วิจัยในชั้นเรียน

รายงานการวิจัยในชั้นเรียน การฝึกทักษะการอ่านโน้ตดนตรีสากลเบื้องต้นสำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปทีี่2 รายวิชา ดนตรี-นาฏศิลป์โรงเรียนเบญจมานุสรณ์จังหวัดจันทบุรี นายธวัชชัย พิชัยยันต์ ตำแหน่ง ครูผชู้ ่วย กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ภาคเรียนท ี่2 ปีการศึกษา 2565 โรงเรียนเบญจมานุสรณ์จังหวัดจันทบุรี สังกัดสำนักงานเขตพื้นท ี่ การศึกษามัธยมศึกษาจันทบุรีตราด

บทนำ ดนตรีเป็นสิ่งท ี่ อยใู่นธรรมชาตซิึ่งอยู่ร่วมกับกับชีวิตมนุษย์โดยท ี่ มนุษย์เองไมรู่้ตัว ดนตรีเป็นทั้งศาสตร์ และศิลป์อย่างหนึ่งท ี่ ช่วยให้มนุษย์มีความสุข สนุกสนานรื่นเริง ช่วยผ่อนคลายความเครียด ดนตรีเป็นเครื่อง กล่อมเกลาจิตใจของมนุษย์ให้เกิดความสงบและพักผ่อน กล่าวคือในการดำรงชีพของมนุษย์ตั้งแตเ่กิดจนกระทั่ง ตายดนตรีมีความเกี่ยวข้องอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้อาจสืบเนื่องมาจากขนบธรรมเนียมประเพณีวัฒนธรรม ความ เชื่อ เช่น เพลงกล่อมเด็ก เพลงท ี่ เกี่ยวข้องในงานพิธีการ เป็นต้น การสร้างสรรค์ผลงานทางด้านดนตรีนับว่ามีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งในการเรียนรู้เพราะสามารถท ี่ จะ ฝึกจิตใจใหผู้้เรียนเกิดสมาธิแน่วแน่มีจิตใจงดงาม สุขภาพกายและสุขภาพจิต มีความสมดุล ซึ่งเป็นรากฐาน ของการพัฒนาความเป็นมนุษย์ทส ี่ มบูรณ์พร้อมส่งผลถึงการเรียนรู้ ในกลุ่มสาระการเรียนรู้ต่างๆ ของผู้เรียน และสามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีความสุขในสังคมไทย การเล่นดนตรีเป็นความสามารถเฉพาะตัว ซึ่งต้องอาศัยระยะเวลาในการฝึกซ้อม ผู้ท ี่ มีความสามารถใน การเล่นดนตรีได้กจ็ะเป็นคนท ี่ มีความสามารถพิเศษ ดังนั้นนักเรียนทุกคนต้องเล่นดนตรีได้อย่างน้อย คนละ 1 ชิ้น ในการเรียนวิชาดนตรีเป็นการพัฒนาท ี่ เน้นการปฏิบัติการสอนเพื่อพัฒนาในด้านทักษะ และการ ปฏิบัติดนตรีวิชาดนตรีนั้นผู้เรียนจะต้องมีความตั้งใจและสนใจในเวลาเรียนเป็นอย่างมาก จึงจะทำให้เรียนได้ อย่างมีประสิทธ ิ์ ภาพ การอ่านโน้ตเป็นพื้นฐานในการเล่นดนตรีการฝึกฝนตัวเองก็เรียกได้ว่าเป็นการศึกษา หาความรเู้พิ่มเติม เพื่อพัฒนาในด้านทักษะดนตรเีป็นพื้นฐานในการศึกษาหาความรู้ การอ่านโน้ตในดนตรีสากลนั้นมีความซับซ้อน และจำได้ยากสำหรับผู้เริ่มเล่นดนตรีซึ่งจะแตกต่างกัน โดยสิ้นเชิงกับทางโน้ตของดนตรีไทย อย่างเช่นการอ่านโน้ตดนตรไีทยจะมีหลักการอ่านโดยใช้ตัวอักษรในกรณีท ี่ เป็นโน้ตเสียงสูงจะใช้การประจุดไวบ้นตัวโน้ตเช่น ดํ= โด สูง เป็นต้นวิธีการนี้ช่วยให้เข้าใจง่ายส่วนโน้ตของดนตรีสากลนั้นจะเขียนเป็นตัวโน้ตในบรรทัด 5 เส้น จากประสบการณ์การสอนวิชาดนตรีสากลของผู้วิจัย พบว่า มนีักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีท ี่ 2 จำนวน หนึ่ง มปีัญหาเกี่ยวกับการอ่านโน้ตสากลเบื้องต้นยังไม่ได้ซึ่งผู้เรียนคิดว่าการอ่านโน้ตสากล เป็นเรื่องทย ี่ าก ผู้ วิจัยคิดว่า การพัฒนาการเรียนรขู้องผู้เรียนโดยเริ่มให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จากสิ่งท ี่ ง่ายๆ ไปหาสิ่งท ี่ ยาก จะทำให้ผู้ เรียนมีแรงจูงใจและมีกำลังใจ ในการพัฒนาทักษะและผลงานทางด้านดนตรีสากลได้และนอกจากน ี้ หากผู้เรียน ไดท้ ำแบบทดสอบ และแบบฝึกปฏิบัติกิจกรรมดนตรีโดยการปฏิบัติแบบซ้ำๆ กัน โดยเริ่มจากสิ่งท ี่ ง่ายๆ ไปหา สิ่งท ี่ ยากจะช่วยให้ผู้เรียนเกิดความแม่นยำในการเรียนรู้มีทักษะ มีความชำนาญ มีความคล่องแคล่วในการ ปฏิบัติการอ่านโน้ตสากลได้ วัตถุประสงค์ของการวิจัย 1. เพื่อให้นักเรียนมีทักษะการอ่านโน้ตดนตรสีากลมากขึ้น 2. เพื่อให้นักเรียนมีเจตคติท ี่ ดีและรักการวิชาดนตรี

สมมติฐานของการวิจัย คะแนนทดสอบการอ่านโน้ตดนตรีสากลของนักเรียนหลังการทดลองมคีะแนนสูงกว่า การอ่านโน้ต ดนตรีสากลของนักเรียนก่อนการทดลอง ขอบเขตการวิจัย ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง 1) กลุ่มประชากร นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีท ี่ 2 ทก ี่ ำลังศึกษาในภาคเรียนท ี่ 2 โรงเรียนเบญจมานุสรณ์จังหวัดจันทบุรีปีการศึกษา 2565 จำนวน 50 คน 2) กลุ่มทดลอง นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีท ี่ 2 ท ี่ กำลังศึกษาในภาคเรียนท ี่ 2 โรงเรียนเบญจมานุสรณ์จังหวัดจันทบุรีปีการศึกษา 2565 จำนวน 5 คน ระยะเวลา ภาคเรียนท ี่ 2 ปการศึกษา 2565 ตั้งแต่วันท ี่ 10 พฤศจิกายน 2565 ถึง 10 มกราคม 2566 ตัวแปรท ี่ ศึกษา ตัวแปรต้น แบบฝึกทักษะการอ่านโน้ตดนตรสีากลเบื้องต้น ตัวแปรตาม 1. นักเรียนมีทักษะการอ่านโน้ตดนตรีสากลมากขึ้น 2. นักเรียนมีเจตคติท ี่ ดีและรักวิชาดนตรี นิยามศัพท์เฉพาะ แบบฝึกทักษะ หมายถึง แบบฝึกทักษะเป็นเครื่องมือในการแกป้ ัญหาเฉพาะทักษะ ช่วยพัฒนาผู้เรียน ให้เกิดความชำนาญและเสริมสร้างความเข้าใจในเนื้อหาท ี่ เรียน มีลักษณะคล้ายแบบทดสอบย่อย แต่มีลักษณะ ท ี่ เฉพาะเจาะจงมากกว่า ลักษณะปัญหาในแบบฝึกทักษะจะเรียงลำดับจากง่ายไปยากและต้องเป็นปัญหาท ี่ เสริมทักษะพื้นฐาน การอ่านโน้ต หมายถึง การอ่านสัญลักษณ์ที่ใช้บันทึกแทนเสียงดนตรีซึ่งแสดงถึงความสั้น-ยาว และ ความสูง-ต่ำ ของเสียงดนตรี ตัวโน้ตเปรียบเหมือนกับตัวอักษรที่ใช้บันทึกแทนภาษาพูด คนทเ ี่ ล่นดนตรีเป็นแต่ ไม่สามารถอ่านโน้ตได้ก็เหมือนกับคนท ี่ พูดได้แต่อ่านหนังสือไม่ออก ประโยชนทค ี่ าดว่าจะได้รับ 1. นักเรียนมีความรอู้ย่างแม่นยำในเรื่องของตัวโน้ตสากลเบื้องต้น 2. นักเรียนมีเจตคติท ี่ ดีและรักการเรียนวิชาดนตรีกล้าทจ ี่ ะแสดงออกทางดนตรีมากยิ่งขึ้น

วิธีการดำเนินการวิจัย การดำเนินการวิจัยครั้งน ี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อให้นักเรียนมีทักษะการอ่านโน้ตได้มากขึ้น และเข้าใจได้ง่าย ขึ้น ในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีท ี่ 2 จำนวน 5 คน ในรายวิชาดนตรีสากล โดยมลีำดับขั้นตอนดังน ี้ ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง 1) กลุ่มประชากร นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีท ี่ 2 ทก ี่ ำลังศึกษาในภาคเรียนท ี่ 2 โรงเรียนเบญจมานุสรณ์จังหวัดจันทบุรีปีการศึกษา 2565 จำนวน 50 คน 2) กลุ่มทดลอง นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีท ี่ 2 ท ี่ กำลังศึกษาในภาคเรียนท ี่ 2 โรงเรียนเบญจมานุสรณ์จังหวัดจันทบุรีปีการศึกษา 2565 จำนวน 5 คน เครื่องมือในการวิจัยในชั้นเรียน 1. แบบฝึกหัดการอ่านโน้ตเบื้องต้นและแบบฝึกหัดการเขียนโน้ตเบื้องต้น 2. วิธีการสร้างเครื่องมือ - การศึกษาเอกสาร หนังสือและงานวิจัยท ี่ เกี่ยวข้อง - สร้างเครื่องมือท ี่ จะใช้ - ตรวจความถูกต้อง ความเหมาะสมโดยครูพี่เลี้ยง อาจารยน์ ิเทศ - ปรับแก้ตามข้อเสนอแนะ - ใช้จริง นำเครื่องมือไปเก็บข้อมูลกับกลุ่มเป้าหมาย ขั้นตอนในการดำเนินการวิจัย โดยการกำหนดระยะเวลาทำการวิจัย ระยะเวลาที่ทำการวิจัยทั้งหมด 12 สัปดาห์สัปดาห์ละ 1 ครั้ง รวมทั้งหมด 12 ครั้ง โดยผู้วิจัยกำหนดให้นักเรียนเขียนโน้ตสากลและอ่านโน้ตสากลตามแบบฝึกหัดทก ี่ ำหนดให้ ในแต่ละครั้ง ครูจะทำการบันทึกหลังการปฏิบัตขิองนักเรียนลงในตารางบันทึกเพื่อตรวจสอบความก้าวหน้า ของตัวนักเรียน ระยะเวลาในการดำเนินงานวิจัย ระยะท ี่1 การศึกษาสาเหตุของปัญหา ขั้นตอนท ี่ 1 ศึกษาจากการให้นักเรียนทำแบบฝึกหัดท ี่ สอนในบทเรียน เรื่อง การอ่านโน้ตดนตรีสากล พบ ว่า มีนักเรียนจำนวน 5 คน ท ี่ มีคะแนนต่ำกว่าเกณฑ์ไมส่ามารถอ่านโน้ตได้ ขั้นตอนท ี่ 2 สรุปปัญหาและดำเนินการวางแผนในการศึกษาสาเหตขุองปัญหา ขั้นตอนท ี่ 3 กำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหาท ี่ ทำให้นักเรียนสามารถเข้าใจในการอ่านโน้ตท ี่ ดขีึ้นได้ โดย การสอนเสริมนอกตารางเรียนตอนเย็นหลังเลิกเรียน เป็นเวลา 12 สัปดาห์ ระยะท ี่2 การดำเนินการตามแผนท ี่ กำหนด ขั้นตอนท ี่ 1 ดำเนินการแก้ไขและพัฒนาปัญหาเรื่อง การอ่านโน้ตดนตรีสากล ตามแผนท ี่ กำหนด ขั้นตอนท ี่ 2 ดำเนินการตรวจสอบผลท ี่ได้จากการท ี่ ดำเนินตามแผน บันทึกทักษะการอ่านโน้ต และการ เขียนโน้ตของนักเรียน พบว่า นักเรียนมีความรู้เรื่องโน้ตดนตรีสากลเพิ่ม มากขึ้น

ขั้นตอนท ี่ 3 พัฒนาแผนการแก้ไขปัญหาโดยการเสริมแรง ระยะท ี่3 การดำเนินการแก้ไขปัญหาตามแผนท ี่ พัฒนา ขั้นตอนท ี่ 1 ดำเนินการแก้ไขและพัฒนาปัญหาเรื่อง การอ่านโน้ตดนตรีสากล โดยการเสริมแรง ขั้นตอนท ี่ 2 ดำเนินการตรวจสอบผลท ี่ได้จากการแก้ไขปัญหา บันทึกทักษะการอ่านโน้ต และการเขียน โน้ตของนักเรียน พบว่า นักเรียนมีความรู้เรื่องโน้ตดนตรีสากลท ี่ ดีขึ้น ขั้นตอนท ี่ 3 สรุปและอภิปรายผลให้ข้อเสนอแนะ วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล 1. ดำเนินการศึกษาสาเหตุของนักเรียนทไี่ มส่ามารถอ่านโน้ตดนตรีสากลได้จำนวน 5 คน โดยใช้แบบ ทดสอบ 2. ติดตามและบันทึกผลการดำเนินการแก้ไขปัญหาของนักเรียนท ี่ไมส่ามารถอ่านโน้ตดนตรสีากลได้ โดยใช้วิธีการบันทึกการอ่านโน้ตก่อน-หลังเรียนของนักเรียน โดยการทำแบบทดสอบท ี่ ครูได้จัดทำขึ้น เกณฑ์การประเมิน คะแนน เกณฑ์ 80 - 100 ดีมาก 70 - 79 ดี 60 - 69 พอใช้ 50 - 59 แก้ไข 40 – 49 ปรับปรุง

ผลการวิจัย ตารางเปรียบเทียบคะแนนแบบทดสอบก่อนเรียน และแบบทดสอบหลังเรียนของนักเรียนทั้ง 5 คน นักเรียน คะแนน (10) ก่อนเรียน หลังเรียน นักเรียนคนท ี่ 1 5.5 9.75 นักเรียนคนท ี่ 2 5.33 10 นักเรียนคนท ี่ 3 4.83 9.58 นักเรียนคนท ี่ 4 5.42 9.83 นักเรียนคนท ี่ 5 5.08 10.0 รวมค่าเฉลี่ย 5.23 9.83 ร้อยละ 52.33 98.33 ผลการวิเคราะห์ข้อมูลการอ่านโน้ตและเขียนโน้ตสากล ของนักเรียนจำนวน 5 คน พบว่า นักเรียนมี คะแนนการทำแบบทดสอบก่อนเรียนโดยคิดเป็นร้อยละ 52.33 ผลคือ ต้องมีการแก้ไข ดังนั้นครจูึง ใช้แบบ ฝึกทักษะในการท ี่ จะให้นักเรียนมีความเข้าใจในทักษะในการอ่านโน้ตและเขียนโน้ตสากล หลังจากนั้นครไูด้ใช้ แบบทดสอบชุดเดิม ให้นักเรียนได้ทดสอบอีกครั้งหนึ่ง ผลปรากฏว่านักเรียนมผีลสัมฤทธ ิ์ ทักษะการอ่านโน้ตและ เขียนโน้ตสากล โดยคิดเป็นร้อยละ 89.38 แสดงว่านักเรียนมีการพัฒนาทักษะการอ่านโน้ตและเขียนโน้ตสากล ซึ่งอยู่ในเกณฑ์การประเมินท ี่ ดีมาก สรุปผลการวิจัย นักเรียนมีพัฒนาการทางด้านโน้ตดนตรสีากลมากขึ้น ทั้งในด้านการอ่านโน้ต และการเขียนโน้ต มีค วามเข้าใจในตัวโน้ต และตัวหยุดลักษณะต่างๆ ได้มากขึ้นก่อนการได้รับการจัดกิจกรรมทำวิจัยในชั้นเรียน จึง สามารถอนุมานได้ว่าการวิจัยเรื่อง การฝึกทักษะการอ่านโน้ตดนตรีสากลเบื้องต้นสำหรับนักเรียนระดับชั้น มัธยมศึกษาปทีี่ 2 โรงเรียนเบญจมานุสรณ์จังหวัดจันทบุรีมีประสิทธิภาพท ี่ ดีหมายความว่า นักเรียนจำนวน 5 คน พบว่า มีคะแนนการทำแบบทดสอบก่อนเรียนโดยคิดเป็นร้อยละ 52.33 ผลคือ ต้องมีการแก้ไข ดังนั้นครจูึง ใช้แบบฝึกทักษะในการท ี่ จะให้นักเรียนมีความเข้าใจในทักษะในการอ่านโน้ตและเขียนโน้ตสากล หลังจากนั้นครู ไดใ้ช้แบบทดสอบชุดเดิม ให้นักเรียนได้ทดสอบอีกครั้งหนึ่ง ผลปรากฏว่านักเรียนมีผลสัมฤทธ ิ์ ทักษะการอ่าน โน้ตและเขียนโน้ตสากล โดยคิดเป็นร้อยละ 89.38 แสดงว่านักเรียนมกีารพัฒนาทักษะการอ่านโน้ตและเขียน โน้ตสากล ซึ่งอยู่ในเกณฑ์การประเมินท ี่ ดีมาก

อภิปรายผล 1. ผลสัมฤทธ ิ์ ทางการเรียนด้านทักษะการอ่านโน้ตสากลในภาพรวม พบว่า นักเรียนมีความเข้าใจใน ทักษะในการอ่านโน้ตและเขียนโน้ตสากลซึ่งตรงกับวัตถุประสงค์ท ี่ ตั้งไว้โดยผู้วิจัยได้เรียกลำดับขั้นตอนแบบฝึก ทักษะจากง่ายไปหายากได้อย่างเหมาะสม การใช้ภาษาท ี่ สามารถเข้าใจได้ง่าย สอดคล้องกับแนวคิดของแบบ ฝึกทักษะท ี่ ดีสำลีรักสุทธี(ม.ป.ป., หน้า 31-32) นอกจากน ี้ในการเรียนแต่ละครั้งนักเรียนจะได้การบ้าน เพื่อ กลับไปฝึกฝนให้นักเรียนเกิดความชำนาญ 2. ความพึงพอใจ เจตคติและรักการวิชาดนตรขีองนักเรียนต่อแบบฝึกทักษะการอ่านโน้ตดนตรสีากล เบื้องต้นโดยรวมอยู่ในระดับท ี่ ดีเนื่องจากหลังจากท ี่ นักเรียนได้ใชแ้บบฝึกทักษะทผ ีู่้วิจัยสร้างขึ้นแล้ว นักเรียน มีความเห็นว่าแบบฝึกทักษะทผ ีู่้วิจัยสร้างขึ้นมีประโยชน์และสามารถช่วยให้นักเรียนมีพัฒนาการทางด้าน ทักษะการอ่านโน้ตสากลได้ดขีึ้น ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดของ อุษณีย์เสือจันทร์(2553, หน้า 17-18) ทว ี่ ่าแบบ ฝึกทักษะช่วยในการฝึกเสริมทักษะ ทำใหจ้ดจำเนื้อหาไดค้งทนมเีจตคติท ี่ ดีต่อวิชาท ี่ เรียน 3. แบบฝึกทักษะการอ่านโน้ตดนตรีสากลเบื้องต้นสำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีท ี่ 3 โรงเรียน ทวีธาภิเศก มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ท ี่ ตั้งไว้เป็นผลมาจากแบบฝึกทักษะการอ่านโน้ตสากลทผ ีู่้วิจัยสร้างขึ้น มี การกำหนดขอบเขตความรู้ไว้อย่างเหมาะสม มีการกำหนดวัตถุประสงค์และให้คำอธิบายอย่างชัดเจน ทำให้ นักเรียนสามารถเรียนรู้ได้อย่างเป็นขั้นเป็นตอน และทำความเข้าใจได้ง่าย สอดคล้องกับทฤษฎีในการสร้างแบบ ฝึกทักษะของ ถวัลย์มาศจรัส (2548, หน้า 148-149) และก่อนทจ ี่ ะนำไปทดลองผู้วิจัยได้นำแบบฝึกทักษะไป ตรวจสอบความถูกต้อง เพื่อหาความเชื่อมั่นและความเหมาะสมของแบบฝึกทักษะ ข้อเสนอะแนะ 1. ควรจะมีการจัดการเรียนอ่านโน้ตและเขียนโน้ตดนตรีสากลไว้ในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีท ี่ 2 เพื่อ เป็นการเริ่มฝึกทักษะการอ่านโน้ตและเขียนโน้ตดนตรีสากล สามารถนำไปต่อยอดความรู้ในระดับชั้นท ี่ สูงขึ้นไป อีก 2. ควรสร้างแบบฝึกทักษะท ี่ มีรูปแบบหลากหลาย เช่น การนำภาพมาประกอบ