ผลไม้ในจังหวัดอุตรดิตถ์

ผลไม้ใน
จงั หวัดอตุ รดิตถ์

หอ้ งสมดุ ประชาชน "เฉลมิ ราชกมุ าร" อําเภอเมอื ง จังหวัดอุตรดติ ถ์

ส่งเสรมการอ่านออนไลน์ "บ้านเรา ภูเขากนิ ได"้

ผลไม้ใน
จงั หวัดอุตรดติ ถ์

"เหลก็ นําพลี ือเลือง เมอื งลางสาดหวาน
บา้ นพระยาพิชยั ดาบหกั ถนิ สักใหญ่ของโลก"

วสิ ัยทศั นป ระจําจังหวัด
เมอื งแหงคณุ ภาพชวี ติ ผลผลติ ปลอดภัย สืบสานวัฒนธรรมไทย
กา วไกลสัมพันธเพอื่ นบา นย่งั ยนื

ตน ไมป ระจาํ จงั หวดั ตนสกั
ดอกไมป ระจาํ จังหวดั ดอกประดบู าน
สัตวนํ้าประจาํ จงั หวัด ปลาตะโกก (Cyclocheilichthys enoplos)
เพลงประจําจังหวดั เพลงประจําจังหวัดคือ "อตุ รดติ ถเ มืองงาม"

อตุ รดติ ถเมอื งทา แหง ทิศเหนอื อุตรดติ ถเมืองมหศั จรรยแหง ผลไม ภเู ขากินได
อําเภอลบั แล มพี ืน้ ทส่ี ว นใหญเ ปนภเู ขาและทรี่ าบสงู ดังนน้ั การเพาะปลกู ผลไม
ตา งๆสวนใหญกจ็ ะอยูบริเวณภเู ขา ไมว า จะเปนทุเรียน มังคดุ ลางสาด ลองกอง
นอกจากที่จะปลูกบนภูเขาแลว บริเวณท่ีราบ อาํ เภออนื่ ๆกจ็ ะมีการปลูก เชน
มะยงชิด สบั ปะรด กลว ย แกวมงกร ฝรัง่ และมะมว ง อกี ดวย

ทเุ รยนหลง ลบั แล

ทุเรยี นพนั ธุหลงลับแล ตน เดมิ ขน้ึ อยูทมี่ อนน้าํ จาํ หมู 7 บานผามูบ ตําบล
แมพลู อาํ เภอลับแล จงั หวัดอตุ รดติ ถ เจาของเดมิ คือ นายลม-นางหลง อุปละ
บานเลขท่ี 126 หมู 1 บา นนาปอย เขตเทศบาล ตาํ บลหัวดง ตาํ บลแมพ ลู อําเภอ
ลับแล จังหวดั อตุ รดติ ถ เปนทุเรียนท่ไี ดรบั รางวลั ยอดเยย่ี มจากการประกวด
ทเุ รยี น ท่ีปลูกจากเมลด็ ซง่ึ รว มดําเนินการจัดประกวดระหวา งกรมวิชาการ
การเกษตร กรมสง เสริมการเกษตรและจงั หวดั อุตรดิตถ เมอ่ื ป พ.ศ.2520 และ
ไดรบั รองพนั ธุในวันที่ 20 กนั ยายน พ.ศ.2521 ลักษณะประจําพันธุ ทเุ รียนหลง
ลบั แลมีอายตุ น 15 ป สงู 11.7 เมตร เสน ผา ศนู ยก ลางพุม 8 เมตร ใบเปนรูปขอบ
ขนาน (Oblong) ปลายใบสอบแหลม (Acuminate) โคนใบมน (Obtuse) หลังใบมี
เขยี วอมสเี หลอื ง กลีบดอกมสี ีขาวอมสเี ขียว ผลมีขนาดเลก็ ถึงปานกลาง น้ําหนกั ผล
0.5-3.5 กิโลกรมั ตอ ผล ทรงผลกลม (Round) หรอื รปู ไข (Ovold) ฐานผลคอ นขาง
กลม หรือนูนข้นึ มาเล็กนอย ตรงบรเิ วณหนามรอบขั้วผลปลายผลมน หรอื กลม
กา นผลมขี นาดใหญเสน ผา ศูนยก ลางเฉลย่ี 1:63 เซนติเมตร หนามผลทรงพรี ามิด
ขอบหนามโคง เขา เปลือกผลมีสีเขียวอมเหลอื ง รอ งพไู มช ัดเจน เน้ือละเอยี ด
สเี หลอื งคอ นขา งจัด รสชาดหอมหวานมัน กลน่ิ ออน อตั ราสว นนา้ํ หนกั เน้ือตอ
นา้ํ หนกั ผล 0.35:1 และในหนงึ่ ผลมีเมล็ดลบี เฉล่ียรอยละ 97.5
อายเุ กบ็ เก่ียวประมาณ 105-110 วนั

ที ม า : S I T E S . G O O G L E . C O M / S I T E /
KHXNGDIMEUXNGXUTRDITTH/HOME

ทเุ รยนหลนิ ลบั แล

ทุเรยี นพนั ธุห ลินลบั แล ตน เดมิ ปลกู โดย นายหลนิ ปน ดาล บา นเลขที่
126 หมู 7 บา นผามบู ตําบลแมพูล อําเภอลับแล จังหวดั อุตรดติ ถ ในป พ.ศ.2493
นายหลิน ปนลาด ไดนําเมลด็ ทเุ รยี นมาปลูกแลวเกดิ การ กลายพนั ธุม ีลักษณะทีแ่ ปลก
กวาทุเรยี นพนั ธอุ ื่นๆ จงึ นาํ ใหเ พอ่ื นบานกินกนั หลายคนบอกวามรี สชาตดิ ี ตอมาในป
พ.ศ.2520 เจาของตน เดมิ ไดส งทเุ รยี นพนั ธนุ ี้เขา ประกวดในการประกวดทเุ รยี นท่ปี ลูก
จากเมลด็ แมวา ไมไ ดร ับรางวัลก็ตามหลนิ ลบั แลกย็ ังไดรบั ความนิยมจากนกั บรโิ ภค
ทุเรียนไมนอ ยกวาทเุ รยี นพนั ธุหลงลับแล

เพ่อื เปนเกยี รติแก นายหลิน ปน ลาด ผปู ลูกทเุ รยี นตนเดมิ จงึ ตั้งชอ่ื ทุเรยี นพนั ธุ
นว้ี า "หลินลับแล" และประกอบกบั ตน เดิมขึน้ อยูที่บานผามบู จงึ มชี ่อื อีก ชือ่ หนึ่งวา
"ผามูบ1" ลกั ษณะประจาํ พันธุห ลินลับแล ในป พ.ศ.2543 พบวา ตนเดิมมีอายุ
ประมาณ 50 ป สูง 13 เมตร เสน ผาศนู ยก ลางลาํ ตน 680 เซนติเมตร ทรงพมุ รูปกอง
ฟางเสน ผา ศูนยกลางทรงพุม 15 เมตร กลีบดอกมสี ีเหลอื ง ผลมขี นาดเล็ก น้าํ หนัก ผล
1.1-1.8 กิโลกรัม ผลทรงกระบอก ฐานผลเวาลกึ ปลายผลตดั กา นผลมีขนาดเลก็
หนามผลโคงแหลม คม เปลือกผลสีเขียวอมเหลอื ง เน้ือละเอยี ดมาก สเี หลืองออ น
รสชาติหอมหวาน กลิน่ ออ นมากอตั ราสว น น้ําหนกั เนือ้ ตอ นํ้าหนักผลเทากับ 0.13:1
และในหนง่ึ ผลมีเมลด็ ลีบ เฉล่ยี รอยละ 71.4 อายกุ ารเก็บเก่ยี วผลประมาณ
110-115 วนั

ที ม า : S I T E S . G O O G L E . C O M / S I T E /
KHXNGDIMEUXNGXUTRDITTH/HOME

สบั ปะรดห้วยมุน่

“ สบั ปะรดหว ยมนุ ” เปน ผลไมท่ขี ึ้นช่อื อกี ชนดิ หน่งึ ของจงั หวดั อุตรดติ ถ
มรี สชาติอรอ ยไมแ พก บั ของจงั หวดั อ่ืน สวนสับปะรดหว ยมุน ตง้ั อยูท่ี ต.หวยมนุ
อ.นา้ํ ปาด จ.อตุ รดิตถ ฤดูกาลการปลกู สบั ปะรดในชวงเดือนพฤศจกิ ายน-เมษายนของ
ทุกๆป เมอ่ื หนอสบั ปะรดเรมิ่ ตดิ รากกจ็ ะมีการใสป ุย ในชวงเดอื นมิถนุ ายน-กรกฎาคม
ใชร ะยะเวลาในกลางปลกู ถงึ 2 ปนับต้งั แตวันท่ปี ลูก ถึงจะเก็บเกี่ยวผลผลิตได
สบั ปะรดจะออกมาสตู ลาดในชวงเดอื นปลายเดือนเมษายน-ตน เดอื นสงิ หาคม ทําใหใน
บางปราคาสับปะรดตกตา่ํ เนอื่ งจากมีผลผลิตลน ตลาดแตบางปก ท็ ําใหผลผลติ ไมพอสู
ตลาด สบั ปะรดหวยมนุ มเี อกลักษณเ ฉพาะตัวคอื เปลอื กบาง ตาตน้ื เนื้อหนา สเี หมือน
นํ้าผึง้ หอมหวาน เวลารบั ประทานไมกดั ล้ิน ผลมรี ปู ทรงกลม นํ้าหนกั ของขนาดแตล ะ
ลูกจะอยปู ระมานที่1.5-3.5 กิโลกรัม สว นมากจะนยิ มรบั ประทานตอนสุกสามารถ
ปลอกเปลอื กรับประทานไดเ ลย หรือนําไปแปรรปู เชน กวน อบแหง พาย แยม ฯลฯ
สับปะรดหว ยมุน ไดรับการพฒั นาและการดแู ลการผลติ ทุกๆดา นเปน สบั ปะรดคุณภาพ
มาตรฐานปลอดภยั GAP และเปน ผลไมทไ่ี ดรับการขน้ึ ทะเบียนเปน สิง่ บง ชที้ าง
ภูมิศาสตรข องกรมทรพั ยส นิ ทางปญ ญา GI

สบั ปะรดหว ยมุนมีสรรพคุณมากมายเชน ลดอัตราความเสย่ี งจากการเกดิ โรค
มะเร็ง ปอ งกันไมใหเ กดิ โรคเหงอื ก บรรเทาอาการรอ นกระสับกระสายหวิ นํา้ บาํ รงุ ผวิ
พรรณใหเปลง ปล่ังสดใส ชว ยตอ ตานอนมุ ูลอิสระในรางกาย
ชว ยชะลอการเกดิ ริ้วรอยและความแกช รา มคี ุณคา ทางโภชนาการให
พลังงาน คารโบไฮเดรต นาํ้ ตาล เสนใย โปรตีน วติ ามิน เปน ตน

ที ม า : W W W . M U S E U M T H A I L A N D . C O M / T H /
4023/STORYTELLING/

ลางสาด

ลางสาดลับแล ของดเี มอื งอตุ รดติ ถ
ลางสาดมีชอ่ื วทิ ยาศาสตรวา Lansium domesticom corr. หรอื อกี ชื่อ

Aglaia domesticom pelleg ชื่อสามญั หลายช่อื Langsard,Lansome และ Lanzon
เปนไมผ ลตระกลู เดียวกันกับลองกอง หรือลอกอ็ ง ดูกู หรอื ลกู ู คอื ตระกูล Maliaceae
มลี กั ษณะเปลอื กบาง ผิวเปลือกเรยี บ ทรงผลกลม ผลออนนุมเมื่อแกะจะมียางมาก
ยางรสขม ผลสุกสเี หลืองออ น มี 1-2 เมลด็ เนื้อสีขาวขนุ และขาวใส เมือ่ ดบิ เปร้ยี ว เริม่
แกผลยังติดพวงมีรสหวานอมเปร้ียว แกจ ัดรสหวานหอม มีกลิ่นพิเศษในตัว เนื้อติด
เมลด็ ถา เผลอขบกัดโดนเมล็ดสเี ขยี วเลก็ ๆ จะมีรสขมมาก สวนของใบจะมีสีเขยี ว
กระดา ง ใบก็มรี สขมจดั ลําตนทีโ่ ตแลว มีผิวเปลือกเรยี บ สนี ํ้าตาลมจี ดุ ลายขาว
ประปรายลางสาด แบงไดเ ปน 2 ชนิด คอื ลางสาดพันธพุ ืน้ เมอื ง หรือพนั ธทุ ปิ ปก า
ซึ่งปลกู กันท่วั ไป มีทง้ั ผลกลมและผลยาวมจี กุ ชนดิ ผลจุกจะมียางนอ ย เมลด็ เลก็
เนอ้ื ละเอยี ด รสชาตดิ หี อมหวานกวาผลกลม อีกพันธุคอื พันธุขนดก จะเปลอื กหนา
ยางมาก เมลด็ ใหญ เนอ้ื บาง ไมห วานมากหรือออกเปร้ียว

ลางสาดลบั แล จังหวัดอุตรดิตถ มชี ื่อเสียงมาก และเปน พชื เศรษฐกจิ ที่สาํ คัญ
ของอําเภอลบั แล จังหวดั อุตรดิตถ จนมีคาํ ขวญั ประจําจงั หวดั วา “เหลก็ นํ้าพี้ลือเล่อื ง
เมอื งลางสาดหวาน บานพระยาพิชัยดาบหกั ถน่ิ สกั ใหญข องโลก” อาํ เภอลบั แลไดมี
การจัดประกวดลางสาดหวานเปน ประจาํ ทกุ ปจ ัดเปน เทศกาลลางสาดของ
อาํ เภอลบั แล มกี ารประกวด ออกรานจาํ หนาย แขง ขันการกินลางสาด
เปด ใหชม ชิม ซอื้ กันเปนเทศกาลทย่ี ่งิ ใหญป ระจําอําเภอลับแล

ที ม า : W W W . T E C H N O L O G Y C H A O B A N . C O M /
AGRICULTURAL-TECHNOLOGY/ARTICLE_77458

มังคดุ

มังคดุ ราชนิ ีแหงผลไม
ชอื่ สามัญ Mangosteen ชอ่ื วทิ ยาศาสตร Garcinia mangostana เปนไมยืนตน

สงู 10-25 เมตร มีใบเด่ยี วรปู ไข เนอ้ื ใบหนาและเหนียว สีเขียวเขม เปน มนั ออกดอก
เปน ดอกเดีย่ วหรอื ดอกคู มีกลบี เล้ยี งสเี ขยี วอมเหลอื ง และกลบี ดอกสแี ดง ผลมังคุด
เปนทรงกลม มเี ปลอื กหนาสีมว งอมแดงหอ หมุ เมล็ด 6-8 เมลด็ ภายในที่มีสีขาวนวล
เน้อื นุม ฉ่ําน้าํ รสหวานอมเปร้ยี ว มังคุดเปน ผลไมท ีอ่ ดุ มไปดว ยสารตา นอนุมูลอิสระตาม
ธรรมชาติ มีสารในกลมุ Xanthones ไมต ํา่ กวา 40 ชนดิ โดยเฉพาะบริเวณเปลอื กของ
มงั คุด และสารทมี่ ฤี ทธิม์ ากท่ีสดุ คือ GM-1 สารกลมุ แซนโทนสน ั้นมีคณุ สมบตั ิ ฆา
แบคทีเรีย ตา นการอักเสบ ตา นอนมุ ลู อิสระ ฆาเซลลม ะเรง็

วธิ เี ลือกมังคุด มงั คดุ ทดี่ จี ะตองดูทเี่ นือ้ ในสขี าวท่เี รยี งเปนกลบี ๆอยขู างในเปลือก
หนาๆ โดยเราสามารถดทู ่ใี ตผ ล จะเหน็ ไดวา มีกลบี แยกออกเปนแฉกๆ วา มีจาํ นวนเทา
ไหร เน้อื ในสขี าวท่ีอยภู ายในกจ็ ะมีจํานวนเทาน้ัน หากมงั คดุ ลกู ไหนมจี าํ นวนกลบี เลี้ยง
ใตผลมาก กแ็ สดงวา มังคดุ ลกู นั้นจะมกี ลบี เน้ือในสีขาวมาก ซึง่ แสดงใหเ หน็ วา มงั คดุ ลกู
นัน้ เปน มงั คุดท่ีดีเพราะเมล็ดมังคดุ นน้ั จะเลก็ และมเี นื้อมงั คุดมากกวา นัน่ เอง

ที ม า : M A A N O W . C O M

แก้วมงั กร

แกวมังกร ภาษาอังกฤษ ชาวเอเชียมักนยิ มเรยี กกันวา Dragon fruit แตส ําหรับ
ตางประเทศในแถบยโุ รปนัน้ จะใชคําวา Pitaya สวนแกว มังกร ช่อื วทิ ยาศาสตรเ รียกวา
Hylocereus undatus (Haw) Britt. Rose.

แกว มังกรเปน ผลไมท ่ีมถี ิ่นกาํ เนดิ ในแถบอเมรกิ ากลาง นาํ เขามาในทวีปเอเชยี ที่
ประเทศเวียดนามเมือ่ ประมาณ 100 ปท ่แี ลว จดั เปน ไมใ นตระกูลกระบองเพชร
สามารถปลกู ไดท วั่ ประเทศ แตแหลง เพาะปลกู ท่สี าํ คญั จะอยูท ่ีจังหวดั จันทบรุ ี ชลบรุ ี
กาญจนบรุ ี สระบุรี และสมุทรสงคราม ซง่ึ ไดผ ลผลิตมากในชวงเดอื นมีนาคมถงึ เดอื น
พฤศจกิ ายน โดยเปนผลไมท่ีมรี ปู รา งกลมรี เปลือกมีสีแดง เม่อื ผาครึ่งจะเหน็ เน้ือเปน สี
ขาวหรอื แดง ทั้งน้ีข้ึนอยกู บั สายพันธุนน้ั ๆ มเี มลด็ คลายเมล็ดแมงลักฝง อยทู ว่ั ผล
แกวมงั กรจะมสี ายพนั ธดุ ังนค้ี อื พนั ธเุ นือ้ ขาวเปลือกแดงท่จี ะใหรสชาติหวานนดิ ๆ อม
เปร้ยี วหนอ ย ๆ พันธเุ นื้อขาวเปลือกเหลอื งใหร สชาตอิ อกหวาน และพันธุเน้อื แดง
เปลือกแดงที่มรี สชาติหวานกวา พันธุอ ่นื ๆ แกวมงั กรอดุ มไปดวยวิตามินและแรธาตทุ ่ี
มปี ระโยชนต อรางกายหลายชนิด อยางเชน วิตามนิ ซี วิตามนิ บี 1 วิตามนิ บี 2 วิตามินบี
3 ธาตุแคลเซียม ธาตโุ พแทสเซียม ธาตแุ มกนเี ซยี ม ธาตุฟอสฟอรสั ธาตเุ หลก็ เปนตน
ถา รับประทานแกวมังกร 1 ลกู นํ้าหนัก 100 กรมั รางกายจะไดค ารโบไฮเดรต 12.4
กรมั โปรตีน 1.4 กรัม ฟอสฟอรสั 32 มิลลกิ รัม แคลเซียม 9 มิลลกิ รมั วติ ามินซี
7 มลิ ลกิ รัม พลังงาน 66 กโิ ลแคลอรี และใยอาหาร 2.6 กรมั และสารอ่ืน ๆ
แกวมังกรถูกจดั เปน อาหารเพอ่ื สุขภาพเพราะเปนผลไมเ พอ่ื สุขภาพของ
คุณผหู ญงิ ที่รักสวยรกั งามอีกดว ย

ที ม า : M E D T H A I . C O M

มะม่วง

มะมว ง ชอื่ สามัญ Mango ชอื่ วทิ ยาศาสตร Mangifera indica L.
จดั อยูในวงศมะมว ง (ANACARDIACEAE)

มะมวงจัดเปนไมย ืนตน ท่มี ตี น กาํ เนดิ ในประเทศอินเดีย และถือวาเปน ผลไม
ประจาํ ชาติของประเทศอินเดีย ในบา นเรานน้ั มะมว งจดั เปนผลไมเ ศรษฐกิจซึง่ สงออก
เปนอันดับ 3 ของโลกสําหรับพนั ธุมะมว งน้นั มีหลากหลายสายพันธมุ าก โดยสายพนั ธุ
ท่แี พรหลายมากทสี่ ดุ เห็นจะเปน พนั ธุเขียวเสวย แรด น้าํ ดอกไม อกรอง ฟา ลนั่ โชค
อนนั ต เปนตน ซึ่งแตล ะสายพันธุนน้ั กจ็ ะมีรสชาติและลกั ษณะแตกตา งกนั ออกไป
ประโยชนของมะมว งท่เี ราเหน็ เปน ประจําก็คงจะไมพ น การนํามารับประทานเปน ผลไม
สดทั้งดิบและสกุ หรือมกี ารไปทําเปนอาหารวา งตาง ๆ ไมวาจะเปน มะมวงกวน
มะมว งแกว มะมวงแชอ ิ่ม มะมวงน้าํ ปลาหวาน ขาวเหนยี วมะมวง พายมะมว ง และนํา
ไปใชประกอบอาหาร เชน ใสน ํา้ พริก ยาํ สม ตํา สว นยอดออ นหรอื ผลออ นก็สามารถนํา
มาประกอบอาหารแทนผกั ไดดว ย เปนตน

สาํ หรบั ขา วเหนยี วมะมว งนนั้ มีแคลอรสี งู เพราะประกอบไปดวยนาํ้ ตาล ไขมนั
จากกะทเิ ปนหลกั ผทู อ่ี ยใู นวยั หนมุ สาวมสี ุขภาพดี การรบั ประทานขา วเหนียวมะมวง
จงึ ไมน าจะมปี ญหาตอสขุ ภาพ แตส าํ หรับผทู มี่ ีโรคประจําตวั อยา งเบาหวาน การรบั
ประทานขา วเหนยี วมะมวงอาจจะไปทําใหน ้ําตาลและไขมันเพ่มิ มากขึ้น ซึ่งผลทตี่ าม
มากค็ ือน้ําหนักตวั เพ่ิม ความดนั สูง การรับประทานกค็ วรรบั ประทานอยางระวัง และ
พจิ ารณารับประทานใหพอดีกับสุขภาพกจ็ ะเกดิ ประโยชนสงู สดุ

ที ม า : M E D T H A I . C O M