ปริศนา17511

หนังสืออิเล็กทรอนิกส์(E-book)
เรื่อง การถ่ายทอดลักษณะพัน
ธุกรรมที่ถูกควบคุมด้วยยีนที่อยู่

บนโครโมโซมเพศ

วิชาวิทยาศาสตร์ชีวภาพ(ว30103)

ผู้จัดทำ นางสาวปริศนา อุ่นแสง มัธยมศึกษาปีที่5/11
ครูผู้สอน นางสาวรัตนา หมู่โยธา
โรงเรียนสตรีราชินูทิศ

สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมอุดรธานี

โครโมโซมเพศของผู้หญิงเป็นโครโมโซมxx
ส่วนของผู้ชายเป็นโครโมโซมxและโครโมโซมy
บนโครโมโซมทั้งx และ y มียีนที่มีส่วนร่วมในการกำหนดทั้งเพศชาย
และหญิงแต่โครโมโซม x ยังมียีนที่กำหนดลักษณะอื่นๆอีก เช่น
ยีนที่กำหนดตาบอดสี การกลายเป็นลิ่มของเลือด การเจริญของ
กล้ามเนื้อ ยีนที่กำหนดลักษณะเหล่านี้มีเฉพาะบนโครโมโซม x
เท่านั้น บนโครโมโซม y ไม่มีจึงเรียกว่า ยีนที่เกี่ยวเนื่องกับโครโมโซม
x(X-linked gene) ดังนั้น ยีนของโครโมโซม x ในเพศชายจึงไม่มีคู่
ทำให้มีโอกาสแสดงออกมาได้เต็มที่ ต่างจากเพศหญิงที่มียืนเดียวจะไม่
แสดงออกจะแสดงออกเมื่อมียีนทั้งคู่ เช่น โรคตาบอดสี(color
blindness)

ยีนที่ควบคุมลักษณะตาบอดสีนี้เป็นยีนด้อยที่อยู่บนโครโมโซม x
โดยกำหนดให้เป็นยีนส์ c ถ้าผู้ชายมีโครโมโซม จะเป็นโรค
ตาบอดสีสำหรับผู้หญิงถ้ามียีนตัวเดียว คือ จะมีลักษณะปกติ
แต่เป็นพาหะสามารถถ่ายทอดต่อไปได้
ผู้หญิงมีโครโมโซม จะเป็นโรคตาบอดสี ดังนั้น โอกาสที่

เพศชายจะเป็นโรคตาบอดสีจะมากกว่าเพศหญิง

ตาราง แสดงจีโนไทป์ของลกัษณะตาบอดสีในเพศหญิงและเพศชาย

ตัวอย่าง การถ่ายทอดลกัษณะตาบอดสีชายตาปกติแต่งงานกับหญิงที่เป็นพาหะของตาบอดสี

จากแผนภาพแสดงการถ่ายทอดลักษณะตาบอดสี สรุปได้ว่า
ลูกที่เกิดมาแต่ละคนมีโอกาสดังนี้
1. ลูกสาวตาปกติ : ลูกชายตาปกติ :ลูกชายตาบอดสี

เท่ากับ 2 : 1 : 1
2. ลูกสาวมีโอกาสเป็นพาหะของลักษณะตาบอดสี 1 ใน 4

หรือร้อยละ 25
3. ลูกชายมีโอกาสตาบอดสี 1 ใน 4 หรือร้อยละ 25

โรคที่เกิดจากความผิดปกติที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม
ในโครโมโซมเพศ( Sex chromosome)

ตาบอดสี (Color blindness)
ฮีโมฟีเลีย (Hemophilia)
ภาวะพร่องเอนไซม์ จี- 6- พีดี (G-6-PD :
Glucose-6-phosphate dehydrogenase)
กลุ่มอาการเทอร์เนอร์ ( Turner's
syndrome)
กลุ่มอาการไคลน์เฟลเตอร์ (Klinefelter's
syndrome)
กลุ่มอาการทริปเปิ้ลเอ็กซ์ (Triple x
syndrome)
กลุ่มอาการดับเบิลวาย (Double y
syndrome)

สรุปประเด็นสำคัญ

-การถ่ายทอดยีนบนโครโมโซมเพศคือการถ่ายทอด
ลักษณะที่อยูบนโครโมโซมเพศ
- ยีนด้อยบนโครโมโซม X จะแสดงอาการของโรค
เช่น ตาบอดสี ฮิโมฟิ เลีย ภาวะพร่องเอนไซม์ G–6–
PD หรือสีตาของแมลงหวี่ ผู้ชายมีโอกาสรับลักษณะ
เหล่านี้ได้มากกว่าผู้หญิงเพราะมีโครโมโซม X เพียง
แท่งเดียว
-ยีนเด่นบนโครโมโซม X มีน้อย เช่น ลักษณะมนุษย์
หมาป่า ผู้หญิงมีโอกาสรับลักษณะพวกนี้ มากกวา
ผู้ชายเพราะทั้งพันธุ์แท้หรือพันธุ์ทางก็แสดงออกได้
-ยีนบนโครโมโซมY ถ่ายท
อดระหวางผู้ชายใน
ครอบครัวเท่านั้น คือ จาก ปู่ พอ ไปลูกชาย...ไป
เรื่อยๆ
เช่น ลักษณะมีขนที่ใบหูของชายอินเดีย

อ้างอิง

หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

https://www.kroobannok.com/news_file/p85485150338.
pdf

http://www.thaischool1.in.th/_files_school/41101285/workt
eacher/41101285_1_20191104-164034.pdf