นั้าและมกี ารระบายนัา้ อย่างต่อเนอื่ ง แตห่ ากมกี ารกักเกบ็ นํา้ เป็นระยะเวลา
นานและไม่มกี ารระบายนา้ั ก็อาจมผี ลให้น้าั ท่กี กั เกบ็ กลายเปน็ นัา้ กรอ่ ยได้ ทงั้ น๘*ข5นก^บคณุ ภาพ

ทน้งั้ัาหบมาดดาทล่ีลแะลละารยะไดด้นับ้อคยวกามวา่ล5กึ 0ข0อมงนิลล้าั บกิ ราดัม/าลลิตรถก้าส็นาํ้ามบาารดถาขลุดบลรอิเกวไณด!น้ ด้นั ยมไีคมณุ่ตอ้ ภงาคพำนดีงึ ถคงึือระปดรบั ิมคาวณามสลาึกร

แตก่ รณที ีน่ ้าั บาดาลมคี ณุ ภาพไม่ดีตอ้ งคำนึงถึงความลกึ ในการขดุ ลอก โดยเฉพาะบรเิ วณทุ่ง

กลุ ารัองไห้ส่วนใหญ่มรี ะดบั ความลึกของนั้าบาดาล 2-3 เมตร

60

(สำเนา) กระทรวงมหาดไทย

ท้ มท 0511.3/8819 ถนนอัษฎางค์ กทม. 10200

22 กรกฎาคม 2547

เรอง หารือแนวทางปฏิบด

เรียน ผู้วา่ ราชการจังหวดั นครสวรรค์

อ้างถงึ หนงั สอื จังหวัดนครสวรรค์ ดว่ นมาก ท่ี นว 0019.5/11279 ลงวนั ที่ 13 พฤษภาคม 2547

ตามทหี่, ารอื แนวทางบฎี บิ ัดิตามระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าดว้ ยวธิ กี ารเก่ียวกบั การ
ขดุ ลอกแหลง่ นาสาธารณประโยชน์ท่ดี ื๋นเขินพ.ศ.2547 เนอ่ื งจากมบี างประเดน็ ท่สี ่วนราชการท่ีเกี่ยวขอ้ ง
มคี วามเหน็ แตกดา่ งกัน ความละเอียดแจ้งแลว้ นนั้

•' . กระทรวงมหาดไทยพิจารณาแลว้ เห็นวา่

1. ตามขอ้ หารือขอ้ 1 “การขุดลอก” ดามความหมายของระเบยี บกระทรวงมหาดไทย

วด่าูดด้วตยักวธิ หกี รารอื เกกาย่ี รวกกรบั ะกทาำรปขรดุะลกอารกอแืน่ หใลดง่ นท้ัา่ีเสปาน็ ธกาารรณนปำรกะรโวยดชนหท์ ิน่ีต้นืดเินขินทพรา.ศย.2ท5ที่47ับถหมมอายยู่ใถตงึ ้แหกลาร่งขนุดั้า
สาธารณประโยชนท์ ี่ตน้ื เขนิ ข้ึนมาบนดนิ ไมร่ วมถึงการนำกรวด หนิ ดิน ทราย ทไ่ี ด้จากการขดุ
ลอกไปใขป้ ระโยชนอ์ ยา่ งอนื่ ดังน้นั การนำดนิ ไปถมเป็นถนนคันดิน การวางท่อระบายนำ หรือการ
อื่นใดที่มีลักษณะนอกเหนอื จากการขดุ ลอก จึงไมอ่ ย่ใู นบังคบั ของระเบยี บฯ นี้
ทำการขดุ ลอก 2ด. าตมาทมท่ีขอ้างหราารชอื กขา้อรไ2ดป้ ตรามะกคาวศามหใานผขู้ม้อคี ว5ามขปอรงระะสเงบคีย์ทบี่จฯะทเปำน็กากรรขณุดที ลเี่ ออกกชนโดเสยนทอ่ที ขาอง

ราชการไม่ตอ้ งจ่ายค่าจา้ ง และไม่ใชล่ ักษณะของการจา้ ง เพียงแต่ทางราชการใหผ้ ู้ทำการขดุ ลอก

สามารถนำกรวด หิน ดนิ ทราย ท่ีได้จากการขุดลอกไปเปน็ คา่ ตอบแทนจากการขดุ ลอก และหาก
ไม่มผี ใู้ ดเสนอขอขุดลอกตามขอ้ 5 แล้ว สว่ นราชการสามารถจดั จา้ งให้เอกชนทำการขดุ ลอกได้
ซ่งึ ตามข้อ 6 ของระเบยี บได้กำหนดหลกั เกณฑไ์ ว้ โดยส่วนราชการนัน้ ๆ ต้องปฏิบดั ดามระเบยี บ
ขสอำนงหกั นน่วายยกการรฐั บมรนหิ ดารรวี ร่าาดชว้ กยากราสรว่ พนัสทดอ้ ุ งพถ.นิ่ ศ.พ25.ศ3.525ห35รือแรละ้วเบแยีด,บกกรรณะี ทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยการพัสดุ

3. ตามขอ้ หารอื ข้อ 3 และขอ้ 4 ในการออกแบบการขุดลอก ระเบยี บกระทรวง
มหาดไทยฯ ไม่ได้กำหนดรูปแบบและวธิ กี ารหรอื คุณลกั ษณะของผทู้ จี่ ะทำการออกแบบไว้

เนือ่ งจากการขุดลอกท้ัง 3 แนวทาง ท่รี ะเบยี บฯ กำหนด จะตอ้ งผา่ นความเหน็ ชอบจากผวู้ ่าราชการ

จงั หวัดซง่ึ ผูว้ ่าราชการจงั หวดั มอี ำนาจทจ่ี ะใหห้ นว่ ยงานท่ีมีความรู้เก่ยี วกับการออกแบบขดุ ลอก เชน่
สำนกั งานโยธาธิการและผงั เมืองจงั หวดั ดรวจสอบแบบขดุ ลอกทสี่ ่วนราชการเสนอ วา่ เหมาะสม
กับสภาพพ้นื ที่ที่จะทำการขดุ ลอกหรอื ไม่ โดยตอ้ งคำนึงถึงผลกระทบต่อส่ิงแวดล้อม ระบบนเิ วศน์

61

วิทยาทางน้าํ ตอ่ แนวลำนา ตลิง่ หรอื กจิ กรรมอน่ื ๆ ในบริเวณใกล้เคยี ง และหากพน้ื ท่ีที่จะดำ เนิน
การขุดลอกมหี นว่ ยงานที่เก่ียวขอ้ งหลายหนว่ ย จะต้องไดร้ บั ความยนิ ยอมจากหน่วยงานทีร่ บ้

ผิดชอบกอ่ นการดำเนินการขดุ ลอก โดยใหอ้ นุโลมถือปฏบิ ตั ติ ามนัยขอ้ 3 ของหน0^งส^อกระทรวง

มหาดไทย ดว่ นที่ลดุ ท่ี มท 0511.3/ว 495 ลงวันท่ี 11 กุมภาพันธ์ 2547

จึงเรียนมาเพอ่ื โปรดทราบ

ขอแสดงความนบั ถอื

(ลงชอ่ื ) ชยั ฤกษ์ ดิษฐอำนาจ

(นายชยั ฤกษ์ ดษิ ฐอำนาจ)
รองปลดั กระทรวง รักษาราชการแทน

ปลัดกระทรวงมหาดไทย

กรมท่ีดิน

สำนักจัดการทดี่ นิ ของรฐั
โทร. 0 2622 3469 มท 50801-12 ต่อ 365

โทรสาร 0 2222 2851

62

(สำเนา) กรมท*ะ* &ดน

ที่ มท 0511.3/588 ถนนพระพพธ กทม. 10200

8 มกราคม 2547

เรอง แนวทางดำเนนิ การเก่ยี วกบั ห้วย หนอง คลอง บงึ บาง สำนา ทะเลสาบ ทชี่ ายทะเล
และแม่นํา้

เรียน ผู้วา่ ราชการจังหวัดชยั ภูมิ
หหนนงัังลลอือื กจรงั หะทวรดั วชงัยมภหมู าิ ดทไี่ ทชยยท0ี่0ม1ท9.20/220089.029/วล3ง3ว6นั 3ทลี่ 2ง8วันพทฤี่ ศ6จตกิ ุลาายคนม22554466
อ้างถงึ 1.
2.
สงิ่ ท่สี ่งมาดว้ ย 1. สำเนาคำสั่งกรมการขนสง่ ทางนัา้ และพาณชิ ยนาวี ที่ 498/2546
ลงวันที่ 9 กนั ยายน 2546
2. หกแหรลมง่ักพกเการณระขรฑนาช์แสลบง่ ะัญทวญาิธงัตีกนกิาัา้ ราแรเกลเดย่ีะินวพกเารับณอื กใิชนายรนนอา่านนวุญีนทั้าาี่ไต4ทข9ยุด8/ลพ2อ5.ศก4.62ด4ลา5มง6วมันแาทตนี่รบ9าทก1า้ นั2ย0คยำาสย่งัน 2546

ตามที่หารือแนวทางปฏบิ ัติเก่ยี วกับขัน้ ดอนการรบั คำขอ และวธิ ีการเพ่อื พิจารณา
อนุญาตหลกั เกณฑก์ ารตรวจสอบการขดุ ลอก แก็ไขเปลย่ี นแปลงร่องนัา้ ทางเดินเรือ ฯลฯ ซ่งึ
ใเปน็นน่ากนานรด้ัาไำทเนยินพก.ศาร.2ต4า5ม6อปำจันจาบุ จันหอนธา้ บิทด่ขี ีกอรงมเจก้าาทรา่ขนตสา่งมทมาางดนรัา้ าแล1ะ2พ0าณแชิหยง่ นพารวะไี รดา้มชอบบญั อญำนต้ ากิ จาร“เเดจ้านิ ทเร่าือ”
ใไแหดนแ้้มวกอท่ผบาูว้ งหา่ปรมฏาาชบิ ยกตัใาหเิ รกจก้ีย่ ังรวหมกวบัทดั ข่ีดใ้ันนิ นตเกปอาน็นรพเแจลจิา้ ะาขรวอณิธงีกาเรอา่ือรนตงญุ เากมาตีย่ กวแฎกลหบัะมเกกาาบ็ยรดคขงั่าดุกธลรลรอ่ามวกเนจยีแึงมเตรแ่เียนลน้ว่อื มงแาจลเพาะกกื่อเรขจะอา้ ททหรรนวาง้าบมทแหี่ยนาังดวไไทมทา่มยงี
การปฏบิ ัติ นน้ั

กรมทีด่ ินพิจารณาแลว้ เห็นว่า กรณีการขุดลอกและการดแู ลรกั ษาร่องน่า ทางเดินเรือ

ซ“แเม่ึงจเน่ปา้ ทัา้็นลา่อ”ำำคนใลาหอจแ้งหกแน่ผลา้ ู้วะททา่ี่ขระอาเงลชส“กเาาจบร้าจทดังาา่ หม”วมปดั าจั เตจปรุบน็ าันพ1อ2นธ0กั ิบแงดหากีนง่ รพเจมร้ากะหารรนาขชา้ นบทัญสี่ในง่ญทกตั าาิกงรานอรา้ัเนดแุญนิลเะารตพือแาใณลนว้นิช่ายนตนนาามวา้ั ไีไคทดำยสม้ อพ่ังกบ.ศรอ.มำ2นก45าาจ6ร

ขนส่งทางน้ัาและพาณชิ ยนาวี ท่ี 498/2546 ลงวันท่ี 9 กนั ยายน 2546 โดยไดก้ ำหนดหลักเกณฑ์
ดแังลกะลวา่ิธวีกซารึง่ เหกลย่ี ักวกเกับณกฑารด์ อังนกจลฌ"่าาวตไดกก้ าำรหเกน็บดคใหา่ ธ้ผรูท้ รม่ีมคี เนวียามมปในระกสารงขคดุ์จะลทอำกกาไรวข้ตุดาลมอเอกกยืน่สาครำแรอ้นงบขทอา้อยนคุญำสาตง่ั
ต่อผูว้ า่ ราชการจงั หวัดในพื้นทที่ ่ีอย่ใู นเขตอำนาจดามแบบตัวอยา่ งแนบทา้ ยหลกั เกณฑฯ์ ซ*4ง
เจ้าหนา้ ท่ตี อ้ งดำเนนิ การตามหลกั เกณฑ์และวธิ ีการเกี่ยวกับการอนุญาตขดุ ลอก ตามมาดรา 120

63

แห่งพระราชบัญญัตกิ ารเดินเรอื ในนา่ นใเาไทย พระพุทธศกั ราช 2456 แนบท้ายคำส่ังกรมการขนส่ง
ทางนํ้าและพาณชิ ยนาวี ที่ 498/2546 ลงวนั ที่ 9 กันยายน 2546 และหากมีขอ้ สงสยเกย่ี วกับ

การปฎบิ ตั ติ ามหลกั เกณฑ์ด' ังกลา่ ว ใหป้ ระสานงานกับสำนักงานการขนส่งทางนาในเขตอำนาจ

จงึ เรียนมาเพ่ือโปรดทราบ และถือปฎบิ ้ติตอ่ ไป

ขอแสดงความนับถอื

(ลงชื่อ) วราวุธ วราภรณ์
(นายวราวธุ วราภรณ์)

รองอธิบดี ปฏิบัตริ าชการแทน

อธิบดกี รมท่ดี ิน

สำนักจดั การทดี นิ ของรฐั

โทร. 0 2622 3469 มท 50801-12 ตอ่ 365
โทรสาร 0 2222 2851

64

ด่วนทึสุด (สำเนา)

ท่ี มท 0511.3/7078 กระทรวงมหาดไทย
ถนนอษั ฎางฅ์ กทม. 10200

4 กรกฎาคม 2548

เรอื ง ขอเอกสารและสอบสวนเจา้ หนา้ ท่ีทเ่ี กยี่ วขอ้ ง

เรยี น ผกู้ ำกบั การ 3 กองตำรวจปา่ ไม้

อา้ งถงึ หนังสือกองกำกบั การ 3 กองตำรวจปา่ ไม้ที่ ตช 0021.43/2570 ลงวนั ท่ี 7 มถิ นุ ายน 2548

สง่ิ ที่สง่ มาด้วย 1. ระพียบกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยวธิ กี ารเกย่ี วกับการขุดลอกแหล่งนัา้

สาธารณประโยชน์,ท่ีตน้ื เขิน พ.ศ.2547

2. หนงั สอื กระทรวงมหาดไทย ด่วนทีส่ ุด ที่ มท 0511.3/ว 495

ลงวันท่ี 11 กมุ ภาพนั ธ์ 2548
3. หนังสือกระทรวงมหาดไทย ท่ี มท 0208.2/ว 3363 ลงวนั ที่ 6 ตุลาคม 2546
4. คำสงั่ กรมการขนสง่ ทางน้ําและพาณิชยนาวี ที่ 498/2548 ลงวนั ท่ี 9 กันยายน

2546 และหลกั เกณฑ์และวธิ กี ารเกย่ี วกบั การอนญุ าตขุดลอกตามมาตรา 120
แหง่ พระราชบัญญต้ การเดนิ เรอื ในนา่ นนํา้ ไทย พระพทุ ธศักราช 2456

แนบทา้ ยค0ำลเวำงั กรมการขนส่งทางน่าและพาณชิ ยนาวี ที 498/2546

ลงวันท่ี 9 กนั ยายน 2546

ตามที่ขอให้กระทรวงมหาดไทยตรวจสอบการดำเนินการขององค์การบรหิ ารส่วน
ตำบลลาริกา ว่า ไดด้ ำเนนิ การถูกตอ้ งตามระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธกี ารเกี่ยวกบั การ

ขดุ ลอกแหลง่ นาํ้ สาธารณประโยชนท์ ่ตี นื้ เขิน พ.ศ.2547 หรอื ไม่ และมีระเบียบอนื่ ๆ ท่ใี หัอำนาจ
องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ ในการดำเนนิ การในเรือ่ งดังกลา่ วหรือไม่ อยา่ งไร พร้อมท้งั ขอสอบสวน
เจ้าหนา้ ที่ทเี่ กี่ยวข้อง เพ่อื ประกอบสำนวนการสอบสวน ความละเอยี ดแจง้ แล้ว น้นั

กระทรวงมหาดไทยขอเรยี นว่า การขดุ ลอกแหลง่ น้าั สาธารณประโยชน์ เพ่อื แกไ้ ข
หรือปอ้ งกนั ปัญหาอุทกภยั หรือภยั แล้งนั้น มีแนวทางดังน้ี

1. การขุดลอกแหล่ง'นาสาธารณประโยชนท์ ี่อยใู่ นอำนาจหนา้ ทีด่ แู ลรกั ษา
ของกระทรวงมหาดไทย ให้ถอี ปฎบิ ้ดติ ามระเบยี บกระทรวงมหาดไทย วา่ ด้วยวิธีการเกย่ี วกบั การ

ขุดลอกแหลง่ น้ัาสาธารณประโยชน์ทีต่ นื้ เขนิ พ.ศ.2547 ชึ่งมีสาระสำคญั สรปุ ได้ดงั นี้
หนอง คลอง บึง1บ.1างแหแลละง่ แนหาสล่งานธาาั้ รอณน่ื ๆปรทะโี่มยีลชักนษ์ ทณ่ีอะยคู่ในลา้บยงั คคลับงึดกานัมระแเบด,ยีไบม'ฯรวไมดถแ้ กึงน่ ล่าำนรานงา้ั หตา้วมย

พระราชบัฌญต้ การเดินเรือในน่านนั้าไทย พระพุทธคักราช 2456 (ตามนยั ระเบยี บฯ ขอ้ 4)

65

1.2 การขดุ ลอกกระทำได้ 3 กรณี

(1) กรณปี ระกาศเชิญชวน ใหเ้ จา้ ของโครงการประกาศเชิญชวนให้เอกชน

มาขดุ ลอกตามนัยข้อ 5 ของระเบียบฯ ให้ผ,ู้ขดุ ลอกนำกรวด หนิ ดิน ทราย ท่ีไดจ้ ากการขดุ ลอก
เปน็ ค่าตอบแทนจากการขุดลอก กรณนี ้ไี ม่ใช่ลักษณะของการจา้ ง ทางราชการไมต่ ้องจา่ ยคา่ จา้ ง

(2) กรณจี ดั จ้างดามระเบียบพัสดุฯ ดามนยั ข้อ 6 ของระเบียบฯ
ก. กรณใี ช้กรวด หิน ดิน ทราย แทนค่าจ้าง หากกรวด หิน ดนิ ทราย

เกนิ จากค่าจา้ งใหผั ู้ขุดลอกเสียค่าตอบแทนกรวด หนิ ดนิ ทราย คืนแกอ่ งค์กรปกครองสว่ นท้องกน

ตามนัยมาตรา 9 ทวิ แหง่ ประมวลกฎหมายทดี่ นิ

ข. กรณีใชเ้ งนิ จ้าง ทางราชการสามารถนำกรวด หนิ ดิน ทราย ไปเปน็

ประโยชนใ์ นทางราชการได้

(3) กรณีจำเปน็ เรง่ ด่วนท่ีจะต้องแกไขหรือปอ้ งกันปัญหาโดยดว่ น ดามนยั

ข้อ 8 ของระเบยี บฯ ใหจ้ ัดจา้ งเอกชนขุดลอกไปพลางก่อน แลว้ จึงเสนอผู้ว่าราชการจังหวัดเพอ่ื

ทราบ/งายใน 15 วนั
การขดุ ลอกตามนัยขอ้ 1.1 (1) และ (2) จะตอ้ งไดร้ บั อนุมัตหิ รอื เหน็ ชอบโครง

การจากผ้วู ่าราชการจงั หวัดกอ่ นจงึ จะทำการขุดลอกได้

2. การขุดลอกนา่ นนาํ้ ทอ่ี ยใู่ นพระราชบัญญัตกิ ารเดนิ เรือในน่านนํ้าไทย พระ

พุทธศกั ราช 2456 กระทรวงมหาดไทยไดก้ ำหนดหลกั เณฑ์ ในการขดุ ลอกไว้ตามนัยหนงั สือ

กระทรวงมหาดไทย ดว่ นทส่ี ดุ ท่ี มท 0511.3/ว 495 ลงวนั ที่ 11 กุมภาพันธ์ 2547 โดยมีสาระสำคัญ

ด~งน๕

2.1 การสำรวจแหล่งนำทส่ี มควรขดุ ลอก ใหผ้ ู้ว่าราชการจังหวดั ใช้อำนาจตาม
มาดรา 120 แห่งพระราชบัญญ้ตการเดนิ เรอื ในนา่ นนี้าไทย พระพุทธคักราช 2456 ประกอบกับ
คำสั่งกรมการขนสง่ ทางนํา้ และพาณชิ ยนาวี ที่ 498/2546 ลงวนั ท่ี 9 กันยายน 2546 โดยส่งั การให้
สำนกั งานขนสง่ ทางนี้าและพาณิชยนาวีในเขตอำนาจ -เปน็ ผทู้ ำการสำว6 6 'II บ0116.11 VI I I * & II VI

แหลง่ นา้ํ ให้ชดั เจน พรอ้ มท้งั ออกแบบการขดุ ลอก กำหนดหลกั เกณฑว์ ิธีการ และระยะเวลาในการ
ขดุ ลอกให้แล้วเสรจ็ โดยอนุโลม ตามนัยระเบยี บกระทรวงมหาดไทย วา่ ด้วยวิธกี ารเกยี่ วกบั การขุด
ลอกแหล่งนา้ี สาธารณประโยชน'์ท่ดี ืน้ เขนิ พ.ศ.2547

2.2 การประกาศเชิญชวน ใหผั ูว้ ่าราชการจงั หวัดประกาศหาผู้ประสงคท์ จี่ ะทำ
การขดุ ลอกให้มาแจ้งความประสงคท์ จ่ี ะขอขดุ ลอก มกี ำหนดไม่นัอยกวา่ 15 วัน นับแตว่ นั ประกาศ

2.3 การควบคุม กำกบั ดูแล ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์แนบทา้ ยคำสั่งกรมการ
ขนส่งทางน้ีาและพาณิชยนาวี ท่ี 498/2546 ลงวนั ท่ี 9 กนั ยายน 2546 ดังน้ี

(1) การขดุ ลอกดงั กลา่ วจะด้องไมก่ ่อใหเ้ กดิ ผลกระทบต่อส่ังแวดล้อมระบบ
นิเวศน์วทิ ยาทางนี้า ต่อแนวสำนีา้ ตลง่ิ และกิจกรรมอ่นื ๆ ในบรเิ วณใกลเ้ คยี ง

/

66

(2) หากปรากฎว่า ในพน้ื ทีท่ ่ีจะดำเนนิ การขุดลอกมีสิง่ กอ่ สร้างทีส่ ำคัญ เชน่

สะพาน ฝาย โบราณสถาน จะตอ้ งไดร้ ับความยนิ ยอมจากหน่วยงานท่ีรับผิดชอบก่อนการดำเนนิ
การขุดลอก

(3) สำหรับการจำหนา่ ยวสั ดุทไ่ี ดจ้ ากการขุดลอก ใหจ้ งั หวดั ดำเนนิ การดาม

กฎหมายและระเบยี บท่เี กี่ยวช้อง
2.4 วสั ดุทไ่ี ด้จากการขดุ ลอก ใหผั ขู้ ดุ ลอกน่าไปเป็นประโยชน์ของตนแทนคา่ จา้ ง

โดยใหต้ ีราคากรวด หิน ดิน ทราย ตามราคาค่าตอบแทนในการอนุญาต ตามมาตรา 9 ทวิ ใน

บ้ญชีค่าตอบแทนทา้ ยประมวลกฎหมายที่ดินโดยอนโุ ลม แล้วให้หักกลบจากคา่ จา้ ง และถา้ มีราคา
เแกลนิ ะใกหว้เ่างคนิ ่านจั้นา้ งตกผจแเ้ขปจดน็ ลรอายกไตดอ้ ้ขงอจง่าอยงเงคนิ์กครปา่ กกรควรดองหส่วินนดทนิอ้ งทถน่ิราย ส่วนท่ีเกินดงั กล่าวคนื ใหท้ างราชการ

ในกรณีทป่ี รากฎวา่ วสั ดุท่ขี ุดลอกเป็นแร่ ทรัพยากรไม้ หรือวตั ถุโบราณ ให้หยุด

ดำเนนิ การขุดลอก และให้ดำเนนิ การตามกฎหมายว่าด้วยการนเ^ัน

สำหรบั การขุดลอกน่านนา้ั นน้ั ผ้ขู ุดลอกตอ้ งถือปฎิม้ตติ ามบทบญั ญิดแหง่ พระราช
บญ้ ญ้ตกิ ารเดินเรือในนา่ นน้าํ ไทย พระพทุ ธคักราช 2456 ดว้ ย เช่น ตอ้ งมใี บอนุญาตขุดลอกรอ่ งนั้า
ทางเรือเดินและการขุดลอกต้องถือปฏบิ ตั ิดามหลกั เกณฑแ์ ละวิธกี ารเกย่ี วกบั การอนญุ าตขดุ ลอก

ตามมาตรา 120 แห่งพระราชบญั ญ้ตกิ ารเดนิ เรือในนา่ นนั้าไทย พระพุทธคกั ราช 2456 แนบท้าย
คำส่ังกรมการขนล่งทางนาั้ และพาณิชยนาวี ที่ 498/2546 ลงวันที่ 9 กนั ยายน 2546 และหากการ
ขดุ ลอกเกย่ี วช้องกบั กฎหมายใด กใ็ หัถอี ปฏบิ ตติ ามกฎหมายท่ีเก่ยี วชอ้ งด้วยเช่นกัน

จงึ เรียนมาเพ่ือโปรดทราบ

-.;ะ: ขอแสดงความนับถอื

( Iะ! (ลงช่ือ) ชาญชยั สุนทรมัฎฐ์
โ (นายชาญชัย สุนทรมฎ้ ฐ์)

.1ะ--I?: รองปลัดกระทรวง ปฏิบัติราชการแทน
ปลดั กระทรวงมหาดไทย

โI

า กรมที่ดิน สำนกจดั การท้คินของรฐั

?-V โทร. 0 2622 3469 มท 50801-12 ต่อ 365

โทรสาร 0 2222 1840

]