E-Book เรื่องสิทธิมนุษยชน

สิทธิ
มนุษยชน

สาร ะก า ร เ รียน รู้

ความหมาย ความสาํ คญั แนวคดิ และหลกั การของสทิ ธมิ นษุ ยชน
บทบาทขององคก์ รระหวา่ งประเทศในเวทโี ลกทมี ผี ลตอ่ ประเทศไทย
สาระสําคญั ของปฏญิ ญาสากลวา่ ดว้ ยสทิ ธมิ นษุ ยชน
บทบญั ญตั ขิ องรฐั ธรรมนญู แหง่ ราชอาณาจกั รไทยเกยี วกบั สทิ ธมิ นษุ ยชน
ปญหาสทิ ธมิ นษุ ยชนในประเทศไทย
แนวทางแกป้ ญหาและพั ฒนาสทิ ธมิ นษุ ยชนในประเทศไทย

2

แ นวคิด

สทิ ธมิ นษุ ยชนเปนสทิ ธทิ มี นษุ ยพ์ ึ งไดร้ บั ในฐานะทเี กดิ มาเปนมนษุ ย์ สทิ ธมิ นษุ ยชนเปนรากฐาน
สําคญั ทนี าํ ความยตุ ธิ รรม ความเสมอภาค และสนั ตสิ ขุ มาสปู่ ระชาชนทวั โลก สหประชาชาตไิ ดป้ ระกาศ
ปฏญิ ญาสากลวา่ ดว้ ยสทิ ธมิ นษุ ยชน ซงึ ประเทศทเี ปนภาคสี มาชกิ จะตอ้ งปฏบิ ตั ิ ประเทศไทยไดใ้ ห้
ความสาํ คญั ตอ่ หลกั สทิ ธมิ นษุ ยชนและไดบ้ ญั ญตั สิ ทิ ธมิ นษุ ยชนไวใ้ นรฐั ธรรมนญู เพื อคมุ้ ครองสทิ ธิ
เสรภี าพของประชาชนชาวไทย

3

ค ว า ม ห ม า ย ค ว า ม สาํ คั ญ แ น ว คิ ด
แ ล ะ ห ลั ก ก า ร ข อ ง สิ ท ธิ ม นุ ษ ย ช น

ความหมายของสิทธิมนษุ ยชน

สทิ ธมิ นษุ ยชน (Human Rights) สทิ ธพิ ื นฐานซงึ เปนสทิ ธทิ ตี ดิ ตวั มนษุ ยม์ า สาํ หรบั ประเทศไทยสทิ ธมิ นษุ ยชน หมายถงึ ศกั ดศิ รคี วามเปนมนษุ ย์
ตงั แตเ่ กดิ ซงึ รฐั และสงั คมตอ้ งยอมรบั มนษุ ยท์ กุ คนมศี กั ดศิ รแี ละความเทา่ สทิ ธเิ สรภี าพและความเสมอภาคของบคุ คลทไี ดร้ บั การรบั รองหรอื คมุ้ ครองตาม
เทยี มกนั ไมว่ า่ จะแตกตา่ งกนั ในเรอื งเชอื ชาติ สญั ชาติ อายุ เพศ ฐานะ ภาษา รฐั ธรรมนญู แหง่ ราชอาณาจกั รไทยหรอื ตามกฎหมายไทยหรอื ตามสนธสิ ญั ญาที
ความเชอื ทางศาสนา ความเชอื ทางการเมอื ง สทิ ธมิ นษุ ยชนจงึ เปนสทิ ธขิ อง ประเทศไทยมพี ั นธกรณจี ะตอ้ งปฏบิ ตั ติ าม
มนษุ ยท์ กุ คนในโลกทไี มม่ ใี ครจะมาลว่ งละเมดิ ได้ และไมส่ ามารถถา่ ยโอนสทิ ธไิ ด้

4

ตั ว อ ย่ า ง

สทิ ธใิ นชวี ติ และรา่ งกาย สทิ ธใิ นทอี ยอู่ าศยั สทิ ธใิ นถนิ กาํ เนดิ

เมอื เกดิ มาเปนมนษุ ยส์ งิ แรกทจี ะไดเ้ มอื ทอี ยอู่ าศยั มคี วามจําเปนสาํ หรบั การดาํ รง มนษุ ยท์ กุ คนควรมสี ทิ ธทิ จี ะไดอ้ ยู่
คลอดคอื สภาพบคุ คลทเี ปนมนษุ ย์ และ อยแู่ ละใชช้ วี ติ ของมนษุ ยใ์ นสงั คม เพราะ ในถนิ กําเนดิ ของตนเอง ซงึ ในบางครงั อาจ
ยอ่ มไดร้ บั ความคมุ้ ครองจากรฐั โดยเสมอ มนษุ ยไ์ มว่ า่ จะแตกตา่ งกนั เพี ยงใด ลว้ น ถกู อพยพโยกยา้ ยจากทที ํากนิ และทอี ยู่
ภาคกนั และไมส่ ามารถยกความเปนสภาพ ตอ้ งมสี ทิ ธทิ จี ะมที อี ยอู่ าศยั และการไรท้ อี ยู่ อาศยั เดมิ โดยไมม่ สี ทิ ธใิ นการเลอื กถนิ ทอี ยู่
บคุ คลใหใ้ ครได้ เพราะเปนสงิ ทตี ดิ ตวั มา อาศยั สง่ ผลกระทบอยา่ งสาํ คญั ตอ่ ไดโ้ ดยสมคั รใจ
โดยธรรมชาติ ความเปนมนษุ ย์

5

ค ว า ม ห ม า ย ค ว า ม สาํ คั ญ แ น ว คิ ด
แ ล ะ ห ลั ก ก า ร ข อ ง สิ ท ธิ ม นุ ษ ย ช น

สิ ท ธิ ม นุ ษ ย ช น มี ค ว า ม สั ม พั น ธ์ กั บ คาํ 3 คํา ดั ง นี

คณุ คา่ ของความเปนมนษุ ย์ ซงึ ทกุ คนตอ้ ง อาํ นาจอนั ชอบธรรมทมี นษุ ยม์ มี าตงั แตเ่ กดิ ความเปนอสิ ระของบคุ คลทจี ะกระทาํ
ยอมรบั วา่ คนทกุ คนมคี ณุ คา่ มเี กยี รตแิ ละ หรอื กาํ หนดขนึ โดยกฎหมายใหไ้ ดร้ บั ประโยชน์ การใดๆ โดยไมล่ ะเมดิ สทิ ธขิ องผอู้ นื
ศกั ดศิ รใี นการเปนมนษุ ยเ์ หมอื นกนั จะดหู มนิ สทิ ธทิ มี มี าแตเ่ กดิ เชน่ สทิ ธใิ นการกนิ การนอน
เหยยี ดหยามและปฏบิ ตั ติ อ่ คนอนื เหมอื นสตั ว์ การเลอื กถนิ ทอี ยู่ สทิ ธทิ กี ฎหมายกาํ หนด เชน่ เ ส รี ภ า พ
หรอื สงิ ของไมไ่ ด้ สทิ ธใิ นการศกึ ษา สทิ ธใิ นการรอ้ งทกุ ข์ สทิ ธิ
ในการเลอื กตงั เปนตน้

ศั ก ดิ ศ รี ข อ ง สิ ท ธิ
ค ว า ม เ ป น ม นุ ษ ย์

6

ค ว า ม สาํ คั ญ แ น ว คิ ด
แ ล ะ ห ลั ก ก า ร ข อ ง สิ ท ธิ ม นุ ษ ย ช น

สทิ ธมิ นษุ ยชนเปนรากฐานสําคญั ทนี าํ ความยตุ ธิ รรม สทิ ธมิ นษุ ยชนพั ฒนามาจากแนวคดิ กฎหมายธรรมชาติ และสทิ ธิ
ความเสมอภาค และสนั ตสิ ขุ มาสปู่ ระชาชนทวั โลก โดยการใหค้ วาม ตามธรรมชาติ กฎหมายธรรมชาตมิ แี นวคดิ วา่ เปนกฎหมายทมี อี ยใู่ น
สาํ คญั กบั ความเปนมนษุ ย์ เปนการสรา้ งมาตรฐานใหม้ นษุ ยท์ กุ ธรรมชาติ เกดิ ขนึ เอง โดยทมี นษุ ยไ์ มไ่ ดส้ รา้ งขนึ เปนกฎหมายทอี ยู่
คนในสงั คมไมเ่ อารดั เอาเปรยี บกนั เคารพในเกยี รตแิ ละศกั ดศิ รี เหนอื กฎหมายรฐั ใชไ้ ดท้ กุ แหง่ โดยไมจ่ าํ กดั เวลา แนวคดิ สทิ ธติ าม
ของเพื อนมนษุ ย์ เคารพในสทิ ธแิ ละเสรภี าพซงึ กนั และกนั และเปน ธรรมชาตเิ ชอื วา่ มนษุ ยเ์ กดิ มาเทา่ เทยี มกนั และมสี ทิ ธบิ างอยา่ งทมี ี
หนา้ ทขี องรฐั ทจี ะตอ้ งใหค้ วามคมุ้ ครองไมใ่ หป้ ระชาชนถกู ละเมดิ มาแตก่ าํ เนดิ ซงึ เปนสทิ ธเิ ฉพาะตวั ไมอ่ าจโอนใหแ้ กก่ นั ไดแ้ ละไมม่ ใี คร
สทิ ธขิ นั พื นฐาน นบั ไดว้ า่ สทิ ธมิ นษุ ยชนเปนอารยธรรมในการอยรู่ ว่ ม จะลว่ งละเมดิ ได้ แนวคดิ ทงั สองดงั กลา่ วจงึ เปนทมี าของสทิ ธิ
กนั ของมนษุ ยต์ งั แตช่ มุ ชนระดบั หมบู่ า้ นจนถงึ ชมุ ชนระดบั ประเทศ มนษุ ยชนและการจดั ทําสารรบั รองสทิ ธเิ สรภี าพของประชาชนตาม
และชมุ ชนระดบั โลก ปฏญิ ญาสากลวา่ ดว้ ยสทิ ธมิ นษุ ยชน

7

8

บ ท บ า ท ข อ ง อ ง ค์ ก ร ร ะ ห ว่ า ง ป ร ะ เ ท ศ
ใ น เ ว ที โ ล ก ที มี ผ ล ต่ อ ป ร ะ เ ท ศ ไ ท ย

องคก์ รทมี คี วามสําคญั ตอ่ การคมุ้ ครองสทิ ธมิ นษุ ยชนระหวา่ งประเทศ คอื สหประชาชาติ
สหประชาชาตไิ ดป้ ระกาศปฏญิ ญาสากลวา่ ดว้ ยสทิ ธมิ นษุ ยชนเมอื วนั ที 10 ธนั วาคม พ.ศ. 2491
(ค.ศ. 1948) และไดด้ าํ เนนิ การสง่ เสรมิ และคมุ้ ครองสทิ ธมิ นษุ ยชนในหลายดา้ น เชน่ การจดั ทํา
อนสุ ญั ญาวา่ ดว้ ยสทิ ธเิ ดก็ อนสุ ญั ญาวา่ ดว้ ยสทิ ธทิ างการเมอื งของสตรี อนสุ ญั ญาวา่ ดว้ ยการขจดั
การเลอื กปฏบิ ตั ติ อ่ สตรใี นทกุ รปู แบบ กตกิ าระหวา่ งประเทศวา่ ดว้ ยพลเมอื งและสทิ ธทิ างการเมอื ง
และกตกิ าระหวา่ งประเทศวา่ ดว้ ยสทิ ธทิ างเศรษฐกจิ สงั คม และวฒั นธรรม

9

ส า ร ะ สํา คั ญ ข อ ง ป ฏิ ญ ญ า ส า ก ล
ว่ า ด้ ว ย สิ ท ธิ ม นุ ษ ย ช น

ป ฏิ ญ ญ า ส า ก ล ว่ า ด้ ว ย สิ ท ธิ ม นุ ษ ย ช น คื อ ก า ร ป ร ะ ก า ศ เ จ ต น า ร ม ณ์
ใ น ก า ร ร่ ว ม มื อ ร ะ ห ว่ า ง ป ร ะ เ ท ศ ใ น ก า ร ส่ ง เ ส ริ ม แ ล ะ เ ค า ร พ ต่ อ สิ ท ธิ เ ส รี ภ า พ
ข อ ง ม นุ ษ ย์ ด้ ว ย ก า ร ใ ห้ ก า ร ศึ ก ษ า แ ล ะ ใ ช้ ม า ต ร ก า ร ทั ง ใ น แ ต่ ล ะ ป ร ะ เ ท ศ
แ ล ะ ร ะ ห ว่ า ง ป ร ะ เ ท ศ เ พื อ ใ ห้ มี ก า ร ย อ ม รั บ แ ล ะ ยึ ด ถื อ ป ฏิ บั ติ ต่ อ สิ ท ธิ แ ล ะ
เ ส รี ภ า พ ที ป ร า ก ฏ ใ น ป ฏิ ญ ญ า ส า ก ล ว่ า ด้ ว ย สิ ท ธิ ม นุ ษ ย ช น

ความเปนมาของปฏญิ ญาสากลวา่ ดว้ ยสทิ ธมิ นษุ ยชน เกดิ ขนึ ภายหลงั สงครามโลกครงั
ที 2 (พ.ศ. 2482-2488) สนิ สดุ ลง มกี ารกอ่ ตงั สหประชาชาติ เพื อเปนองคก์ ารระหวา่ งประเทศ
ทจี ะสรา้ งความรว่ มมอื กนั ทางดา้ นตา่ งๆ ปฏญิ ญาสากลวา่ ดว้ ยสทิ ธมิ นษุ ยชนไดถ้ กู รา่ งขนึ
โดยคณะกรรมการสทิ ธมิ นษุ ยชนของสหประชาชาติ และสมชั ชาใหญแ่ หง่ สหประชาชาตไิ ด้
ลงมตริ บั รองเมอื วนั ที 10 ธนั วาคม พ.ศ. 2491 ดงั นนั ในวนั ที 10 ธนั วาคมของทกุ ป จงึ ถอื เปน
วนั สทิ ธมิ นษุ ยชนสากล ของโลก

10

วิ ดี โ อ วั น สิ ท ธิ ม นุ ษ ย ช น ส า ก ล

https://youtu.be/qaPalcNlQ2w
ขอ้ มลู เพิ มเตมิ : ปฏิญญาสากลว่าด้วยสทิ ธมิ นุษยชน
https://www.ohchr.org/EN/UDHR/Documents/UDHR_Translations/thj.pdf

11

บ ท บั ญ ญั ติ ข อ ง รั ฐ ธ ร ร ม นู ญ แ ห่ ง
ร า ช อ า ณ า จั ก ร ไ ท ย เ กี ย ว กั บ สิ ท ธิ ม นุ ษ ย ช น

รั ฐ ธ ร ร ม นู ญ แ ห่ ง ร า ช อ า ณ า จั ก ร ไ ท ย พุ ท ธ ศั ก ร า ช 2 5 4 0
เ ป น รั ฐ ธ ร ร ม นู ญ ฉ บั บ แ ร ก ที มี ก า ร ส่ ง เ ส ริ ม คุ้ ม ค ร อ ง สิ ท ธิ เ ส รี ภ า พ แ ล ะ ศั ก ดิ ศ รี
ค ว า ม เ ป น ม นุ ษ ย์ ข อ ง ป ร ะ ช า ช น รั ฐ ธ ร ร ม นู ญ ฉ บั บ ต่ อ ม า คื อ รั ฐ ธ ร ร ม นู ญ แ ห่ ง
ร า ช อ า ณ า จั ก ร ไ ท ย พุ ท ธ ศั ก ร า ช 2 5 5 0 ไ ด้ มี ก า ร คุ้ ม ค ร อ ง ส่ ง เ ส ริ ม

แ ล ะ ข ย า ย สิ ท ธิ แ ล ะ เ ส รี ภ า พ ข อ ง ป ร ะ ช า ช น เ พิ ม ขึ น สิ ท ธิ เ ส รี ภ า พ ที ป ร ะ ช า ช น ไ ด้ รั บ เ พิ ม ขึ น

12

บ ท บั ญ ญั ติ ข อ ง รั ฐ ธ ร ร ม นู ญ 1. ศกั ดศิ รคี วามเปนมนษุ ย์
แ ห่ ง ร า ช อ า ณ า จั ก ร ไ ท ย 2. ใหก้ ารคมุ้ ครองขอ้ มลู สว่ นบคุ คลไมใ่ หถ้ กู ละเมดิ
เ กี ย ว กั บ สิ ท ธิ ม นุ ษ ย ช น 3. เพิ มสทิ ธใิ นกระบวนการยตุ ธิ รรม
4. เพิ มสทิ ธดิ า้ นแรงงานใหไ้ ดร้ บั หลกั ประกนั ความปลอดภยั

และสวสั ดภิ าพในการทํางาน
5. สทิ ธเิ สรภี าพของสอื สารมวลชนไดร้ บั การคมุ้ ครอง

6. ประชาชนมสี ทิ ธริ บั การศกึ ษาขนั พื นฐาน 12 ป โดยไมเ่ สยี คา่ ใชจ้ า่ ย
7. เดก็ เยาวชน สตรี และบคุ คลในครอบครวั ไดร้ บั สทิ ธเิ พิ มขนึ ในการพั ฒนาดา้ น
รา่ งกาย จติ ใจ และสตปิ ญญา ตามศกั ยภาพและสภาพแวดลอ้ มทเี หมาะสม
8. บคุ คลไรท้ อี ยอู่ าศยั และไมม่ รี ายไดเ้ พี ยงพอ มสี ทิ ธไิ ดร้ บั การชว่ ยเหลอื จากรฐั
9. บคุ คลซงึ มอี ายเุ กนิ 60 ปบรบิ รู ณแ์ ละไมม่ รี ายไดเ้ พี ยงพอแกก่ ารยงั ชพี มสี ทิ ธิ
ไดร้ บั สวสั ดกิ าร สงิ อํานวยความสะดวกและความชว่ ยเหลอื ตา่ งๆ จากรฐั

10. เพิ มสทิ ธขิ องชมุ ชนและชมุ ชนทอ้ งถนิ
11. ประชาชนมสี ทิ ธใิ นการตรวจสอบการใชอ้ าํ นาจและการปฏบิ ตั หิ นา้ ทขี องผู้
ดาํ รงตําแหนง่ ทางการเมอื งและเจา้ หนา้ ทขี องรฐั และใหค้ วามคมุ้ ครองกบั
บคุ คลผใู้ หข้ อ้ มลู โดยสจุ รติ
12. ใหป้ ระชาชนมสี ทิ ธฟิ องศาลรฐั ธรรมนญู ไดโ้ ดยตรงในกรณที มี กี ารละเมดิ
สทิ ธแิ ละตรวจสอบเสรภี าพทบี ญั ญตั ไิ วใ้ นรฐั ธรรมนญู ตามเงอื นไขที
รฐั ธรรมนญู บญั ญตั ิ

13

บ ท บั ญ ญั ติ ข อ ง รั ฐ ธ ร ร ม นู ญ แ ห่ ง
ร า ช อ า ณ า จั ก ร ไ ท ย เ กี ย ว กั บ สิ ท ธิ ม นุ ษ ย ช น

คณะกรรมการสทิ ธิมนุษยชนแหง่ ชาติ มีหนา้ ทีรับเรือง
รอ้ งทุกข์ และสอดสอ่ งดูแลการละเมดิ สทิ ธิมนษุ ยชน
โดยคํานึงถึงศกั ดศิ รคี วามเปนมนุษย์ สทิ ธิ และเสรภี าพ
ตามทีรัฐธรรมนญู กําหนด รวมทังตรวจสอบและ
ปองกนั การละเมิดสิทธมิ นษุ ยชนตามสนธสิ ญั ญา
ระหวา่ งประเทศเกยี วกับสิทธมิ นษุ ยชนทปี ระเทศไทย
เปนภาคี

14

ป ญ ห า สิ ท ธิ ม นุ ษ ย ช น ใ น ป ร ะ เ ท ศ ไ ท ย

ปญหาคา่ แรงขนั ตาํ คา่ ลว่ งเวลาทไี มเ่ ปน มกี ารลว่ งละเมดิ ทางเพศ เชน่ การขม่ ขนื รฐั ธรรมนญู ไดก้ ําหนดสทิ ธชิ มุ ชนไวอ้ ยา่ ง
ธรรม สภาพการทํางานทไี มถ่ กู สขุ ลกั ษณะ การกระทําชาํ เรา ซงึ มผี ลกระทบตอ่ สตรแี ละ ชดั เจน แตอ่ ยา่ งไรกต็ ามภาครฐั มไิ ดด้ ําเนนิ การ
ปญหาการเจบ็ ปวยจากการทาํ งานทยี งั ไมไ่ ดร้ บั เดก็ เปนอยา่ งมาก ในเรอื งนอี ยา่ งจรงิ จงั กอ่ ใหเ้ กดิ การประทว้ ง
การดแู ล รวมทงั แรงงานสตรแี ละเดก็ ทยี งั บอ่ ยครงั และนบั วนั จะทวคี วามรนุ แรงมากขนึ
ถกู ละเมดิ ป ญ ห า ค ว า ม รุ น แ ร ง ท า ง
เ พ ศ แ ล ะ ค ว า ม รุ น แ ร ง ป ญ ห า สิ ท ธิ ใ น
ป ญ ห า สิ ท ธิ ใ น ค ร อ บ ค รั ว สิ ง แ ว ด ล้ อ ม ชุ ม ช น
แรงงาน

15

ตั ว อ ย่ า ง

ปญหาสทิ ธแิ รงงาน บคุ คลมสี ทิ ธแิ ละเสรภี าพในการแสดง ปญหาความรนุ แรงทางเพศ
ความคดิ เหน็ และการแสดงออก และความรนุ แรงในครอบครวั
ลกู จา้ งอาจโดนนายจา้ งกกั ขงั ไวใ้ ชแ้ รงงานโดย
ไมใ่ หค้ า่ จา้ งหรอื ใหค้ า่ จา้ งเพี ยงเลก็ นอ้ ย ใช้ 16 ปญหาความรนุ แรงในครอบครวั สง่ ผล
แรงงานเกนิ เวลากวา่ ทกี ฎหมายกําหนด เปนตน้ กระทบตอ่ เดก็ เปนอยา่ งมาก อาจสรา้ งบาดแผล
และความเจบ็ ปวดในจติ ใจของเดก็ ไปตลอดชวี ติ

แ น ว ท า ง แ ก้ ป ญ ห า แ ล ะ พั ฒ น า
สิ ท ธิ ม นุ ษ ย ช น ใ น ป ร ะ เ ท ศ ไ ท ย

1. การใหข้ อ้ มลู เกยี วกบั สทิ ธมิ นษุ ยชนแกป่ ระชาชน
2. การใหก้ ารศกึ ษาเกยี วกบั สทิ ธมิ นษุ ยชนแกเ่ ยาวชน
3. สง่ เสรมิ ใหเ้ จา้ หนา้ ทปี ฏบิ ตั หิ นา้ ทดี า้ นสทิ ธมิ นษุ ยชนไดจ้ รงิ ตามที

กฎหมายกาํ หนด
4. ปรบั ปรงุ กฎหมายทเี ปนอปุ สรรคตอ่ การเสรมิ สรา้ งสทิ ธมิ นษุ ยชน
5. สง่ เสรมิ ใหม้ กี ารจดั ตงั องคก์ รทงั ภาครฐั และภาคเอกชนทําหนา้ ทใี น

การดแู ลและคมุ้ ครองสทิ ธมิ นษุ ยชนในประเทศ
6. จดั ใหม้ กี ฎหมายเฉพาะเพื อดําเนนิ การตอ่ ผลู้ ะเมดิ สทิ ธมิ นษุ ยชน

17

แ น ว ท า ง แ ก้ ป ญ ห า แ ล ะ พั ฒ น า
สิ ท ธิ ม นุ ษ ย ช น ใ น ป ร ะ เ ท ศ ไ ท ย

สรุป
สิทธิมนุษยชน เปนสิทธิขันพื นฐานของมนุษย์ในการดํารงชีวิต

สหประชาชาติได้ประกาศปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน โดยคํานึง
ถึงศักดิศรีความเปนมนุษย์ ประเทศไทยให้ความสาํ คัญต่อสิทธิมนุษยชน
โดยกําหนดไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยในการคุ้มครองสิทธิ
เสรีภาพ และความเสมอภาคแก่ประชาชน การคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
จะประสบความสําเร็จได้ประชาชนทุกคนต้องเข้ามามีส่วมร่วม

18

ขอบคุณค่ะ