คุณธรรมในการดำเนินชีวิต ม.ต้น

สามีภรรยาเปน็ บคุ คลที่พ่งึ เปน็ พึ่งตายซ่งึ กันและกนั ฉะนนั้ พระพทุ ธเจา้ จึงทรงส่ังสอนให้มีความ
ซอื่ สตั ย์ต่อกนั ไมป่ ระพฤตินอกใจกันและกัน เพราะการทาเช่นนั้นเป็นการทาร้ายจิตใจของกันและกนั ท่าน
ทรงสอนให้ค่สู มรสมีสัจจะคอื จรงิ ใจ หรอื ซื่อสตั ย์ต่อกัน สอนใหม้ จี าคะ เสียสละใหป้ นั กัน ไดท้ รพั ย์มากจ็ ัดสรร
ทรพั ย์ที่หาไดร้ ว่ มกัน ใชร้ ว่ มกัน ไม่ตระหน่ถี เ่ี หนียว ทา่ นทรงสอนใหม้ ีทมะ คอื รู้จกั ข่มใจ รู้จกั ควบคุมอารมณ์
ระงับอารมณ์ หรอื ความรสู้ ึกต่อเหตุบกพรอ่ งของกันและกนั และเมอ่ื อยรู่ ว่ มกันบางชว่ งของชีวิตคู่ คนใดคน
หนงึ่ อาจจะเจ็บปว่ ยประสบเคราะห์กรรมตา่ ง ๆ คู่สมรสกต็ ้องมีความอดทน(ขนั ติ) ต่อเหตุการณต์ ่างๆ อดทน
ตอ่ กัน คุณธรรมทั้ง 5 นี่ คือ ฆราวาสธรรม ซึ่งถ้าสามีภรรยาปฏบิ ัตติ ามแล้ว ครอบครวั กจ็ ะมีความสขุ และ
ความสขุ ของคู่ครองไม่มีอะไรมากไปกวา่

1. สุขที่เกิดจากการมที รัพย์
2. สขุ ทเี่ กดิ จากการใช้จา่ ยทรัพย์
3. สุขท่ีเกดิ จากความไม่เป็นหนี้
4. สขุ ทีเ่ กดิ จากการทางานไม่เป็นโทษ
เมือ่ ปรารถนาที่จะครองชีวิตค่ใู ห้มีความสุขแล้ว ทัง้ สามีและภรรยาคงต้องหมนั่ หาทรัพยโ์ ดยทางสุจริต
เพราะการทางานสุจริต และการมที รพั ยเ์ ป็นความสขุ จากนน้ั คงต้องอดทนตอ่ กิเลส ความอยากได้วตั ถุสงิ่ ของ
ตา่ ง ๆ ทเี่ กนิ ความจาเป็น ความอยากไดน้ ี้ผ่านมาทางการโฆษณาทางทวี ี จากเพอื่ นฝงู และระบบการขายของ
เงนิ ผ่อน มิฉะนัน้ จะทาใหม้ ีการจ่ายทรัพย์ท่เี กินต่อฐานะของครบั ครวั กอ่ ความเป็นหน้ี ทาใหไ้ ม่มคี วามสุข คอย
แตจ่ ะคิดหมุนเงนิ จดั สรรเงนิ ผ่อนนั่น ผอ่ นน่ี จนเงนิ เดอื นไมพ่ อใช้ ก่อให้เกิดทกุ ข์
เมื่อมนุษยย์ ังมกี ิเลสตณั หาอยู่ ความสุขจากการครองเรอื นเป็นความสขุ ทีม่ นษุ ยแ์ สวงหา และแทบจะ
กลา่ วไดว้ ่าเปน็ จุดมุ่งหมายของชวี ิตทุกชีวติ ทป่ี รารถนาจะได้คูค่ รองทีด่ ีมคี วามสุขจากการครองเรอื น เม่อื มี
ความปรารถนาเชน่ นอ้ี ย่กู ต็ ้องสร้างเหตุปัจจัย เพราะความสุขของครอบครวั อยทู่ ี่การกระทา หรอื ความ
ประพฤตขิ องสามีและภรรยาเปน็ หลัก บุคคลทัง้ สองตอ้ งมีคุณธรรมดงั กล่าวแลว้ ขา้ งต้น จงึ จะเป็นเหตุซ่ึงนาผล
มาใหค้ อื ความสุขในการครองเรอื น

กจิ กรรมท้าย บทท่ี 4
คณุ ธรรมในการครองเรือน

======================================================================

คาสง่ั …ใหผ้ เู้ รยี นทากิจกรรมทา้ ยบทตอ่ ไปนี้
1. จงบอกถึงความสาคญั ของการครองเรอื น

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3. จงบอกหลกั ธรรมท่ีทาใหช้ วี ิตคู่สมรสประสบความสขุ มีอะไรบ้าง

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3.ฆาราวาสธรรม คอื

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

4.หนา้ ที่ท่ตี ้องปฏบิ ตั ติ ่อกนั ของสามี-ภรรยา

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

บทที่ 5
ทศิ 6 ปจั ฉิมทศิ

สาระสาคัญ

มนุษย์เป็นสัตว์สังคมท่ีอยู่ร่วมกันเป็นกลุ่ม มนุษย์กบั สังคมจึงแยกกันไม่ได้ เพราะมนุษย์เกดิ มาตอ้ ง
อาศัยสังคม พ่ึงพาอาศัยและมีความสัมพันธ์ต่อกัน มีการจัดระเบียบในการมีชีวิตอยู่ร่วมกันอย่างมีแบบแผน
เพื่อเป็นหลักในการดาเนินชีวิตและการอยู่รอด และสร้างความเจริญก้าวหน้าให้แก่ตนเองและสังคมเพราะ
มนุษยม์ แี บบแผนในการดารงชวี ิต

ผลการเรียนรู้ทีค่ าดหวัง

1. เพือ่ ให้ผู้เรยี นมคี วามรู้เกย่ี วกับการดาเนินชวี ิตในสังคมไทยได้
2. อธิบายความต้องการอยรู่ ่วมกันของมนษุ ย์และทาหน้าทีต่ อ่ สังคมได้
3. เพือ่ ให้ผู้เรียนมคี วามรู้ความเข้าใจเกยี่ วกับสาเหตกุ ารเกดิ ปัญหาในการดาเนนิ ชีวิต
4. ผูเ้ รยี นมคี วามรคู้ วามเข้าในการแกป้ ัญหาในการเนนิ ชีวิตและสามารถนาไปปรบั ใช้กบั
ชวี ิตประจาวนั ได้

ขอบข่ายเนอื้ หา
เรอ่ื งท่ี 1 ทศิ 6 ปัจฉิมทิศ.
เรอ่ื งที่ 2 ความรับผิดชอบของสมาชิกในครอบครวั
เรื่องที่ 3 การสรา้ งประชาธิปไตยในครอบครัว
เรื่องที่ 4 การวางแผนเลี้ยงดสู มาชกิ ในครอบครัว

เรือ่ งที่ 1 ทศิ 6 ปัจฉิมทิศ

ทิศ 6 ปัจฉมิ ทศิ บุคคลประเภทตา่ งๆท่ีเราตอ้ งเก่ยี วข้องสมั พนั ธ์ ดุจทิศท่อี ยู่รอบตัวจัดเป็น
6 ทศิ ดงั น้ี

1. ปุรตั ถิมทิส ทิศเบ้อื งหน้า ได้แก่ บิดา มารดา
2. ทกั ขิณทิส ทิศเบ้อื งขวา ไดแ้ ก่ ครูอาจารย์
3. ปัจฉมิ ทิส ทศิ เบอ้ื งหลัง ได้แก่ สามี ภรรยา
4. อตุ ตรทสิ ทิศเบื้องซ้าย ได้แก่ มิตรสหาย
5. อปุ ริมทสิ ทิศเบื้องบน ได้แก่ พระสงฆ์ สมณพราหมณ์
6. เหฏฐมิ ทิส ทศิ เบอ้ื งลา่ ง ได้แก่ ลกู จา้ งกบั นายจา้ ง

1. ปุรตั ถมิ ทิส ทิศเบอื้ งหน้า ได้แก่ บดิ า มารดา

มารดาบิดาอนุเคราะห์บุตรธดิ า ดงั น้ี บุตรธิดาพงึ บารุงมารดาบดิ า ดงั นี้

1. หา้ มปรามจากความชั่ว 1. ท่านเล้ียงเรามาแลว้ เลีย้ งท่านตอบ

2. ให้ต้งั อยูใ่ นความดี 2. ชว่ ยทากจิ ของท่าน

3. ให้ศึกษาศิลปวทิ ยา 3. ดารงวงศ์สกุล

4. หาคู่ครองทส่ี มควรให้ 4. ประพฤตติ นให้เหมาะสมกบั ความเป็นทายาท

5. มอบทรัพยส์ นิ สมบัติใหใ้ นโอกาสอนั สมควร 5. เมอ่ื ท่านลว่ งลบั ไปแล้วทาบุญอทุ ิศให้ทา่ น

2. ทกั ขิณทิส ทศิ เบอื้ งขวา ไดแ้ ก่ ครูอาจารย์

ครูอาจารย์อนุเคราะห์ศษิ ย์ ดงนี้ ศิษย์พงึ บารงุ ครอู าจารย์ ดังนี้

1. ฝึกฝนแนะนะให้เปน็ คนดี 1. ลกุ ต้อนรับแสดงความเคารพ

2. สอนใหเ้ ข้าใจแจม่ แจ้ง 2. เข้าไปหา

3. สอนศลิ ปวิทยาให้สนิ้ เชิง 3. ใฝ่ใจเรียน

4. ยกยอ่ งใหป้ รากฏในหมู่เพือ่ น 4. ปรนนิบัติ

5. สร้างเคร่อื งคุ้มครองกันภัยในสารทศิ คอื 5. เรียนศลิ ปวิทยาโดยเคารพ

สอนให้ศษิ ย์ปฏบิ ัตไิ ด้จริง นาวิชาไป

ประกอบอาชพี ทาการงานได้

3. ปจั ฉมิ ทิส ทิศเบอื้ งหลัง ได้แก่ สามี ภรรยา

สามพี ึงบารงุ ภรรยา ดังน้ี ภรรยาอนุเคราะห์สามี ดงั นี้

1. ยกย่องสมฐานะภรรยา 2. จัดงานบา้ นให้เรียบรอ้ ย

2. ไมด่ ูหมื่น 3. สงเคราะห์ญาติมิตรทง้ั สองฝ่ายด้วยดี

3. ไมน่ อกใจ 3. ไมน่ อกใจ

4. มอบความเป็นใหญ่งานในบา้ นให้ 4. รกั ษาสมบตั ิทห่ี ามาได้
5. หาเคร่อื งประดับมาให้เป็นของขวัญ 5. ขยันไมเ่ กียจคร้านในงานท้ังปวงตามโอกาส

4. อุตตรทสิ ทิศเบือ้ งซ้าย ไดแ้ ก่ มิตรสหาย

พึงบารุงมติ รสหาย ดงั น้ี มติ รสหายอนเุ คราะห์ตอบ ดงั น้ี

1. เผือ่ แผแ่ บ่งปัน 1. เมอ่ื เพ่ือนประมาทชว่ ยรักษาป้องกัน

2. พดู จามีน้าใจ 2. เมอ่ื เพ่อื นประมาทชว่ ยรักษาทรัพย์สมบัติของเพ่อื น

3. ชว่ ยเหลือเก้ือกูลกัน 3. ในคราวมภี ยั เปน็ ทพ่ี งึ่ ได้

4. มีตนเสมอรว่ มสุขร่วมทุกขด์ ้วย 4. ไม่ละท้ิงในยามทกุ ขย์ าก

5. ซอื่ สตั ย์จริงใจตอ่ กัน 5. นบั ถือตลอดถึงวงศญ์ าตขิ องมิตร

5. อปุ ริมทสิ ทศิ เบื้องบน ไดแ้ ก่ พระสงฆ์ สมณพราหมณ์

คฤหสั ถพ์ ึงบารุงพระสงฆ์ ดังน้ี พระสงฆ์อนุเคราะห์คฤหสั ถ์ ดังนี้

1. จะทาสงิ่ ใดก็ทาดว้ ยเมตตา 1. หา้ มปรามจากความช่วั

2. จะพดู สิ่งใดก็พูดด้วยเมตตา 2. ให้ต้งั อย่ใู นความดี

3. จะคิดสงิ่ ใดก็คิดดว้ ยเมตตา 3. อนุเคราะหด์ ว้ ยความปรารถนาดี

4. ตอ้ นรบั ดว้ ยความเตม็ ใจ 4. ให้ได้ฟังสิง่ ทีย่ ังไม่เคยฟงั

5. อปุ ถมั ภด์ ว้ ยปัจจัย 4 5. ทาสง่ิ ท่ีเคยฟงั แลว้ ให้แจ่มแจง้

6. บอกทางสวรรค์ สอนวธิ ีดาเนินชวี ติ ให้ประสบ

ความสุขความเจรญิ

6. เหฏฐิมทสิ ทิศเบ้ืองล่าง ไดแ้ ก่ ลกู จา้ งกับนายจ้าง ลูกจา้ งอนเุ คราะหน์ ายจา้ ง ดังนี้
นายจ้างพงึ บารุงลกู จ้าง ดังน้ี 1. เรม่ิ ทางานกอ่ น
1. จดั การงานให้ทาตามกาลงั ความสามารถ 2. เลกิ งานทีหลัง
2. ให้คา่ จา้ งรางวลั สมควรแก่งานและความเปน็ อยู่ 3. เอาแต่ของทีน่ ายให้
3. จดั สวัสดกิ ารดมี ชี ว่ ยรกั ษาพยาบาลในยามเจ็บไข้ 4. ทาการงานใหเ้ รยี บร้อยและดียิ่งข้นึ
4. ไดข้ องแปลกๆพิเศษมาก็แบ่งปนั ให้ 5. นาความดีของนายไปเผยแพร่
5. ใหม้ ีวันหยุดและผักผอ่ นหย่อนใจตามโอกาสอนั ควร

เรอ่ื งที่ 2 ความรบั ผิดชอบของสมาชิกในครอบครัว

ความรบั ผิดชอบของสมาชิกในครอบครวั มดี ังน้ี
1. การศึกษา บิดา มารดา มีหน้าที่ที่จะตอ้ งให้การศึกษาแก่บตุ ร เพือ่ เป็นพ้ืนฐานในการ

ประกอบสัมมาชพี ในอนาคตและบุตรพงึ มีหน้าทที่ ี่จะตอ้ งศึกษาเล่าเรียนด้วยความเอาใจใส่และพากเพียรให้
สาเรจ็ สมดงั ที่บดิ ามารดาปูพ้ืนฐานส่งเสียให้เล่าเรียน

2. การเล้ียงดู นบั ต้ังแตก่ ารใหอ้ าหารและจัดอาหารถูกหลักโภชนาการ การดูแลสุขภาพอนามัย ที่อยู่
อาศัยสะอาด จัดบรรยากาศบ้านใหอ้ บอุ่น เอาใจใสแ่ ก่ลกู และสมาชิกในครอบครัวไม่ใหเ้ กดิ ความร้สู ึกวา่ ถูก
ทอดทง้ิ พอ่ แมต่ อ้ งเขา้ ใจพัฒนาการของเด็ก และความตอ้ งการของเด็ก เพือ่ ชว่ ยใหไ้ ม่เกดิ ความคับข้องใจดแู ล
ใหม้ ีเคร่ืองใช้ท่ีจาเป็นครบถ้วนและให้ค่าใช้จ่ายเหมาะสมกับฐานะ

3. การักษาความปลอดภยั ของสมาชิกในครอบครัวเปน็ สงิ่ สาคัญยิ่ง บิดา มารดา จะตอ้ งระมดั ระวงั
รอบคอบในการเก็บรักษาเครื่องมือเคร่ืองใช้ตา่ ง ๆ ซ่อมแซมเครื่องมอื เครื่องใช้ท่ชี ารดุ ใหอ้ ยูใ่ นสภาพที่ใช้การ
ได้ แนะนาวิธกี ารใช้สงิ่ ของตา่ งๆ และฝึกการใช้ท่ีถูกตอ้ งจนเป็นนสิ ยั แนะนาการปอ้ งกนั อนั ตรายทพ่ี ึงเกิดข้ึน
ได้ และรจู้ ักแหลง่ ท่ีจะขอความชว่ ยเหลอื ทัง้ นเี้ พอ่ื ให้สมาชิกปลอดภยั จากอบุ ัตเิ หตุทัง้ ปวง

4. ไมม่ ลี กู มาก เพราะถ้ามีลกู มากเกินไป การเล้ียงดูใหก้ ารศกึ ษา และการอบรมบ่มนิสัยอาจทาได้ไม่
เต็มที่

5. ร่วมกันพัฒนา คุณภาพของครอบครวั และคุณภาพของสงั คม ถ้าหากคุณภาพของสงั คมดกี ็ยอ่ มไม่
เดือดรอ้ นถึงครอบครวั และทานองเดียวกนั ถ้าหากคุณภาพของสังคมทกุ ครอบครวั ดี สงั คมก็อยู่เยน็ เปน็ สุข

6. พาไปสูค่ ุณธรรม สังคมจะเป็นสขุ ได้ต่อเมือ่ ทุกคนมคี ณุ ธรรม ถ้าพ่อแม่เป็นบคุ คลไม่ม่ีคุณธรรมก็
ยอ่ มจะทาให้ครอบครวั เดือดรอ้ น และสมาชกิ ในครอบครวั ก็จะเตลิดไปสู่ความชัว่ ทั้งหลาย

เร่ืองที่ 3 การสรา้ งประชาธปิ ไตยในครอบครัว

การสร้างประชาธิปไตย คือ การรบั ฟังความคดิ เห็นของครอบครวั พ่อแม่ควรจะเขา้ ใจว่าแม้เดก็ จะมอี ายุ
ยังน้อย แตค่ วามคิด ความอา่ น อารมณ์ละจิตใจ ร่างกายและความตอ้ งการเปลีย่ นแปลงอยตู่ ลอดเวลา
ก้าวหน้าไปสวู่ ุฒิภาวะตามข้ันตอนของอายุ ต้องเผชญิ กับความเปลีย่ นแปลงในตัวเองตามวยั ยงั จะตอ้ งเผชญิ
กบั ความเปล่ียนแปลงของส่ิงแวดลอ้ มอย่างรวดเร็ว แม้แต่พ่อแม่เองก็ยังปรบั ตัวแทบไมท่ นั ต่อความ
เปลี่ยนแปลงของสิง่ แวดลอ้ ม ดังนน้ั พอ่ แมค่ วรจะต้องยอมรับฟงั ความคดิ เห็นและการกระทาบางอยา่ งซึ่ง
เป็นการเรียนรแู้ ละประสบการณข์ องเดก็ เองและในขณะเดยี วกันให้เด็กมโี อกาสรับรู้ความคดิ เห็นของพอ่ แม่
และพิจารณาดุตามเหตตุ ามผล รว่ มกนั คิดว่าคดิ วา่ ทาอยา่ งไรจงึ จะอยู่ร่วมกนั ดว้ ยความสุขเป็นที่พอใจของทุก
ฝ่าย โดยการสรา้ งกติกาของครอบครัวร่วมกนั พอ่ แมค่ วรปฏบิ ตั ติ ่อลูกว่าลกู มีความสามารถ มคี วามรสู้ กึ นกึ
คดิ เพยี งแต่ตะลอ่ มให้ถกู ทานองคลองธรรม

เรือ่ งท่ี 4 การวางแผนเล้ยี งดสู มาชกิ ในครอบครวั

เพ่อื จะใหค้ รอบครวั มคี วามสุขไมเ่ กิดความขัดแย้งและการแตกแยก จึงจาเปน็ อยา่ งยิ่งทจ่ี ะมกี าร
วางแผนล่วงหนา้ มใิ ชเ่ พียงแตแ่ ก้ปัญหาเฉพาะหน้าไปวันหนึ่งๆเท่าน้ัน การวางแผนจะตอ้ งคานึงถงึ

1. เศรษฐกจิ ของครอบครวั ในปัจจบุ นั และอนาคต มกี ารเก็บออมสาหรับวันขา้ งหนา้ เช่น การ
ฝากเงนิ สะสมเพื่อการศึกษาของบตุ ร เป็นตน้

2. การวางแผนครอบครัว ว่าควรจะมบี ุตรก่ีคน จงึ จะสามารถสร้างบุตรให้เป็นพลเมอื งที่มีคุณภาพ
ได้ในอนาคต เพราะบตุ รจะตอ้ งมีสขุ ภาพแขง็ แรง จะตอ้ งมีการศึกษาดี มีการกนิ ดอี ย่ดู ีพอสมควร

กิจกรรมทา้ ย บทท่ี 6
ทศิ 6 ปัจฉิมทศิ

=====================================================================

คาส่งั …ให้ผู้เรียนทากจิ กรรมท้ายบทตอ่ ไปน้ี
ทิศ ทง้ั 6 มีอะไรบา้ ง จงอธิบายโดยสังเขป

1.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

4.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

หกองค์ประกอบของสังคม
เพอื่ ให้เกดิ ความปรองดอง

คาส่งั …ใหผ้ เู้ รียนทากจิ กรรมทา้ ยบทต่อไปนี้
ทิศ ทั้ง 6 มอี ะไรบา้ ง จงอธบิ ายโดยสังเขป

1.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -----

4.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

กิจกรรมท่ี 1 ให้ผเู้ รียนบอกหน้าทขี่ องสมาชิกในครอบครัว โดยสังเขป
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
กิจกรรมท่ี 2 ใหผ้ เู้ รยี นระบุองคป์ ระกอบพื้นฐานในการสรา้ งประชาธิปไตยในครอบครวั มาพอสังเขป
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
กจิ กรรมท่ี 3 ใหผ้ ้เู รียนคดิ วา่ การวางแผนเลยี้ งดูสมาชิกในครอบครวั ใหม้ ีความสุข จะตอ้ งคานงึ ถงึ ส่ิงใดบ้าง
จงอธิบาย
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................................

แบบทดสอบหลงั เรยี น

1. ถ้าพ่อแม่ทะเลาะววิ าททาให้ส่งผลตอ่ ลกู อยา่ งไร

ก. สุขภาพจิตไมด่ ี ข. สขุ ภาพกายไม่ดี

ค. ได้รบั ผลกระทบทั้งดา้ นร่างกายและจิตใจง. ไม่มีผลต่อลูกเพราะเคยชินกบั สถานการณ์

2. ผแู้ ก้ปัญหาครอบครวั คอื ใคร

ก. พ่อ-แม่ ข. พอ่ -ลกู

ค. แม่-ลูก ง. ทกุ คนในครอบครวั

3. กรณีเพอ่ื นนกั ศึกษามีปญั หาครอบครวั ไมอ่ บอนุ่ ตรงกบั สาเหตุข้อใด

ก. ชวนเพ่ือนมานอนทบี่ า้ น ข. ชวนเพื่อนหนอี อกจากบา้ น

ค. รบั ฟงั และให้คาปรกึ ษา ง. ชวนเพื่อนไปเทยี่ วเพือ่ คลายเครียด

4. ครอบครวั ไม่อบอุ่นตรงกบั สาเหตุข้อใด

ก. ฐานะยากจน ข. ขาดความเข้าใจซ่ึงกันและกัน

ค. ขาดการศกึ ษา ง. สิ่งแวดลอ้ ม

5. การปอ้ งกนั ปัญหาครอบครัวไมอ่ บอ่นุ สอดคลอ้ งกับขอ้ ใด

ก. สมาชิกทกุ คนมงี านทา ข. สมาชกิ ทุกคนอยูด่ ว้ ยกันตลอดเวลา

ค. สร้างฐานะให้ความร่ารวย ง. รักห่วงใยและมเี วลาใหก้ นั เสมอ

6. การวางตัวได้ถูกต้องและเหมาะสมกับเพศ ตรงกับความหมายข้อใด

ก. เดก็ ชายชว่ ยถอื หนงั สอื ชว่ ยอาจารย์ ข. เด็กหญิงใส่กระโปรงสัน้ ไปวดั

ค. เด็กชายให้เดก็ หญงิ ช่วยผ่าฟนื ให้ ง. เดก็ ชายหอมแก้มเดก็ หญิงเพราะเป็นแฟนกนั

7. คณุ ลกั ษณะท่ีเพศหญิงพึงปฏิบัติ คือขอ้ ใด

ก. หวั เราะเสียงดงั เม่ือพอใจ ข. พดู จาอ่อนหวานกับคนทร่ี กั กันเทา่ นั้น

ค. รักนวลสงวนตัว ง. พูดสอ่ เสียดเมื่อไม่พอใจ

8. คณุ ลักษณะทเี่ พศชายพึงปฏิบัติ คอื ขอ้ ใด

ก. พูดขาออ่ นหวาน ข. ไม่รงั แกผทู้ อี่ อ่ นแอกวา่

ค. นา้ เสียงหว้ นเมอ่ื ไมพ่ อใจ ง. พูดจาสภุ าพเฉพาะกบั ผใู้ หญ่

9. เพศหญิงและเพศชายถ้าวางตวั ในสงั คมได้เหมาะสม เกดิ ผลตอ่ สงั คมอย่างไร

ก. สังคมนา่ อยมู่ ากขนึ้ ข. สงั คมวุน่ วาย

ค. สังคมไดร้ ับการพฒั นา ง. สงั คมไม่มีปญั หา

หนงั สือเรียนวิชาเลือก สาระการพฒั นาสังคม รายวิชา คุณธรรมในการดาเนินชีวติ รหสั สค 23018 ระดบั มธั ยมศึกษาตอนตน้

10. เพศหญิงไม่รักนวลสงวนตัว เกิดผลอยา่ งไร

ก. การตัง้ ครรภไ์ มพ่ ึงประสงค์ ข. การทะเลาะเบาะแวง้

ค. สงั คมวนุ่ วาย ง. การแปลงเพศ

11. บุคคลในขอ้ ใดไมจ่ ดั เปน็ ฆราวาส

ก. พระภกิ ษสุ ามเถร ข. ชาวไร่ ชาวนา

ค. นกั เรยี น นกั ศึกษา ง. ข้าราชการ

12. ฆราวาสธรรม 4 ประการ คอื ขอ้ ใด

ก. สัจจะ ทมะ ขันติ วริ ิยะ ข. สัจจะ ทมะ สติ จาคา

ค. สัจจะ ทมะ ขันติ จาคะ ง. สจั จะ วริ ยิ ะ ขันติ จาคะ

13. ความอดทนตรงกับความหมายขอ้ ใด

ก. สัจจะ ข. ขนั ติ

ค. ทมะ ง. จาคะ

14. มคี วามเสยี สละ จติ ใจกว้างขวางมีความหมายตรงกบั ข้อใด

ก. ขนั ติ ข. จาคะ

ค. ทมะ ง. สัจจะ

15. สามีไมค่ วรปฏิบัติต่อภรรยาอยา่ งไร

ก. ยกย่องภรรยา ใหค้ วามอบอนุ่ ข. ไมป่ ระพฤตนิ อกใจภรรยา

ค. ดหู มนิ่ ภรรยาดว้ ยคาพูด ง. ให้ภรรยาแตง่ ตวั ตามฐานะ

16. ภรรยาไมค่ วรปฏบิ ัติต่อสามีอยา่ งไร

ก. สงเคราะห์คนขา้ งเคียงของสามี ข. ดูแลการงานใหเ้ รียบร้อย

ค. ไมป่ ระพฤตินอกใจสามี ง. นาทรัพย์สนิ ของสามใี ห้มารดาตน

17. หลักธรรมสาหรบั ผู้ครองเรือน คือข้อใด

ก. อทิ ธิบาท 4 ข. พรหมวหิ าร 4

ค. สงั คหะวัตถุ 4 ง. ฆราวาส 4

18. ข้อใดไม่ใช่นิสัยของสามีท่ีนาไปสู่การหยา่ รา่ ง

ก. อารมณ์เสียงา่ ย หงุดหงิดบอ่ ยๆ ข. ชอบชวนทะเลาะ

ข. หาความสุขนอกบ้าน ง. อยู่ในศลี ธรรม

19. สาเหตุข้อใดของภรรยาท่นี าไปสกู่ ารหย่าร้าง

ก. เป็นคนกวา้ งขวาง ชอบข่มสามี ข. ไม่เอาใจใส่ในบ้าน

ค. มคี วามประหยดั ง. เปน็ คนเจา้ อารมณ์

20. การข่มใจตนเอง หมายถึงข้อใด

ก. ทมะ ข. วริ ยิ ะ

ค. จติ ตะ ง. สจั จะ

หนงั สือเรียนวิชาเลือก สาระการพฒั นาสงั คม รายวชิ า คุณธรรมในการดาเนินชีวิต รหสั สค 23018 ระดบั มธั ยมศึกษาตอนตน้

21.สงิ่ ใดท่สี มาชกิ ทกุ คนในครอบครวั ควรมี

ก. ความจริงใจ ข. ความขยัน

ค. ความรบั ผิดชอบ ง. ความเพียร

22. ส่ิงใดที่จะช่วยใหค้ รอบครัวอยูก่ นั อยา่ งเรยี บรอ้ ย

ก. กติกา ข. เงินทอง

ค. ความรกั ง. สุขภาพสมบรู ณ์

23. ประชาธิปไตยในครอบครวั มลี กั ษณะอย่างไร

ก. การมอบงานให้คนหนง่ึ คนใด ข. การทางานแตพ่ ียงคนเดียว

ค. การแบ่งงานกนั ทา ง. มีคนคอยส่งั ใหท้ างาน

24. ข้อใดมีความหมายตรงกับ “คารวธรรม”

ก. การเคารพซึ่งกันและกนั ข. การกราบไหว้

ค. การเคารพผู้ใหญโ่ ดยไมค่ านงึ ถึงเหตุผลอืน่ ๆ ง. การถ่อมตน

25. ขอ้ ใดไมใ่ ช่หนา้ ทขี่ องบิดา มารดา ท่ีพงึ มีต่อบุตร

ก. อบรมสั่งสอน ข. เลีย้ งดบู ุตรให้ปจั จยั ส่ี

ค. ให้ความรัก ง. ให้ทรัพย์ เงินทอง ไปเท่ียว

26. ขอ้ ใดไมใ่ ช่หน้าทขี่ องสามีท่ีมีตอ่ ภรรยา

ก. มอบความเป็นใหญ่ให้ ข. ให้เครอื่ งแต่งตวั

ค. รักษาทรพั ย์ที่หามาได้ไมส่ รุ ุ่ยสุรา่ ย ง. ดว้ ยความไม่ดหู มิ่น

27. หนา้ ทข่ี องบตุ รท่ดี ีในฐานะเปน็ สมาชกิ ในครอบครวั คือขอ้ ใด

ก. เรยี นหนงั สืออย่างเกียจคร้าน ข. ช่วยงานบา้ นแบบขอไปที

ค. ก่อเร่ืองราคาญมาให้เสมอ ง. ชว่ ยวานบ้านรับใชบ้ ิดา-มารดา

28. บิดา-มารดา ต้องรับผิดชอบต่อความเจริญของลกู ทกุ ด้านยกเวน้ ข้อใด

ก. ความปลอดภยั ข. การศกึ ษา

ค. การเลือกคู่ครอง ง. สขุ ภาพอนามยั

29. เมตตาธรรม หมายถงึ ข้อใด

ก. เคารพซ่ึงกันและกนั ข. มคี วามชว่ ยเหลือกบั ปรารถนาดตี อ่ กัน

ค. สมาชิกในครอบครวั สามคั คีกัน ง. ใช้ปญั ญาในการแกไ้ ขปัญหาตา่ งๆ

30. สงิ่ ใดที่บดิ า-มารดา ถือวา่ เป็นพื้นฐานท่ลี ูกจะไปประกอบอาชีพในอนาคตได้ดี

ก. การมีร่างกายแข็งแรงสมบรู ณ์ ข. การมสี ติปัญญาดี

ค. ความปลอดภยั ง. การใหก้ ารศึกษา

หนงั สือเรียนวิชาเลือก สาระการพฒั นาสังคม รายวิชา คุณธรรมในการดาเนินชีวิต รหสั สค 23018 ระดบั มธั ยมศึกษาตอนตน้

เฉลยแบบทดสอบกอ่ น/หลงั เรียน

1ค 11 ก 21 ค
2ง 12 ค 22 ก
38 13 ข 23 ค
4ข 14 ข 24 ก
5ง 15 ค 25 ง
6ก 16 ง 26 ค
7ค 17 ง 27 ง
8ข 18 ง 28 ค
9ค 19 ค 29 ข
10 ก 20 ก 30 ง

หนงั สือเรียนวชิ าเลือก สาระการพฒั นาสังคม รายวชิ า คุณธรรมในการดาเนินชีวติ รหสั สค 23018 ระดบั มธั ยมศึกษาตอนตน้

เอกสารอา้ งองิ

สุทธิธรรม เลขาววิ ัฒน.์ พัฒนาสังคมและชมุ ชน ระดบั ประถมศกึ ษา. บรษิ ัท นวตสาร จากดั : สามเจรญิ
พาณชิ ย์(กรุงเทพ)จากัด ,2548

วไิ ล ทรงโฉม. พัฒนาสังคมและชมุ ชน ระดับมัธยมศกึ ษาตอนตน้ . บริษทั นวตสาร จากัด : สามเจริญ
พาณชิ ย(์ กรงุ เทพ)จากัด ,2548

สภาคณาจารย์และขา้ ราชการ มหาวทิ ยาลยั ราชภัฏสวนดุสติ . คณุ ธรรมในการครองเรือน .
(htt://dusithost.dusit.ac.th/-ipc/homeethic.htm

จารัส แม้นเหมอื น ภูมปิ ญั ญาท้องถิน่

หนงั สือเรียนวิชาเลือก สาระการพฒั นาสังคม รายวชิ า คุณธรรมในการดาเนินชีวติ รหสั สค 23018 ระดบั มธั ยมศึกษาตอนตน้

คณะผูจ้ ดั ทา

ทป่ี รึกษา/ผเู้ ชย่ี วชาญตรวจสอบเนอ้ื หา
1. พระปลดั จิรสนิ รจธิ มโม เจ้าอาวาสวัดโสภาราม

ผูเ้ ขยี น/ผเู้ รยี บเรยี ง และบรรณาธกิ าร

1. นางศรไี พร ปนิ่ เกตุ ครกู ศน.ตาบล

คณะทางาน ผอ.กศน.อาเภอศรีสาโรง
1. นายจิรพงศ์ ผลนาค ครอู าสาสมัครฯ
2. นางบัวแก้ว วงคใ์ จฟู ครอู าสาสมัครฯ
3. นางสาวกฤตพร สุวรรณวงศ์ ครูอาสาสมัครฯ
4. นางสาวกลั ยา พรมโภชม์ ครูกศน.ตาบล
5. นางสาวอมุ าพร ชมกล่ิน ครกู ศน.ตาบล
6. นางสาวขวญั นภา ภทู วี ครูกศน.ตาบล
7. นางสาวนนั ทณา ประทมุ พนั ธ์ ครูกศน.ตาบล
8. นางศรีไพร ป่ินเกตุ ครูกศน.ตาบล
9. นางจตุพร ฮุนพานิช ครูกศน.ตาบล
10. นาวสาวกัญฐณา ชัยรตั น์ ครกู ศน.ตาบล
11. นายชนะ เมฆตานี ครกู ศน.ตาบล
12. นายทิวา ย่ีทอง ครูกศน.ตาบล
13. นายประเสรฐิ ศักดิ์ เดชศรวี ิศัลย์

ผพู้ ิมพต์ ้นฉบับ ครูกศน.ตาบล
1. นางศรีไพร ป่นิ เกตุ

ผูจ้ ัดทาภาพประกอบ/ออกแบบปก ครูกศน.ตาบล
1. นางสาวนงคน์ ชุ บัวเพ็ง

หนงั สือเรียนวิชาเลือก สาระการพฒั นาสงั คม รายวชิ า คุณธรรมในการดาเนินชีวิต รหสั สค 23018 ระดบั มธั ยมศึกษาตอนตน้

หนงั สือเรียนวชิ าเลือก สาระการพฒั นาสงั คม รายวชิ า คุณธรรมในการดาเนินชีวติ รหสั สค 23018 ระดบั มธั ยมศึกษาตอนตน้