โครงงาน พิชชาพร

1

รายงานโครงงาน

เร่อื ง ขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอนกำเนิดขุนชา้ งขนุ แผน

จดั ทำโดย ประธาน
รองประธาน
๑.นางสาวพิชชาพร สงวนนาม กรรมการ
๒.นางสาวกญั ญารตั น์ ใจทน กรรมการ
๓.นางสาวอรกญั ญา ยศทะแสน กรรมการ
๔.นางสาวฐติ ชิ ญา อินทะสร้อย เลขานุการ
๕.นายอนชุ า พรมสอน
๖.นายภาคิน แตงกวารมั ย์

ครทู ่ปี รึกษาโครงงาน
คณุ ครูปานใจ หมู่สงู เนิน

รายวิชาภาษาไทย รหสั วชิ า ท๓๓๑๐๑
ภาคเรียนที่ ๑ ปกี ารศกึ ษา ๒๕๖๕

โรงเรียนไชยวานวทิ ยา สำนักงานเขตพ้ืนทกี่ ารศึกษามัธยมศกึ ษา อุดรธานี

2

บทคัดย่อ

เรอ่ื ง ขุนช้างขุนแผน ตอนกำเนดิ ขนุ ช้างขนุ แผน
วัตถุประสงค์

๑. เพื่อศกึ ษาเนื้อเรอ่ื งเก่ียวกบั วรรณคดีไทย เรอื่ ง ขุนชา้ งขนุ แผน ตอนกำเนดิ ขนุ ช้างขนุ แผน
๒. เพื่อวิเคราะห์เร่ืองในดา้ นต่าง ๆ เช่น ตวั ละครทีป่ รากฏในเรื่อง ขอ้ คดิ ทีไ่ ด้จากเร่อื ง
๓. เพอ่ื เพ่มิ พนู ความรโู้ ดยการนำเสนอ แลกเปล่ียนเรยี นรูร้ ว่ มกับเพ่อื นในชั้นเรียน
วิธีการศกึ ษา
1. สำรวจความชอบและความสนใจ วรรณคดีไทยเร่ืองขุนชา้ งขนุ แผน ตอนกำเนิดขุนชา้ งขุนแผน
2. ศกึ ษาเอกสารทเ่ี กยี่ วข้อง
3. รวบรวมข้อมูลท่ีไดจ้ ากการศึกษาค้นคว้า และเรียบเรยี ง โดยจัดลำดบั ให้ถกู ตอ้ งตามรูปแบบ
การจดั ทำรายงานโครงงาน
4. เขยี นรายงาน และจัดทำรูปเล่มให้ถกู ต้อง สวยงาม และมีความคิดสรา้ งสรรค์
5. นำเสนอผลงาน โดยมกี ารฝึกซ้อมใหเ้ หมาะสมกับเวลา และคิดรปู แบบการถ่ายทอดเนื้อหาใหน้ ่าสนใจ
6. ประเมินผลโครงงาน

สรปุ ผลการศกึ ษา
๑. สามารถศึกษาเน้ือเรอ่ื งเก่ยี วกับวรรณคดีไทย เรอ่ื ง ขนุ ช้างขนุ แผน ตอนกำเนิดขนุ ช้างขนุ แผนได้
๒. สามารถวเิ คราะหเ์ ร่อื งในดา้ นตา่ ง ๆ เชน่ ตัวละครท่ีปรากฏในเรอื่ ง ข้อคดิ ทไี่ ด้จากเร่อื งได้
๓. สามาถนำเสนอเพื่อเพิม่ พูนความรรู้ ว่ มกับเพอ่ื นในชัน้ เรียนได้

3

คำนำ

โครงงาน เร่อื งขนุ ช้างขุนแผนตอนกำเนิดขนุ ชา้ งขนุ แผน จดั ทำขน้ึ เพื่อประกอบการเรียนรายวิชาภาษาไทย
รหสั วิชา ท๓๓๑๐๑ ภาคเรยี นท่ี ๑ ปีการศกึ ษา ๒๕๖๕ ระดับชน้ั มธั ยมศกึ ษาปีท่ี ๖/๒ ซ่งึ ผู้จัดทำได้รวบรวมเนือ้ หา
และนำเสนอ เพอื่ แลกเปล่ียนเรยี นรู้ ในระดบั ชนั้ เรียนได้อย่างมีประสทิ ธิภาพ โดยแบง่ เนอ้ื หาสาระ ๕ บท ดังนี้

บทท่ี ๑ บทนำ ประกอบดว้ ย ทม่ี าและความสำคัญ วัตถปุ ระสงค์ ขอบเขตของการศกึ ษา
และประโยชนท์ คี่ าดว่าจะไดร้ ับ

บทท่ี ๒ เอกสารท่ีเก่ยี วขอ้ ง
บทที่ ๓ วธิ ดี ำเนนิ การศึกษา
บทที่ ๔ ผลการศึกษาค้นควา้
บทที่ ๕ บทสรปุ และข้อเสนอแนะ
คณะผู้จัดทำหวังวา่ โครงงานเล่มน้ี จะมีประโยชน์สำหรบั ผู้ทส่ี นใจศึกษารูปแบบการทำโครงงาน สำหรบั
นักเรยี นในระดบั ชั้นน้ไี ดต้ ามสมควร หากโครงงานนี้มขี ้อบกพรอ่ งในสว่ นใด คณะผู้จัดทำขอนอ้ มรบั คำแนะนำเพอ่ื
ปรบั ปรุงใหส้ มบรู ณ์ยง่ิ ข้ึนในโอกาสตอ่ ไป

คณะผจู้ ดั ทำ
ปกี ารศกึ ษา ๒๕๖๕

4

กิตติกรรมประกาศ

คณะผู้จัดทำขอขอบคุณ ผูอ้ ำนวยการประภสั สร ทามาลี ผู้อำนวยการโรงเรียนไชยวานวิทยา
ทใ่ี หก้ ารสนับสนนุ ดา้ นงบประมาณ และสอื่ อนิ เทอรเ์ นต็ ในการค้นคว้าขอ้ มลู ทำโครงงาน

ขอขอบคุณ คุณครูปานใจ หมู่สงู เนิน ครูผสู้ อนและครูท่ีปรึกษาโครงงาน ทใี่ หค้ วามรแู้ ละใหค้ ำปรกึ ษา
ท้ังรูปแบบ วิธีดำเนินงาน และการนำเสนอโครงงาน จนสามารถจัดทำโครงงานไดอ้ ยา่ งมปี ระสิทธิภาพ

ขอขอบคุณผู้ปกครองทกุ ทา่ น ทีใ่ หก้ ารสนบั สนุนงบประมาณเพ่มิ เตมิ ในการจัดทำ ใหข้ วญั กำลังใจ
และดา้ นอื่นๆ จนเสรจ็ สิ้นการดำเนนิ งาน

ขอบคุณเพอื่ นๆ ในกลุ่มทใี่ ห้กำลังใจ และชว่ ยกนั ทำงานจนสำเร็จลุลว่ งไปด้วยดี

สารบัญ 5

เร่อื ง หน้า

บทที่ ๑ บทนำ 6
ทม่ี าและความสำคัญ 6
วตั ถปุ ระสงค์ 6
ขอบเขตของการศึกษา 6
ประโยชน์ที่คาดวา่ จะไดร้ บั 6

บทที่ ๒ เอกสารที่เก่ียวขอ้ ง 7
ความหมายของวรรณคดีไทย 7
ประวตั ผิ ู้แต่งเรอ่ื งขุนช้างขนุ แผน 7
ลักษณะคำประพันธข์ องวรรณคดีขุนช้างขุนแผน 8
เรื่องยอ่ วรรณคดขี ุนช้างขนุ แผน ตอน กำเนิดขุนชา้ งขนุ แผน 9

บทที่ ๓ วิธดี ำเนินการศึกษา 9
บทท่ี ๔ สรปุ ผลการศกึ ษาค้นควา้ 11
11
วิเคราะห์ตวั ละครที่ปรากฏในเรอ่ื งขนุ ช้างขนุ แผน 12
ขอ้ คิดทไ่ี ด้จากเร่อื งขนุ ช้างขุนแผน ตอนกำเนิดขุนช้างขนุ แผน
บทท่ี ๕ บทสรปุ และข้อเสนอแนะ 14
บรรณานกุ รม
ภาคผนวก
ภาพกจิ กรรม

6

บทท่ี ๑ บทนำ

ทม่ี าและความสำคญั ของโครงงาน
จากการเรียนวรรณคดที ีผ่ ่านมา มคี วามสนใจในวรรณคดนี อกจากบทเรียน จงึ สำรวจความตอ้ งการของ

สมาชกิ ในกลมุ่ และได้ขอ้ ตกลงเลอื กวรรณคดี เรื่อง ขุนชา้ งขนุ แผนตอนกำเนิดขนุ ชา้ ง ซง่ึ เป็นวรรณคดมี รดก
หรอื งานเขยี นที่ยกย่องกนั วา่ ดี มีสาระ และมคี ุณค่าทางวรรณศลิ ป์ สามารถทำใหผ้ ู้อ่านเกิดอารมณ์ มีความคดิ เปน็
แบบแผน ใช้ภาษาทไ่ี พเราะ เหมาะแกก่ ารอา่ นให้ประชาชนได้รับรู้เพราะสามารถยกระดับจติ ใจสูงข้ึน ร้วู ่าอะไร
ควรอะไรไมค่ วร ประกอบกบั ในปจั จุบนั เยาวชนไทยสมัยใหมไ่ มค่ อ่ ยสนใจเร่อื งวรรณคดไี ทยเท่าทีค่ วร ซงึ่ อาจเกิด
จากจะมคี ำศัพทบ์ างคำท่ยี ากเกินไปจงึ ทำใหเ้ ขา้ ใจยาก และทำใหไ้ มต่ ระหนักและรกั ษาไว้ คณะผูจ้ ดั ทำจงึ ศึกษา
วรรณคดีขนุ ช้างขุนแผนตอน กำเนิดขุนช้างขนุ แผน เปน็ ตอนทเ่ี ป็นจุดเริ่มตน้ ของเรื่องขุนชา้ งขนุ แผนมีความ
สนกุ สนานและน่าตดิ ตาม

ดังนน้ั คณะผูจ้ ัดทำจงึ ศึกษาวรรณคดีขนุ ช้างขนุ แผนตอนกำเนดิ ขนุ ช้างขนุ แผนและนำไปนำเสนอแลกเปลี่ยน
เรยี นรกู้ บั เพอ่ื นในช้ันเรยี น ทำให้เข้าใจเน้ือเร่อื งไดง้ ่ายและสนกุ สนานกับการนำเสนอวรรณคดขี ุนช้างขุนแผน
ตอนกำเนดิ ขนุ ช้างขุนแผน

วตั ถุประสงค์
๑. เพ่อื ศึกษาเนอ้ื เร่อื งเกย่ี วกับวรรณคดีไทย เรื่อง ขนุ ช้างขุนแผน ตอนกำเนิดขุนชา้ งขุนแผน
๒. เพอ่ื วเิ คราะหเ์ ร่อื งในด้านตา่ ง ๆ เชน่ ตวั ละครทป่ี รากฏในเรอ่ื ง ข้อคิดที่ได้จากเร่อื ง
๓. เพอื่ เพ่มิ พนู ความรู้โดยการนำเสนอ แลกเปล่ียนเรยี นรู้รว่ มกับเพ่อื นในช้นั เรยี น

ขอบเขตของการศึกษา
๑. เน้อื เร่อื งขุนช้างขนุ แผนตอนกำเนดิ ขนุ ช้างขุนแผน
๒. วเิ คราะห์เร่อื ง เช่น ตัวละครที่ปรากฏในเร่อื ง ขอ้ คดิ จากเรื่อง

ประโยชน์ที่คาดวา่ จะไดร้ ับ
๑. สามารถศึกษาเนื้อเรื่องเก่ียวกบั วรรณคดไี ทย เรื่อง ขนุ ชา้ งขุนแผน ตอนกำเนิดขุนชา้ งขนุ แผนได้
๒. สามารถวิเคราะห์เรอ่ื งในด้านต่าง ๆ เช่น ตัวละครท่ปี รากฏในเรื่อง ขอ้ คิดทไี่ ด้จากเรื่องได้
๓. สามาถนำเสนอเพ่อื เพ่ิมพูนความร้รู ว่ มกบั เพอื่ นในชน้ั เรียนได้

7

บทท่ี ๒ เอกสารที่เกีย่ วข้อง

การศึกษาวรรณคดีเรอ่ื งขุนชา้ งขุนแผน ตอน กำเนิดขนุ ชา้ งขุนแผน ไดศ้ กึ ษาเอกสารที่เกีย่ วขอ้ ง ดังน้ี
๑. ความหมายของวรรณคดไี ทย
๒. ประวตั ิผู้แต่งขนุ ช้างขุนแผน
๓. ลักษณะคำประพนั ธข์ องวรรณคดขี องขนุ ชา้ งขุนแผน
๔. เรือ่ งยอ่ ขุนช้างขนุ แผน ตอน กำเนิดขุนชา้ งขุนแผน
๑. ความหมายของวรรณคดีไทย
วรรณคดี หมายถงึ วรรณกรรมหรอื งานเขยี นที่ยกย่องกันว่าดี มสี าระ และมีคุณค่าทางวรรณศิลป์ การใช้
คำว่าวรรณคดีเพอ่ื ประเมินค่าของวรรณกรรมเกิดข้ึนในพระราชกฤษฎกี าตง้ั วรรณคดีสโมสรในสมยั ราชกาลท่ี 6
วรรณคดี เป็นวรรณกรรมทีถ่ กู ยกย่องว่าเขียนดี มีคณุ ค่า สามารถทำให้ผู้อา่ นเกิดอารมณ์สะเทอื นใจ มี
ความคดิ เป็นแบบแผน ใช้ภาษาท่ไี พเราะ เหมาะแก่การให้ประชาชนได้รับรู้ เพราะสามารถยกระดบั จติ ใจใหส้ ูงข้ึน
รวู้ า่ อะไรควรหรือไมค่ วร
๒. ประวัติผ้แู ต่งเรือ่ งขุนชา้ งขนุ แผน
ผแู้ ตง่ เร่อื งขนุ ชา้ งขุนแผน คอื พระสุนทรโวหาร นามเดิม ภู่ หรอื ทเี่ รยี กกันทวั่ ไปว่า สนุ ทรภู่ เกิดในรัชสมัย
พระบาทสมเดจ็ พระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เมอ่ื วันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2329 ถงึ แกก่ รรมเมื่อ พ.ศ. 2398
สนุ ทรภู่ไดเ้ ลา่ เรียนหนงั สือในสำนกั วัดชปี ะขาว ซ่ึงปัจจบุ นั เรียกว่า วดั ศรสี ุดาราม ในคลองบางกอกนอ้ ย
ต่อมาได้เขา้ รบั ราชการเปน็ เสมียน ในกรมพระคลังสวน แต่ไมช่ อบทำงานอื่นนอกจากแต่งบทกลอน ซ่ึงสามารถแต่ง
ไดด้ ตี ั้งแตย่ งั เป็นหนุม่
ในราชกาลที่ 3 สนุ ทรภูอ่ อกจากราชการและออกบวช เมื่อลาสกิ ขาแลว้ ถวายตวั อยูก่ ับพระองค์เจ้าลักขณา
นุคุณไดห้ นงึ่ ปี ครัน้ เจา้ นายพระองค์นน้ั สิน้ พระชนม์ สนุ ทรภู่กข็ าดท่ีพ่งึ ได้รบั ความลำบากมาก ตอ้ งลอยเรอื อย่แู ละ
แต่งหนงั สอื ขายเลีย้ งชวี ิต ตอ่ มาจึงได้รบั พระอุปถมั ภ์จากกรมหมืน่ อปั สรสุดาเทพ พระราชธดิ าในสมเดจ็ พระนั่ง
เกลา้ เจ้าอยหู่ ัว
พ.ศ. 2394 สุนทรภไู่ ดเ้ ป็นเจ้ากรมอาลกั ษณ์ฝา่ ยพระราชวังบวร มีบรรดาศักดิเ์ ป็น พระสนุ ทรโวหาร
วรรณกรรมของสุนทรภู่ มีมากมายหลายประเภท คอื มีทั้งนิราศ เชน่ นิราศเมอื งแกลง นิราศพระบาท นริ าศภูเขา
ทอง นทิ านคำกลอน เช่น พระอภัยมณี โคบตุ ร ลักษณะวงศ์สภุ าษติ คำกลอน เชน่ สวสั ดิรกั ษา เพลงยาวถวาย
โอวาท เสภา เช่น ขนุ ช้างขุนแผน ตอนกำเนดิ พลายงาม บทเหก่ ล่อม เช่น เห่เรอ่ื งจับระบำ เหเ่ รอื่ งกากี เป็นต้น
๓. ลกั ษณะคำประพันธข์ องวรรณคดขี ุนช้างขนุ แผน
ลกั ษณะคำประพนั ธข์ องวรรณคดขี ุนช้างขุนแผนเป็นลกั ษณะแบบ กลอนเสภา
เสภา หมายถึง วรรณคดีที่แต่งด้วยรูปแบบคำประพันธ์ชนดิ กลอนสภุ าพทน่ี ยิ มมีคำว่า “คราน้ัน” ปรากฏ
ในตอนข้นึ ต้นบท โดยใช้ประกอบกบั คำอื่นจนครบวรรคอยา่ งนอ้ ย 3 ครง้ั และจะใช้คำข้ึนตน้ บทอืน่ ๆ ก็ได้ มักมี
เนื้อหาเปน็ เรอ่ื งเล่านอกจากนี้ เสภา ยังหมายถงึ บทำนองการขับลำประกอบ “กรับ” โดยใชบ้ ทเสภา เพอ่ื ใช้เล่า
เร่ืองสกู่ ันฟังเกยี่ วกับเรื่องใดเรอื่ งหน่งึ หรอื หมายถงึ การขบั เสภาเป็นทำนองประกอบกับการเล่นปี่พาทย์

๔. เร่อื งย่อ เรอื่ งขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน กำเนิดขนุ ชา้ งขนุ แผน
กรุงศรอี ยุธยาเป็นเมอื งทสี่ งบสขุ มเี มืองข้นึ มากมายและมเี ร่ืองราวของขนุ ชา้ ง ขนุ แผน และนางพิมพลิ า

ไลย เกิดข้ึนท่เี มืองสุพรรณบุรี สมยั ทีส่ มเด็จพระพนั วษาครองกรุงศรอี ยธุ ยา
มชี ายคนหน่ึงชือ่ ขุนไกร อยทู่ ่ีบ้านพลบั ได้แต่งงานอยูก่ นิ กับนางทองประศรี ชาวบา้ นแถววัดตะไกร ต่อมา

ขุนไกรย้ายไปรบั ราชการทหารท่เี มืองสุพรรณบุรี สว่ นอีกคนหน่งึ เป็นนายกรมชา้ งกองนอก ช่อื ขนุ ศรีวิไชย ได้เมีย
ชอื่ นางเทพทอง อยู่ที่บ้านทา่ สบิ เบี้ย เมอื งสพุ รรณบุรี และพนั ศรโยธา มีเมียช่อื นางศรปี ระจนั เปน็ ชาวบา้ นท่าสิบ
เบี้ยเช่นเดยี วกัน นอกจากน้นั นางศรปี ระจนั ยงั มนี อ้ งสาวอีกคนหน่งึ ช่ือ นางบวั ประจนั มผี ัวเป็นชาว บางเห้ยี ชอ่ื

8

นายโชดคง ไม่มีอาชีพนอกจากเป็นโจร เทย่ี วขโมยควายของชาวบา้ น วนั หนงึ่ นางเทพทอง เกดิ ฝันประหลาด ขนุ
ศรวี ิไชยทำนายฝันวา่ จะไดล้ กู ชาย ฝา่ ยนางทองประศรี ฝนั ว่าพระอินทร์เหาะลงมายื่นแหวนเพชรเมด็ ใหญ่ให้ ขุน
ไกรทำนายฝันว่าจะไดล้ กู ชาย ซงึ่ ภายภาคหนา้ จะไดเ้ ป็นทหารใหญ่

สว่ นนางศรีประจัน กฝ็ นั เช่นเดยี วกันโดยฝันว่า พระวษิ ณกุ รรม เหาะเอาแหวนมาให้ และพนั ศรโยธา
ทำนายฝนั วา่ จะได้ลูกสาวท่มี คี วามสวยงามมาก

ตอ่ มาทั้งสามก็ตัง้ ครรภ์ และคลอดบุตรออกมาในเวลาไล่เลีย่ กัน นางเทพทองคลอดบตุ รเป็นชายหวั ลา้ นได้
ช่ือว่า ขุนชา้ ง นางทองประศรคี ลอดบุตรเปน็ ชายรูปร่างหนา้ นา่ รัก ไดช้ ่อื วา่ พลายแก้ว และนางศรปี ระจันคลอด
บุตรเปน็ หญงิ ได้ช่ือวา่ พมิ พลิ าไลย เดก็ ทง้ั สามนี้เปน็ เพื่อนเล่นกันมา ครั้งหนงึ่ ขณะเล่นกนั อยู่ พลายแกว้ เกิดอตุ ริ
ชวนขุนชา้ งและนางพมิ เลน่ ผัวเมีย ขุนชา้ งเหน็ ดว้ ย นางพิมไมอ่ ยากเล่น พลายแก้วคะยัน้ คะยอใหเ้ ล่น โดยบอกว่า
ใหเ้ ลน่ เปน็ เมยี ขุนช้างไปพลาง ๆ แลว้ ตนจะไปลักมาจากขนุ ช้าง นางพมิ จึงยอมเล่น ซ่งึ นับว่าเป็นลางทจ่ี ะต้อง
เกดิ ขึน้ ในวนั ข้างหน้า ทำใหเ้ ทวดาดลใจ ให้คิดเลน่ ผัวเมยี ขึ้นมา

เมื่อขนุ ช้างโตขึน้ ขนุ ศรีวิไชยไดพ้ าไปถวายตวั กับ สมเดจ็ พระพันวษา
เปน็ กษตั รยิ ท์ ม่ี ีพระบรมเดชานภุ าพมาก เมอื งต่าง ๆ พากันเขา้ มาสวามิภกั ดิ์
และสง่ ราชบรรณการมาใหม้ ิได้ขาด และทรงเปน็ กษัตริยท์ ่ีมีจรยิ ธรรม
ปกครองกรุงศรีอยุธยาและบรรดาเมอื งขึ้น ใหอ้ ยู่เยน็ เป็นสขุ ตลอดมา
ซ่งึ พระองคก์ ็รับขนุ ช้างไว้ แตเ่ น่อื งดว้ ยยังเด็กมาก กใ็ ห้ขนุ ศรวี ิไชยดแู ลไปก่อน

9

บทท่ี ๓ วิธดี ำเนนิ การศึกษา

๑. สำรวจความสนใจของสมาชิกในกล่มุ เกีย่ วกบั การเลือกหวั ข้อวรรณคดีทำโครงงาน
๒. ศกึ ษาเอกสารที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ความหมายของวรรณคดไี ทย ประวตั ผิ ้แู ตง่ เรื่องขนุ ช้างขนุ แผน
๓. รวบรวมข้อมลู ทไี่ ดจ้ ากการศึกษาค้นควา้ และเรียบเรยี ง โดยจดั ลำดบั ให้ถกู ตอ้ งตามรปู แบบ
การจัดทำรายงานโครงงาน
๔. เขียนรายงาน และจดั ทำรปู เล่มใหถ้ กู ต้อง สวยงาม และมคี วามคิดสรา้ งสรรค์
๕. นำเสนอผลงาน โดยมีการฝึกซ้อมใหเ้ หมาะสมกบั เวลา สาธติ การทำอาหาร
๖. ประเมนิ ผลโครงงาน

บทท่ี ๔ ผลการวเิ คราะห์ข้อมลู /สรุปผลการศึกษาค้นคว้า

จากการศกึ ษาวรรณคดี เรอ่ื งขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน กำเนิดขุนชา้ งขนุ แผน ผู้จัดทำไดว้ ิเคราะหข์ ้อมลู ดังนี้

๑. ตัวละครท่ปี รากฏในเรอื่ งขนุ ช้างขุนแผน ตอน กำเนดิ ขุนชา้ งขนุ แผน
๑) ขุนแผน

เดิมชื่อพลายแกว้ มรี ปู ร่างหนา้ ตางดงามคมสนั สติปญั ญาเฉลยี วฉลาด
นิสัยเจ้าชู้ มดี าบฟา้ ฟื้นเปน็ อาวธุ ประจำตวั พาหนะคู่ใจคอื มา้ สหี มอก
พ่อเป็นทหารช่อื ขนุ ไกรพลพา่ ย แม่ชือ่ นางทองประศรี ไดบ้ วชเณรและเรียนวชิ าท่วี ดั ส้ม
ใหญ่ แลว้ ย้ายไปเรียนต่อทีว่ ัดป่าเลไลย สุดทา้ ยไปเปน็ ศษิ ยส์ มภารคง วดั แค
จนมคี วามรู้ทางโหราศาสตร์ ปลกุ ผี อยู่ยงคงกระพัน คาถามหาละลวยทำใหผ้ ูห้ ญงิ รกั
ตลอดจนวิชาจากตำรับพิชยั สงคราม และยงั มคี วามสามารถเทศ์ไดไ้ พเราะจับใจอกี ดว้ ย
ต่อมาสกึ จากเณรแลว้ แตง่ งานกบั นางพมิ พลิ าไลย ไม่นานก็ถกู เรียกตวั ไปเป็นแมท่ พั รบกับ
เชยี งใหม่ คร้นั ได้ชนะกลับมากไ็ ด้เป็นขนุ แผนแสนสะทา้ น แต่ปรากฏว่าภรรยาแตง่ งาน
ใหม่แล้ว ขนุ แผนต้องโทษถูกจำคกุ ถึง ๑๕ ปี จึงพน้ โทษ และทำสงครามกับเชียงใหมอ่ ีก
ครั้ง เมื่อชนะกลับมากไ็ ดต้ ำแหนง่ เปน็ พระสรุ ทิ รฤาไชย เจ้าเมืองกาญจนบรุ ี

ขุนแผนเจ้าชู้มากจงึ มีภรรยาหลายคน คอื นางวันทอง มลี กู ดว้ ยกนั คอื พลายงาม
นางลาวทอง นางแก้วกริ ิยา มีลกู ดว้ ยกันคือ พลายชุมพล นางสายทอง และนางบวั คล่ี มีลกู ดว้ ยกันคอื กุมารทอง

๒) ขุนช้าง
ขนุ ชา้ ง มีลกั ษณะรูปชัว่ ตัวดำ หวั ล้านมาแต่กำเนิด นสิ ยั เจ้าเลย่ ์เพทุบาย ได้ชื่อว่าขุน
ชา้ งเพราะตอนคลอดนนั้ มีผนู้ ำช้างเผอื กมามอบให้สมเด็จพระพนั วษา พ่อช่อื ขนุ ศรีวิชยั แม่
ช่ือ นางเทพทอง มฐี านะรำ่ รวยมาก แมจ้ ะเกิดมาเปน็ ลกู เศรษฐี แตก่ ็อาภัพ ถูกแม่เกลยี ดชัง
เพราะอบั อายทม่ี ีลกู หวั ล้าน จงึ มักถกู แม่ด่าว่าอยู่เสมอ และไม่วา่ จะเดินไปทางใดกจ็ ะเป็นที่
ขบขันลอ้ เลยี นของชาวบา้ นทั่วไปเสมอ แต่เปน็ ท่รี ักของญาตพิ น่ี อ้ ง เพราะตง้ั แต่ขุนช้างเกดิ มา
ครอบครวั กร็ ่ำรวยข้ึน พอเปน็ หนุ่มก็ได้นางแกน่ แกว้ เปน็ ภรรยา อย่ดู ว้ ยกันได้ปีกวา่ นางก็ตาย
จงึ หันมาหมายปองนางพมิ พิลาไลย แต่งงานกับนางสมใจปรารถนา

10

๓) นางพมิ พิลาไลย หรือ วนั ทอง
นางพมิ พิลาไลย เปน็ หญิงรปู งาม แตป่ ากจดั พ่อช่ือ พันศรโยธา แม่ชอื่ นางศรี

ประจัน ตอ่ มารไดแ้ ต่งงานกับพลายแก้ว ซงึ่ ภายหลังมีลกู ชายดว้ ยกัน คอื พลายงาม
ครัน้ พลายแกว้ ไปทำสงคราม นางกป็ ว่ ยหนักรกั ษาเท่าไรก็ไม่หาย ขรวั ตาจู วดั ป่าเลไลย
ตรวจดดู วงชะตาและแนะนำใหเ้ ปลีย่ นชื่อเป็น นางวนั ทอง อาการไขจ้ ึงหายต่อมานางถกู
แม่บงั คับให้แตง่ งานใหมก่ ับขนุ ช้าง นางตอ้ งถกู ประณามว่าเป็นหญงิ สองใจ เมอื่ มีคดี
ฟ้องรอ้ งถึงสมเดจ็ พระพนั วษา และพระองค์ใหน้ างเลอื กวา่ จะอย่กู บั ใคร แตน่ างตดั สินใจ
ไมถ่ ูกจึงถูกสั่งใหป้ ระหารชีวิตลักษณะนิสัย

เนื่องจากนางวันทองมโี อกาสใกลช้ ดิ กับนางศรีประจนั นางจึงได้รับลักษณะ
นิสัยบางอยา่ งของนางศรีประจันมา เช่น เป็นคนเจ้าคารมโวหาร ใชถ้ ้อยคำประชด
ประชันเสียดสี ปากกล้า โดยเฉพาะเมื่อเกิดอารมณโ์ มโห นางจะหลุดถ้อยคำหยาบ ๆ
ออกมาไดม้ ากมาย

นางวันทอง มลี กั ษณะสาวชาวบ้านจึงเป็นคนซื่อ ไม่ค่อยฉลาดเท่าใดนกั ทำอะไรกท็ ำตามประสาหญงิ
ชาวบา้ น เมอ่ื โตเป็นสาวก็เรมิ่ คิดเรอ่ื งคู่ครอง อันเปน็ เรอื่ งธรรมดาตามธรรมชาติ แตส่ ังคมไทยมีความจำกดั ให้
ผู้หญิงอยูใ่ นกรอบของประเพณี จงึ ทำให้ดเู หมอื นว่านางวันทองไมร่ ักนวลสงวนตัว อยา่ งไรก็ตาม นางวันทองก็ยังมี
ภาพลกั ษณ์ดา้ นดีทีเ่ ห็นไดช้ ัด คือ ความละเอียดอ่อน ไม่วา่ จะเป็นในเร่ืองการรบั รู้ถงึ ความดีของผ้อู ่ืนทป่ี ฏิบตั ิตอ่ นาง
ดงั จะเหน็ ได้จากถึงแมน้ างจะไมไ่ ดร้ ักขุนช้างแต่ด้วยความดขี องขนุ ช้างและความผูกพนั ทอ่ี ยกู่ นั มา 15 ปี ทำใหน้ าง
เป็นหว่ งเป็นใยความทุกข์สขุ และความรสู้ กึ ของขุนช้างไม่น้อย หรือ อารมณ์ที่ละเอยี ดออ่ นในการเป็นแมศ่ รเี รือนท่ี
ดี เชน่ ความประณีตในการปกั มา่ น นอกจากน้ีนางวันทองยงั เป็นคนกลา้ ทจ่ี ะยอมรบั ชะตากรรมของตวั เอง มนี ำ้ ใจ
เมตตา และให้อภัยโดยไม่เคียดแค้น
๔) สมเด็จพระพันวษา

สมเดจ็ พระพันวษา เป็นพระมหากษัตริย์แหง่ กรุงศรีอยธุ ยา ยุคนเี้ ปน็ ยคุ ท่บี ้านเมอื งเจริญรงุ่ เรือง มีความ
อุดมสมบูรณ์ ราษฎรทงั้ หลายอย่กู ันอย่างรม่ เยน็ เป็นสุขบรรดาประเทศใกลเ้ คยี งก็ยอม
อ่อนน้อม เพราะยำเกรงบารมี สมเด็จพระพนั วษามนี สิ ยั โกรธงา่ ย ดงั เชน่ เม่ือขนุ ไกร
ต้อนควายป่ามาเขา้ คอกให้พระองค์ล่า แต่ควายต่ืนตกใจหนเี ตลิด ขนุ ไกรจึงใชห้ อกไล่
แทงควายตายไปมากมาย สมเดจ็ พระพันวษาก็โกรธส่งั ให้ประหารชวี ิตขุนไกรทนั ที แต่
พระองคก์ น็ บั วา่ เป็นพระมหากษัตรยิ ์ทม่ี ีความยุตธิ รรมตอ่ พวกทหาร เสนาอำมาตย์ และ
ราษฎรพอสมควร เมอื่ มคี ดฟี อ้ งร้องกัน กจ็ ะใหม้ ีการไต่สวน และพสิ จู น์ความจรงิ ให้
ประจกั ษ์ชัดเสียก่อนจึงจะลงโทษ เช่น ในคราวท่ีนางสร้อยฟ้าทำเสนห่ ์ใหจ้ มื่นไวยวร
นาถ (พลายงาม) หลงรักแลว้ ถกู จับได้ แตไ่ มม่ ีพยานยืนยัน สมเดจ็ พระพนั วษาก็ให้ลุย
ไฟพสิ จู น์ จนรู้แน่วา่ นางสรอ้ ยฟ้าเปน็ ฝ่ายผดิ จึงไดส้ ั่งลงโทษ

11

๒. ขอ้ คดิ ทไี่ ดจ้ ากเรื่องขุนช้างขนุ แผน ตอนกำเนดิ ขนุ ชา้ งขนุ แผน
๑. ความกตัญญเู ป็นเครอ่ื งหมายของคนดี เราจงึ ควรมคี วามกตญั ญูต่อบดิ ามารดาผูท้ ่ีให้ กำเนดิ เรามา
๒. การศกึ ษาเปน็ สงิ่ สำคญั สมัยก่อนเดก็ ผู้ชายจะเรียนหนงั สือท่ีวัด
๓. วัดเปน็ สถานที่ผกู พันกับชีวติ ของคนไทยตง้ั แต่อดตี จนถึงปัจจุบัน
๔. ในสมยั กอ่ นจะมีการมดั จุกโกนจุกและน่งุ โจงกระเบนผกู ขวัญรบั ขวญั
๕. ผชู้ ายมกี ารถวายตัวเข้ารับราชการ
๖. สมยั ก่อนจะใชส้ มุนไพรรักษาแผล และมีความเช่อื ในสง่ิ ศักดส์ิ ิทธิ์
๗. สมัยก่อนเดนิ ทางโดยเท้า และการขีม่ า้
๘. พ่อแม่ทกุ คนรกั ลกู และ ยอมเสยี สละทุกอย่างเพอ่ื ลูกได้

บทที่ ๕ บทสรปุ และข้อเสนอแนะ

ข้อเสนอแนะ/ปญั หา/อุปสรรค/แนวทางแกไ้ ข
จากการศึกษาโครงงานวชิ าภาษาไทย เรอ่ื งวรรณคดไี ทยเร่อื งขนุ ช้างขนุ แผน ตอนกำเนดิ ขนุ ช้างขุนแผน

ได้มีการสำรวจความพงึ พอใจจากเพื่อนในกลมุ่ เดียวกนั และจากการดำเนินงานพบวา่ สมาชิกมีความพึงพอใจ
ในผลงาน และการนำเสนอซงึ่ จัดว่าอยู่ในระดบั เกณฑ์ดีเป็นสว่ นใหญ่ อกี ท้งั ยงั มคี วามพึงพอใจในเนื้อหาสาระ
ซึ่งสามารถเข้าใจวรรณคดีไทยเรอ่ื งขนุ ชา้ งขุนแผนได้มากกว่าเดมิ มีความรู้และเข้าใจเก่ยี วกับวรรณคดไี ทย
เร่ืองขุนช้างขุนแผนตอนกำเนดิ ขุนช้างขนุ แผนมากย่ิงข้นึ อกี ทั้งยงั สามารถนำความร้แู ละแง่คิดไปใช้ในโอกาสต่างๆ
โดยเฉพาะในชีวิตประจำวันได้อยา่ งเหมาะสม นอกจากนี้ ยงั ไดร้ ับความพงึ พอใจท่ีสามารถจดั ทำผลงานเป็นสอ่ื การ
เรยี นการสอนแลกเปลย่ี นเรียนร้กู ับเพือ่ นในชัน้ เรียนได้
อภปิ รายผล

วรรณคดี หมายถงึ วรรณกรรมหรืองานเขียนทยี่ กยอ่ งกันว่าดี มสี าระ และมคี ุณค่าทางวรรณศิลป์ การใช้
คำว่าวรรณคดีเพื่อประเมินค่าของวรรณกรรมเกดิ ข้นึ ในพระราชกฤษฎกี าตั้งวรรณคดีสโมสรในสมัยรัชกาลที่ ๖
วรรณคดี เปน็ วรรณกรรมทีถ่ ูกยกย่องวา่ เขยี นดี มีคณุ ค่า สามารถทำให้ผอู้ ่านเกดิ อารมณ์สะเทอื นใจ มคี วามคิดเป็น
แบบแผน ใช้ภาษาที่ไพเราะ เหมาะแกก่ ารให้ประชาชนได้รับรู้ เพราะ สามารถ ยกระดบั จติ ใจให้สงู ขน้ึ รูว้ ่าอะไร
ควรหรือไมค่ วร
ประโยชน์ทไ่ี ด้รบั
๑. ได้ขอ้ คิดจากเร่ืองขนุ ชา้ งขนุ แผนตอนกำเนดิ ขุนช้างขนุ แผน
๒. ไดร้ จู้ ักกลอนเสภา

12

บรรณานกุ รม

บา้ นจอมยทุ ธ. “เนอ้ื เรอื่ งขุนชา้ งขนุ แผน ตอนกำเนดิ ขนุ ช้างขุนแผน” [ออนไลน]์ . เขา้ ถึงไดจ้ าก
https://www.baanjomyut.com สบื คน้ ๗ กนั ยายน ๒๕๖๕.

ปานใจ หมู่สงู เนนิ . ใบความรูเ้ ร่ืองการเขยี นโครงงาน. อดั สำเนา, ๒๕๖๕.
วิกพิ เี ดียสารานุกรมเสรี. “ความหมายของวรรณคดี”. [ออนไลน์]. เขา้ ถึงไดจ้ าก

https://th.m.wikipedia.org/wiki สบื ค้น ๖ กันยายน ๒๕๖๕.
วกิ ิพีเดยี สารานุกรมเสร.ี “ประวัตผิ ้แู ตง่ ขนุ ชา้ งขนุ แผน”. [ออนไลน์]. เข้าถึงไดจ้ าก

https://th.m.wikipedia.org/wiki สืบค้น ๗ กนั ยายน ๒๕๖๕.
วกิ ิพเี ดยี สารานกุ รมเสร.ี “ประวตั ผิ ้แู ต่งขุนชา้ งขุนแผน”. [ออนไลน์]. เข้าถงึ ได้จาก

https://th.m.wikipedia.org/wiki สบื คน้ ๗ กนั ยายน ๒๕๖๕.
thaisubject. “ตวั อยา่ งโครงเรื่องขุนช้างขนุ แผน ตอนกำเนิดขนุ ช้างขนุ แผน” [ออนไลน์]. เข้าถงึ ไดจ้ าก

http://thaisubject.blogspot.com สบื ค้น ๗ กันยายน ๒๕๖๕.

13

ภาคผนวก

14

ภาพกจิ กรรม