หลักทรงงาน 23 ประการ

หลกั การทรงงาน

พอ่ ของแผน่ ดิน

พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตรในหลวงราชการท่ี ๙

หลักการทรงงาน

พอ่ ของแผน่ ดิน

พระบาทสมเดจ็ พระมหาภมู ิพลอดลุ ยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตรในหลวงราชการที่ ๙

๑ ทาอะไรตอ้ งศึกษาข้อมูลใหเ้ ป็นระบบ

ทรงศกึ ษาขอ้ มูล รายละเอียดอยา่ งเป็นระบบจากขอ้ มลู
เบื้องต้น ทั้งเอกสาร แผนที่ สอบถามจากเจ้าหน้าที่
นกั วชิ าการ และราษฎรในพน้ื ที่ใหไ้ ด้รายละเอียดท่ีถูกตอ้ ง
เพ่ือนาขอ้ มูลเหล่าน้ันไปใช้ประโยชน์ได้จรงิ อย่างถกู ต้อง
รวดเร็ว และตรงตามเปา้ หมาย

หลักการทรงงาน

พ่อของแผ่นดนิ

พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดลุ ยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตรในหลวงราชการท่ี ๙

๒ ระเบิดจากภายใน

จะทาการใด ๆ ต้องเรม่ิ จากคนท่ีเก่ยี วข้องเสียกอ่ น
ตอ้ งสรา้ งความเข้มแขง็ จากภายในใหเ้ กดิ ความเข้าใจและอยากทา
ไมใ่ ชก่ ารสั่งใหท้ า คนไมเ่ ข้าใจกอ็ าจจะไม่ทากเ็ ป็นได้ ในการทางาน
นั้นอาจจะตอ้ งคุยหรอื ประชมุ กับลูกน้อง เพ่ือนรว่ มงาน หรือคน
ในทมี เสยี ก่อน เพอ่ื ใหท้ ราบถงึ เป้าหมายและวิธีการต่อไป

หลักการทรงงาน

พ่อของแผ่นดิน

พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดลุ ยเดชมหาราช
บรมนาถบพติ รในหลวงราชการที่ ๙

๓ แก้ปญั หาจากจดุ เลก็

ควรมองปัญหาภาพรวมก่อนเสมอ แต่เม่อื จะลงมอื แกป้ ญั หาน้ัน
ควรมองในสิ่งท่ีคนมกั จะมองข้าม แลว้ เริ่มแกป้ ญั หาจากจดุ เลก็ ๆ
เสียก่อน เมอื่ สาเร็จแล้วจึงคอ่ ยๆ ขยับขยายแกไ้ ปเรอ่ื ยๆ ทีละจดุ
เราสามารถเอามาประยุกตใ์ ช้กบั การทางานได้ โดยมองไปท่ีเป้าหมาย
ใหญข่ องงานแตล่ ะช้นิ แลว้ เร่มิ ลงมือทาจากจุดเลก็ ๆ กอ่ น คอ่ ยๆ
ทา คอ่ ยๆ แกไ้ ปทลี ะจุด งานแตล่ ะช้ินก็จะลลุ วงไปได้ตามเป้าหมาย
ทวี่ างไว้ “ถา้ ปวดหวั คิดอะไรไม่ออก ก็ต้องแกไ้ ขการปวดหัวนีก้ ่อน
มันไมไ่ ด้แกอ้ าการจรงิ แต่ต้องแก้ปญั หาที่ทาให้เราปวดหัวให้ได้
เสยี ก่อน เพื่อจะให้อยใู่ นสภาพท่ีดไี ด…้ ”

หลักการทรงงาน

พ่อของแผ่นดนิ

พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดลุ ยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตรในหลวงราชการที่ ๙

๔ ทาตามลาดบั ขั้น

เร่ิมตน้ จากการลงมือ ทาในสิ่งท่ีจาเป็นก่อน เม่อื สาเรจ็ แล้วก็ เรม่ิ ลง
มอื สงิ่ ที่จาเปน็ ลาดับต่อไป ด้วยความรอบคอบและระมดั ระวัง ถ้าทาตาม
หลกั นี้ได้ งานทุกสิ่งกจ็ ะสาเรจ็ ได้โดยง่าย… ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงเร่ิมตน้
จากสิง่ ทจี่ าเปน็ ที่สดุ ของประชาชนเสยี กอ่ น ไดแ้ ก่ สขุ ภาพสาธารณสุข
จากนน้ั จึงเป็นเร่อื งสาธารณปู โภคข้ันพนื้ ฐาน และส่งิ จาเป็นในการประกอบ
อาชีพ อาทิ ถนน แหล่งน้า เพอ่ื การเกษตร การอปุ โภคบริโภค เน้นการปรับ
ใชภ้ ูมิปญั ญาทอ้ งถ่นิ ทีร่ าษฎรสามารถนาไปปฏิบัติได้ และเกิดประโยชน์
สงู สดุ “การพัฒนาประเทศจาเปน็ ต้องทาตามลาดับข้ัน ตอ้ งสรา้ งพื้นฐาน
คือความพอมี พอกิน พอใช้ของประชาชนส่วนใหญเ่ ป็นเบ้ืองตน้ กอ่ น ใช้
วธิ กี ารและอปุ กรณ์ที่ประหยดั แต่ถูกต้องตามหลกั วิชา เมอื่ ได้พน้ื ฐาน ท่ี
มั่นคงพรอ้ มพอสมควร สามารถปฏบิ ัติได้แลว้ จงึ คอ่ ยสร้างเสรมิ ความเจรญิ
และฐานะเศรษฐกิจขน้ั ที่สูงขน้ึ โดยลาดับตอ่ ไป…” พระบรมราโชวาทของใน
หลวงรชั กาล ท่ี 9 เมือ่ วันที่ 18 กรกฎาคม 2517

หลักการทรงงาน

พ่อของแผน่ ดิน

พระบาทสมเด็จพระมหาภูมพิ ลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพติ รในหลวงราชการท่ี ๙

๕ ภมู สิ งั คม ภมู ศิ าสตร์ สังคมศาสตร์

การพัฒนาใดๆ ตอ้ งคานงึ ถงึ สภาพภูมปิ ระเทศของบริเวณ
นัน้ วา่ เปน็ อยา่ งไร และสงั คมวทิ ยาเกยี่ วกบั ลกั ษณะนสิ ัยใจคอคน
ตลอดจนวฒั นธรรมประเพณใี นแตล่ ะท้องถนิ่ ทีม่ ีความแตกต่างกัน
“การพฒั นาจะต้องเป็นไปตามภูมิประเทศทางภูมศิ าสตร์และภมู ิประเทศ
ทางสงั คมศาสตร์ ในสังคมวิทยา คอื นิสยั ใจคอของคนเรา
จะไปบังคับใหค้ นอื่นคิดอยา่ งอืน่ ไม่ได้ เราต้องแนะนา เขา้ ไปดูว่า
เขาตอ้ งการอะไรจรงิ ๆ แลว้ ก็อธบิ ายให้เขาเข้าใจหลกั การ
ของการพฒั นาน้ีกจ็ ะเกดิ ประโยชน์อยา่ งยงิ่ ”

หลักการทรงงาน

พ่อของแผน่ ดนิ

พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดลุ ยเดชมหาราช
บรมนาถบพติ รในหลวงราชการท่ี ๙

๖ทางานแบบองคร์ วม

ใช้วิธคี ิดเพอ่ื การทางาน โดยวธิ คี ิดอย่างองค์รวม
คอื การมองสิ่งต่างๆ ที่เกิดอยา่ งเปน็ ระบบครบวงจร
ทกุ สง่ิ ทกุ อย่างมีมติ เิ ชอื่ มต่อกัน มองส่งิ ที่เกิดขน้ึ และ
แนวทางแกไ้ ขอย่างเชอื่ มโยง

หลกั การทรงงาน

พ่อของแผ่นดิน

พระบาทสมเดจ็ พระมหาภูมพิ ลอดลุ ยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตรในหลวงราชการที่ ๙

๗ ไม่ตดิ ตารา

เมอ่ื เราจะทาการใดนนั้ ควรทางานอยา่ งยดื หยนุ่ กับ
สภาพและสถานการณ์นนั้ ๆ ไมใ่ ช่การยึดติดอยกู่ บั แคใ่ นตารา
วชิ าการ เพราะบางที่ความรูท้ ่วมหวั เอาตวั ไม่รอด
บางครัง้ เรายึดติดทฤษฎีมากจนเกนิ ไปจนทาอะไรไม่ได้เลย
สงิ่ ท่ีเราทาบางครง้ั ต้องโอบอ้อมต่อสภาพธรรมชาติ
สงิ่ แวดล้อม สงั คม และจิตวิทยาดว้ ย

หลักการทรงงาน

พ่อของแผน่ ดิน

พระบาทสมเด็จพระมหาภูมพิ ลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพติ รในหลวงราชการท่ี ๙

๘ รู้จักประหยัด เรียบง่าย ไดป้ ระโยชนส์ งู สุด

ในการพัฒนา และช่วยเหลือราษฎร ในหลวงรชั กาลท่ี 9
ทรงใชห้ ลกั ในการแกป้ ญั หาด้วยความเรียบง่ายและประหยัด
ราษฎรสามารถทาไดเ้ อง หาไดใ้ นทอ้ งถ่ินและประยกุ ตใ์ ชส้ ง่ิ
ท่ีมอี ยู่ในภมู ภิ าคน้นั มาแกไ้ ข ปรับปรงุ โดยไม่ต้องลงทนุ สูง
หรอื ใช้เทคโนโลยีทย่ี ุ่งยากมากนกั ดังพระราชดารัสตอนหน่งึ วา่
“…ให้ปลกู ป่าโดยไม่ต้องปลูกโดยปลอ่ ยใหข้ น้ึ เองตามธรรมชาติ
จะไดป้ ระหยดั งบประมาณ…”

หลักการทรงงาน

พ่อของแผ่นดนิ

พระบาทสมเดจ็ พระมหาภมู พิ ลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพติ รในหลวงราชการท่ี ๙

๙ ทาใหง้ ่าย

ทรงคิดคน้ ดัดแปลง ปรับปรงุ และแกไ้ ขงาน
การพัฒนาประเทศตามแนวพระราชดารไิ ปได้โดยงา่ ย
ไมย่ ุ่งยากซับซ้อนและท่สี าคัญอย่างย่งิ คือ สอดคล้องกับสภาพ
ความเปน็ อยขู่ องประชาชนและระบบนเิ วศโดยรวม
“ทาให้งา่ ย”

หลกั การทรงงาน

พ่อของแผน่ ดนิ

พระบาทสมเดจ็ พระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตรในหลวงราชการที่ ๙

๑๐ การมีส่วนร่วม

ทรงเปน็ นกั ประชาธิปไตย ทรงเปดิ โอกาสใหส้ าธารณชน
ประชาชนหรอื เจ้าหนา้ ทีท่ กุ ระดบั ได้มารว่ มแสดงความคดิ เห็น
“สาคัญทส่ี ดุ จะตอ้ งหดั ทาใจใหก้ วา้ งขวาง หนกั แน่น รจู้ กั รับฟัง
ความคดิ เห็น แม้กระทง่ั ความวิพากษ์วจิ ารณจ์ ากผอู้ น่ื
อย่างฉลาดนัน้ แท้จรงิ คอื การระดมสติปญั ญาและประสบการณ์
อันหลากหลายมาอานวยการปฏบิ ัติบริหารงาน
ใหป้ ระสบผลสาเร็จทสี่ มบรู ณ์นัน่ เอง”

หลกั การทรงงาน

พอ่ ของแผ่นดิน

พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดลุ ยเดชมหาราช
บรมนาถบพติ รในหลวงราชการที่ ๙

๑๑ ต้องยดึ ประโยชน์ส่วนรวม

ในหลวงรชั กาลที่ 9 ทรงระลึกถงึ ประโยชนข์ องส่วนรวม
เป็นสาคัญ ดงั พระราชดารัสตอนหนึ่งว่า “…ใครต่อใครบอกว่า
ขอให้เสยี สละส่วนตวั เพ่อื ส่วนรวม อนั นฟ้ี ังจนเบอ่ื อาจราคาญ
ดว้ ยซ้าว่า ใครตอ่ ใครมาก็บอกว่าขอใหค้ ิดถงึ ประโยชนส์ ว่ นรวม
อาจมานึกในใจว่า ใหๆ้ อย่เู รอ่ื ยแลว้ สว่ นตวั จะไดอ้ ะไร ขอให้คดิ วา่
คนท่ีใหเ้ ปน็ เพ่ือสว่ นรวมน้นั มไิ ดใ้ ห้สว่ นรวมแตอ่ ย่างเดียว
เปน็ การใหเ้ พือ่ ตัวเองสามารถท่จี ะมีสว่ นรวมที่จะอาศยั ได้…”

หลกั การทรงงาน

พ่อของแผน่ ดิน

พระบาทสมเด็จพระมหาภมู ิพลอดลุ ยเดชมหาราช
บรมนาถบพติ รในหลวงราชการที่ ๙

๑๒ บริการทจ่ี ดุ เดียว

ทรงมีพระราชดาริ มากวา่ 20 ปีแลว้ ให้บรหิ ารศนู ยศ์ ึกษา
การพัฒนาหลายแหง่ ทวั่ ประเทศโดยใชห้ ลกั การ “การบริการ
รวมทจ่ี ดุ เดียว : One Stop Service” โดยทรงเนน้ เรอ่ื งรรู้ กั
สามคั คแี ละการร่วมมอื ร่วมแรงร่วมใจกันด้วยการปรบั
ลดช่องวา่ งระหว่างหนว่ ยงานทเี่ กี่ยวขอ้ ง

หลักการทรงงาน

พอ่ ของแผ่นดนิ

พระบาทสมเดจ็ พระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพติ รในหลวงราชการที่ ๙

๑๓ ใช้ธรรมชาติช่วยธรรมชาติ

พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อย่หู วั รชั กาลท่ี 9 ทรงเข้าใจถึง
ธรรมชาติและต้องการใหป้ ระชาชนใกลช้ ดิ กบั ทรพั ยากร
ธรรมชาติ ทรงมองปญั หาธรรมชาติอยา่ งละเอียด
โดยหากเราต้องการแก้ไขธรรมชาติจะต้องใช้ธรรมชาติ
เข้าชว่ ยเหลือเราดว้ ย

หลกั การทรงงาน

พ่อของแผ่นดิน

พระบาทสมเด็จพระมหาภมู พิ ลอดลุ ยเดชมหาราช
บรมนาถบพติ รในหลวงราชการที่ ๙

๑๔ ใช้อธรรมปราบอธรรม

ทรงนาความจรงิ ในเรอ่ื งธรรมชาตแิ ละกฎเกณฑ์
ของธรรมชาติมาเป็นหลักการแนวทางปฏิบัติในการ
แก้ไขปัญหาและปรับปรุงสภาวะท่ีไม่ปกติเข้าสู่ระบบที่
ปกติ เช่น การบาบัดน้าเน่าเสียโดยให้ผักตบชวา
ซึง่ มีตามธรรมชาตใิ หด้ ดู ซมึ สิง่ สกปรกปนเปอ้ื นในนา้

หลกั การทรงงาน

พอ่ ของแผน่ ดิน

พระบาทสมเดจ็ พระมหาภูมพิ ลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตรในหลวงราชการที่ ๙

๑๕ ปลกู ปา่ ในใจคน

การจะทาการใด สาเรจ็ ต้องปลกู จติ สานึกของคน
เสยี ก่อน ตอ้ งให้เหน็ คุณคา่ เหน็ ประโยชนก์ ับสง่ิ ทจี่ ะทา…. “
เจา้ หน้าทป่ี า่ ไม้ ควรจะปลกู ต้นไม้ลงในใจคนเสียก่อน
แล้วคนเหล่าน้นั ก็จะพากันปลูกต้นไม้ลงบนแผ่นดนิ
และจะรักษาต้นไม้ด้วยตนเอง”

หลกั การทรงงาน

พอ่ ของแผน่ ดิน

พระบาทสมเดจ็ พระมหาภมู ิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพติ รในหลวงราชการที่ ๙

๑๖ ขาดทุนคือกาไร

หลกั การในพระบาทสมเด็จพระเจา้ อยหู่ ัว รชั กาลที่ 9
ท่ีมีต่อพสกนกิ รไทย “การให้” และ “การเสยี สละ” เปน็ การ
กระทาอนั มผี ลเปน็ กาไร คอื ความอยูด่ มี สี ุขของราษฎร

หลักการทรงงาน

พอ่ ของแผ่นดนิ

พระบาทสมเดจ็ พระมหาภมู ิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพติ รในหลวงราชการท่ี ๙

๑๗ การพึง่ พาตนเอง

การพัฒนาตามแนวพระราชดาริ เพ่ือการแกไ้ ข
ปัญหาในเบือ้ งตน้ ด้วยการแก้ไขปัญหาเฉพาะหนา้
เพ่ือให้มคี วามแขง็ แรง พอทจ่ี ะดารงชีวิตได้ต่อไป
แล้วข้ันต่อไปกค็ อื การพฒั นาให้ประชาชนสามารถ
อยู่ในสงั คมได้ตามสภาพแวดล้อมและสามารถ
พึง่ ตนเองไดใ้ นทส่ี ดุ

หลักการทรงงาน

พ่อของแผน่ ดนิ

พระบาทสมเดจ็ พระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตรในหลวงราชการที่ ๙

๑๘ พออยพู่ อกิน

ให้ประชาชนสามารถอยูอ่ ยา่ ง “พออย่พู อกิน”
ใหไ้ ดเ้ สียกอ่ น แลว้ จงึ ค่อยขยบั ขยายใหม้ ขี ีดสมรรถนะ
ท่ีก้าวหนา้ ตอ่ ไป

หลักการทรงงาน

พอ่ ของแผ่นดิน

พระบาทสมเดจ็ พระมหาภูมพิ ลอดลุ ยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตรในหลวงราชการที่ ๙

๑๙ เศรษฐกิจพอเพยี ง

เปน็ ปรชั ญาท่ีในหลวงรัชกาลที่ 9 พระราชทานพระราช-
ดารสั ชแ้ี นะแนวทางการดาเนนิ ชวี ติ ใหด้ าเนินไปบน “ทางสายกลาง”
เพ่อื ใหร้ อดพน้ และสามารถดารงอยู่ได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน
ภายใต้กระแสโลกาภวิ ตั น์และการเปล่ียนแปลงตา่ งๆ ซง่ึ ปรัชญา
น้ีสามารถนาไปประยุกตใ์ ชไ้ ดท้ ้ังระดับบุคคล องค์กร และชุมชน
บทความทเ่ี กยี่ วข้อง : เดนิ ตามรอยเท้าพ่อ
ปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียง

หลักการทรงงาน

พอ่ ของแผน่ ดิน

พระบาทสมเด็จพระมหาภมู พิ ลอดลุ ยเดชมหาราช
บรมนาถบพติ รในหลวงราชการที่ ๙

๒๐ ความซือ่ สัตยส์ ุจริต จรงิ ใจต่อกนั

ผู้ทม่ี ีความสจุ ริต และบริสุทธิใ์ จ แม้จะมีความรนู้ อ้ ย
กย็ ่อมทาประโยชน์ใหแ้ ก่สว่ นรวมไดม้ ากกวา่ ผูท้ ่ีมีความรู้มาก
แตไ่ มม่ ีความสุจริต ไมม่ คี วามบริสทุ ธิ์ใจ

หลักการทรงงาน

พ่อของแผน่ ดิน

พระบาทสมเดจ็ พระมหาภูมพิ ลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพติ รในหลวงราชการที่ ๙

๒๑ ทางานอย่างมีความสุข

ทางานต้องมคี วามสุขดว้ ย ถ้าเราทาอย่างไมม่ ีความสขุ
เราจะแพ้ แตถ่ า้ เรามีความสุขเราจะชนะ สนุกกับการทางาน
เพยี งเท่านน้ั ถือว่าเราชนะแลว้ หรือจะทางานโดยคานงึ ถึง
ความสุขทเ่ี กดิ จากการได้ทาประโยชนใ์ หก้ บั ผู้อนื่ ก็สามารถทาได้
ทางานกบั ฉัน ฉนั ไมม่ ีอะไรจะให้ นอกจากการมีความสขุ
รว่ มกนั ในการทาประโยชน์ให้กบั ผูอ้ น่ื …”

หลักการทรงงาน

พอ่ ของแผน่ ดิน

พระบาทสมเด็จพระมหาภูมพิ ลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพติ รในหลวงราชการท่ี ๙

๒๒ ความเพยี ร

การเร่มิ ต้นทางาน หรอื ทาสิ่งใดน้นั อาจจะไม่ได้มคี วามพร้อม
ตอ้ งอาศัยความอดทนและความมงุ่ มน่ั ดังเชน่ พระราชนพิ นธ์
“พระมหาชนก” กษตั ริย์ผเู้ พยี รพยายามแมจ้ ะไม่เหน็ ฝง่ั กจ็ ะ
วา่ ยนา้ ต่อไป เพราะถ้าไม่เพยี รวา่ ยก็จะตกเปน็ อาหารปู
ปลาและไมไ่ ด้พบกบั เทวดาทีช่ ว่ ยเหลือมใิ ห้จมน้า

หลกั การทรงงาน

พ่อของแผน่ ดิน

พระบาทสมเด็จพระมหาภูมพิ ลอดุลยเดชมหาราช
บรมนาถบพิตรในหลวงราชการท่ี ๙

๒๓ รู้ รกั สามคั คี

รู้ คือ รปู้ ัญหา และรู้วิธแี ก้ปัญหานนั้ รัก คอื เมือ่ เรารู้
ถึงปัญหาและวธิ แี ก้แล้ว เราต้องมคี วามรกั ท่ีจะลงมอื ทา
ลงมอื แกไ้ ขปญั หานนั้ สามคั คี คือ การแกไ้ ขปญั หาตา่ ง ๆ
ไม่สามารถลงมอื ทาคนเดียวได้ ตอ้ งอาศยั ความร่วมมือ
รว่ มใจกนั