BUNGA
TELANG
(butterfly pea
flowers)
Sebagai Penunjuk pH
semulajadi
Tugasan PBL (Project Based Learning)
“Pembuatan Jus Penunjuk pH Menggunakan Bunga Telang”
Ahli kumpulan
Alya Sabrina, Irdina, Amiera Syahila
Kelas:
4 STEM 2
Subjek:
Kimia
Nama guru:
Pn. Wan Intan Suraya bt Basaruddin
PROJECT BASED LEARNING
Berdasarkan pengetahuan Anda perlu merekacipta
anda tentang asid dan alkali, penunjuk pH dan
jalankan satu projek membuktikan keupayaan
menyediakan penunjuk pH penunjuk pH tersebut bagi
membezakan sama ada ia
dari sumber semulajadi
melalui pendekatan STEM asid atau alkali (TP6)
untuk mengukur nilai
keasidan atau kealkalian
sesuatu produk makanan.
Anda juga perlu menyediakan Penilaian adalah berdasarkan
sebarang pengurusan grafik kriteria berikut iaitu:
seperti folio, salid • Pengetahuan (20%)
powerpoint atau video digital • Proses (20%)
• Rekabentuk (20%)
untuk membentangkan • Persembahan (20%)
projek anda • Kemahiran abad ke-21
(20%)
PBL KIMIA T4
Matapelajaran
Kimia
Kelas
Tingkatan 4 STEM 2
Tempoh
21 September -14 November 2022
Standard Kandungan
6.2 Nilai pH
-6.2.2 Menghitung nilai pH asid dan alkali
Tugasan Projek :
Menyediakan penunjuk pH dengan bunga
telang
Isi Kandungan
Penghargaan
Pengenalan
Objektif Projek
Tarikh Pelaksanaan Projek
Senarai Bahan dan Alat Radas
Prosedur penyediaan jus penunjuk pH
Keputusan eksperimen
Perbincangan
Kesimpulan
Anggaran Belanjawan
Sumber Rujukan
Penghargaan
ALHAMDULILLAH DENGAN LIMPAH KURNIA ILAHI
DAPAT KAMI MENYIAPKAN PROJEK INI DENGAN JAYA
DAN TEPAT PADA WAKTU YANG TELAH DITETAPKAN.
KAMI BERASA AMAT BERTERIMA KASIH KEPADA
PN.WAN INTAN SURAYA, GURU SUBJEK KIMIA KAMI
YANG TELAH MEMBIMBING KAMI SEWAKTU
MENJALANKAN PROJEK INI.
TIDAK MELUPAKAN JUGA KEPADA IBU BAPA KAMI
KERANA TELAH MEMBERI SOKONGAN DAN
MENYEDIAKAN KEPERLUAN UNTUK MENJAYAKAN
PROJEK INI.
SETERUSNYA KEPADA RAKAN-RAKAN SEPERJUANGAN
YANG TELAH MEMBANTU MENCURAHKAN IDEA SERTA
BERSAMA MEMBINCANGKAN PERKARA BERKAITAN
PROJEK INI.
AKHIR SEKALI, TERIMA KASIH SAYA UCAPKAN KEPADA
SEMUA PIHAK YANG TERLIBAT SECARA LANGSUNG
ATAU TIDAK LANGSUNG DALAM PROSES PENGHASILAN
PROJEK INI
Pengenalan
Banyak bahan-bahan dalam hidupan seharian kita
yang mempunyai pH tersendiri seperti sabun baju, cuka,
jus lemon dan soda penaik. Apabila ingin menentukan
nilai pH tersebut kita akan memerlukan penunjuk pH.
Oleh itu, kami berkumpulan telah ditugaskan untuk
menyediakan satu penunjuk pH tersendiri menggunakan
bahan semula jadi seperti Bunga Telang. Jus Bunga telang
akan bertukar warna apabila dicampurkan dengan nilai
pH yang lain.
Penunjuk pH yang telah dihasilkan akan digunakan
untuk menentukan nilai pH bahan-bahan yang kita
gunakan didalam kehidupan seharian. Bahan-bahan yang
digunakan juga mudah didapati dan tidak memerlukan
kos yang tinggi.
Objektif Projek
• Menyatakan maksud asid dan alkali.
• Menyediakan jus penunjuk ph sendiri.
• Mengkaji nilai pH sesuatu bahan.
• Memahami dan menghargai kepentingan
pengunaan bahan kimia dalam kehidupan.
TARIKH AKTIVITI
17/09-24/09/2022 Pengumpulan Maklumat
25/09-30/09/2022 Penyelidikan
2/10/2022 Penyediaan jus penunjuk pH
3/10/2022 Penghasilan video
pembentangan
4/10/2022 –
31/10/2022 Penyediaan laporan digital
Tarikh
pelaksanaan objek
Senarai
Bahan dan Radas
Bunga Telang
Sabun baju / Detergent
Jus lemon
Serbuk penaik / Baking soda
Ammonia
Cuka
5 bikar 50 ml & 1 bikar 250 ml
Kertas turas
Corong turas
Prosedur
1) Satu bikar air dipanaskan
sehingga mendidih
2) Kelopak bunga telang
direbuskan sehingga air
bertukar warna
3) Sediakan bahan/cecair
yang ingin diuji di dalam
bikar lain
4) Jus bunga telang
dicampurkan dengan
bahan/cecair yang
ingin diuji untuk
mendapatkan hasil
ujian
Keputusan
Eksperimen
Bahan Detergent Serbuk Ammonia Cuka Jus lemon
yang 10 Penaik 11 2.5 2
diuji
9 .
Nilai
Bahan
pH
Hasil
Ujian
alkali alkali alkali asid asid
Perbincangan
Soalan Asas
1. Nyatakan maksud asid, alkali, asid kuat dan asid lemah.(TP3)
- Asid ialah bahan kimia yang mengion di dalam air untuk
menghasilkan ion hidrogen, H⁺.
- Alkali ialah bahan kimia yang mengion di dalam air untuk
menghasilkan ion hidroksida, OH⁻.
- Asid kuat ialah asid yang mengion lengkap di dalam air untuk
menghasilkan kepekatan ion hidrogen, H⁺ yang tinggi.
- Asid lemah ialah asid yang mengion separa di dalam air untuk
menghasilkan kepekatan ion hidrogen, H⁺ yang rendah
2. Terangkan hubungan di antara kepekatan ion hidrogen
dengan nilai pH dan darjah keasidan bagi sesuatu larutan
akues yang berasid? (TP4)
` - Apabila kepekatan asid bertambah, lebih banyak molekul asid
mengion untuk menghasilkan ion hydrogen, H+. Semakin tinggi
kepekatan ion hydrogen, H+, semakin rendah nilai pH. Keasidan
bertambah apabila nilai pH larutan asid berkurang
3. Selain daripada kertas litmus dan meter pH, cadangkan dua lagi
bahan yang boleh digunakan dalam aktiviti ini (TP4)
• Kertas pH
• Penunjuk universal
• Larutan fenolftalein
Perbincangan
Soalan Unit
1. Apakah nilai pH bagi asid dan alkali? (TP3)
- Larutan dengan nilai pH kurang daripada 7 adalah berasid
manakala larutan dengan nilai pH lebih daripada 7 adalah
beralkali
2. Kelaskan bahan berikut kepada asid dan alkali ? (TP4)
Asid Neutral Alkali
Cuka Air suling Soda bikarbonat
lemon Detergen
Minuman Larutan
berkarbonat ammonia
Ubat gigi
3. Tuliskan formula untuk menghitung nilai pH asid? (TP3)
pH = -log [H⁺]
4. Tuliskan persamaan kimia bagi menunjukkan pengionan
asid berikut dalam air?(TP4)
Asid hidroklorik: HCL (ak) → H⁺ (ak) + Cl⁻ (ak)
Asid nitrik: HNO₃ (ak) → H⁺ (ak) + NO₃⁻ (ak)
Asid sulfurik: H₂SO₄ (ak) → 2H⁺ (ak) + SO₄ ²⁻ (ak)
Asid etanoik: CH₃COOH (ak) → H⁺ (ak) + CH₃COO⁻ (ak)
Perbincangan
Soalan Kandungan
Bagaimanakah kesan tindakan bakteria ke atas
kesegaran sesuatu produk makanan?
Bagaimanakah anda menentukan makanan samada
makanan kekal dalam keadaan asid atau alkali atau
tekah busuk?
Jawapan
Dalam skop keselamatan makanan, telah dilaporkan
bahawa peningkatan populasi mikrob dan nilai pH
semasa tempoh penyimpanan makanan. Ini
menunjukkan bahawa ada perkaitan antara nilai pH
dan kerosakan makanan
Oleh yang demikian, penunjuk pH boleh dijadikan
sebagai pendekatan berguna untuk memantau kualiti
atau kesegaran makanan semasa. Penggunaan
penunjuk pH berdasarkan perubahan warna
berpotensi sebagai penunjuk metabolism pembiakan
mikroorganisma
Semakin lama produk makanan itu disimpan atau
dibungkus semakin banyak gas trimetilamina dan gas
ammonia yang bersifat alkali dihasilkan daripada
aktiviti enzim yang dibebaskan oleh mikroorganisma
yang terkurung bersama-sama
Walaubagaimanapun penggunaan bahan kimia
sintetik sebagai penunjuk pH ke atas makanan amat
tidak digalakkan kerana ia berkemungkinan toksik
dan boleh mendatangkan bahaya kepada kesihatan
manusia (Kerry et al. 2006)
• Apakah alternatif lain untuk mengukur tahap
keasidan dan kealkalian makanan ?
• Apakah kelebihan menggunakan penunjuk pH
daripada bahan semulajadi berbanding bahan kimia
sintetik?
Apakah alternatif lain untuk mengukur tahap keasidan
dan kealkalian makanan ?
Apakah kelebihan menggunakan penunjuk pH daripada
bahan semulajadi berbanding bahan kimia sintetik?
Bunga kacang rama-rama adalah tumbuhan asli dari Asia
Tenggara yang mempunyai dua warna, ungu dan biru.
Warna yang menyerlah ini diketahui mengandungi antosianin
dan klorofil.
Sebatian antosianin
memberikan tindak
balas warna yang
berbeza kepada pH yang
berbeza keadaan,
maka dengan sifat-sifat
ini ekstrak bunga kacang
rama-rama berpotensi
menjadi a bioindikator
pentitratan asid-bes
Bunga telang atau butterfly pea flowers
❑mengandungi molekul yang dipanggil Turnitin anthocyanin
❑ ia reaktif secara kimia, dan ia akan mengubah strukturnya
bergantung pada keasidan larutan yang kita masukkan ke
dalamnya.
❑Apabila ia menukar struktur, ia menukar warna.
❑Oleh itu, jika anda menambah sesuatu yang berasid seperti jus
limau nipis atau asas seperti baking soda, kita akan melihat
perubahan warna
❑Ia berubah warna apabila bahan menjadi lebih berasid atau
beralkali. Dengan itu ia boleh menjadi Penunjuk pH semulajadi
Kandungan ekstrak Dalam eksperimen ini,
antosianin bunga dikeringkan bunga
telang bergantung telang telah diekstrak
kepada pelarut yang dengan 70% etanol
digunakan dalam dan 25% asid asetik
proses pengekstrakan dengan nisbah 7: 1.
Keputusan eksperimen
Penyelesaian penunjuk masih menunjukkan bahawa
memberikan hasil yang baik jenis antosianin yang
selepas tempoh penyimpanan terkandung dalam
selama empat minggu. Ini kering ekstrak bunga
menunjukkan bahawa kacang rama-rama
penggunaan bioindikator dalam etanol dan
ekstrak bunga kacang rama- pelarut asid asetik
rama adalah agak baik dalam ialah sianidin.
pentitratan alkalimetri
pH julat penunjuk bunga telang kering untuk
asidimetri
•pada pH 3-5 dengan menunjukkan warna ungu,
•pada pH 8-9 dengan warna hijau kekuningan,
•pada pH di bawah 3 menunjukkan merah
•pada pH melebihi 9 akan menunjukkan warna
kuning
•pada pH 6-7 menunjukkan warna turquoise.
TAKAT PERUBAHAN
NEUTRAL STRUKTUR
PERUBAHAN STRUKTUR
APABILA WARNA
BERTUKAR
Put lemon
Acetic acid (lilac)
Lime + baking soda
PERUBAHAN STRUKTUR
APABILA WARNA
BERTUKAR
Baking soda
(teal)
PERUBAHAN STRUKTUR APABILA
WARNA BERTUKAR
Put
bleach
Become colourless
Bleach reacts further with the
anthocyanins completely destroying
them and the tea become colourless
JUS BUNGA TELANG /
TEH BUNGA TELANG
BAHAN-BAHAN:
•1 genggam bunga telang
•2 cawan air suam
•3 cawan air sejuk
•Gula batu secukupnya
•1 helai daun pandan
•2 biji jus limau nipis
•Ais secukupnya
CARA MEMASAK:
1.Basuh bersih bunga telang dan rendam dalam air
suam selama 30 minit.
2.Kemudian masukkan ke dalam periuk. Tambahkan
air, gula batu dan daun pandan. Masak dan biar
mendidih hingga air tinggal lebih kurang 3 cawan.
3.Padam api dan tutup periuk. Biarkan sejuk.
4.Letak air bunga telang ke dalam bekas berisi ais dan
tuang jus limau nipis. Air biru akan berubah menjadi
ungu.
5.Kacau rata dan sedia untuk dinikmati.
Anggaran
Belanjawan
BAHAN KOS
Bunga telang - (senang didapati di Kawasan
Cuka rumah dan sekolah)
Lemon RM 3
RM 2
Jumlah keseluruhan: RM 5
Kesimpulan
Jus Bunga Telang ialah salah satu
bahan semula jadi yang boleh
dijadikan sebagai penunjuk pH dalam
kehidupan seharian kita. Terdapat
beberapa bahan lain lagi yang
berfungsi sebegini, seperti Kubis
Ungu dan Bunga Raya. Selain
daripada penunjuk pH yang terdapat
di makmal, kita juga boleh
menghasilkan penunjuk pH sendiri
dengan menggunakan bahan yang
terdapat di sekeliling kita, sekaligus
berjimat cermat dan tidak
menggunakan kos.
Oleh itu, kita haruslah menghargai
kepentingan kegunaan bahan kimia
dalam kehidupan seharian kita
kerana hampir kesemua bahan yang
terdapat di sekeliling kita adalah
bahan kimia.
Sekian terima kasih