วันอัฏฐมีบูชา

เกร็ดความรเู้ รอื่ ง

วนั อัฏฐมีบชู า

วันอัฏฐมีบูชา คือวันอะไร ตรงกับวันที่เท่าไหร่
ปัจจุบันแทบไม่เห็นปรากฏบนปฏิทิน ทาให้วันอัฏฐมี
บูชานบั วันย่ิงถูกลืม ทั้งทวี่ ันอฏั ฐมีบูชาเปน็ วนั สาคัญทาง
พุทธศาสนา ที่นับจากวันวิสาขบูชาไปเพียง 8 วัน หรือ
กล่าวคือ วันอัฏฐมีบูชา ตรงกับวันแรม 8 ค่า เดือน 6
ท้ังน้ี หากปีใดมีอธิกมาส หรือมี 366 วัน วันอัฏฐมีบูชา
ก็จะถกู เลื่อนไปตรงกบั วนั แรม 8 ค่า เดือน 7 แทนนน่ั เอง

ห้องสมุดประชาชนอา้ เภอวงั นา้ เย็น กศน.อ้าเภอวังนา้ เย็น

เกร็ดความร้เู รือ่ ง

วนั อฏั ฐมีบูชา

วันอัฏฐมีบูชา หรือ วันอัฏฐมี คือ วันคล้ายวัน
ถวายพระเพลิงพระพทุ ธสรีระของพระพทุ ธเจ้า หลังจาก
เสด็จดับขันธปรินิพพานได้ 8 วัน โดยมีการทาพิธี ณ
มกุฏพันธนเจดีย์ เมืองกุสินารา แคว้นมัลละ ประเทศ
อินเดีย ซ่ึงเมื่อครั้งโบราณกาล วันอัฏฐมีบูชา นับเป็น
วันท่ีชาวพุทธมีความโศกเศร้าเสียใจเป็นอย่างยิ่ง
เน่ืองจากต้องสูญเสียพระบรมสรีระแห่งองค์พระบรม
ศ า ส ด า ซ่ึ ง เ ป็ น ที่ เ ค า ร พ สั ก ก า ร ะ อ ย่ า ง สู ง

ด้วยเหตุน้ี เม่ือวันอัฏฐมีบูชาเวียนมาบรรจบในแต่ละ
ปี พทุ ธศาสนิกชนจงึ พรอ้ มใจกนั ประกอบพธิ ีบชู าข้ึนเป็น
การเฉพาะในวันสาคัญน้ี เพอื่ ระลึกถงึ พระพทุ ธคณุ

หอ้ งสมดุ ประชาชนอา้ เภอวงั น้าเยน็ กศน.อ้าเภอวงั น้าเย็น

เกรด็ ความรเู้ รอื่ ง

วันอัฏฐมบี ูชา

ประวัตวิ นั อัฏฐมีบูชา

ตามประวัติ วันอัฏฐมีบูชา ระบุไว้ว่า หลังจากพระพุทธเจ้า
เสด็จปรินิพพานใต้ต้นสาละ ในราตรี 15 ค่า เดือน 6 เหล่า
เจ้ามัลลกษัตริย์ก็จัดพิธีบูชาด้วยของหอม ดอกไม้ และเคร่ืองดนตรี
ทุกชนิด ท่ีมีอยู่ในเมืองกุสินารา ตลอด 7 วัน และให้เจ้ามัลละระดับ
หัวหน้า 8 คน สรงเกล้า นุ่งหม่ ผ้าใหม่ อัญเชิญพระสรีระไปทางทิศ
ตะวนั ออกของพระนคร เพอ่ื ถวายพระเพลิง

จากน้ันก็ให้พวกเจ้ามัลละระดับหวั หน้า 4 คน พยายามจุดไฟ
ที่เชิงตะกอน แต่ก็ไม่อาจทาให้ไฟติดได้ ทั้งท่ีได้ทาตามคาของพระ
อานนท์เถระ ที่ให้ห่อพระสรีระพระพุทธเจ้าด้วยผ้าใหม่แล้วซับด้วย
สาลี แล้วใชผ้ า้ ใหมห่ ่อทับอกี ทาเชน่ นีจ้ นหมดผ้า 500 คู่ แล้วเชิญลง
ในรางเหล็กท่ีเติมด้วยน้ามัน แล้วทาจิตกาธานด้วยดอกไม้จันทน์
และของหอมทกุ ชนดิ

หอ้ งสมดุ ประชาชนอ้าเภอวังน้าเยน็ กศน.อ้าเภอวังนา้ เย็น

เกร็ดความรเู้ รอื่ ง

วันอัฏฐมบี ชู า

ในการนี้ พระอนุรุทธะ จงึ แจ้งว่า "เพราะเทวดามีความประสงค์
ให้รอพระมหากัสสปะ และภิกษุหมู่ใหญ่ 500 รูป ผู้กาลังเดินทางมา
เพื่อถวายบังคมพระบาทเสียก่อน ไฟก็จะลุกไหม้" ท้ังน้ี เนื่องจาก
เทวดาเหล่าน้ันเคยเป็นโยมอุปัฏฐากของพระเถระ และพระสาวก
ผู้ใหญ่มาก่อน จึงไม่ยินดีท่ีไม่เห็นพระมหากัสสปะอยู่ในพิธี และเม่ือ
ภิกษุหมู่ 500 รปู โดยมีพระมหากัสสปะเป็นประธานเดินทางมาพร้อม
กนั ณ ทีถ่ วายพระเพลิง แล้ว ไฟจงึ ลกุ โชนขน้ึ เองโดยไมต่ อ้ งมีใครจุด

หลังจากท่ีพระเพลิงเผาไหม้พระพุทธสรีระพระบรมศาสดาดับ
มอดลงแล้ว บรรดากษัตริย์มัลละทั้งหลายจึงได้อัญเชิญพระบรม
สารีริกธาตุทั้งหมดใส่ลงในหีบทองแล้วนาไปรักษาไว้ภายในนครกุสิ
นารา ส่วนเครื่องบริขารต่าง ๆ ของพระพุทธเจ้าได้มีการอัญเชิญไป
ประดิษฐานตามท่ีต่าง ๆ อาทิ ผ้าไตรจีวร อัญเชิญไปประดิษฐานที่
แควน้ คันธาระ บาตร อัญเชิญไปประดิษฐานที่เมืองปาฏลบี ตุ ร เปน็ ตน้

หอ้ งสมุดประชาชนอ้าเภอวงั นา้ เยน็ กศน.อ้าเภอวงั น้าเยน็

เกร็ดความรูเ้ รือ่ ง

วนั อฏั ฐมีบชู า

เมื่อบรรดากษัตริย์จากแคว้นต่าง ๆ ได้ทราบว่าพระพุทธเจ้า
เสด็จดับขันธปรินิพพานท่ีนครกุสินารา จึงได้ส่งตัวแทนไปขอแบ่ง
พระบรมสารีริกธาตุเพอื่ นากลับมาสักการะยังแคว้นของตน แต่ก็ถกู
กษัตริย์มัลละปฏิเสธ จึงทาให้ทั้งสองฝ่ายขัดแย้งและเตรียมทา
สงครามกัน แต่ในทส่ี ดุ เหตุการณ์ก็มิได้บานปลาย เนื่องจาก "โทณ
พราหมณ์" พราหมณ์ผู้ใหญ่ท่านหน่ึง ได้เข้ามาเป็นตัวกลางเจรจา
ไกล่เกลี่ยเพื่อยุติความขัดแย้ง โดยประกาศว่า "พระผู้มีพระภาค
เจ้าของเรา ทรงสรรเสริญขันติ สรรเสริญสามัคคีธรรม การที่เราจะ
มาประหัตประหารเพราะแย่งชิงพระบรมสารีริกธาตุของพระองค์ผู้
ประเสริฐ ย่อมไม่สมควร ดังน้ัน ขอให้ท่านท้ังหลายจงยินดีในการ
ที่จะแบ่งกันไปเป็น 8 ส่วน และนาไปบูชายังบ้านเมืองของท่าน
ทัง้ หลายเถดิ เพราะผู้ศรัทธาในพระผมู้ พี ระภาคเจา้ น้ันมมี าก"

ห้องสมดุ ประชาชนอ้าเภอวังนา้ เยน็ กศน.อ้าเภอวงั น้าเย็น

เกร็ดความรเู้ รือ่ ง

วันอัฏฐมบี ูชา

เมื่อโทณพราหมณ์ได้เสนอให้แบ่งพระบรมสารีริกธาตุ
ออกเป็น 8 ส่วนเท่า ๆ กัน กษัตริย์แต่ละเมืองก็ยอมรับแต่โดยดี
และกลับไปสร้างเจดีย์ที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุตามเมืองของ
ตวั เอง ดังน้ี

1. กษตั ริย์ลจิ ฉวี ทรงสร้างเจดยี ์บรรจุไว้ที่เมอื งเวสาลี
2. กษตั รยิ ์ศากยะ ทรงสร้างเจดยี บ์ รรจไุ ว้ท่เี มอื งกบิลพัสด์ุ
3. กษตั รยิ ์ถูลยิ ะ ทรงสรา้ งเจดยี บ์ รรจไุ ว้ท่ีเมืองอัลลกปั ปะ
4. กษตั ริยโ์ กลิยะ ทรงสรา้ งเจดยี ์บรรจไุ วท้ ี่เมืองรามคาม
5. มหาพราหมณ์ สร้างเจดยี บ์ รรจุไวท้ ่ีเมอื งเวฏฐทีปกะ

ห้องสมุดประชาชนอา้ เภอวังน้าเยน็ กศน.อ้าเภอวงั นา้ เยน็

เกรด็ ความรูเ้ รอื่ ง

วนั อฏั ฐมีบชู า

6. กษตั ริยม์ ัลละแหง่ เมอื งปาวา ทรงสร้างเจดีย์บรรจุไว้ท่ีเมือง
ปาวา

7. พระเจา้ อชาตศัตรู ทรงสรา้ งเจดีย์บรรจไุ วท้ ่เี มอื งราชคฤห์
8. มัลลกษัตริย์แห่งกุสินารา ทรงสร้างเจดีย์บรรจุไว้ท่ีเมืองกุสิ
นารา
9. กษัตริย์เมืองโมริยะ ทรงสร้างสถูปบรรจุพระอังคาร
(องั คารสถปู ) ท่ีเมืองปปิ ผลวิ ัน
10. โทณพราหมณ์ สร้างสถูปบรรจุทะนานตวงพระบรม
สารีริกธาตุ ที่เมืองกุสินารา (ทะนานตวงพระบรมสารีริกธาตุแจก,
คาว่า ตุมพะ แปลว่า ทะนาน, บางทีเรยี กสถูปนว้ี ่า ตมุ พสถปู )

หอ้ งสมุดประชาชนอ้าเภอวังนา้ เย็น กศน.อ้าเภอวงั น้าเยน็

เกรด็ ความรู้เรือ่ ง

วนั อัฏฐมีบชู า

การประกอบพธิ ีวนั อัฏฐมีบชู า

ปัจจุบันการประกอบพิธี วันอัฏฐมีบูชา ในประเทศไทย
มีเพียงบางวัดเท่าน้ันที่จะจัดให้มีการทาพิธีบาเพ็ญกุศลในวันน้ี
เช่น วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎ์ิราชวรมหาวิหาร เป็นต้น โดยการ
บาเพ็ญกุศลในวันอัฏฐมีบูชาจะปฏิบัติอย่างเดียวกันกับการ
ประกอบพิธีในวันสาคัญทางพระพุทธศาสนาวันอื่น ๆ ท่ีมีการให้
ทาน รกั ษาศลี เจรญิ ภาวนา และมีการเวียนเทียนในตอนค่า

อย่างไรก็ดี บางวัดในบางจังหวัดยังมีการนิยมบาเพ็ญกุศล
เน่ืองในวันอัฏฐมีบูชาน้ีอยู่บ้าง บางแห่งถึงกับจัดเป็นงานใหญ่
มีการจาลองเหตุการณ์วันถวายพระเพลิงพุทธสรีระ เพ่ือราลึกถึง
เหตุการณ์เม่ือครั้งพุทธกาลด้วย เช่น วัดพระบรมธาตุทุ่งยั้ง
จ.อุตรดิตถ์ ซึ่งในทุก ๆ ปี จะมีประชาชนชาว จ.อุตรดิตถ์ และ
จงั หวัดใกล้เคียง เข้าชมเป็น)

ห้องสมุดประชาชนอ้าเภอวังนา้ เยน็ กศน.อา้ เภอวังน้าเยน็

เกรด็ ความรู้เรือ่ ง

วนั อัฏฐมีบชู า

การประกอบพธิ ีวนั อัฏฐมีบชู า

ปัจจุบันการประกอบพิธี วันอัฏฐมีบูชา ในประเทศไทย
มีเพียงบางวัดเท่าน้ันที่จะจัดให้มีการทาพิธีบาเพ็ญกุศลในวันน้ี
เช่น วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎ์ิราชวรมหาวิหาร เป็นต้น โดยการ
บาเพ็ญกุศลในวันอัฏฐมีบูชาจะปฏิบัติอย่างเดียวกันกับการ
ประกอบพิธีในวันสาคัญทางพระพุทธศาสนาวันอื่น ๆ ท่ีมีการให้
ทาน รกั ษาศลี เจรญิ ภาวนา และมีการเวียนเทียนในตอนค่า

อย่างไรก็ดี บางวัดในบางจังหวัดยังมีการนิยมบาเพ็ญกุศล
เน่ืองในวันอัฏฐมีบูชาน้ีอยู่บ้าง บางแห่งถึงกับจัดเป็นงานใหญ่
มีการจาลองเหตุการณ์วันถวายพระเพลิงพุทธสรีระ เพ่ือราลึกถึง
เหตุการณ์เม่ือครั้งพุทธกาลด้วย เช่น วัดพระบรมธาตุทุ่งยั้ง
จ.อุตรดิตถ์ ซึ่งในทุก ๆ ปี จะมีประชาชนชาว จ.อุตรดิตถ์ และ
จงั หวัดใกล้เคียง เข้าชมเป็น)

ห้องสมุดประชาชนอ้าเภอวังนา้ เยน็ กศน.อา้ เภอวังน้าเยน็

เกร็ดความรู้เรอื่ ง

วันอัฏฐมบี ูชา

ค้าถวายดอกไม้ธปู เทียนในวนั อฏั ฐมบี ชู า

ยะ มัมหะ โข มะยัง, ภะคะวันตัง สะระณัง คะตา, โย โน
ภะคะวา สัตถา, ยัสสะ จะ มะยัง, ภะคะวะโต ธัมมัง โรเจมะ,
อะโหสิ โข โส ภะคะวา, มัชฌิเมสุ ชะนะปะเทสุ, อะริยะเกสุ มะ
นุสเสสุ อุปปันโน, ขัตติโย ชาติยา, โคตะโม โคตเตนะ, สักยะปุต
โต สักยะกลุ า ปัพพะชิโต, สะเทวะเก โลเก สะมาระเก สะพรัหมะ
เก, สัสสะมะณะพราหมะณิยา ปะชายะ สะเทวะมะนุสสายะ,
อะนตุ ตะรงั สัมมาสัมโพธิง อะภิสมั พทุ โธ, นิสสังสะยัง โข โส ภะ
คะวา

หอ้ งสมดุ ประชาชนอา้ เภอวงั นา้ เยน็ กศน.อ้าเภอวังนา้ เยน็

เกรด็ ความรเู้ รอื่ ง

วนั อฏั ฐมบี ชู า

คา้ ถวายดอกไมธ้ ปู เทียนในวันอัฏฐมีบชู า

อะระหัง สัมมาสัมพุทโธ, วิชชาจะระณะสัมปันโน, สุคะโต
โลกะวิทู, อนุตตะโร ปุริสทัมมะสาระถิ, สัตถา เทวะมะนุสสานัง,
พุทโธ ภะคะวา สวากขาโต โข ปะนะ, เตนะ ภะคะวา ธัมโม,
สันทิฏฐิโก, อะกาลิโก, เอหิปัสสิโก โอปะนะยิโก, ปัจจัตตัง
เวทิตัพโพ วิญญูหิ. สุปะฏิปันโน โข ปะนัสสะ, ภะคะวะโต สาวะ
กะสังโฆ, อุชุปะฏิปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ, ญายะปะฏิ
ปันโน ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ, สามีจิปะฏิปันโน ภะคะวะโต
สาวะกะสังโฆ, ยะทิทัง จัตตาริ ปุริสะยุคานิ, อัฏฐะ ปุริสะปุคคะ
ลา, เอสะ ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ, อาหุเนยโย, ปาหุเนยโย,
ทักขิเนยโย อัญชลีกะระณีโย. อะนุตตะรัง ปุญญักเขตตัง
โลกัสสะ

ห้องสมดุ ประชาชนอา้ เภอวังน้าเยน็ กศน.อ้าเภอวงั น้าเยน็

เกร็ดความรู้เรอื่ ง

วนั อัฏฐมบี ูชา

ค้าถวายดอกไมธ้ ปู เทียนในวันอฏั ฐมบี ูชา

อะยงั โข ปะนะ ถูโป (ปฏิมา) ตัง ภะคะวันตัง อุททิสสะ กโต
(อทุ ทสิ สิ กตา) ยาวะเทวะ ทสั สะเนนะ,ตัง ภะคะวันตัง อะนุสสะริต
วา, ปะสาทะสังเวคะปะฏิลาภายะ, มะยัง โข เอตะระหิ, อิมัง
วิสาขะปุณณะมิโตปะรัง อัฏฐะมีกาลัง, ตัสสะ ภะคะวะโต สรี
รัชฌาปะนะกาละสัมมะตัง ปัตวา,อิมัง ฐานัง สัมปัตตา,อิเม
ทัณฑะทีปะธูปะ-, ปุปผาทิสักกาเร คะเหตวา, อัตตะโน กายัง สัก
การุปะธานัง กะริตวา, ตัสสะ ภะคะวะโต ยะถาภุจเจ คุเณ อะนุส
สะรันตา, อิมัง ถปู ัง (ปะฏิมาฆะรัง) ติกขัตตุง ปะทักขิณัง กะริสสา
ม ะ ,ย ะ ถ า ค ะ หิ เ ต หิ สั ก ก า เ ร หิ ปู ชั ง กุ รุ ม า น า

สาธุ โน ภันเต ภะคะวา, สุจิระปะรินิพพุโตปิ, ญาตัพเพหิ
คุเณหิ, อะตีตารัมมะณะตายะ ปัญญายะมาโน ,อิเม อัมเหหิ คะหิ
เต, สักกาเร ปะฏคิ คัณหาตุ, อัมหากัง, ฑฆี ะรตั ตงั , หิตายะ,สขุ ายะ

ห้องสมดุ ประชาชนอ้าเภอวังนา้ เย็น กศน.อา้ เภอวงั น้าเยน็