งานคอมอีบุ๊ค

สารบรรณ 4
5
การลาเลยี งสารผา่ นเขา้ ออกเซลล์ 6
การแพร่ 7
การออสโมซิส 8
ไอโซโทนิก 9
สารละลายไฮโพโทนิก 10
สารละลายไฮเพอร์โทนิก 11
การลาเลียงสารแบบ
การลาเลยี งสารโดยการสร้างถงุ เยือ่ ห้มุ เซลล์

การลาเลียงสารเข้าและออกจากเซลล์

การลาเลยี งสารเข้าและออกจากเซลล์
สิง่ มีชีวิตทุกชนดิ ตอ้ งมีการรับสารจากภายนอก เชน่ แร่ง
ธาตุ นา และอาหาร เข้าสเู่ ซลล์ เป็นตน้ ในขณะเดยี วกนั
เซลล์ก็จะกาจัดสารสว่ นเกินหรอื ของเสียออกสู้ภายนอก
ด้วย เพอื่ ปรับหรอื รกั ษาสภาพภายในเซลล์ให้เหมาะสม
ทาใหส้ ามารถมชี ีวติ ได้ตามปกติ
เซลลข์ องส่งิ มชี ีวิตมีเยอ่ื หุ้มเซลล์ ที่ทาหนา้ ทีล่ าเลียงสาร
เขา้ และออกจากเซลล์ เยอื่ หมุ้ เซลล์จดั เป็นเยอ่ื เลอื กผ่าน
คือ ยอมให้สารบางอย่างผา่ นได้ แต่สารบางอยา่ งผ่าน
ได้ยากหรือผ่านไมไ่ ด้เลย

การแพร่

การแพรข่ องสารเข้าสเู้ ซลล์ สารน้ันต้องมโี มเลกลุ ขนาดเล็ก
โดยผ่านเขา้ ทางชั้นฟอสโฟลิพิดเท่านน้ั เป็นการเคล่อื นท่ขี อง
อนภุ าคสารจากบริเวณสารทม่ี ีความเขม้ ขน้ สงู คอื มีอนภุ าค
สารนน้ั เป็นจานวนมากไปยังบริเวณทม่ี ีความเขม้ ขน้ ของสาร
ต่ากวา่ อนุภาคของสาจะกระจายไปจนบรเิ วณน้นั มีความ
เขม้ ขน้ ของสารนนั้ เท่ากันหมด จนถงึ จดุ สมดลุ ของการแพร่ แต่
อนุภาคกไ็ มห่ ยดุ น่ิง ยงั มีการเคลื่อนที่เพราะอนุภาคมพี ลังงาน
จลน์

ออสโมซสิ

เป็นการแพร่ของอนภุ าคนาจากบรเิ วณท่ีมีอนภุ าคของนามาก
หรือบรเิ วณที่สารละลายมีความเขม้ ข้นนอ้ ยกวา่ ไปสบู่ รเิ วณทม่ี ี
อนุภาคของนาน้อย หรือบรเิ วณทีส่ ารละลายมีความเขม้ ข้น
มากกว่า ปรากฏการณแ์ บบนเี รยี กว่า ออสโมซสิ (osmosis)

ไอโซโทนกิ

- สารละลายไอโซโท
นิก คอื สารละลาย
ภายนอกเซลล์ ทม่ี ี
ความเขม้ ขน้ เท่ากับ
สารละลายภายใน
เซลล์

เซลลม์ รี ปู รา่ งปกติ

สารละลายไฮโพโทนกิ

คอื สารละลายทมี่ ี
ความเข้มขน้ ต่ากวา่
สารละลายภายใน
เซลล์

เซลลเ์ ต่ง

สารละลายไฮเพอร์โทนกิ

คือ สารละลายทมี่ ี
ความเข้มขน้ สงู กว่า
สารละลายภายใน
เซลล์

เซลล์เหี่ยว

การลาเลยี งสารแบบใชพ้ ลงั งาน

การลาเลียงสารแบบใช้พลังงาน เปน็ การลาเลียงสารผา่ น
เยอ่ื ห้มุ เซลล์ จากบริเวณทีม่ ีความเข้มขน้ ต่า ไปยังบรเิ วณท่ี
มีความเข้มขน้ สงู โดยเซลล์ตอ้ งนาพลังงานทีไ่ ดจ้ ากการ
สลายสารอาหารมาใช้ การลาเลยี งแบบใช้พลงั งานอาศัย
โปรตนี ทแ่ี ทรกอยใู่ นเยือ่ หุ้มเซลล์ทาหนา้ ทเ่ี ปน็ ตัวลาเลียง

การลาเลียงสารโดยการสร้าง
ถุงจากเย่อื หุ้มเซลล์

โเ1อม)กาเไลาวรกห้ลแุลราลใือเหะลอหเญียอปลงก่็นๆสอจกามาอารกรออรวเกลซอมลนากกเลอจลับ์ากีแยเกยเบงซเื่อสง่ซลหไาลดลรุ้มล์้โเ2์โมซเดปเชลลย็นนลกจกิด์ ุลทะรคใสะาหอืบใรหญ้าว้สงน่เถขากุ้รางาทบร่ีบหรรรลจรั่งจุสสุอาายรรู่
ในถุงออกไปนอกเซลล์ได้ เช่น การหล่ังเอนไซม์ ฮอร์โมน
สารส่ือประสาทตา่ งๆ

2) การลาเลยี งสารเขา้ สู่เซลล์ เปน็ การลาเลยี งสารขนาด
ใหญ่เข้าส่เู ซลล์ มชี อ่ื เรยี กแตกต่างกนั ไปตามกลไกการ
ลาเลียง ไดแ้ ก่

อใ2น.น1เุภซ) าลฟคลากกเขจ์โ2ซาลกอา)ลรไไงพกลลกซสวา์โากามกทรเารลลีชอซรแ่อืยีาะสิลเลเงมาลรเส้วเีบยีซียลนาลกางรยีาสลแขแงเตาย์ขนลไรา้กน่ืาะดเเตดไขเซแ้ ซซ้า่าใลกโลหสงทล่ กลญูเ่ ใ์พซนั์เนมล่เลไขรด็ลปาปูา้ เ์ซตสลเขึมปาู่ออื มอ็นงดอเขวกาสมวิเาคลิล้อพมบ

พโิ นไซโทซิส

2.2) พิโนไซโทซสิ เยอ่ื หมุ้ เซลล์เว้าเขา้ ไปในไซโทพลา
ซึมทีละนอ้ ย จนเป็นถงุ เกบ็ อนุภาคของสารท่อี ยู่ในรูป
ของสารละลาย พบในเซลลบ์ ผุ นงั หลอดเลือด

เป็นกระบวนการเอนโดไซโทซสิ ท่ีเกิดขนึ โดยมีตวั รบั

(receptor) ตวั รบั จะอยูบ่ นเย่ือห้มุ เซลล์ทาหนา้ ท่จี ับสารที่
จะนาเขา้ สู่เซลล์ ตวั รบั และสารทนี่ าเข้าจะมคี วาม
เฉพาะเจาะจงตอ่ กนั
คอื ตัวรบั แต่ละชนดิ กจ็ ะจบั กับสารนาเขา้ ชนดิ นนั เทา่ นนั ไม่
จับกับสารอื่น บรเิ วณทีม่ กี ารนาเขา้ โดยวิธีนี จะมีลักษณะเว้า
ตืน ๆ เมือ่ ตัวรบั จบั กบั สารนาเข้าแล้ว เย่อื เซลลจ์ ะเวา้ มาก
ย่งิ ขึนจนในท่ีสดุ

เยือ่ เซลลส์ ่วนที่เว้านันหลุดเข้าไปในเซลล์
ตวั อยา่ งเชน่ การนาสารจาพวกลิโพโปรตีน ซ่งึ มี
ลักษณะเปน็ อนุภาคเข้าส่เู ซลล์ไข่ซง่ึ ยงั เจรญิ ไมเ่ ต็มท่ี
ของไก่