การบัญชีตั๋วเงิน

หน่วยที่ 2 การบนั ทกึ บัญชีเกย่ี วกบั ต๋ัวเงินและการ
แสดงบญั ชีเกย่ี วกบั ต๋วั เงนิ ในงบการเงนิ

สาระการเรียนรู้

1. ความหมายและประเภทของตว๋ั เงนิ ทางบัญชี
2. การบนั ทึกบญั ชีเก่ียวกับต๋ัวเงนิ
3. สมุดทะเบยี นเกี่ยวกับตว๋ั เงนิ
4. การแสดงบญั ชีเก่ียวกับตั๋วเงนิ ในงบการเงิน

ความหมาย และประเภทของต๋ัวเงนิ ทางบัญชี

ความหมายของต๋ัวเงินทางบัญชี
ตั๋วเงินทางบัญชี หมายถึง เอกสาร หลกั ฐานที่แสดงถึงการเป็ นหน้ีระหว่าง

ลูกหน้ีและเจา้ หน้ี ในวงการธุรกิจทว่ั ไป เช่น ธนาคาร บริษทั หรือหา้ งร้านทว่ั ไปจะใช้
ตว๋ั เงินเพื่อชาระหน้ี เมื่อมีการซ้ือขายสินคา้ หรือบริการหรือสินทรัพยอ์ ่ืนเป็ นเงินเช่ือ
การกู้ยืมเงินจากสถาบันการเงินหรือ ธนาคาร และยงั ใช้ในการซ้ือขายระหว่าง
ประเทศ ตลอดจนการขอผดั ผอ่ นการชาระหน้ีท่ีถึงกาหนดชาระดว้ ย

ในทางบญั ชี ตว๋ั เงิน หมายถึง เฉพาะตวั๋ แลกเงินและตว๋ั สัญญาใชเ้ งินเท่าน้นั
ส่วนเชค็ จะเกี่ยวขอ้ งกบั การบนั ทึกบญั ชีเงินฝากธนาคารประเภทกระแสรายวนั

ความหมาย และประเภทของตวั๋ เงนิ ทางบญั ชี

ชนิดของต๋ัวเงนิ ทางบัญชี
ตว๋ั เงินทางบญั ชี แบ่งเป็น 2 ชนิด คือ
1. ตวั๋ เงินชนิดมีดอกเบ้ีย (Interest-Bearing Notes) เป็นตว๋ั เงินท่ีมีอตั รา

ดอกเบ้ียระบุไวใ้ นตวั๋ เม่ือครบกาหนดใชเ้ งินจะไดร้ ับหรือจ่ายเงินตามจานวนเงินท่ีระบุ
ไวห้ นา้ ตว๋ั (Face Value) บวกดอกเบ้ียในอตั ราท่ีกาหนดตามอายขุ องตว๋ั เงิน

2. ตว๋ั เงินชนิดไม่มีดอกเบ้ีย (Noninterest-Bearing Notes) เป็นตวั๋ เงินที่ไม่ระบุ
อตั ราดอกเบ้ียไวใ้ นตว๋ั เมื่อครบกาหนดใชเ้ งินจะไดร้ ับหรือจ่ายเงินตามจานวนเงินท่ีได้
ระบุไวห้ นา้ ตวั๋ เท่าน้นั

ความหมาย และประเภทของต๋วั เงินทางบญั ชี

ประเภทของตั๋วเงินทางบัญชี

ตว๋ั เงินทางบญั ชี แบ่งเป็น 2 ประเภท คือ
1. ตว๋ั เงินจ่าย (Notes Payable)
2. ตวั๋ เงินรับ (Notes Receivable)

1.ตว๋ั เงนิ จ่าย (Notes Payable)

ตว๋ั เงินจ่าย (Notes Payable) หมายถึง ตว๋ั แลกเงินท่ีกิจการเป็ นผรู้ ับรอง
หรือตว๋ั สัญญาใชเ้ งินที่กิจการเป็ นผูอ้ อกเพื่อชาระค่าสินคา้ บริการหรือชาระหน้ี
ใหแ้ ก่เจา้ หน้ี โดยท่ีกิจการ จะตอ้ งจ่ายเงินตามตว๋ั เม่ือถึงวนั ครบกาหนด ตวั๋ เงินจ่าย
น้ีถือเป็นหน้ีสินหมุนเวยี นของกิจการ ตว๋ั เงินจ่าย แบ่งได้ 3 ประเภท คือ

1. ตว๋ั เงินจ่ายทางการคา้ (Notes Payable-Trade) คือ ตว๋ั เงินที่ออกใหเ้ พื่อ
ชาระหน้ี ค่าซ้ือสินคา้ หรือบริการ

2. ตว๋ั เงินจ่ายธนาคาร (Notes Payable-Bank) คือ ตว๋ั เงินท่ีออกให้
ธนาคารเพื่อเป็น หลกั ฐานในการกยู้ มื เงิน

3. ตวั๋ เงินจ่ายอ่ืนๆ (Notes Payable-Others) คือ ตวั๋ เงินท่ีออกใหเ้ จา้ หน้ี
เพ่อื เป็น หลกั ฐานในการกยู้ มื เงิน หรือชาระหน้ีอื่นๆ

2.ตั๋วเงนิ รบั (Notes Receivable)

ตว๋ั เงินรับ (Notes Receivable) หมายถึง ตราสารทางกฎหมาย ท่ีแสดง
สิทธิท่ีจะไดร้ ับ ชาระเงินตามจานวน เวลา และสถานท่ีที่ระบุไวใ้ นตวั๋ ตวั๋ เงินรับ
แบ่งไดเ้ ป็น 2 ประเภท คือ

1. ตวั๋ เงินรับการคา้ (Notes Receivable-Trade) คือ ตว๋ั เงินรับที่ไดจ้ าก
การขายสินคา้ หรือบริการของกิจการ

2. ตว๋ั เงินรับอื่นๆ (Notes Receivable-Others) คือ ตวั๋ เงินรับท่ีไดจ้ าก
การขายที่ดิน อาคารและอุปกรณ์และการใหพ้ นกั งานหรือบริษทั ในเครือกยู้ มื เงิน

การบนั ทึกบญั ชีเกี่ยวกบั ตว๋ั เงิน

การบนั ทึกบญั ชีเก่ียวกบั ตวั๋ เงิน จะมีวธิ ีการบนั ทึกทางดา้ นตว๋ั เงินรับและตว๋ั เงินจ่าย โดย แบ่งเป็น 2 ดา้ นคือ

1. การบันทึกบัญชีทางด้านผู้จ่ายเงิน (ด้านลูกหนี)้
ในกรณีลูกหน้ีออกตว๋ั สัญญาใชเ้ งินเพ่ือชาระหน้ีให้แก่เจา้ หน้ี การบนั ทึกบญั ชีจะตอ้ งบนั ทึก ในวันท่ีออก
ตั๋ว และวนั ครบกาหนดชาระเงิน
แตใ่ นกรณีลูกหน้ีไดร้ ับรองการจ่ายเงินในตว๋ั แลกเงินท่ีเจา้ หน้ีเป็นผูส้ ั่งจ่าย การบนั ทึกบญั ชี จะตอ้ งบนั ทึก
ในวนั รับรองตวั๋ และวนั ครบกาหนดชาระเงิน
ตวั๋ เงินที่กิจการออกหรือรับรองดงั กล่าวขา้ งตน้ น้ี เรียกวา่ “ตวั๋ เงินจ่าย”

การบันทึกบัญชีเก่ยี วกบั ต๋ัวเงินจ่าย จะบนั ทึกแยกเป็นกรณีตา่ งๆ ดงั น้ี
1. การออกตว๋ั เงินจ่าย เมื่อกิจการซ้ือสินคา้ เป็นเงินเช่ือ

2. การออกตวั๋ เงินจ่ายเพื่อชาระหน้ีใหเ้ จา้ หน้ี

3. การออกตว๋ั เงินจ่ายเพื่อซ้ือสินทรัพย์

4. การออกตว๋ั เงินจ่ายฉบบั ใหม่แทนตว๋ั เงินจ่ายฉบบั เดิมท่ีครบกาหนด

5. การออกตว๋ั เงินจ่ายฉบบั ใหม่มีมูลค่าตว๋ั บางส่วน และส่วนที่เหลือชาระเป็นเงินสด
กรณีน้ีกิจการไม่สามารถชาระหน้ีไดท้ ้งั หมด จึงขอผอ่ นผนั เจา้ หน้ีเพอื่ ชาระหน้ี บางส่วนพร้อมดอกเบ้ีย ส่วนท่ี

เหลือขอออกตว๋ั เงินฉบบั ใหม่ใหก้ บั เจา้ หน้ีแทนฉบบั เดิม

6. การบนั ทึกบญั ชีเก่ียวกบั การชาระเงินตามตว๋ั เงินจ่ายเมื่อตว๋ั เงินครบกาหนด
กรณีเป็นตว๋ั เงินชนิดไม่มีดอกเบ้ีย

7. การบนั ทึกบญั ชีเก่ียวกบั การชาระเงินตามตว๋ั เงินจ่ายเม่ือตว๋ั เงินครบกาหนด
กรณีเป็นตวั๋ เงินชนิดมีดอกเบ้ีย

กรณเี ป็ นตว๋ั เงนิ ชนิดมดี อกเบยี้
ตวั อย่าง 2.1 เม่ือวนั ที่ 25 มิถุนายน นายประกอบไดซ้ ้ือสินคา้ จากนายประกิจ จานวน 10,000 บาท

โดยออกตว๋ั สัญญาใชเ้ งิน ชาระค่าสินคา้ ใหน้ ายประกิจในวนั เดียวกนั น้ี ตวั๋ มีกาหนด
2 เดือน ดอกเบ้ีย 15% ต่อปี เมื่อถึงวนั ครบกาหนดชาระเงิน นายประกอบ ไดช้ าระเงิน
ใหน้ ายประกิจเรียบร้อยแลว้
การบนั ทึกบญั ชีทางดา้ นนายประกอบจะเป็นดงั น้ี
วนั ออกตว๋ั

วนั ครบกาหนดชาระเงนิ

กรณีเป็ นต๋ัวเงนิ ชนิดไม่มดี อกเบีย้

ตัวอย่าง 2.2 เมื่อวนั ที่ 25 มิถุนายน นายประพนั ธ์ไดซ้ ้ือสินคา้ จากนายประเวช จานวน 10,000 บาท
โดยออกตวั๋ สัญญาใชเ้ งินชาระค่าสินคา้ ใหน้ ายประเวชในวนั เดียวกนั น้ี ตว๋ั มีกาหนด 2

เดือน
เม่ือถึงวนั ครบกาหนดชาระเงิน นายประพนั ธ์ไดช้ าระเงินใหน้ ายประเวช เรียบร้อยแลว้

การบนั ทึกบญั ชีทางดา้ นนายประพนั ธจ์ ะเป็นดงั น้ี
วนั ออกต๋ัว

วนั ครบกาหนดชาระเงนิ

ในกรณที ี่กจิ การจดทะเบียนเข้าสู่ระบบภาษมี ูลค่าเพม่ิ 7%

ตัวอย่าง 2.3 เม่ือวนั ท่ี 25 มิถุนายน นายประกอบไดซ้ ้ือสินคา้ จากนายประกิจ จานวน 10,000 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่ม
7% โดยออกตวั๋ สัญญาใชเ้ งิน ชาระค่าสินคา้ ให้นายประกิจ ในวนั เดียวกนั น้ีตวั๋ มีกาหนด 2 เดือน
ดอกเบ้ีย 15% ต่อปี เมื่อถึงวนั ครบกาหนด ชาระเงิน นายประกอบได้ชาระเงินให้นายประกิจ

เรียบร้อย แลว้

การบนั ทึกบญั ชีทางดา้ นนายประกอบจะเป็นดงั น้ี
วนั ออกตั๋ว

วนั ครบกาหนดชาระเงนิ

การบันทึกบญั ชเี กีย่ วกบั ต๋ัวเงิน

2. การบันทึกบัญชีทางด้านผู้รับเงนิ (เจ้าหนี)้
ในกรณีเจา้ หน้ีไดร้ ับตวั๋ สัญญาใช้เงินจากการชาระหน้ีของลูกหน้ี การบนั ทึกบญั ชีจะบันทึกใน
วนั ท่ีได้รับตั๋ว และวนั ครบกาหนดรับเงิน
และในกรณีเจา้ หน้ีไดร้ ับตวั๋ แลกเงิน ท่ีลูกหน้ีเซ็นชื่อรับรองการจ่ายเงินเรียบร้อยแลว้ การบนั ทึก
บญั ชีจะบนั ทึกในวนั ที่ได้รับต๋ัว และวนั ครบกาหนดรับเงนิ เช่นเดียวกนั
ตวั๋ เงินที่กิจการไดร้ ับมาจากการชาระหน้ีดงั กล่าวขา้ งตน้ น้ี เรียกวา่ “ต๋ัวเงนิ รับ”

การบันทึกบัญชีเกย่ี วกับต๋ัวเงนิ รับ จะบนั ทึกแยกเป็นกรณีต่างๆ ดงั น้ี
1. การรับตวั๋ เงินรับจากการขายสินคา้ เป็นเงินเชื่อ

2. การรับตั๋วเงินรบั จากการรบั ชาระหนีข้ องลูกหน้ี

3. การรับตวั๋ เงินรบั จากการขายสนิ ทรัพ์ย

4. การรับตว๋ั เงินรับจากการใหบ้ ุคคลภายนอก พนกั งาน ลกู จา้ งกยู้ มื

5. การรับตว๋ั เงินรับฉบบั ใหม่แทนตว๋ั เงินรับฉบบั เดิมท่ีครบกาหนด

6.การรับตว๋ั เงินรับฉบบั ใหม่มีมูลคา่ ตวั๋ บางส่วนและส่วนที่เหลือรับชาระเป็นเงินสด
สมุดรายวนั ทว่ั ไป

7. การบนั ทึกบัญชีเก่ยี วกับการรับเงินตามตัว๋ เงินรบั เมื่อต๋วั เงินครบกาหนด
กรณเี ป็ นตั๋วเงินชนิดมีดอกเบีย้

กรณเี ป็ นตั๋วเงินชนิดไม่มดี อกเบี้ย

ตวั อย่าง 2.4 เมื่อวนั ท่ี 25 มิถนุ ายน นายประกิจไดข้ ายสินคา้ ใหน้ ายประกอบ จานวน 10,000 บาทโดยไดร้ ับตว๋ั
สญั ญาใชเ้ งินเป็นค่าสินคา้ ในวนั เดียวกนั น้ี ตวั๋ มีกาหนด 2 เดือน ดอกเบ้ีย 15% ต่อปี เม่ือถึงวนั

ครบกาหนดนายประกิจไดร้ ับเงินเรียบร้อยแลว้

การบนั ทึกบญั ชีทางดา้ นนายประกิจจะเป็นดงั น้ี

วนั ทีไ่ ด้รับตวั๋

วนั ครบกาหนดรบั เงนิ

ตัวอย่าง 2.5 เมื่อวนั ท่ี 25 มิถุนายน นายประเวชไดข้ ายสินคา้ ใหน้ ายประพนั ธ์ จานวน 10,000 บาท
โดยไดร้ ับตวั๋ สัญญาใชเ้ งินเป็ นค่าสินคา้ ในวนั เดียวกนั น้ี ตว๋ั มีกาหนด 2 เดือน เม่ือถึง
วนั ครบกาหนด นายประเวชไดร้ ับเงินเรียบร้อยแลว้

การบนั ทึกบญั ชีทางดา้ นนายประเวชจะเป็นดงั น้ี
วนั ท่ีได้รับตั๋ว

วนั ครบกาหนดรบั เงนิ

ในกรณที ่ีกิจการจดทะเบียนเข้าสู่ระบบภาษีมูลค่าเพมิ่ 7%
ตัวอย่าง 2.6 เม่ือวนั ที่ 25 มิถุนายน นายประกิจไดข้ ายสินคา้ ใหน้ ายประกิจ จานวน 10,000 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่ม

7% โดยไดร้ ับตวั๋ สัญญาใชเ้ งินเป็นค่าสินคา้ ในวนั เดียวกนั น้ี ตวั๋ มีกาหนด 2 เดือน ดอกเบ้ีย 15% ต่อปี
เม่ือถึงวนั ครบกาหนดนายประกิจไดร้ ับเงินเรียบร้อยแลว้
การบนั ทึกบญั ชีทางดา้ นนายประกิจจะเป็นดงั น้ี
วนั ท่ีได้รับต๋ัว

วนั ครบกาหนดรบั เงนิ

ความหมายและประเภทของตว๋ั เงินทางบัญชี

ในกรณีกิจการมีรายการคา้ ที่เกี่ยวขอ้ งกับตวั๋ เงินเป็ นประจา และมีเป็ นจานวนมาก เพื่อความ
สะดวกในการบนั ทึกบญั ชีและการคุมยอดตวั๋ เงิน กิจการจึงควรแยกบนั ทึกบญั ชี คือ ใชส้ มุดทะเบียนตว๋ั เงิน
รับ (Notes Receivable Journal) สาหรับบนั ทึกรายการรับชาระหน้ีจากลูกหน้ี ดว้ ยตว๋ั เงิน และใชส้ มุด
ทะเบียนตวั๋ เงินจ่าย (Notes Payable Journal) สาหรับบนั ทึกรายการ จ่ายชาระหน้ีสินใหเ้ จา้ หน้ีดว้ ยตวั๋ เงิน
พอถึงวนั สิ้นเดือนกิจการจึงรวมยอดผ่านรายการไปบญั ชี แยกประเภทตวั๋ เงินรับและตวั๋ เงินจ่ายเพียงคร้ัง
เดียว

ตัวอย่างสมุดทะเบียนต๋ัวเงินรับและต๋ัวเงินจ่าย

- ในวนั ที่กิจการไดร้ ับตวั๋ เงินจากการชาระหน้ีของลูกหน้ี กิจการจะบนั ทึกรายการใน สมุดทะเบียนตว๋ั เงิน
รับและผา่ นรายการไปยงั สมุดบญั ชีแยกประเภทลกู หน้ีรายตวั

- ในวนั สิ้นเดือน กิจการจะรวมยอดในช่องจานวนเงินและผ่านรายการไปเดบิตบญั ชี ตวั๋ เงินรับ เครดิต
บญั ชีคุมยอดลกู หน้ี ในสมุดบญั ชีแยกประเภททว่ั ไป

ตัวอย่างสมุดทะเบียนตั๋วเงนิ รับและต๋ัวเงนิ จ่าย

- ในวนั ท่ีกิจการออกตวั๋ เงินเพื่อชาระหน้ีใหเ้ จา้ หน้ี กิจการจะบนั ทึกรายการใน สมุดทะเบียนตว๋ั เงินจ่าย และ
ผา่ นรายการไปยงั สมุดบญั ชีแยกประเภทเจา้ หน้ีรายตวั

- ในวนั สิ้นเดือน กิจการจะรวมยอดในช่องจานวนเงินและผ่านรายการไปเดบิตบญั ชีคุมยอด เจา้ หน้ี เครดิต
บญั ชีตว๋ั เงินจ่ายในสมุดบญั ชีแยกประเภททว่ั ไป

การแสดงบัญชเี ก่ียวกับต๋ัวเงินในงบการเงนิ

ตามท่ีไดก้ ล่าวมาแลว้ วา่ ตวั๋ เงินในทางบญั ชีแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ ตวั๋ เงินรับและตว๋ั เงินจ่าย
- ตวั๋ เงินรับถือเป็นสินทรัพยห์ มุนเวียน แสดงภายใตห้ วั ขอ้ ลูกหน้ีการคา้ และลกู หน้ีอื่น

การแสดงบัญชเี ก่ยี วกับตว๋ั เงนิ ในงบการเงนิ

- ตวั๋ เงินจ่ายถือเป็นหน้ีสินหมุนเวยี น แสดงภายใตห้ วั ขอ้ เจา้ หน้ีการคา้ และเจา้ หน้ีอ่ืน

ตัวอย่าง 2.7

ต่อไปน้ีเป็นรายการบางส่วนรวมท้งั ตว๋ั เงินของกิจการแห่งหน่ึง ณ วนั ท่ี 31 ธนั วาคม 25X1
ลกู หน้ีการคา้ 28,000 บาท

ตวั๋ เงินรับ 20,000 บาท

ค่าใชจ้ ่ายจ่ายล่วงหนา้ 12,000 บาท

รายไดค้ า้ งรับ 2,000 บาท

เงินทดรอง 5,000 บาท

เจา้ หน้ีการคา้ 24,500 บาท

ตว๋ั เงินจ่าย 45,000 บาท

ค่าใชจ้ ่ายคา้ งจ่าย 1,500 บาท

รายไดร้ ับลว่ งหนา้ 13,000 บาท

ให้ทา แสดงรายการเก่ียวกบั ตว๋ั เงินในงบแสดงฐานะการเงิน

กิจการ................

งบแสดงฐานะการเงิน

ณ วนั ที่ 31 ธนั วาคม 25X1

หมายเหตุ หน่วย : บาท

สินทรัพย์

สินทรัพย์หมุนเวยี น

ฯลฯ

ลกหู น้ีการคา้ และลูกหน้ีหมุนเวียนอ่ืน (1) 67,000

หนีส้ ินหมุนเวยี น

ฯลฯ

เจา้ หน้ีการคา้ และเจา้ หน้ีหมุนเวียนอื่น (2) 84,000

หมายเหตุประกอบงบการเงิน หน่วย : บาท

หมายเหตุ 1 ลูกหน้ีการคา้ และลกู หน้ีหมุนเวยี นอ่ืน 28,000
ลกู หน้ีการคา้ 20,000
ตว๋ั เงินรับ 12,000
คา่ ใชจ้ ่ายจ่ายล่วงหนา้ 2,000
5,000
รายไดค้ า้ งรับ 67,000

เงินทดรอง

หมายเหตุ 2 เจา้ หน้ีการคา้ และเจา้ หน้ีหมุนเวยี นอ่ืน หน่วย : บาท
เจา้ หน้ีการคา้
ตวั๋ เงินจ่าย 24,500
ค่าใชจ้ ่ายคา้ งจ่าย 45,000
1,500
รายไดร้ ับลว่ งหนา้ 13,000
84,000