อัตอัลักลัษณ์แณ์ละเรื่อ รื่ งราวท้อ ท้ งถิ่นถิ่ ชุม ชุ ชนช่า ช่ ง หมื่น มื่ สารบ้า บ้ นวัววัลาย ชุมชนช่าช่ง หมื่นมื่สารบ้าบ้นวัววัลาย อ.ดร.อุไร ไชยเสน
ชุมชนช่าช่งหมื่นมื่สารบ้าบ้นวัววัลาย 1 พิพิพิธพิภัณฑ์เครื่อรื่งเงินหมื่นมื่สาร 8 สถูปถูบรรจุอัฐิคฐิรูบาศรีวิรีชัวิยชั 3 สัญสัลักษณ์ขณ์องบ้าบ้นวัววัลาย 9 หอศิลป์สุป์ทสุธจิตฺจิ โตฺต 4 ร้าร้นค้า “คัวเงิน” บ้าบ้นวัววัลาย 10 อัตลักษณ์แณ์ละเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่า ช่ ง หมื่นมื่สารบ้า บ้ นวัววัลาย ความเชื่อชื่ชุมชนหมื่นมื่สารบ้าบ้นวัววัลาย 12 ครูช่าช่งภูมิภูปัมิญปัญาชุมชนหมื่นมื่สารบ้าบ้นวัววัลาย 13 อ.ดร.อุไร ไชยเสน
1 ชุมชุชนช่า ช่ ง หมื่นมื่สารบ้า บ้ นวัววัลาย ดังดันั้นนั้ ประชาชนที่ปที่ระกอบกันกัเป็นป็ชาวเชียชีงใหม่ จึงจึมี ชาวไทยญวณพื้นพื้เมือมืง ชาวไทยใหญ่ ไทยลื้อ ไทยยอง และไทยเขินขิบรรดาผู้ที่ผู้ ถูที่กถูกวาดต้อต้นมาจากถิ่นถิ่ต่าต่ง ๆ ได้ตั้ด้งตั้ชื่อชื่หมู่บ้มู่าบ้นของตนตามชื่อชื่บ้าบ้นเมือมืงเดิมดิที่จที่ากมา เช่นช่เดียดีวกับกั “บ้าบ้นวัววัลาย” หรือรื “บ้าบ้นงัวลาย” นี้ บ้านวัวลาย “บ้านงัวลาย” หรือ “บ้านวัวลาย” มีวัดหมื่นสารเป็นศูนย์กลางของชุมชน เป็นชื่อที่ ตั้งมาจากชื่อหมู่บ้าน ซึ่งอยู่แขวงเมืองปั่น ลุ่มน้ำ สาละวิน (แม่น้ำ คง) ฝั่งตะวันตก ประวัติการตั้งถิ่นฐานปรากฏในพงศาวดาร โยนกและตำ นานราชวงศ์ปกรณ์เชียงใหม่ ว่า ในสมัยพระเจ้ากาวิละ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ ได้ยกทัพจากเวียงป่าซางเข้ามาตั้งเมืองเชียงใหม่ เมื่อจุลศักราช 1158 (พ.ศ.2339) พลเมืองใน เชียงใหม่มีน้อยมาก เพราะถูกพม่ากวาดต้อนไป เป็นเชลยบ้าง หนีภัยสงครามไปซ่อนตัวในป่าดง บ้าง เชียงใหม่อยู่ในสภาพเป็นเมืองร้าง พระเจ้า กาวิละจึงเริ่มปรับปรุงบ้านเมืองและวัดวาอาราม ที่รกร้างว่างเปล่าเป็นจำ นวนมาก ใช้นโยบายที่ เรียกว่า “เก็บผักใส่ซ้า เก็บข้าใส่เมือง” กวาดต้อน ชาวเมืองเชียงใหม่ที่หลบหนีให้กลับเข้ามาอาศัย อยู่ในเมือง แต่ก็ยังมีกำ ลังคนไม่เพียงพอที่จะ รักษาเมืองเชียงใหม่ให้มั่นคงแข็งแรงเช่นเดิมได้ จึงส่งกองทัพออกไปตีเมืองต่าง ๆ ในรัฐไทยใหญ่ ไทยลื้อ (สิบสองปันนา) เมื่อตีที่ใดได้ ก็กวาดต้อน เอาผู้คนมาไว้ที่เมืองเชียงใหม่ เพื่อเป็นการเพิ่ม กำ ลังคนของเชียงใหม่ให้มากขึ้น อัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่างโบราณ ชุมชน หมื่นสารบ้านวัวลาย อ.ดร.อุไร ไชยเสน
2 ชุมชุชนช่า ช่ งโบราณ หมื่นมื่สารบ้า บ้ นวัววัลาย วัววัลาย ศรีสุรีพสุรรณ นันทาราม ความสัมสัพันพัธ์รธ์ะหว่าว่งชุมชนลึกซึ้งซึ้ คำ พังพัเพยของบ้าบ้นวัววัลาย วัดวัหมื่นมื่สาร ชาวบ้านวัวลายที่มาตั้งบ้านเรือนโดยรอบวัดหมื่นสาร มีความ สัมพันธ์ เป็นพี่น้องกันอย่างใกล้ชิดสนิทสนมกันมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่า ทวดจนถึงปัจจุบัน และยังมีความสัมพันธ์กับชุมชนใกล้เคียง เช่น บ้านศรีสุพรรณ บ้านนันทาราม ฯลฯ จนมีเรื่องเล่าว่า ในอดีต หนุ่ม ช่างเงินบ้านวัวลาย มักจะไปจีบสาวหรือ “แอ่วสาว” บ้านเขิน หรือ บ้านนันทาราม จนกระทั่งมีคำ หยอกล้อกันเล่น ๆ ว่า “สาวงามบ้าน เขิน สาวเคิ้นวัวลาย” ซึ่งหมายถึง สาวงามมักอยู่ที่บ้านนันทาราม สาวที่ไม่ได้แต่งงานมักอยู่ที่บ้านวัวลาย ดังนั้นความสัมพันธ์ทาง สังคมระหว่างบ้านหมื่นสารวัวลาย บ้านศรีสุพรรณ และบ้านนันทา ราม จึงมีความผูกพันทางสายเลือดกันอย่างลึกซึ้ง “หมื่นมื่สารเงินปอ ใส่ล้ส่ ล้อลากเล่น” หรือรื “ผัวผัตี เมียมีต้อง มีคมีรัวรัหย้อย้ง เต็มตัว สันสั ป่าป่ลานเปนหลัว ศรีสุรีพสุรรณเปนเหล้า หมื่นมื่สารเปนเจ้าจ้เปน เงิน เปนคำ ...” คือคำ พังพัเพยของบ้าบ้นวัววัลายที่สะท้อนวิถีวิ ถีชีวิชีตวิความเป็น อยู่แยู่ละความรุ่งรุ่เรือรืงในวัฒวันธรรมต่าง ๆ ของชาวบ้าบ้นวัววัลายจากอดีต จวบจนปัจจุบันบั วัดวัหมื่นมื่สาร เป็นวัดวั โบราณเก่าแก่วัดวัหนึ่งของเมือมืงเชียชีงใหม่ สร้าร้งใน สมัยมัราชวงศ์มังมัราย พ.ศ. 1981 สมัยมัพญาสามฝั่งแกน กษัตริย์ริอย์งค์ที่ 8 แห่งห่ราชวงค์มังมัราย เป็นที่อยู่ขยู่องสงฆ์ชั้ฆ์นชั้ผู้ใผู้หญ่ เป็นแหล่งเรียรีนรู้อัรู้ อักขร ที่สำ คัญ เป็นสถานที่แปลราชสาส์นส์และเมื่อมื่ปีที่สงครามโลกยุติลงในปี 2498 วัดวัหมื่นมื่สารเป็นโรงเรียรีนปริยัริติยั ติธรรมวัดวัหมื่นมื่สาร เป็นโรงเรียรีน ปริยัริติยั ติธรรมประจำ ตำ บลหายยา อัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่างโบราณ ชุมชนหมื่นสาร บ้านวัวลาย อ.ดร.อุไร ไชยเสน
3 สถูป ถู บรรจุอัฐิอั ฐิ ครูบ รู าศรีวิรีชัวิยชั ครูบาศรีวิรีชัวิยชั พระสัมสัมาปฏิบัติบั ติที่มีชื่มีชื่อชื่เสียสีงของล้านนาเป็นศูนย์รย์วม จิตจิ ใจของพุทธศาสนิกชน ได้รับรัการยกย่อย่งเป็น “ตน บุญแห่งห่ล้านนา” ช่วช่งที่มีชีมีวิชีตวิอยู่ไยู่ด้สร้าร้งถาวรวัตวัถุใถุน พระพุทธศาสนาที่สำ คัญคือ ถนนขึ้นขึ้สู่วัสู่ ดวัพระธาตุ ดอยสุเสุทพ เมื่อมื่มรณภาพ ได้มีงมีานพระราชทานเพลิง ศพช่วช่งหลังสงครามโลก คือวันวัที่ 21 มีนมีาคม 2498 ที่วัดวัจามเทวี หลังจากงานพระราชทานเพลิงศพแล้ว คณะกรรมการจัดจังานมีมมีติแบ่งบ่อัฐิคฐิรูบาศรีวิรีชัวิยชัเป็น ส่วส่น ๆ ในส่วส่นของจังจัหวัดวัเชียชีงใหม่ ชาวบ้าบ้นในชุมชน หมื่นมื่สารเล่าสืบสืต่อกันมาว่าว่ขณะที่มีกมีารพระราชทาน เพลิงศพครูบาศรีวิรีชัวิยชัที่ลำ พูนนั้นนั้ครูบาขาวปีหรือรื ครูบาอภิชัยชัซึ่งซึ่เป็นศิษย์เย์อก ได้มา “นั่งนั่หนัก” เพื่อพื่ บูรณะวิหวิารวัดวัหมื่นมื่สาร เมื่อมื่มีกมีารแบ่งบ่อัฐิคฐิรูบาศรี วิชัวิยชันั้นนั้ครูบาขาวปีได้นำ ขบวนไปรับรั “สลุงลุหามปัน” นำ กลับมาถึงวัดวัหมื่นมื่สารในเวลาค่ำ จึงจึเก็บอัฐิคฐิรูบา ศรีวิรีชัวิยชั ไว้ที่ว้ ที่ปะรำ ของครูบาขาวปี ต่อมาประมาณปี พ.ศ.2492 ได้มีกมีารอัญเชิญชิอัฐิคฐิรูบาศรีวิรีชัวิยชัจากวัดวั หมื่นมื่สารไปไว้ที่ว้ ที่วัดวัสวนดอกตามวัตวัถุปถุระสงค์เดิม มีขมีบวนอัญเชิญชิและมีพุมีพุทธศาสนิกชนเข้าข้ร่วร่มขวนแห่ และปะพรมน้ำ ขมิ้นมิ้ส้มส้ ป่อป่ยตลอดสองข้าข้งทาง มีกมีาร คัดเลือกคนหนุ่มบ้าบ้นวัววัลายซึ่งซึ่เป็นผู้ปผู้ ระพฤติตนอยู่ ในศีลธรรม คือ นายสิงสิห์คำห์ คำกาวิลวิะ ช่าช่งเงินบ้าบ้นวัววั ลาย ขณะอายุ 16 ปี เป็นผู้อัผู้ อัญเชิญชิผอบบรรจุอัฐิคฐิรูบา ศรีวิรีชัวิยชัอย่าย่งไรก็ตามในการอัญเชิญชิอัฐิธฐิาตุคตุรูบาศรี วิชัวิยชั ในครั้งรั้นั้นนั้เป็นช่วช่งที่วัดวัสวนดอกยังยัไม่มีม่เมีจ้าจ้อาวาส จึงจึขาดผู้นำผู้ นำที่จะดูแดูลรักรัษาอัฐิ จึงจึอัญเชิญชิอัฐิคฐิรูบาศรี วิชัวิยชัมามอบให้วัห้ดวัหมื่นมื่สารเก็บรักรัษาไว้ตว้ามเดิม ครั้นรั้เวลาล่วงผ่าผ่นไป 5 ปี ไม่มีม่ผู้มี ใผู้ดมาติดตามทวงคืน เจ้าจ้อาวาสวัดวัหมื่นมื่สารและเจ้าจ้คณะตำ บลหายยาเกรง ว่าว่จะไม่ปม่ลอดภัย จึงจึมอบหมายให้มีห้กมีารสร้าร้งกู่บกู่รรจุ อัฐิคฐิรูบาศรีวิรีชัวิยชัที่วัดวัหมื่นมื่สาร แล้วเสร็จร็และทำ พิธีพิ ธี บรรจุเมื่อมื่วันวัที่ 28 พฤษภาคม 2496 (จิรจิาวรรณ กาวิ ละ โอกาโมะโตะ, 2553) อัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่างโบราณ ชุมชนหมื่นสารบ้านวัวลาย อ.ดร.อุไร ไชยเสน
อัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่าช่งโบราณ ชุมชนหมื่นมื่สารบ้าบ้นวัววัลาย 4 หอศิลป์สุป์ทสุธจิตฺจิ โตฺต หอศิลป์สุป์ทฺสุธทฺจิตฺจิ โตฺต เดิมเรียรีกกันว่าว่หอเงิน และศาลาโลหะ 3 ครูบา เป็นที่ประดิษฐานหุ่นหุ่ขี้ผึ้ขี้ ผึ้งผึ้รูปเหมือมืน 3 ครูบา คือ ครูบาศรีวิรีชัวิยชัครูบาอินตาอินทปัญโญ และ ครูบาบุญปั๋น ปุณญาคโม สร้าร้งแบบล้านนาประยุกต์ มีช่มีาช่งเงิน บ้าบ้นวัววัลายเป็นสล่าเก๊านำ ลวดลายที่เป็นลายพื้นพื้เมือมืงล้านนาดั้งดั้เดิม ซึ่งซึ่เป็นลายเอกลักษณ์เครื่อรื่งเงินบ้าบ้นวัววัลาย ดุนดุลายโลหะประดับตกแต่งภายในและภายนอกหอศิลป์ มีช่มีาช่งฝีมือมืชาวบ้าบ้นวัววัลายทั้งทั้ชายหญิงหลายคนช่วช่ยกัน ต้องลายฝากฝีมือมืประดับหอศิลป์ ประกอบพิธีพิวธีางศิลาฤกษ์เมื่อมื่วันวัเสาร์ที่ร์ ที่9 พฤศจิกจิายน 2545 วัตวัถุปถุระสงค์ในการก่อสร้าร้งหอศิลป์คืป์ คือ เป็นป็ที่ ประดิษฐานหุ่นหุ่รูปเหมือมืนสามครูบา อนุรักรัษสืบสืสานศิลปลายไทยล้านนา แหล่งศึกษาเรียรีนรู้ สถานที่สักสัการะ บูชา แสดงกตเวทิคุณคุต่อบรรพบุรุษช่าช่งเงิน ส่งส่เสริมริเป็นป็แหล่งท่องเที่ยวทางพระพุทธศาสนา ส่งส่เสริมริการ จ้าจ้งงานในชุมชน ฝึกฝึหัดช่าช่งรุ่นรุ่ ใหม่แม่ละช่าช่งรุ่นรุ่เก่าพัฒพันาฝีมืฝีอมื หอศิลป์สุป์ทสุธจิตจิ โต ตัวหอก่ออิฐถือปูน ฉาบและประดับด้วยโลหะดุนดุลายทั้งทั้หลังยกเว้นว้ส่วส่นหลังคา ตัวอาคารหอ ภายนอกและภายในประดับด้วยงานดุนดุลายโลหะลายต่าง ๆ ที่ประยุกต์จากลายพื้นพื้เมือมืงเอกลักษณ์ ลายเครื่อรื่ง เงินบ้าบ้นวัววัลายดั้งดั้เดิมซึ่งซึ่เป็นลายหลัก ได้แก่ ลายเวสสันสัดรชาดก ลายรามเกียรติ ลายเทวดา ลายเทพพนม ลายสิบสิสองราศี ลายแส้ ลายดอกกระถิน ลายเครือรืเถา และลายที่สื่อสื่ถึงประวัติวั ติศาสตร์คร์วามเป็นมาของชาวบ้าบ้น วัววัลายตั้งตั้แต่การอพยพจากเมือมืงปั่น ลุ่มลุ่น้ำ คง (สาละวินวิ ) รัฐรัไทยใหญ่ฝั่งประเทศพม่าม่ ปัจจุบันบัตลอดจนภาพวิถีวิ ถี ชีวิชีตวิของชาวบ้าบ้นวัววัลายในอดีต อ.ดร.อุไร ไชยเสน
อัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่าช่งโบราณ ชุมชนหมื่นมื่สารบ้าบ้นวัววัลาย 5 หอศิลป์สุป์ทสุธจิตฺจิ โตฺต ลายหลักที่ได้นำ มาประดับหอศิลป์นี้ป์ นี้ถือเป็นลายชั้นชั้สูงสูที่ช่าช่งฝีมือมืจะต้องมีคมีวามชำ นาญ ถือเป็นลายโบราณที่ทำ ได้ ยากยิ่งยิ่เป็นลายที่ถือเป็นยอดฝีมือมืขั้นขั้สูงสูสุดสุและยากที่สุดสุโดยเฉพาะลายนูนสูงสูรูปคน เทวดา สัตสัว์หิว์มหิพานต์ หรือรื ตัวละครที่ต้องใช้คช้วามประณีต สัดสัส่วส่นที่มาตรฐาน ให้รห้ายละเอียดมากมายและสมจริงริเช่นช่รายละเอียดในส่วส่น ของเสื้อสื้ผ้าผ้หน้าตา โดยเฉพาะรูปเหมือมืน เช่นช่รูปพระสงฆ์ พระมหากษัตริย์ริ ย์รูปคน รูปยักยัษ์ รวมทั้งทั้อารมณ์ของ ตัวละครที่สะท้อนลงบนงานดุนดุลายให้ปห้รากฏเป็นเรื่อรื่งราวลงบนแผ่นผ่ภาพ การออกแบบหอศิลป์ไป์ด้สื่อสื่ถึงดินแดน อันสงบสุขสุและศักดิ์สิทสิธิ์ เป็นที่อยู่ขยู่องอริยริสงฆ์ โดยลายรอบนอกหอศิลป์ปป์ระกอบด้วยเทวดาที่ปกปักรักรัษาหอศิลป์ ต้นไม้ ดอกไม้ และสัตสัว์ใว์นป่าป่หิมหิพานต์ ผนังด้านนอกรอบ ๆ ศาลา ดุนดุลายรูปสัตสัว์ป่ว์าป่หิมหิพานต์เทวดาทั้งทั้ 7 ที่คอยปกปักรักรัษาหอศิลป์ ผนังด้านนอก ศาลาด้านทิศตะวันวัตก ประกอบด้วยลายเทวดา 2 องค์ ลายนาค ด้านล่างขอบหน้าต่าง ดุนดุลายนกยูงรำ แพน ลายคชปักษีซึ่งซึ่เป็นสัตสัว์ใว์นป่าป่หิมหิพานต์ และลายเครือรืเถาผักผักูดกูก้านขดเหนือหน้าต่างขึ้นขึ้ ไป เป็นแผ่นผ่ภาพใหญ่ ดุนดุลายรามเกียรติ ตอนนกอินทรชิตชิแปลงเป็นพระอินทร์ขี่ร์ช้ขี่าช้งเอราวัณวั อ.ดร.อุไร ไชยเสน
6 ภายในหอศิลป์สุป์ทสุธจิตฺจิ โตฺต ผนังด้านศาลาทางทิศเหนือ บริเริวณด้านหลังรูปหุ่นหุ่ขี้ผึ้ขี้ ผึ้งผึ้ 3 ครูบา ประดับด้วยแผ่นผ่ภาพใหญ่ 2 ภาพ ด้านซ้าซ้ย เป็นแผ่นผ่ภาพดุนดุลายประวัติวั ติการบรรจุพระบรมสารีริรีกริธาตุ วัดวัพระธาตุดตุอยสุเสุทพ ด้านขวาเป็นภาพครูบาเจ้าจ้ศรีวิรีชัวิยชั สร้าร้งทางขึ้นขึ้ดอยสุเสุทพ เป็นภาพการลงจอบแรกของเจ้าจ้ แก้วนวรัตรัน์ เจ้าจ้ผู้คผู้ รองนครเชียชีงใหม่ลำม่ ลำดับสุดสุท้าย เพดาน เหนือขึ้นขึ้ ไปเป็นการฉลุลลุายนางรำ พม่าม่สัตสัว์ใว์นป่าป่หิมหิพานต์ ได้แก่ สิงสิห์ มอม และลายมงคล 8 ประการ ซึ่งซึ่เป็นลาย ที่นิยมนำ มาต้องลายสลุงลุบ้าบ้นวัววัลาย อัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่างโบราณ ชุมชนหมื่นสารบ้านวัวลาย หอศิลป์สุป์ทสุธจิตฺจิ โตฺต อ.ดร.อุไร ไชยเสน
7 บริเริวณพื้นพื้ที่ด้าด้นนอกหอศิลป์ทป์างทิศตะวันวัออกติดกับกุฏิกุฏิสงฆ์ “โอภาสคณานุสนุรณ์”ณ์ มีกมีารดุนดุลายประดับดัด้วด้ยพระธาตุปตุระจำ ปีเปีกิด จำ นวน 12 ภาพ อัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่างโบราณ ชุมชน หมื่นสารบ้านวัวลาย หอศิลป์สุป์ท สุ ธจิตฺจิ โตฺต อ.ดร.อุไร ไชยเสน
8 การจัดตั้งตั้พิพิธภัณฑ์เครื่อรื่งเงินวัวลาย วัดหมื่น สาร เพื่อสร้าร้งเอกลักษณ์การรับรัรู้แรู้ละเป็นจุด ดึงดูดของชุมชน โดยทำ พิธีเธีปิดอย่างเป็น ทางการเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2556 ภายใน โถงกว้างของอาคารทรงไทยประยุกต์ ใช้เช้ป็น สถานที่รวบรวมและจัดแสดงหัตหัถกรรม เครื่อรื่งเงิน วัวลายที่เป็นเครื่อรื่งใช้ไช้ม้สอย เครื่อรื่ง ประดับในรูปแบบต่าง ๆ ทั้งทั้ชิ้นชิ้เล็กชิ้นชิ้ ใหญ่ ล้วนแล้วแต่งดงามน่าชม ซึ่งซึ่ทั้งทั้หมดได้มาจาก การบริจริาค บางชิ้นชิ้เป็นมรดกตกทอดกันมา หลายชั่วชั่อายุคน มีการลงทะเบียนอย่างดี บรรจุ ไว้ในตู้กระจกเปิดให้นัห้ นักท่องเที่ยวทั่วทั่ ไปได้เข้า ศึกษาผลงานชิ้นชิ้เยี่ยมของหัตหัถกรรม วัวลายจากในอดีต อัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่างโบราณ ชุมชนหมื่นสารบ้านวัวลาย พิพิพิธพิภัณภัฑ์เฑ์ครื่อรื่งเงินงิหมื่นมื่สาร อ.ดร.อุไร ไชยเสน
9 รูปปูนปั้น "งัวลาย" สร้าร้งขึ้นขึ้เมื่อมื่ปี พ.ศ. 2534 การนำ รูปวัววัลายมาเป็นป็สัญสัลักษณ์ สัญสัลักษณ์ของบ้าบ้นวัววัลาย รูปวัววัตัวลาย 2 ตัวที่ตั้งตั้ตระหง่าน อยู่ริยู่มริถนนวัววัลาย ใต้ป้าป้ยชื่อชื่วัดวัหมื่นมื่สารบริเริวณปากทางเข้าข้ วัดวัหมื่นมื่สาร เป็นสัญสัลักษณ์ของชาวบ้าบ้นหมื่นมื่สารวัววัลายที่ ชาวบ้าบ้นร่วร่มกันบริจริาคทุนทุทรัพรัย์ วัตวัถุปถุระสงค์เพื่อพื่เป็นเครื่อรื่งหมายแสดงถึงความเป็นชาวบ้าบ้น วัววัลายที่มีปมีระวัติวั ติศาสตร์ช่ร์าช่งเงินอันยาวนาน เป็นสิ่งสิ่ที่แสดง ถึงความสมัคมัรสมานสามัคมัคีเป็นน้ำ หนึ่งใจเดียวกันของชาว บ้าบ้นวัววัลาย การนำ รูปวัววัลายมาเป็นสัญสัลักษณ์ของหมู่บ้มู่าบ้นมีมมีานานแล้ว โดยการนำ รูปวัววัลายมาทำ เป็นกระทงบนแพหยวกกล้วยเมื่อมื่ ประมาณ ปี พ.ศ. 2477 มีขมีบวนแห่ไห่ ปลอย ที่แม่น้ำม่ น้ำปิง ต่อมา ก็ได้มีกมีารนำ เอารูปวัววัลายมาใช้เช้ป็นสัญสัลักษณ์บ้าบ้นวัววัลายมา โดยตลอด อัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่างโบราณ ชุมชนหมื่นสารบ้านวัวลาย สัญสัลักลัษณ์ขณ์องบ้า บ้ นวัววัลาย อ.ดร.อุไร ไชยเสน
ร้า ร้ นค้า ค้ คัวคัเงินงิบ้า บ้ นวัววัลาย ช่วงก่อนสงครามโลกครั้งรั้ที่ 2 มีการก่อตั้ง ร้าร้นจำ หน่ายเครื่อรื่งเงินรุ่นรุ่แรก ๆ บนถนนวัวลาย ได้แก่ ร้าร้น “กันทวงค์” สองสามีภรรยาครอบครัวรั ช่างทำ เครื่อรื่งเงินร่วร่มกับญาติลูกพี่ลูกน้อง มีสินค้า วางขายภายในบ้านไม่ได้เป็นร้าร้นค้า เมื่อมื่เกิดสงครามโลกครั้งรั้ที่ 2 ร้าร้น “กันทวงค์” หยุด กิจการ และหลังสงครามโลกครั้งรั้ที่ 2 ก็ได้แยกกิจการ เป็นร้าร้น “แก้วสองสี”สีและร้าร้น “เชียชีงใหม่หัม่ตหักรรม” ต่อมากิจการเครื่อรื่งเงินได้รับรัความนิยมมากขึ้น ร้าร้นค้าเครื่อรื่งเงินจึงมีการเปิดเพิ่มขึ้นอีกหลายร้าร้น เช่นช่ร้าร้นบัวบัจันจัทร์ ร้าร้นเงินงิดี ร้าร้นขจีศิจีลศิป์ ร้าร้นไชยวรรณ ร้าร้นพิงพิคนา และร้าร้นบรรจง ร้าร้นค้าค้เหล่าล่นี้ นับนัเป็นป็ร้าร้นค้าค้ จำ หน่าน่ยเครื่อรื่งเงินงิระยะแรกของหมู่บ้มู่าบ้นวัววัลาย พ.ศ. 2500-2515 กิจการเครื่อรื่งเงินและร้าร้นค้า เครื่อรื่งเงินขยายตัวอย่างต่อเนื่องตามความต้องการ ของตลาด ร้าร้นค้าจำ หน่ายเครื่อรื่งเงินมีการก่อตั้งตั้เพิ่ม ขึ้นเรื่อรื่ย ๆ ได้แก่ ร้าร้นวัวลายศิลป์ ร้าร้นบานเย็น ร้าร้นเงินเชียงใหม่ ร้าร้นเงินทอง ร้าร้นดำ รงศิลป์ และ ร้าร้นชมชื่น รวมทั้งทั้จำ นวนช่างเงินก็เพิ่มขึ้น การค้าคัวเงินในอดีต ผู้หญิงมีบทบาทมาก ในการนำ สินค้าเครื่อรื่งเงินออกขายตามท้องที่ต่างๆ แรกเริ่มริ่ขายในจังหวัดเชียงใหม่ ต่อมาขยายพื้นที่ เดินทางออกร้าร้นตามงานต่าง ๆ ทั้งในและต่าง จังหวัด รวมถึงพื้นที่ไกล ๆ เช่น งานฤดูหนาว งาน ส่งเสริมริสินค้าหัตถกรรมที่จัดในนามจังหวัด เชียงใหม่และในนามกระทรวงอุตสาหกรรมตลอด จนงานเทศกาลต่าง ๆ ได้รับรั ”รางวัลผลิตภัณฑ์ หัตถกรรมดีเด่น”จากกระทรวงอุตสาหกรรม เป็นที่รู้จัรู้ จักอย่างกว้างขวาง เป็นของฝากและของที่ ระลึก ราวปี พ.ศ. 2515-2520 เริ่มริ่มีนักธุรกิจชาว วัวลายดำ เนินธุรกิจการค้าแนวใหม่เปิดตลาดออกสู่ ระดับสากลในยุคที่การท่องเที่ยวเชียงใหม่กำ ลังอยู่ ใช่วงเติบโตสูงสุดมีการดำ เนินธุรกิจขายผ่านบริษัริ ษัท ท่องเที่ยว โดยมีการจ่ายค่านายหน้า ทำ ให้ช่วงนั้นนั้ ชาววัวลายได้เห็นนักท่องเที่ยวเดินทางโดยรถบัส รถตู้หรือรืเดินเท้าเข้ามายังบ้านวัวลายเป็นจำ นวน มาก อัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่างโบราณ ชุมชนหมื่นสารบ้านวัวลาย 10 อ.ดร.อุไร ไชยเสน
เครื่อรื่งเงินบ้าบ้นวัววัลายขยายตัวไปยังยัถนนสาย เชียชีงใหม่-ม่สันสักำ แพง 2515 เป็นต้นมา กิจการเครื่อรื่งเงินบ้าบ้นวัววัลาย เริ่มริ่เข้าข้สู่ยุสู่ ยุคเสื่อสื่มเมื่อมื่กรมส่งส่เสริมริอุตสาหกรรมส่งส่ เสริมริ ให้มีห้กมีารลงทุนทุทางด้านหัตหัถกรรมในเขตอำ เภอ สันสักำ แพง พร้อร้มกับการท่องเที่ยวแห่งห่ ประเทศไทย (ททท.) และจังจัหวัดวัเชียชีงใหม่ต้ม่ ต้องการสนับสนุนให้ หมู่บ้มู่าบ้นสองฟากถนนสันสักำ แพง เป็นแหล่งผลิตของ ที่ระลึกแห่งห่ ใหม่ เพื่อพื่ตอบสนองการขยายตัวของ ธุรกิจการท่องเที่ยวที่ต้องการสินสิค้าหัตหัถกรรมพื้นพื้ บ้าบ้นมากขึ้นขึ้ 2518 กิจการผลิตหัตหัถกรรมพื้นพื้บ้าบ้น เช่นช่ เครื่อรื่งเงิน เครื่อรื่งเขินขิขยายตัวไปยังยัถนนสาย เชียชีงใหม่-ม่สันสักำ แพง และมีกมีารว่าว่จ้าจ้งช่าช่งทำ เครื่อรื่งเงินบ้าบ้นวัววัลายไปเป็นลูกลูจ้าจ้ง 2527 ธุรกิจการค้าสินสิค้าหัตหัถกรรมพื้นพื้บ้าบ้น ย่าย่นสันสักำ แพงมีกมีารขยายตัวและคึกคักมากยิ่งยิ่ขึ้นขึ้ บริษัริ ษัทนำ เที่ยวนิยมพานักท่องเที่ยวไป เพราะได้รับรั ผลประโยชน์จากเปอร์เร์ซ็นซ็ต์การขายสินสิค้าจากนายทุนทุ เจ้าจ้ของร้าร้นอีกทั้งทั้สันสักำ แพงมีคมีวามสะดวกสบาย จากพื้นพื้ที่ทำ เลกว้าว้งขวาง รถทัศนาจรสามารถพานัก ท่องเที่ยวไปเยี่ยยี่มชมได้ถึงโรงงานแหล่งผลิต ร้าร้นเองก็มีกมีารจัดจับริกริารรับรัส่งส่บรรดาช่าช่งฝีมือมื ให้เห้ดินทางไปอย่าย่งสะดวกสบาย การทำ เครื่อรื่งเงิน ในหมู่บ้มู่าบ้นวัววัลายจึงจึเริ่มริ่ซบเซา ความคิดริเริริ่มริ่นำ ผลิตภัณฑ์อลูมิลูเมินียม มาทำ เลียนแบบเครื่อรื่งเงิน ชื่อชื่เสียงของบ้านวัวลายในการเป็นแหล่งผลิต เครื่อรื่งเงินดั้งดั้เดิมของจังหวัดเชียชีงใหม่ เริ่มริ่ขึ้นพร้อร้ม กับการเริ่มริ่ต้นของประวัติศาสตร์กร์ารท่องเที่ยวของ จังหวัดเชียชีงใหม่ คือ หลังจากที่มีการสร้าร้งทางรถไฟ สายเหนือจากกรุงเทพมหานครถึงจังหวัดลำ ปาง ในปี พ.ศ. 2459 และถึงเชียชีงใหม่ในปี 2464 ทำ ให้ มีการเดินทางจากกรุงเทพมหานครและจากจังหวัด ต่าง ๆ สู่เชียชีงใหม่และจังหวัดทางภาคเหนือโดยทาง รถไฟตั้งตั้แต่บัดนั้นนั้และเริ่มริ่มีนักท่องเที่ยวทั้งทั้ชาวไทย ชาวต่างประเทศเดินทางมาเยือนเพื่อเยี่ยมชม การผลิตเครื่อรื่งเงินบ้านวัวลายอย่างมากมาย ช่วช่ง พ.ศ. 2512 มีคมีวามคิดคิริเริริ่มริ่นำ ผลิตลิภัณภัฑ์ อลูมิลูเมินียนีมมาทำ เลียลีนแบบเครื่อรื่งเงินงิเนื่อนื่งจากแร่เร่งินงิ มีรมีาคาแพง มีกมีารผลิตลิภาชนะอลูมิลูเมินียนีมสำ เร็จร็รูปรูจาก โรงงานในจังจัหวัดวัสมุทมุรปราการ จำ พวก สลุงลุพาน ถาด เลียลีนแบบภาชนะเครื่อรื่งเงินงิ โดยส่งส่ ให้ช่ห้าช่งเงินงิบ้าบ้นวัววัลาย ต้อต้งลาย กรรมวิธีวิกธีารผลิตลิเหมือมืนการทำ เครื่อรื่งเงินงิ มีกมีารนำ ไปชุบชุสีเสีงินงิเพื่อพื่ให้มีห้สีมีแสีวววาว ได้รัด้บรัความนิยนิม จากผู้ซื้ผู้ ซื้อซื้มาก จึงจึต้อต้งมีกมีารติดติต่อต่แรงงานจากที่ต่ที่าต่ง ๆ มาฝึกฝึทำ เครื่อรื่งเงินงิอีกอีทั้งทั้มีแมีรงงานจากแหล่งล่ต่าต่ง ๆ เข้าข้มาขอฝึกฝึอาชีพชีการทำ เครื่อรื่งเงินงิที่บ้ที่าบ้นวัววัลายด้วด้ย ได้แด้ก่ แรงงานจากอำ เภอสารภี หางดง และสันสัทราย เป็นป็ต้นต้ช่าช่งฝีมืฝีอมือาวุโสหลายคนหยุดยุทำ เครื่อรื่งเงินงิและ ถ่าถ่ยทอดความรู้กรู้ารทำ เครื่อรื่งเงินงิ ให้แห้ก่แก่รงงาน และรับรั เอาภาชนะอลูมิลูเมินียนีมจากพ่อพ่ค้าค้คนกลางมาว่าว่จ้าจ้ง แรงงานเหล่าล่นี้ทำนี้ ทำอีกอีต่อต่หนึ่งนึ่ ชื่อชื่เสียสีงบ้าบ้นวัววัลาย เริ่มริ่ขึ้นขึ้พร้อร้มกับกัการท่อท่งเที่ยที่ว ของจังจัหวัดวัเชียชีงใหม่ อัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่างโบราณ ชุมชนหมื่นสารบ้านวัวลาย 11 อ.ดร.อุไร ไชยเสน
อัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่าช่งโบราณ ชุมชนหมื่นมื่สารบ้าบ้นวัววัลาย 12 ตำ นานเสือสืเยน "เสือสืเยน"เป็นคำ ที่ลูกลูหลานที่เกิดและเติบใหญ่ในบ้าบ้นวัววัลายคุ้นคุ้เคย เป็นตำ นานเกี่ยวกับรูปปั้นเสือสืยกขาบนเจดีย์ด้ย์ ด้านหลังวิหวิารวัดวัหมื่นมื่สาร “เสือสืเยน” เป็นคำ ที่ผู้ใผู้หญ่มักมัจะใช้หช้ลอกให้เห้ด็กกลัว เวลาสั่งสั่สอน เช่นช่ “อาบน้ำ ค่ำ ๆ มืดมืๆ ระวังวัเสือสืเยนจะมากินเน่อ” เชื่อชื่กันว่าว่ “เสือสืเยน” เป็นเสือสืสมิงมิเกิดจากคนที่เล่าคาถาอาคมเกี่ยวกับเสือสืเมื่อมื่แก่ตัวลงหรือรื ควบคุมคุอาคมไม่อม่ยู่ก็ยู่ ก็ทำ ให้กห้ลายเป็น “เสือสืเยน” ไป หรือรืบางคนเชื่อชื่ว่าว่เป็น เสือสืที่กินคนมาก ๆ วิญวิญาณคนเข้าข้สิงสิในร่าร่งเสือสืจนสามารถแปลงร่าร่ง เป็นคนได้ “เสือสืเยน” จึงจึเป็นที่หวาดกลัวของคนในล้านนา มีเมีรื่อรื่งเล่าเกี่ยว กับเสือสืเยนหลายสำ นวนและในเรื่อรื่งเล่าจะมีกมีารกล่าวถึงวัดวัซึ่งซึ่วัดวัดังกล่าว ในเรื่อรื่งเล่านี้ชาวบ้าบ้นเชื่อชื่ว่าว่คือวัดวัหมื่นมื่สาร ดังนั้นนั้ที่วัดวัหมื่นมื่สารจึงจึมีรูมีรูปปูน ปั้นเสือสืปรากฏที่เจดีย์พย์ระธาตุ และจากคำ บอกเล่าของชาวบ้าบ้นร่วร่มสมัยมั ก็ยืนยืยันยัว่าว่เดิมที่หน้าวัดวัหมื่นมื่สารเคยมีรูมีรูปเสือสืตัวใหญ่เท่าจริงริยืนยืสองขา และขณะนั้นนั้สังสัฆมนตรีว่รีาว่การองค์การปกครองได้มาตรวจการณ์คณะ สงฆ์ที่ฆ์ ที่จังจัหวัดวัเชียชีงใหม่ และได้มาเยี่ยยี่มวัดวัหมื่นมื่สารซึ่งซึ่กำ ลังตั้งตั้ธรรมหลวง ฟังฟัเทศน์มหาชาติอยู่ ได้เห็นห็รูปสางแปลง ซึ่งซึ่วัดวัหมื่นมื่สารเรียรีกว่าว่ “เสือสื เยน” พร้อร้มกับมีคมีนเล่าตำ นาน “เสือสืเยน”ให้ฟัห้งฟัท่านจึงจึได้สั่งสั่รื้อรื้รูปปูนปั้น เสือสืเยนนั้นนั้เสียสีเพราะเหตุว่ตุาว่เด็กเล็กตั้งตั้แต่ 1-3 ขวบเมื่อมื่เห็นห็รูปปั้นจะต้อง ร้อร้งไห้ทุห้กทุคน จึงจึได้มีกมีารสร้าร้งสิงสิห์สห์องตัวที่ประตูวัตูดวัเสียสี ใหม่ ปัจจุบันบัจึงจึ ปรากฏเฉพาะรูปสิงสิห์ 2 ตัวซ้าซ้ยขวา บริเริวณประตูทตูางเข้าข้วัดวัทั้งทั้ด้านหน้า และด้านหลังวัดวั ความเชื่อชื่ชุมชน หมื่นมื่สารบ้า บ้ นวัววัลาย อ.ดร.อุไร ไชยเสน
ดุนดุลายโลหะ นายสนิท บุญแลน โทรศัพท์ 08-1951-6711 ครูช่า ช่ งภูมิ ภู ปัมิญปัญา ชุมชนหมื่นมื่สารบ้า บ้ นวัววัลาย หมื่นมื่สารบ้าบ้นวัววัลาย แกะสลักเครื่อรื่งเงินและเครื่อรื่งโลหะ นายสุภสุาพ เจริญริภักดี โทรศัพท์ 08-7193-2793 ช่างดุนลายโลหะ นายจิรศักดิ์ กาวิละ โทรศัพท์ 08-7179-4855 ต้องลายนูน นางอนงค์ แสงมณี โทรศัพท์ 08-1028-5935 การดุนลายโลหะ นายวิทยา ไชยเทพ โทรศัพท์ 08-9264-7574 ช่างตีขึ้นรูปเครื่อรื่งเงิน นายธวัช พักการีย์รี ย์ โทรศัพท์ 09-0051-9704 ช่างตีขึ้นรูปเครื่อรื่งเงิน นายสุรเชษฐ์ นามสมุทร์ โทรศัพท์ 0-5320-0142 ช่างดุนโลหะ นางสาวอำ ภา แสงจันทร์ โทรศัพท์ 0-5320-0185 ช่างดุนโลหะ นางกมลพรรณ สุทธิ เโทรศัพท์ - ช่างดุนโลหะ นางนิตยา บุนนาค โทรศัพท์ 09-2996-9528 ดุนโลหะ นายดิเรก สิทธิการ โทรศัพท์ 08-1287-2731 ช่างทำ เครื่อรื่งเงิน การขึ้นรูปเครื่อรื่งเงิน นายสมชาย ใจคำ บุญเรือรืง โทรศัพท์ 08-6916-2754 อัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่างโบราณ ชุมชนหมื่นสารบ้านวัวลาย ครูช่รูาช่ง ภูมิภูปัมิญปัญา ชุมชนหมื่นมื่สาร บ้าบ้นวัววัลาย 13 อ.ดร.อุไร ไชยเสน
ครูช่า ช่ งภูมิ ภู ปัมิญปัญา ชุมชนหมื่นมื่สารบ้า บ้ นวัววัลาย ครูช่รูาช่ง ภูมิภูปัมิญปัญา ชุมชนหมื่นมื่สาร บ้าบ้นวัววัลาย หมื่นมื่สารบ้าบ้นวัววัลาย ดุนลายโลหะ นางอนงค์ ทิพย์ดวงตา โทรศัพท์ 08-5303-6629 ดุนลายโลหะ นางอำ ภาพร ฟรังรัเค้ โทรศัพท์ 09-4612-3636 ดุนลายโลหะ นายหาญณรงค์ แก้ววงค์วาร โทรศัพท์ - บุดุนลายโลหะ นางอรอนงค์ แก้ววงค์วาร โทรศัพท์ 08-5714-3412 การดุนลายโลหะ นางอนุพงศ์ สิทธิการ โทรศัพท์ 08-1287-2731 ดุนลายโลหะ นางปราณี ดวงรัตรัน์ โทรศัพท์ 08-6422-8525 ดุนโลหะ นางสุพรรณ สิทธิการ โทรศัพท์ 08-7083-8244 ทำ เครื่อรื่งเงิน นาง ประไพร ไชยวุฒิ โทรศัพท์ 0-5328-2987 ช่างดุนโลหะ นางจันทร์สร์ม เที่ยงจันทร์ตร์า โทรศัพท์ 08-5626-7108 การทำ บรรจุภัณฑ์(กล่องใส่เครื่อรื่งเงิน) นางภาวิณี บุญแลน โทรศัพท์ 08-6156-1935 ทำ เครื่อรื่งเงิน นายมานพ ชัยแก้ว โทรศัพท์ 08-2386-8859 ช่างเครื่อรื่งเงิน นายสุพีระ ใจคำ บุญเรือรืง โทรศัพท์ 08-6728-8092 การดุนลายโลหะ นางสุพร ทองคำ โทรศัพท์ 08-5708-0454 อัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่น ชุมชนช่างโบราณ ชุมชนหมื่นสารบ้านวัวลาย 14 อ.ดร.อุไร ไชยเสน
ชุมชนช่าช่งโบราณ ชุมชนหมื่นมื่สารบ้าบ้นวัววัลาย นวัตกรรมการสื่อสารอัตลักษณ์และเรื่อรื่งราวท้องถิ่นเพื่อเพิ่มมูลค่าการท่องเที่ยวชุมชนช่างโบราณ จังหวัดเชียงใหม่ ดร.อุไร ไชยเสน มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ 2566 อ้างอิง จิราวรรณ กาวิละ โอกาโมะโตะ. (2553). วัดหมื่นสาร บ้านวัวลาย สายธารวัฒนธรรมชุมชน. (พิมพ์ครั้งรั้ที่ 1). บริษัริ ษัท ทรีโรีอ แอดเวอร์ไร์ทซิ่ง แอนด์ มีเดีย จำ กัด.สัมภาษณ์ สนิท บุญแลน ประธานวิสาหกิจชุมชนหมื่นสารบ้านวัวลาย สัมภาษณ์ สุภาพเจริญริภักดี ประธานชุมชนหมื่นสารบ้านวัวลายพระครูอดุลสีลกิตติ์. (2548). ภาพประวัติบ้านวัวลาย. (อัดสำ เนา).