งานปรับตั้งลิ้น

ใบงานประกอบการเรยี นรู้

รหสั วชิ า 20101–2002 วชิ างานเครือ่ งยนตด์ ีเซล
หลกั สูตรประกาศนยี บตั รวชิ าชีพ พุทธศักราช 2562 ประเภทวิชาอตุ สาหกรรม

(ใบงานท่ี 4.1 งานปรบั ต้งั ระยะหา่ งล้ิน)

โดย

นายธัชชัย อมรปิติโชติ
ครู วทิ ยฐานะครเู ชยี่ วชาญ

แผนกวชิ าชา่ งยนต์ สาขาวชิ าช่างยนต์ วทิ ยาลัยเทคนคิ เพชรบรู ณ์
อาชีวศกึ ษาจังหวดั เพชรบูรณ์ สถาบนั การอาชวี ศกึ ษาภาคเหนอื 3

สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
กระทรวงศกึ ษาธกิ าร

102

ใบงานท่ี 4.1 งานปรับตง้ั ระยะหา่ งล้ิน

จดุ ประสงค์เชิงพฤตกิ รรม
1. ใช้ฟีลเลอร์เกจตรวจสอบระยะหา่ งลนิ้ ได้
2. ปรับต้ังระยะหา่ งลิ้นได้

เคร่ืองมอื วัสดุอุปกรณใ์ นการปฏบิ ัตงิ าน
1. เครื่องยนต์ดเี ซลแบบปรบั ต้งั ล้นิ ด้วยสกรู
2. ต้เู ครือ่ งมือ ประแจกระบอก ประแจรวม ไขควงปากแบน
3. เครอื่ งมือวดั ละเอยี ด ฟีลเลอรเ์ กจ (Feeler Gauge)
4. วสั ดอุ ุปกรณ์ ถงุ มือ น้ำมันหล่อล่นื

ขั้นตอนการปฏิบตั ิงาน
1. เตรยี มเครอื่ งยนต์ดีเซลเตรยี มเครอ่ื งมอื วสั ดแุ ละอปุ กรณ์เตรยี มประแจกระบอกสำหรับใช้ขนั

หรือคลายน็อตและสลักเกลียวและใช้ขันสลักเกลียวยึดพูลเลย์เพลาข้อเหวี่ยงเพ่ือหมุนเครื่องยนต์
เตรียมประแจรวมสำหรับใช้ขันและคลายน็อตท่ัวไป เตรียมประแจวัดแรงบิดสำหรับใช้ขันสลักเกลียว
ยึดฝาครอบล้นิ เพ่อื ให้ได้ค่าการขันท่เี ท่ากันเตรียมฟีลเลอรเ์ กจสำหรบั ใช้ปรับตงั้ ระยะหา่ งล้ินและเตรียม
ไขควงปากแบนเพ่ือใชใ้ นการปรับตงั้ ระยะห่างล้นิ ร่วมกับฟลี เลอรเ์ กจ

ประแจกระบอก

103
ตเู้ ครอ่ื งมอื

เตรียมประแจรวม

ไขควงปากแบน
ประแจวัดแรงบิด
ฟีลเลอร์เกจ

104

2. ถอดสลักเกลียวยึดฝาครอบลิ้น ใช้ประแจกระบอกคลายสลกั เกลียวยึดฝาครอบล้นิ ในทิศทาง
ทวนเข็มนาฬิกาคลายครั้งละน้อยโดยเริ่มคลายจากตัวนอกเข้าหาตัวในตามหมายเลขดังภาพ จากนั้น
ถอดสลักเกลียวยึดฝาครอบล้นิ และถอดฝาครอบล้ินออกตามลำดบั

ถอดสลักเกลยี วยึดฝา
ครอบล้นิ ตัวนอก

ถอดฝาครอบล้ิน

3. หมุนเคร่ืองยนต์ ใช้ประแจกระบอกขันสลักเกลียวยึดพูลเลย์เพลาข้อเหวี่ยงตามเข็มนาฬิกา
เพอ่ื เครือ่ งยนต์ให้เครื่องหมายตง้ั จงั หวะท่ีขอบพูลเลยต์ รงกับเคร่ืองหมายที่ดา้ นหน้าเคร่ืองยนต์

ทศิ ทางการหมุนตามเขม็
นาฬกิ า

105

เครอ่ื งหมายตั้งจังหวะตรงขดี

4. หาตำแหน่งลิ้นในการปรับต้ัง โดยใช้มอื ขยบั กระเดอ่ื งกดลิ้นเพอ่ื ตรวจสอบว่าสูบใดอยใู่ นช่วง
โอเวอร์แลป (Over lap) ถ้าสูบ 1 อยู่ในช่วงโอเวอร์แลป (Over lap) จะปรับต้ังระยะห่างลิ้นได้ 4 ตัว
คือตัวท่ี 3,6,7,8 และถ้าสูบ 4 อยู่ในช่วงโอเวอร์แลป (Over lap) จะปรับต้ังระยะห่างล้ินได้อีก 4 ตัว
คือตวั ท่ี 1,2,4,5 (การนับลำดับลิ้นให้เร่ิมนับลิน้ ตัวท่ี 1 จากด้านหน้าเครื่องยนต์ถัดมาถึงตัวสุดทา้ ยโดย
เครอื่ งยนต์ 2L มีลิ้นจำนวน 8 ตวั )
ขอ้ สังเกต: สูบทีอ่ ยใู่ นช่วงโอเวอรแ์ ลป (Over lap) กระเดื่องกดลน้ิ ทั้ง 2 ตัวจะขยบั ไมไ่ ด้

หาตำแหน่งลิน้ ในการปรบั ตั้ง

5. ตรวจสอบระยะห่างลิ้น(ถา้ ขณะน้ีสบู 1 อย่ใู นช่วงโอเวอร์แลปจะสามารถปรับต้งั ลนิ้ ไดจ้ ำนวน
4 ตัวคือตวั ที่ 3,6,7,8 กำหนดระยะห่างลน้ิ ตามมาตรฐานคู่มือซ่อม 0.35 มลิ ลเิ มตร) จากน้ันใช้ฟลี เลอร์
เกจสอดทร่ี ะหว่างห่างปลายก้านล้นิ ตรวจสอบระยะห่างลิ้นเดิมถ้าพบว่าระยะพอดีแสดงวา่ ใชไ้ ดไ้ มต่ ้อง
ปรบั ตั้ง แตถ่ ้าระยะหา่ งไมพ่ อดใี หท้ ำการปรับตั้งระยะห่างล้นิ ดังนี้

106

ใช้ฟีลเลอร์เกจตรวจสอบ
ระยะหา่ งล้ินเดิมกอ่ นปรบั ตง้ั

6. ปรับต้งั ระยะห่างล้ิน ใช้ประแจรวมคลายน็อตยดึ สกรปู รับตง้ั ในทิศทางทวนเข็มนาฬกิ าคลาย
พอหลวมๆ จากน้ันใช้ฟีลเลอร์เกจสอดระหว่างช่องว่างของปลายก้านล้ินกับสกรูปรับต้ังและใช้ไขควง
ปากแบนหมุนสกรูปรับตั้งท่ีกระเด่ืองกดล้ิน ถ้าระยะห่างลิ้นมากเกินไปให้หมุนตามเข็มนาฬิกาแต่ถ้า
ระยะหา่ งล้ินน้อยหรือชิดเกนิ ไปให้หมนุ ทวนเข็มนาฬิกาตรวจสอบระยะห่างลิ้นโดยใชฟ้ ีลเลอรเ์ กจเล่อื น
เข้าออกไปมาระหว่างช่องว่างปลายก้านลิ้นกับสกรูปรับตั้งให้ได้ระยะห่างพอดีกับขนาดความหนาของ
ฟลี เลอรเ์ กจไมแ่ นน่ เกนิ ไปและไม่หลวมเกินไป

สกรปู รับต้งั
ระยะห่างล้ิน
นอ็ ตยดึ สกรปู รับตั้ง

107
ปรับต้ังระยะหา่ งลน้ิ

7. ลอ็ กน็อตยดึ สกรูปรับต้ัง เม่ือปรบั ตง้ั ระยะหา่ งล้นิ ไดถ้ กู ต้องเรียบร้อยแลว้ ต่อไปให้ล็อกนอ็ ต
ยึดสกรูปรับต้ังโดยใช้มือซ้ายจับที่ไขควงปากแบนให้แน่นเพ่ือไม่ให้สกรูปรับต้ังเคลื่อนที่และใช้มือขวา
ขันนอ็ ตยดึ สกรูปรับตั้งทศิ ทางตามเข็มนาฬิกาให้แน่นพอตงึ มือตามภาพ

ล็อกน็อตยึดสกรปู รบั ตงั้

8. ตรวจสอบระยะหา่ งล้ินทป่ี รบั ต้ังเรยี บรอ้ ยแล้ว เมอื่ ปรับต้ังลิ้นครบท้งั 4 ตวั แลว้ ใหต้ รวจสอบ
ระยะหา่ งล้นิ โดยใชฟ้ ีลเลอร์เกจสอดระหวา่ งชอ่ งวา่ งปลายกา้ นล้ินกับสกรูปรบั ตั้งเลื่อนฟีลเลอรเ์ กจ เข้า
ออกไปมาเพ่อื ตรวจสอบระยะห่างๆ ตอ้ งพอดกี ับขนาดความหนาของฟลี เลอร์เกจ

108

ใช้ฟลี เลอร์เกจตรวจสอบ
ระยะห่างลิ้นหลงั ปรับตง้ั เสรจ็

9. ปรบั ต้ังระยะห่างล้ินอกี 4 ตวั โดยใช้ประแจกระบอกขันสลักเกลียวยึดพลู เลย์เพลาข้อเหวี่ยง
เพ่ือหมุนเคร่ืองยนต์อีก 1 รอบทิศทางตามเข็มนาฬิกาจากน้ันปรับต้ังระยะห่างลิ้นให้ครบท้ัง 4 ตัว
โดยรอบนีจ้ ะปรบั ตัง้ ระยะห่างลน้ิ ตวั ที่ 1, 2, 4, 5, ระยะห่างลิน้ ตามมาตรฐาน 0.35 มิลลเิ มตร (mm)
ข้อสังเกต: เครอื่ งหมายต้งั จังหวะจะกลับมาตรงขดี ที่ตำแหน่งเดมิ

ทศิ ทางการหมุนตามเขม็ นาฬิกา

ปรับตงั้ ระยะหา่ งลน้ิ

109

ใชฟ้ ีลเลอรเ์ กจตรวจสอบ
ระยะห่างล้ินหลังปรบั ตง้ั เสร็จ

10. ประกอบฝาครอบล้ิน ขนั สลกั เกลียวยึดฝาครอบลิน้ ทศิ ทางตามเขม็ นาฬิกาขนั ครัง้ ละน้อย
ขันจากตัวในหรือตัวท่ีอยู่ตรงกลางออกหาตัวท่ีอยู่ด้านนอกจากน้ันขัน ให้แน่นด้วยประแจวัดแรงบิด
กำหนดใหใ้ ช้คา่ การขนั ตามมาตรฐานค่มู อื ซ่อม 3.8 kg-m หรอื 27 lb-ft หรอื 37 Nm

ประกอบฝาครอบล้ิน

ขนั สลกั เกลยี วยดึ ฝาครอบลิ้น

11. ทำความสะอาดจัดเกบ็ เคร่ืองมือวัสดแุ ละอปุ กรณ์ตา่ งๆ

110

ใบสง่ั งานที่ 4.1 งานปรบั ตง้ั ระยะห่างลน้ิ
คำสั่ง ให้ปรบั ตงั้ ระยะห่างลิน้ (เวลา 40 นาท)ี

คำส่งั ย่อย
1. ปฏบิ ัตเิ สร็จถงึ ขัน้ ตอนที่ 3 รอใหต้ รวจ
2. ปฏิบตั เิ สร็จถงึ ข้ันตอนที่ 4 รอใหต้ รวจ
3. ปฏบิ ัติเสร็จถงึ ขน้ั ตอนที่ 5 รอใหต้ รวจ
4. ปฏิบัติเสร็จถึงขน้ั ตอนที่ 6 รอใหต้ รวจ

ลำดับขนั้ การปฏบิ ตั ิงาน
1. เตรียมเคร่ืองมือวสั ดแุ ละอุปกรณ์
2. ถอดฝาครอบลิน้
3. หมนุ เครือ่ งยนต์ใหเ้ ครื่องหมายตั้งจังหวะตรงขดี
4. หาตำแหนง่ ลน้ิ ทีต่ อ้ งการปรบั ตงั้
5. ใชฟ้ ลี เลอร์เกจตรวจสอบระยะห่างล้นิ
6. ปรับต้ังระยะหา่ งลิน้ รอบแรก 4 ตวั
7. หมุนเครื่องยนต์ 1 รอบปรับต้ังระยะหา่ งลนิ้ ท่ีเหลืออกี 4 ตวั
8. ตรวจสอบลิ้นทกุ ตวั ท่ปี รับต้ังเสร็จแลว้
9. ประกอบฝาครอบลิ้น
10. ทำความสะอาดจัดเกบ็ เครอื่ งมือวัสดอุ ุปกรณ์

เคร่อื งมือ
1. เครอื่ งยนตด์ เี ซล
2. ต้เู ครอ่ื งมือ ประแจรวม ประแจกระบอก ประแจวดั แรงบิด ไขควงปากแบน
3. เคร่อื งมือวัดละเอียดฟลี เลอร์เกจ (Feeler gauge)

วสั ดอุ ุปกรณ์
ผา้ สะอาด นำ้ มนั หล่อลื่น ถงุ มือ

111

ใบประเมินผลปฏิบตั ิงานท่ี 4.1 งานปรบั ต้งั ระยะหา่ งล้ิน

ช่ือนกั เรียน.......................................................................................วัน/เดือน/ปี....................................

เร่ิมปฏบิ ัตงิ านเวลา.................................เสรจ็ เวลา.......................รวมเวลาปฏบิ ัติงาน...........................

จดุ ประเมิน ผลการประเมนิ หมายเหตุ
ผา่ น ไมผ่ า่ น

1. ลำดับขั้นการปฏิบัตงิ าน ให้ขอ้ ละ
1.1 เตรียมเครือ่ งมือวัสดแุ ละอปุ กรณ์ 2 คะแนน
1.2 ถอดฝาครอบล้ินได้
1.3 หมนุ เครอื่ งยนต์ให้เครื่องหมายตั้งจังหวะตรงขีดได้
1.4 หาตำแหน่งล้ินท่ีตอ้ งการปรบั ตัง้ ได้
1.5 ปรับตง้ั ระยะห่างลิ้นรอบแรกได้ 4 ตวั
1.6 หมนุ เครื่องยนต์1รอบใหเ้ คร่อื งหมายต้ังจงั หวะตรงขีด
1.7 ปรบั ตัง้ ระยะหา่ งลน้ิ 4 ตวั ทเ่ี หลอื ได้
1.8 ประกอบฝาครอบลิน้ ได้
1.9 ทำความสะอาดจัดเกบ็ เคร่ืองมือวสั ดอุ ปุ กรณ์

2. คุณภาพของผลงาน (วดั ได)้
2.1 เครอื่ งยนต์ไมไ่ ด้รับความเสียหายหมุนไดต้ ามปกติ

จดุ ประเมนิ ผลการประเมนิ หมายเหตุ
ดีมาก ดี พอใช้ แกไ้ ข
2. คณุ ภาพของผลงาน (วดั ไม่ได)้
- ความประณตี ดีมากให้ 2
- ความเรยี บร้อย รอบคอบ ดใี ห้ 1

3. เจตคติกิจนิสัยทดี่ ใี นการทำงาน พอใชใ้ ห้ 0.5
- ความรับผดิ ชอบ คะแนน
- ความสะอาด
- ความปลอดภัย

ผลการประเมนิ :
ผ่าน ไมผ่ า่ น เนอื่ งจาก ………………………….……………………………………….

ข้อเสนอแนะ................................................................................... .....................................................
............................................................................................................................................................

ลงชอื่ ผู้ประเมิน: ……………………………………….