บทที่1

วิทยาศาสตรช์ ีวภาพ
ว

บทที 1 การลําเลียงสารเขา้ -ออกจากเซลล์

โครงสรา้ งของเยอื ห้มุ
เซลล์
และ

ประเภทการลําเลียงสาร
เขา้ และออกจากเซลล์

ื๋ณ

เยอื ห้มุ เซลล์
(Cell membrane / Plasma membrane)

* เ น เ อ เ อก าน ( selectively permeablemembrany

นเ น- แนว ควบ ม การ แ ออก ของ สาร ระห าง เซล

* ยาม ประ เ อง

,

* พบใน สมช กช ด
.

ินุทืมูต์ล่ว้กุค้ัก็ป่ผืล่ืย็ป

ห๐ ก ilio

0

① phospholipid เการ ยง ว 2 น → phospholipidbilayer |

② protein ① + ② → fluid "
หาง
① Carbohydrate mosaic
ไ ชอบ
⑨ cholesterol
model hydrophobic

้ัท่ม่ืฐ้ัชัตีรีมู้พ­า

การ เ ยง สาร าน เขา - ออก เซล
)ให๕ \*
( *ใ พ งงาน

,
)(เ ก งม โดยการ เ ยง แบบ าน เ อ เซล
การ เ ยง สการ าง แ *

น ฅึ๋ ญ§ื๋แ%ไ ใ พ ง ใ พ งงาน b

Cpassivetransport) (activetransport) เขา ( endocytosis)

( sdimiffpulesion) Cfacili#ated ออก (exocytosis)

diffusion )

๋ืฅ่ืพู๊ญู้หู่ญัล้ชัล้ช่ม่ิส้รีลำล็ล์ลุ้ห่ืย่ผีลำลัล้ช่ญ์ล่ผีลำล

ง การแพรแ่ บบธรรมดา

- (SIMPLE DIFFUSION)

นแพ- การ าน phospholipid bilayer

f. น งความ เ ม นของสาร →
เ ด แพงจะ
ของ การ

.me
แพ ดสม ล- การ จน

เ ( dynamicequilibrium)

๑

แลกเป ยนตา gas ② 2 ง C 02 ปลด ( )งลม
E x. - การ ,

- การ เ ยงฮอ โมนพวก สเตอรอย ' การ เ ยง ก←ไข น A D EK
testosteroni การ ,, ,
เน estrogen ดม vitamin
,

ึซูด่ชัมีลำล์ด์รีลำลุถ่ีล่รุดุจึถิก่ร่ํตูส้ข้ขีม่ีท๊ืก้ัช่ผ่รูส

การออสโมซสิ
(OSMOSIS)

แพ- การ ของ

าน น phospholipid bilayer

F-× ::น ]¥*
ง*
ภน-

ูส๊ิฬ๊ํตุ๊ฑ้ัช่ผ้ัญ่ร

Anw # ๏
99 bม
ไ ใ อะไรเลย
ใ นกน ใ น เอม
ปก
เ ม นนน . จะ น น . จะ ลดลง

้ึข่ิพิต้ํว่ส่ัล้ํว่ส่ส่ม๋ณ๊ณ๊ีฒ

ม*
?แ งแ ← "
เ ยว ( plasm.1ง )
}000
ประเภทของ
สารละลาย

" ญื๋*
mr

ิต่ีห่หิต

/เซล เ ดเ อด แดง เซล บน
กน แตก l เง
Ex น,
. ( hemdysis) ( plasmoptysis)

ปก ประเภทของ

F- X. NSS lnormalsaline solution) 0.9ส%ารละลาย

Nacl s • lution 0.85 %

เ ยว ( plasmolysis )

สารละลาย ความ เ ม น
งE X.

ูส้ข้ข่ีหิต่ัลำน้ํว่ต์ลืล็ม์ล

การแพรแ่ บบฟาซลิ ิเทต
(FACILITATED DIFFUSION)

- การ แพ อา ยโปร น ① ②

วย เ ยง

- โปร น 2 แบบ

อง ①

②ว พา

ัต่ชีตีลำล่ชีตัศ่ีท่ร

การแพรแ่ บบฟาซลิ ิเทต
(FACILITATED DIFFUSION)

* เ ว การ แพ

เปนการแพรจ่ ากความเขม้ ขน้ แบบ ธรรมดา *
สงู ไปสู่ ความเขม้ ขน้ ตํา

-

ทีตอ้ งอาศัยโปรตีนบนเยอื หมุ้

เซลล์ การ เ ยง glucose
เ ยง
EX HC ( ไฮโดรเจน
.
คา บอเนต ,

ไบคา บอเนต)

์ร์รุ้ดีลำลีลำล่ร่ฒ็ร

การลําเลียงสารแบบใชพ้ ลังงาน / * *
แอกทีฟทรานสปอรต์
(ACTIVE TRANSPORT)

ใ- โปร น ( carrierprotein) + ATP(พ

ง* เ ยง จาก บ เวณ ความ เ ม น ของ สาร →

๋ํญูส่ํต้ข้ขีม่ีทิรีลำลีต้ช

การลําเลียงสารแบบใชพ้ ลังงาน/
แอกทีฟทรานสปอรต์
(ACTIVE TRANSPORT)

-N ⑧F-X. - pump

- หการ ง Ht เ อ ส าง กรด HCI

ด ม- การ แ ธา ของ ช

ด ม- การ แ ธา ของ ปลา ด ( เห อก )

ืงืจำนุต่รึซูดืพุต่รึซูด้ร่ืพ่ัล่ย

IT อควาพอรนิ " """

(AQUAPORINS)

โปรตีนทีอยูบ่ นเยอื หมุ้ เซลล์
สามารถลําเลียงนาํ ได้ ซงึ นาํ
สามารถไหลเขา้ และออกจาก
เซลล์ไดร้ วดเรว็ กวา่ การกระจาย
ผา่ น phospholipid
bilayer พบทังในแบคทีเรยี
พชื และสตั ว์

การลําเลียงสารโดยการสรา้ งเวสเิ คิล ให *
หรอื
การลําเลียงสารแบบไมผ่ า่ นเยอื ห้มุ เซลล์ เ า

ให* สารขนาด เ อบรร เ ยง
สาร ไ ภายใน
* ใ พ งงาน ( ATP )
เขา - ออก เซล
* การ ส าง ง ( vesid e)

endochytosis t

exocytosis

์ลีลำล่ืพ้วุจ่ีทุถ้รีมัล้ช่ญ่ก่ม

ehdo ( เ า

PHAGOCYTOSIS ไ
-

งไfghโไeง - ฟาโกไซโทซสิ

- แ ง ให เขาใน เซล
,

เ pอseมdoเซpoลdiuนmอ)อก→ไปโอสบาร อมสาร ง

( ห ด เ มาใน
โกงกาง งนEX. - การ แปลกปลอม ของ เซล เมา เ อดขาว
ก ม phagooyte

- อะ บา น อาหาร

ิกีมุ่ลืล์ล่ิสิกุถ้ทุล้ล่ืย์ลุ้ห่ืย่ิก์ล่ญ็ข้ท

endo (เ า

PINOCYTOSIS

พโิ นไซโทซสิ

ให- ของ เหลว แ ใน เซล

l

่ ม- เ อ เซล เจะ า แ มา ( ห ม) →
สารจะ ห ด เ าใน ง
โไไ อห วยไต
Ex การ ด ก บ โปร น
.

ด มการ ไข น ไของ

้สำลัมึซูด่น่ท่ีทีตัลูดุถ้ทุลุล้ก้ว์ลุ้ห่ืย์ล้ก่ญ้ท

endo แ RECEPTOR-
MEDIATED
v YYYY ENDOCYTOSIS

YyY

tia oรเี ซtปrเตeอร์ มเี ดยี ท
เอนโดไซโทซสิ
TJCDC
%- " ไ

ICEX.coronavirus - โปร นฮอ โมน นตน บ
holester. 1
- antibody

์รีตัรีต่ัฌ้ด๋ืห้ขู๊ซTฺพ้ท

โปรตีนหนามของ CORONAVIRUS (COVID-19)
จบั กับโปรตีนของเซลล์ปอด เพอื จะเขา้ ไปในเซลล์ปอด

การลําเลียงสารออกจากเซลล์
(EXOCYTOSIS)    

ให- สาร ขนาด ออกจาก เซล
อเ น enzyme , antibody , สาร
ประสา

ฮอ โมน →

เอ-
สารจะ ก บรร ใน → ด→ ม

ง

เ อ ม เซล → สาร ก ป อย ออก จาก เซล

์ล่ลูถ์ลุ้ห่ืยิชุถุจูถ์ร่ืส่ช์ล่ญำน