ระบบประสาท (1) (1)

ระบบประสาทและอวัยวะ
รับความรู้สึก

ความหมาย

ระบบประสาท (Nervous system) เป็นระบบที่ควบคุมการ
ทำหน้าที่ของทุกระบบในร่างกาย ให้ทำงานประสานกันอย่างมี
ประสิทธิภาพ ทำให้ร่างกายสามารถตอบสนองต่อสิ่งเร้าที่มา

จากภายนอก และดำเนินชีวิตได้อย่างปกติ นอกจากนี้ยังมี
บทบาทในการจัดการ ความคิด ความรู้สึก สติปัญญา ความ
ฉลาดไหวพริบ การตัดสินใจ การใช้เหตุผลและการแสดง

อารมณ์

องค์ประกอบในการรับรู้เพื่อตอบสนองของสิ่งมีชีวิต




หน่วบรับความรู้สึก เซลล์ประสาทรับความรู้สึก

หน่วยปฏิบัติงาน หน่วยประมวณผล
เซลล์ประสาทสั่งการ

หน้าที่ของระบบประสาท คือ ตอบสนองสิ่งเร้าที่มากระตุ้น, ควบคุมการทำงาน และ
ควบคุมการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ

เซลล์ประสาทของสัตว์มีกระดูกสันหลัง ประกอบด้วย ตัวเซลล์ (Body) และใย
ประสาท (Fiber) ซึ่งแบ่งเป็น Dendrite และ Axon



เซลล์ประสาทแบ่งเป็นประเภท โดยใช้เกณฑ์ต่างๆ ได้ดังนี้
แบ่งโดยใช้ขั้วเป็นเกณฑ์ได้ 3 แบบ คือ เซลล์ประสาทขั้วเดียว เซลล์ประสาทสอง

ขั้ว และเซลล์ประสาทหลายขั้ว



แบ่งโดยใช้หน้าที่เป็นเกณฑ์ได้ 3 แบบ คือ เซลล์ประสาทรับความรู้สึก เซลล์
ประสาทสั่งการ และเซลล์ประสาทประสานงาน

การทำงานของระบบประสาท

ระบบประสาทและสมอง ถือว่าเป็นสิ่งพิเศษที่ทำให้มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่ครองโลกครับ
ถ้ากล่าวถึงการทำงานโดยรวมของสมองแบบง่ายๆ คือ “การรับข้อมูล” “การประมวล

ผล” และ “การตอบสนอง”
การรับข้อมูล เกิดจากการรับสิ่งกระตุ้นจากสิ่งแวดล้อมเช่น ภาพ เสียง กลิ่น หรือสัมผัส

ผ่านตัวรับสัมผัสและส่งสัญญาณประสาทเข้าสู่ ส่วนประมวลผล
การประมวลผล เกิดจากระบบประสาทส่วนกลาง รับข้อมูลจากสิ่งกระตุ้น และประมวลผล

สิ่งกระตุ้น ทำให้เกิดอารมณ์ การเรียนรู้ และ การจดจำ
การตอบสนอง คือการสั่งการจากระบบประสาทส่วนกลาง ไปยังอวัยวะเป้าหมาย ผ่านเส้น

ประสาทส่วนปลาย ซึ่งแยกเป็นสองกลุ่มคือ
กลุ่มที่สั่งการได้ตามใจ เช่น มือ แขน ขา กล้ามเนื้อใบหน้า
กลุ่มที่ทำงานอัตโนมัติ เช่น ระบบหัวใจ ทางเดินอาหาร และ หลอดเลือด

การทำงานของระบบประสาทของมนุษย์และสัตว์มีกระดูกสันหลัง

ระบบประสาทโซมาติก

ระบบประสาทโซมาติก คือ ระบบประสาทรอบนอกที่ทำงานภายใต้อำนาจจิตใจ ถูกควบคุมโดยเปลือก
สมอง หรือซีรีบรัล คอร์เทกซ์ (Cerebral cortex) และไขสันหลัง โดยระบบประสาทโซมาติกจะ
ควบคุมการทำงานและการตอบสนองของกล้ามเนื้อลายด้วยการกระตุ้น

เช่น การกระตุกของเข่า

การกระตุกของเข่า เป็นการตอบสนองเพื่อป้องกัน
การบาดเจ็บของหัวเข่าและขาจากการกดทับของ
วัตถุหนัก ๆ เป็นรีเฟล็กซ์ที่สามารถทดลองได้ง่าย
ๆ เพียงใช้ค้อนยางเคาะเบา ๆ ที่เอ็นเท็นดอน
(Tendon) ตรงใต้หัวเข่า ร่างกายจะยืดและหด
กล้ามเนื้อลายบริเวณต้นขาอย่างรวดเร็ว ทำให้ขา
ส่วนล่างกระตุกไปด้านหน้าทันที

ระบบประสาทอัติโนวัติ

ระบบประสาทอัตโนวัติควบคุมการรักษาดุลยภาพต่างๆ ของร่างกาย เช่น การเต้นของหัวใจ การหายใจ
อุณหภูมิของร่างกาย การหรี่หรือขยายรูม่านตา กระบวนการย่อยอาหาร กิจกรรมดังกล่าวเกิดขึ้นกับหน่วย
ปฏิบัติงานที่ไม่สามารถควบคุมได้หรืออาจกล่าวได้ว่าอยู่นอกอำนาจจิตใจ ระบบประสาทอัตโนวัติแบ่ง

ได้เป็น 2 ระบบย่อย คือ ระบบประสาทซิมพาเทติกและระบบประสาทพาราซิมพาเทติก

ระบบประสาทซิมพาเทติก ระบบประสาทพาราซิมพาเทติก

-มีหน้าที่ควบคุมการทำงานของอวัยวะ -มีหน้าที่ควบคุมการสะสมพลังงาน
ต่างๆภายในร่างกายให้เตรียมพร้อม ควบคุมระดับการทำงานของอวัยวะ
ภายใน หลอดเลือดส่วนต่างๆให้อยู่ใน
เผชิญอันตรายหรือภาวะฉุกเฉิน
สภาพพร้อมที่จะทำงานได้



คำถาม

การเกิดรีเฟร็กซ์แอกชันเมื่อเคาะที่เอ็นใต้หัวเข่ามีเซลล์ประสาทชนิดใดเกี่ยวข้องบ้าง

ศูนย์กลางการสั่งการของระบบประสาทซิมพาเทติกและระบบประสาทพาราซิมพาเทติกอยู่ที่ใดบ้าง

หน่วยปฏิบัติงานของระบบประสาทโซมาติกเหมือนหรือแตกต่างจากระบบประสาทอัตโนวัติอย่างไร

เฉลย

1.เซลล์ประสาทรับความรู้สึก และเซลล์ประสาทสั่งการ

2.ศูนย์กลางการสั่งการของระบบประสาทซิมพาเทติกอยู่ที่ไขสันหลังบริเวณอกและบริเวณ
เอว ส่วนศูนย์กลางการสั่งการของระบบประสาทพาราซิมพาเทติกอยู่ที่ก้านสมองซึ่งประกอบ
ด้วย สมองส่วนกลาง พอนส์และเมดัลลาออบลองกาตา และอยู่ที่ไขสันหลังบริเวณกระเบน
เหน็บ

3.หน่วยปฏิบัติงานของระบบประสาทโซมาติกแตกต่างจากระบบประสาทอัตโนวัติโดยหน่วย
ปฏิบัติงานของระบบประสาทโซมาติกจะเป็นกล้ามเนื้อโครงร่าง ส่วนหน่วยปฏิบัติงานของ
ระบบประสาทอัตโนวัติจะเป็นกล้ามเนื้อเรียบ กล้ามเนื้อหัวใจ หรือต่อมต่างๆ

THANK YOU

จัดทำโดย

1. น.ส.กฤษณา ชาสงวน 2. น.ส.เจนจิรา อินโจม 3. น.ส.เพ็ญนภา จิตระชา 4. นายอภินันท์ สุขเกษม
เลขที่ 9 เลขที่ 17
เลขที่ 1 เลขที่ 5